<\/strong><\/p>\r\n
Pawe\u0142 Ludwik Bernard Drach: Uczony \u017byd i pobo\u017cny chrze\u015bcijanin<\/h2>\r\n
Na pocz\u0105tku XIX wieku w licz\u0105cej oko\u0142o o\u015bmiu tysi\u0119cy dusz paryskiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej mia\u0142y miejsce liczone w dziesi\u0105tkach przypadki porzucenia judaizmu. Cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w gminy popad\u0142a w ateizm, lecz wi\u0119kszo\u015b\u0107 rozpozna\u0142a Mesjasza w Jezusie, a w katolicyzmie \u201d\u201d poza nielicznymi przypadkami odej\u015b\u0107 do zbor\u00f3w protestanckich \u201d\u201d prawdziwy Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusowy. Sytuacja w paryskiej gminie wzbudza\u0142a poruszenie nie tylko w\u015br\u00f3d Izraelit\u00f3w zamieszkuj\u0105cych stolic\u0119 Francji, ale \u201d\u201d ze wzgl\u0119du na jej znaczenie \u201d\u201d tak\u017ce w wielu innych spo\u0142eczno\u015bciach \u017cydowskich na ca\u0142ym kontynencie. Jedn\u0105 z os\u00f3b, kt\u00f3rej nawr\u00f3cenie szczeg\u00f3lnie zelektryzowa\u0142o zachodnioeuropejsk\u0105 diaspor\u0119, by\u0142 rabin Dawid Drach. Autorzy Encyklopedii katolickiej [1] napisz\u0105 p\u00f3\u017aniej, \u017ce \u201ekonwersja tego uczonego \u017cydowskiego neofity by\u0142a niew\u0105tpliwie jednym z najwa\u017cniejszych nawr\u00f3ce\u0144 dokonanych dzi\u0119ki \u0142asce Bo\u017cej we Francji XIX stulecia, staj\u0105c si\u0119 przyczyn\u0105 zbawienia wielu jego wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n
Dawid urodzi\u0142 si\u0119 6 marca 1791 r. jako syn Moj\u017cesza i Feyel\u00c3\u00a9, mieszka\u0144c\u00f3w Bischheim \u201d\u201d wsi b\u0119d\u0105cej w\u00f3wczas najwi\u0119kszym skupiskiem \u017byd\u00f3w w Alzacji. Niebawem rodzina przenios\u0142a si\u0119 do nieodleg\u0142ego Strasburga. Dane spisowe z 1808 r. m\u00f3wi\u0105, \u017ce mieszkali w\u00f3wczas przy rue de Chandelles i mieli pi\u0105tk\u0119 dzieci (Dawid by\u0142 trzecim z kolei). Moj\u017cesz nosi\u0142 ju\u017c w tym czasie nazwisko Drach, pochodz\u0105ce najpewniej od hebrajskiego drasza (\u2018g\u0142osi\u0107, kaza\u0107\u2019) i nawi\u0105zuj\u0105ce do tego, \u017ce pe\u0142ni\u0142 urz\u0105d kantora w jednej z miejscowych synagog [2].<\/p>\r\n
![\"\"](\"http:\/\/www.bibula.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Drach2.jpg\")
Dawid Drach, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 pochodz\u0105cych ze skromnego i pobo\u017cnego \u015brodowiska \u017cydowskich ch\u0142opc\u00f3w, otrzyma\u0142 solidne, tradycyjne wychowanie i wykszta\u0142cenie religijne. Do dwunastego roku \u017cycia pobiera\u0142 nauki u ojca, ale p\u00f3\u017aniej, w roku 1803, po zasi\u0119gni\u0119ciu opinii rabin\u00f3w zosta\u0142 wys\u0142any na nauk\u0119 do jesziwy [3] w Ettendorfie. Okaza\u0142 si\u0119 uczniem niezwykle zdolnym i pod kierownictwem ciesz\u0105cego si\u0119 s\u0142aw\u0105 rabina Dawida Sintzheima, przysz\u0142ego przewodnicz\u0105cego Wielkiego Sanhedrynu [4] i wielkiego rabina Francji, program trzyletniego kursu opanowa\u0142 w ci\u0105gu jednego roku. Nast\u0119pnie pobiera\u0142 nauki u rabbich Izaaka Luntteschuza w Westhoffen i Barucha Gougenheima w Phalsbourgu, uzyskuj\u0105c uprawnienia nauczyciela Talmudu [5]. Za rad\u0105 Sintzheima planowa\u0142 nawet podr\u00f3\u017c do Lublina na dalsze nauki, do czego jednak nie dosz\u0142o ze wzgl\u0119du na burzliwe czasy wojen napoleo\u0144skich. Drach uko\u0144czy\u0142 wi\u0119c studia pod kierunkiem rabin\u00f3w alzackich i zacz\u0105\u0142 uczy\u0107 religii w Ribeauville, znajduj\u0105c zatrudnienie w domu kupca Meyera S\u00c3\u00a9e. Da\u0142 w tym czasie wyraz swym proemancypacyjnym pogl\u0105dom, uk\u0142adaj\u0105c Ode h\u00c3\u00a9bra\u00c3\u00afque en l\u2019honneur de l\u2019Empereur et de la paix de Tilsitt (\u2018Od\u0119 hebrajsk\u0105 na cze\u015b\u0107 Cesarza i pokoju w Tyl\u017cy\u2019), kt\u00f3r\u0105 opublikowano w pi\u015bmie \u201eLe Messager du Haut Rhin\u201d. W roku 1809, w wieku zaledwie 18 lat, Drach z\u0142o\u017cy\u0142 z sukcesem egzaminy przed wielkim rabinem \u0141azarzem Hirschem, uzyskuj\u0105c dyplom rabinacki i tytu\u0142 uczonego w Prawie. W\u00f3wczas, z polecenia Meyera S\u00c3\u00a9e, zyska\u0142 zatrudnienie w Colmar, gdzie przez dwa lata pracowa\u0142 jako nauczyciel w rodzinie zamo\u017cnego i wp\u0142ywowego kupca Abrahama Javala.<\/p>\r\n
Praca guwernera w kolejnych bogatych domach na prowincji nie by\u0142a jednak tym, o czym marzy\u0142 m\u0142ody, zdolny rabin o reformatorskich pogl\u0105dach \u201d\u201d coraz cz\u0119\u015bciej rozmy\u015bla\u0142 o opuszczeniu Alzacji i zamieszkaniu w stolicy Cesarstwa. Okazja nadarzy\u0142a si\u0119 w roku 1811, gdy komisja wojskowa nie zakwalifikowa\u0142a go do poboru ze wzgl\u0119du na s\u0142aby wzrok. Wolny od zobowi\u0105za\u0144 opu\u015bci\u0142 rodzinn\u0105 Alzacj\u0119 i nie bacz\u0105c na sprzeciw ojca przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Pary\u017ca, gdzie osiedli\u0142o si\u0119 wielu jego wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w, szukaj\u0105cych swobody, kt\u00f3rej nie odnajdywali w tradycyjnych wsp\u00f3lnotach \u017cydowskich na prowincji. Tak\u017ce Dawid Drach nie chcia\u0142 sp\u0119dzi\u0107 reszty \u017cycia jako rabin niewielkiej gminy \u201d\u201d aspirowa\u0142 wy\u017cej, widz\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 zrobienia kariery w powo\u0142anym przez Napoleona \u017cydowskim Centralnym Konsystorzu6. Jako ucze\u0144 Sintzheima, ciesz\u0105c si\u0119 protekcj\u0105 wp\u0142ywowej rodziny Javal\u00f3w i b\u0119d\u0105c pewnym w\u0142asnych kompetencji, mia\u0142 wszelkie widoki na to, by przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do grona reformator\u00f3w skupionych wok\u00f3\u0142 konsystorza i odegra\u0107 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w procesie emancypacji francuskich \u017byd\u00f3w. Po latach wyjawi\u0142 te\u017c nieco bardziej przyziemne powody swej \u201eucieczki\u201d, bardzo surowo oceniaj\u0105c alzackich wsp\u00f3\u0142braci \u201d\u201d w swej ksi\u0105\u017cce De l\u2019harmonie entre l\u2019Eglise et la synagogue [7] napisa\u0142: \u201e[Paryscy \u017bydzi] byli tak r\u00f3\u017cni od naszych alzackich \u017byd\u00f3w, ignorant\u00f3w, prymitywnych, pazernych na pieni\u0105dze\u2026\u201d.<\/p>\r\n
W 1812 r. zamieszka\u0142 w paryskiej dzielnicy Beaubourg, gdzie skupia\u0142a si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej. Jego tytu\u0142y naukowe sprawi\u0142y, \u017ce bez trudu znalaz\u0142 posad\u0119. Rabin Sintzheim wprowadzi\u0142 go do urz\u0119d\u00f3w zwi\u0105zanych z konsystorzem, a w domu przemys\u0142owca Barucha Weila [8] poleci\u0142 jako nauczyciela i wychowawc\u0119. Opr\u00f3cz tego Drach cz\u0119sto g\u0142osi\u0142 kazania w synagodze przy Rue de Geoffroy-Langevin, prze\u015bcigaj\u0105c s\u0142aw\u0105 wielkich rabin\u00f3w Abrahama de Colon\u0119 i Emanuela Deutza, kt\u00f3rzy z racji swego pochodzenia (odpowiednio z Mantui i Koblencji) w kontaktach z parysk\u0105 gmin\u0105 borykali si\u0119 z problemami j\u0119zykowymi.<\/p>\r\n
Ponad aktywno\u015b\u0107 natury religijnej Drach przedk\u0142ada\u0142 jednak zaanga\u017cowanie w studia \u015bwieckie, w tym nad grek\u0105 i \u0142acin\u0105. W 1818 roku uzyska\u0142 \u015bwiecki tytu\u0142 baka\u0142arza i dyplom l\u2019Ecole Normale de Paris, uprawniaj\u0105cy do pracy w szkolnictwie. Opublikowa\u0142 te\u017c prac\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 Haggada ou C\u00c3\u00a9r\u00c3\u00a9moniel des deux premi\u00c3\u00a8res soir\u00c3\u00a9es de P\u00c3\u00a2que (\u2018Hagada albo Uroczysto\u015b\u0107 dw\u00f3ch pierwszych nocy Paschy\u2019), we wst\u0119pie do kt\u00f3rej da\u0142 wyraz swym reformatorskim pogl\u0105dom. Pisa\u0142, \u017ce ksi\u0105\u017cka stanowi odpowied\u017a na \u201ewyra\u017cane przez lata przez francusk\u0105 synagog\u0119 pragnienie dost\u0119pu do publikacji w j\u0119zyku pospolitym\u201d.Drach by\u0142 pierwszym francuskim rabinem mog\u0105cym poszczyci\u0107 si\u0119 tak r\u00f3\u017cnymi tytu\u0142ami i dyplomami naukowymi, a jego wiedza przynios\u0142a mu uznanie reformator\u00f3w, w tym znanego francuskiego matematyka Olry\u2019ego Terquema, ale tak\u017ce rabina Deutza, kt\u00f3ry odda\u0142 mu r\u0119k\u0119 swej c\u00f3rki Sary, wprowadzaj\u0105c go tym samym do \u017cydowskiej elity Francji.<\/p>\r\n
Ma\u0142\u017ce\u0144stwo to w kr\u00f3tkim czasie zosta\u0142o pob\u0142ogos\u0142awione trojgiem dzieci: w 1818 r. urodzi\u0142a si\u0119 Klarysa, rok p\u00f3\u017aniej R\u00f3\u017cyczka (Rosina), a w 1821 r. syn August (\u017cadne nie nosi\u0142o tradycyjnie \u017cydowskiego imienia!). W 1819 r. rabbiemu Drachowi powierzono kierowanie szko\u0142\u0105 \u017cydowsk\u0105 w Pary\u017cu, gdzie \u201d\u201d zgodnie z nakazem jej w\u0142adz \u201d\u201d mia\u0142 d\u0105\u017cy\u0107 do \u201eu\u0142atwienia m\u0142odzie\u017cy zdobywania wykszta\u0142cenia religijnego, moralnego i obywatelskiego, tak, by pozna\u0142a i wype\u0142nia\u0142a swoje obowi\u0105zki wobec Boga, W\u0142adzy i Ojczyzny, zgodnie z decyzjami doktrynalnymi Wielkiego Sanhedrynu\u201d. Dodatkow\u0105 s\u0142aw\u0119 m\u0142ody rabin zyska\u0142 jako autor \u00f3d z okazji narodzin ksi\u0119cia Bordeaux [9] czy otwarcia synagogi Notre-Dame de Nazareth [10].<\/p>\r\n
W ci\u0105gu kilku lat Dawid Drach zaspokoi\u0142 swoje ambicje: by\u0142 absolwentem studi\u00f3w licencjackich i posiadaczem dyplomu akademickiego, rabinem i dyrektorem szko\u0142y, pisarzem i ojcem rodziny. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce jego kariera przebiega g\u0142adko i bezproblemowo. W 1821 r. rozpocz\u0105\u0142 jednak prac\u0119 naukow\u0105 nad projektem, kt\u00f3ry mia\u0142 odmieni\u0107 ca\u0142e jego \u017cycie. Rabin Drach postanowi\u0142 zrekonstruowa\u0107 hebrajski tekst Tory na podstawie Septuaginty, dochodz\u0105c do przekonania, \u017ce greckie t\u0142umaczenie jest bardziej autentyczne ni\u017c orygina\u0142 hebrajski, kt\u00f3ry \u201d\u201d jak g\u0142osi\u0142 \u201d\u201d uleg\u0142 w ci\u0105gu wiek\u00f3w znacznym zniekszta\u0142ceniom. Przez dwa lata studiowa\u0142 to zagadnienie, konfrontuj\u0105c Tor\u0119 z Bibli\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, maj\u0105c w ten spos\u00f3b r\u00f3wnie\u017c codzienny kontakt z ksi\u0119gami Nowego Testamentu. Nie kry\u0142 rezultat\u00f3w swych budz\u0105cych kontrowersje bada\u0144 i w ko\u0144cu rabin de Colona zabroni\u0142 mu dalszych prac, gro\u017c\u0105c usuni\u0119ciem z gminy. Coraz wi\u0119ksze napi\u0119cia pojawi\u0142y si\u0119 tak\u017ce w stosunkach z te\u015bciem, rabbim Deutzem, i innymi cz\u0142onkami gminy.<\/p>\r\n
Lektura Nowego Testamentu i brak zrozumienia po\u015br\u00f3d \u017cydowskich wsp\u00f3\u0142braci krok po kroku oddala\u0142y go od wiary rabinicznej. W wydanym ju\u017c po konwersji pierwszym Lettre d\u2019un Rabbin converti aux Isra\u00c3\u00a9lites ses fr\u00c3\u00a8res (\u2018List nawr\u00f3conego rabina do jego \u017cydowskich braci\u2019) napisa\u0142: \u201eid\u0105c w tym kierunku, zostawi\u0142em za sob\u0105 synagog\u0119 i dotkn\u0105\u0142em progu Ko\u015bcio\u0142a\u201d. Przyzna\u0142 te\u017c, \u017ce sk\u0142onno\u015b\u0107, cho\u0107 niejasna, ku religii Chrystusa objawia\u0142a si\u0119 w nim na d\u0142ugo przed przyjazdem do Pary\u017ca; \u017ce przemy\u015bliwa\u0142 o niej zawsze, gdy mia\u0142 okazj\u0119 naucza\u0107 goj\u00f3w i obserwowa\u0107 wp\u0142yw, jaki wywiera\u0142y na ich \u017cycie \u201echrze\u015bcija\u0144ska mi\u0142o\u015b\u0107 i mi\u0142osierdzie\u201d. Wszystko to sk\u0142ania\u0142o go ku refleksji nad w\u0142asnym zbawieniem i z czasem poci\u0105g ku chrze\u015bcija\u0144stwu sta\u0142 si\u0119, jak pisa\u0142, \u201etak silny, tak pe\u0142en mocy, \u017ce ju\u017c niemo\u017cliwy do odparcia\u201d.<\/p>\r\n
W styczniu 1823 r. pozostaj\u0105cy na marginesie swojej wsp\u00f3lnoty Dawid Drach rozpocz\u0105\u0142, mimo sprzeciwu \u017cony, poznawanie nauki katolickiej pod kierunkiem ks. Jana Marii Burniera-Fontanela, dziekana paryskiego wydzia\u0142u teologicznego, a 29 marca tego samego roku wys\u0142a\u0142 do konsystorza list z rezygnacj\u0105. Potwierdzi\u0142, \u017ce w Wielki Czwartek tego roku wyrzek\u0142 si\u0119 judaizmu, a w Wielk\u0105 Sobot\u0119 w katedrze Notre Dame wraz ze swymi c\u00f3rkami przyj\u0105\u0142 chrzest z r\u0105k arcybiskupa Hiacynta Ludwika de Quelena, ordynariusza Pary\u017ca. August, jego p\u00f3\u0142toraroczny syn, zosta\u0142 ochrzczony kilka dni wcze\u015bniej w ko\u015bciele St-Jean-Fran\u00c3\u00a7ois.<\/p>\r\n
Tak oto rabin Dawid Drach sta\u0142 si\u0119 Paw\u0142em Ludwikiem Bernardem Drachem, przyjmuj\u0105c pierwsze imi\u0119 na cze\u015b\u0107 Aposto\u0142a Narod\u00f3w. Katolicka gazeta \u201eL\u2019Ami de la Religion\u201d okre\u015bli\u0142a przyj\u0119cie Dracha na \u0142ono Ko\u015bcio\u0142a katolickiego \u201epodbojem donios\u0142ym i chwalebnym\u201d.<\/p>\r\n
Konwersja przynios\u0142a Paw\u0142owi Drachowi spok\u00f3j sumienia, ale zachwia\u0142a \u017cyciem zawodowym i rodzinnym. Straci\u0142 wszystkie dot\u0105d zajmowane stanowiska, zadowalaj\u0105c si\u0119 prac\u0105 bibliotekarza w r\u00f3\u017cnych sto\u0142ecznych instytucjach. Straci\u0142 tak\u017ce dach nad g\u0142ow\u0105, znajduj\u0105c schronienie na plebanii u zaprzyja\u017anionego katolickiego kap\u0142ana. Odwr\u00f3cili si\u0119 od niego przyjaciele, na dodatek straci\u0142 \u017con\u0119, a o ma\u0142y w\u0142os r\u00f3wnie\u017c dzieci. Sara Drach, c\u00f3rka rabina Deutza, nie mog\u0105c si\u0119 pogodzi\u0107 z decyzjami m\u0119\u017ca, wykorzysta\u0142a koneksje ojca i z pomoc\u0105 barona Jakuba Mayera de Rothschilda wywioz\u0142a c\u00f3rki i syna do Londynu. Zrozpaczony Pawe\u0142 Drach rozpocz\u0105\u0142 poszukiwania, je\u017cd\u017c\u0105c do Metzu, Moguncji i Frankfurtu. Dopiero po roku uda\u0142o mu si\u0119 ustali\u0107, \u017ce \u017cona i dzieci przebywaj\u0105 w Anglii. Dzi\u0119ki znajomo\u015bci z ksi\u0119ciem Juliuszem de Polignakiem [11], posiadaj\u0105cym rozleg\u0142e kontakty za Kana\u0142em, podj\u0105\u0142 starania o powr\u00f3t rodziny do Francji. Brytyjczycy wydalili Sar\u0119 Drach w listopadzie 1824 r., ale ta odm\u00f3wi\u0142a powrotu do m\u0119\u017ca, nawet kosztem rozdzielenia z dzie\u0107mi.<\/p>\r\n
Rabin-konwertyta postanowi\u0142 opu\u015bci\u0107 Francj\u0119 i wyjecha\u0107 z dzie\u0107mi do Rzymu. Jego c\u00f3rki rozpocz\u0119\u0142y edukacj\u0119 w szkole si\u00f3str Sacr\u00c3\u00a9\u00ad Coeur, a syn w ni\u017cszym seminarium Kongregacji Propagandy Wiary. On sam kontynuowa\u0142 studia teologiczne i pracowa\u0142 nad tekstami, kt\u00f3rych lektura stanowi\u0142a dla wielu \u017byd\u00f3w inspiracj\u0119 do porzucenia dotychczasowej religii [12]. Pawe\u0142 Drach z czasem zacz\u0105\u0142 si\u0119 jawi\u0107 jako jeden z wa\u017cniejszych \u015bwiadk\u00f3w Chrystusa wobec Synagogi, tym wi\u0119cej, \u017ce jego przepowiadanie by\u0142o wolne od \u017ale poj\u0119tej neofickiej gorliwo\u015bci, kt\u00f3ra wielu mu podobnym nakazywa\u0142a l\u017cenie dawnych wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w [13]. Dzi\u0119ki temu sta\u0142 si\u0119 dla \u017byd\u00f3w przyk\u0142adem, poci\u0105gaj\u0105c m.in. braci Liebermann\u00f3w, kt\u00f3rych zna\u0142 jeszcze z czas\u00f3w m\u0142odo\u015bci sp\u0119dzonej w Alzacji. Z siedmiu syn\u00f3w rabina Saverne a\u017c pi\u0119ciu konwertowa\u0142o na katolicyzm, a w\u015br\u00f3d nich Jakub Liebermann, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 na chrzcie imi\u0119 Franciszek i sta\u0142 si\u0119 fundatorem Zgromadzenia Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Maryi [14], a po \u015bmierci, na mocy dekretu \u015bw. Piusa X, jest znany w Ko\u015bciele jako czcigodny S\u0142uga Bo\u017cy.<\/p>\r\n
Ostatnie lata swego \u017cycia Pawe\u0142 Ludwik Bernard Drach, uznany uczony-orientalista, sp\u0119dzi\u0142 w Rzymie, pracuj\u0105c jako bibliotekarz Kongregacji Propagandy Wiary. Z perspektywy Wiecznego Miasta ogl\u0105da\u0142 owoce swej konwersji \u201d\u201d jednym z nich by\u0142a osoba ksi\u0119dza Paw\u0142a Augustyna Dracha, jego syna, kt\u00f3remu francuska biblistyka katolicka zawdzi\u0119cza obszerne komentarze do List\u00f3w Apostolskich i Apokalipsy \u015bw. Jana (La Sainte Bible, Paris, 1869). Zmar\u0142 w Rzymie w ostatnim dniu stycznia 1865 roku.<\/p>\r\n
—*—<\/p>\r\n
\r\n„Rozwa\u017cajcie t\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 ksi\u0119g\u0119!”<\/strong>
List nawr\u00f3conego rabina do jego \u017cydowskich braci o motywach tego\u017c nawr\u00f3cenia.<\/strong><\/p>\r\nGdy Pan, poprzez dar swej \u0142aski, raczy\u0142 mnie natchn\u0105\u0107 postanowieniem o porzuceniu faryzejskiego kultu obecnej synagogi, bym wst\u0105pi\u0142 do \u015bwi\u0119tej i prawdziwej religii Izraela, kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce by\u0107 tylko religia katolicka, rzymska i apostolska, powzi\u0105\u0142em zamiar wy\u0142o\u017cenia Wam motyw\u00f3w tego kroku, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 w\u015br\u00f3d Was tak wielkie poruszenie. Mia\u0142em nadziej\u0119, \u017ce by\u0107 mo\u017ce z woli Boga me pismo pos\u0142u\u017cy Wam jako \u015brodek ku zbawieniu, ale ci\u0119\u017ckie pr\u00f3by, kt\u00f3rym za spraw\u0105 Boskiej Opatrzno\u015bci zosta\u0142em poddany wkr\u00f3tce po moim chrzcie \u201d\u201d a cz\u0119\u015bci z nich dopiero co po\u0142o\u017cy\u0142a kres \u201d\u201d zamiar \u00f3w kaza\u0142y mi porzuci\u0107.<\/p>\r\n
Tak, moi drodzy Bracia, powtarzam wam, religia katolicka apostolska i rzymska jest religi\u0105 naszych przodk\u00f3w, religi\u0105, kt\u00f3ra ostatecznie zosta\u0142a objawiona wraz z nadej\u015bciem naszego Pana Jezusa Chrystusa, tego Mesjasza tyle\u017c razy obiecywanego naszemu narodowi. Boski Zbawiciel sam to oznajmi\u0142 wobec zgromadzenia naszych ojc\u00f3w: \u201eNie mniemajcie, \u017ce przyszed\u0142em rozwi\u0105zywa\u0107 Zakon albo prorok\u00f3w. Nie przyszed\u0142em rozwi\u0105zywa\u0107, ale wype\u0142ni\u0107 \u201d\u201d Nolite putare quoniam, veni solvere legem aut prophetas, non veni solvere, sed adimplere\u201d (Mt 5, 17). A w przypowie\u015bci o z\u0142ym bogaczu, kt\u00f3r\u0105 wyg\u0142osi\u0142 faryzeuszom, gdy \u00f3w pot\u0119piony prosi naszego ojca Abrahama o pos\u0142anie \u0141azarza, by ten jego pi\u0119ciu braci pouczy\u0142 \u201d\u201d patriarcha jedynie odpowiada: \u201eMaj\u0105 Moj\u017cesza i prorok\u00f3w, niech\u017ce ich s\u0142uchaj\u0105 \u201d\u201d Habent Moisen et prophetas, audiant illos\u201d (\u0141k 16, 29).<\/p>\r\n
Istotnie, \u015bwi\u0119ta ksi\u0119ga, kt\u00f3rej stra\u017cnikami B\u00f3g was uczyni\u0142 dla dobra swego Ko\u015bcio\u0142a, zawiera wszystkie prawdy chrze\u015bcija\u0144stwa. Ach! Niech b\u0119dzie Wam dane czyta\u0107 j\u0105 bez tej zgubnej zas\u0142ony, kt\u00f3ra utrzymuje Was w stanie niepoj\u0119tego za\u015blepienia, jakby nie zosta\u0142o to przepowiedziane przez prorok\u00f3w jako kara za Wasze niepos\u0142usze\u0144stwo! Skoro uznajecie autentyczno\u015b\u0107 tej ksi\u0119gi, kt\u00f3ra \u201edro\u017csza jest nad wszystkie bogactwa, a nic z tego, co zwyk\u0142o si\u0119 po\u017c\u0105da\u0107, nie mo\u017ce by\u0107 z ni\u0105 por\u00f3wnane\u201d (Prz 3, 15), pozostaje mi ju\u017c tylko zach\u0119ci\u0107 Was do jej otwarcia.<\/p>\r\n
Poczynaj\u0105c od obietnicy z\u0142o\u017conej naszemu ojcu Abrahamowi, \u017ce to z niego wyjdzie Odkupiciel, oznajmionej mu jako pierwszemu cz\u0142owiekowi, a\u017c po Malachiasza, w grobie kt\u00f3rego zosta\u0142 zamkni\u0119ty dany naszemu narodowi przywilej wybra\u0144stwa i przepowiadania przysz\u0142ych wydarze\u0144, zobaczycie ca\u0142y ci\u0105g proroctw zapowiadaj\u0105cych poprzez epoki \u201d\u201d z ogromnym wyprzedzeniem i z olbrzymiego od wydarzenia dystansu \u201d\u201d najdrobniejsze detale dzie\u0142a odkupienia, kt\u00f3re dokona\u0142o si\u0119 na krzy\u017cu. Niekt\u00f3re rozdzia\u0142y psalm\u00f3w i Izajasza s\u0105 prawdziwymi ewangeliami N[aszego] P[ana] Jezusa Chrystusa. Inne fragmenty Starego Testamentu pozostan\u0105 dla Was, pomimo bystro\u015bci rabin\u00f3w, pismami niedost\u0119pnymi i chaosem mno\u017c\u0105cych si\u0119 trudno\u015bci, dop\u00f3ki Waszym nieszcz\u0119\u015bciem b\u0119dzie odrzucanie tych tak prostych i oczywistych wyja\u015bnie\u0144 z Ewangelii p\u0142yn\u0105cych, i odtr\u0105canie nauki, kt\u00f3ra jest ich nieuniknion\u0105 konsekwencj\u0105.<\/p>\r\n
Wasz niezrozumia\u0142y up\u00f3r wci\u0105\u017c \u015bci\u0105ga na Was kar\u0119 przez Moj\u017cesza, naszego nauczyciela, zapowiadan\u0105, gdy w pe\u0142nym s\u0142o\u0144cu b\u0142\u0105dzicie po omacku, gdy \u015bwiat\u0142o Ewangelii na Waszych oczach ja\u015bnieje pe\u0142ni\u0105 swego blasku: czytajcie wreszcie, zaklinam Was, rozwa\u017cajcie t\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 ksi\u0119g\u0119. Ach! Jaka rado\u015b\u0107 rozpiera serce szczerego Izraelity przy tej lekturze i jakim zachwytem przepe\u0142nia prawdziwy sens owych wznios\u0142ych przepowiedni strze\u017conych przez prorok\u00f3w w \u015bwi\u0119tym skarbcu historii naszego narodu! Jaki nar\u00f3d by\u0142 kiedykolwiek bli\u017cej zrozumienia wielkiej prawdy odkupienia Izraela i pogan ani\u017celi ten, kt\u00f3ry przez d\u0142ugie wieki by\u0142 stra\u017cnikiem obietnicy Boga i powiernikiem Jego zamys\u0142\u00f3w wobec wszystkich narod\u00f3w na ziemi?
To w\u0142a\u015bnie po\u015br\u00f3d naszego narodu raczy\u0142 wcieli\u0107 si\u0119 Syn Bo\u017cy, \u00f3w Mesjasz wywodz\u0105cy si\u0119 \u201d\u201d wed\u0142ug cia\u0142a \u201d\u201d z rodu Dawida, tak u nas czczonego i szanowanego. Mesjasz ha\u0144by i chwa\u0142y jednocze\u015bnie, przyzywany przez sprawiedliwych spo\u015br\u00f3d nas z pewnym zniecierpliwieniem. Do tego stopnia, \u017ce prorok Izajasz, m\u00f3wi\u0105c o wydarzeniu oddalonym w czasie o ponad 200 lat, kt\u00f3re mia\u0142o o prawie cztery wieki wyprzedzi\u0107 prawdziwe nadej\u015bcie Sprawiedliwego, wo\u0142a w \u015bwi\u0119tym uniesieniu, jakby bieg czasu chcia\u0142 przyspieszy\u0107: \u201eSpu\u015b\u0107cie ros\u0119, niebiosa, z wierzchu, a ob\u0142oki niech zlej\u0105 z deszczem sprawiedliwego; niech si\u0119 otworzy ziemia i zrodzi zbawiciela, a sprawiedliwo\u015b\u0107 niech wzejdzie zarazem\u201d (Iz 45, 8). Tak samo nasz ojciec Jakub, zebrawszy swe dzieci, zapowiada, co nast\u0105pi u kresu dni i po oznaczeniu takiego w\u0142a\u015bnie czasu wcielenia N[aszego] P[ana] Jezusa Chrystusa, do kt\u00f3rego przyst\u0105pi\u0105 wszystkie ludy ziemi, przerywa nag\u0142ym wo\u0142aniem: \u201eWybawienia Twego czekam, o Panie!\u201d.<\/p>\r\nJednak\u017ce wyznawcy dawnego prawa, jedyni prawdziwi Izraelici, nie przypisywali \u201d\u201d jak naucza obecna synagoga, zw\u0142aszcza w swych 13 aktach wiary [15] \u201d\u201d wyczekiwanemu Mesjaszowi misji sprowadzenia na Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 wygnanych \u017byd\u00f3w, lecz t\u0119 [misj\u0119], przez kt\u00f3r\u0105 mia\u0142oby \u201d\u201d jak to sprawi\u0142 N[asz] P[an] Jezus Chrystus \u201d\u201d dokona\u0107 si\u0119 nasze zbawienie. Niezaprzeczalny tego dow\u00f3d przetrwa\u0142 do dnia dzisiejszego w modlitwie zwanej Osiemnastoma b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwami, kt\u00f3r\u0105 trzy razy dziennie odmawiacie. Jej formu\u0142a zosta\u0142a sporz\u0105dzona wiele wiek\u00f3w przed narodzinami Zbawiciela przez wielk\u0105 synagog\u0119, w kt\u00f3rej pod przewodnictwem skryby Ezdrasza zasiada\u0142o 120 uczonych, w tym wielu prorok\u00f3w. B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo na nadej\u015bcie Mesjasza przybra\u0142o tak\u0105 form\u0119: \u201eSpraw, by zakwit\u0142a ga\u0142\u0105\u017a dawidowa, i roztocz jej panowanie moc\u0105 swego zbawienia, albowiem co dzie\u0144 Twego zbawienia czekamy. B\u0105d\u017a b\u0142ogos\u0142awiony, o Panie, kt\u00f3ry sprawiasz, \u017ce rozkwita moc zbawienia\u201d.<\/p>\r\n
W b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwie, w kt\u00f3rym uczeni pozostawili wiernym modlitw\u0119 o powr\u00f3t ich wci\u0105\u017c rozproszonych w \u015bwiecie braci, dziesi\u0119ciu plemion w szczeg\u00f3lno\u015bci, \u017cadnej wzmianki o Mesjaszu nie znajdujemy. Oto ona w ca\u0142o\u015bci. Dziesi\u0105te b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo: \u201eNa wielkiej tr\u0105bie zagraj, by nasz\u0105 wolno\u015b\u0107 obwie\u015bci\u0107. Sztandar rozwi\u0144, aby po\u0142\u0105czy\u0107 naszych rozrzuconych braci. Zbierz nas z czterech stron \u015bwiata. B\u0105d\u017a b\u0142ogos\u0142awiony, o Panie, kt\u00f3ry \u0142\u0105czysz wygna\u0144c\u00f3w ludu Twego, Izraela\u201d. Z tych samych powod\u00f3w nasz nar\u00f3d by\u0142 pierwszym, kt\u00f3remu Pan zechcia\u0142 obwie\u015bci\u0107 nadej\u015bcie kr\u00f3lestwa niebieskiego, najpierw przez Jana, swego poprzednika, a potem w\u0142asnymi s\u0142owy. Tak, to przecie\u017c jako \u201eKr\u00f3l Izraela\u201d pojawi\u0142 si\u0119 na ziemi (J 1, 49; 12, 13) i cierpia\u0142 jako \u201eZbawca i Odkupiciel Izraela\u201d (Dz 13; \u0141k 25, 21). To wobec naszego narodu dokona\u0142 swych, jak\u017ce prawdziwych cud\u00f3w, by umocni\u0107 nas w dobrej nowinie, kt\u00f3r\u0105 przynosi\u0142 (Mt 4, 20; Mk 1, 23; \u0141k 4, 33; J 4, 46, Dz 2, 22 i 10, 37-39) To spo\u015br\u00f3d nas wybra\u0142 swych uczni\u00f3w i Aposto\u0142\u00f3w; to tu, na naszej ziemi, ustanowiony zosta\u0142 nie tylko pierwszy Ko\u015bci\u00f3\u0142, ale i centrum religii chrze\u015bcija\u0144skiej (Dz 15); i wreszcie to w\u015br\u00f3d naszego ludu tryumfowa\u0142 ten pierwszy, jeden z naszych braci (Dz 6-7), sw\u0105 krwi\u0105 piecz\u0119tuj\u0105cy prawd\u0119, kt\u00f3rej by\u0142 \u015bwiadkiem. W\u00f3wczas otwiera si\u0119 ta chwalebna droga m\u0119cze\u0144stwa \u201d\u201d nadziemska wr\u0119cz \u201d\u201d przekazywana najpierw przez Aposto\u0142\u00f3w jako \u015bwiadectwo tego, co sami widzieli i s\u0142yszeli (Dz 4, 20; 1 Kor 9, 1; 1 J 1, 1), a nast\u0119pnie przez tysi\u0105ce wyznawc\u00f3w Jezusa Chrystusa. I wreszcie, zgodnie ze s\u0142owami sprawiedliwego Symeona, \u015bwiat\u0142o, kt\u00f3re o\u015bwieci narody przynosz\u0105c chwa\u0142\u0119 \u201eludowi Twemu, Izraelowi \u201d\u201d Lumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuae, Israel\u201d ( \u0141k 2, 31).<\/p>\r\n
Tekst za: P. L. B. Drach, Lettre d\u2019un rabbin converti, aux Isra\u00c3\u00a9lites ses fr\u00c3\u00a9res, sur le motifs de sa conversion, Pary\u017c 1825.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n
Jakub Pytel<\/em><\/strong><\/p>\r\n
<\/p>\r\n
\r\nPrzypisy:<\/strong><\/p>\r\n
[1] \u201d\u201aMowa o bodaj najpopularniejszej na \u015bwiecie Encyklopedii katolickiej wydawanej od 1907 r. przez nowojorskie wydawnictwo Robert Appleton & Co.<\/p>\r\n
[2]\u201d\u201aWe Francji, podobnie jak w wielu innych krajach europejskich, przyjmowanie przez \u017byd\u00f3w nazwisk wi\u0105za\u0142o si\u0119 z likwidacj\u0105 przywilej\u00f3w stanowych i uchwalaniem praw emancypacyjnych nadaj\u0105cych starozakonnym takie same prawa jak innym obywatelom.<\/p>\r\n
[3]\u201d\u201aJesziwa \u201d\u201d szko\u0142a talmudyczna, do kt\u00f3rej posy\u0142ano na nauki ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy uko\u0144czyli 13. rok \u017cycia.<\/p>\r\n
[4] \u201d\u201aNapoleon og\u0142osi\u0142 powo\u0142anie Sanhedrynu, kt\u00f3ry mia\u0142 stworzy\u0107 now\u0105 organizacj\u0119 wszystkich synagog w Europie. W jego zamiarach mia\u0142o to dopom\u00f3c w podbiciu i zjednoczeniu pod francusk\u0105 hegemoni\u0105 ca\u0142ego kontynentu. Do uprawnie\u0144 Sanhedrynu mia\u0142a nale\u017ce\u0107 interpretacja ustaw judaizmu zgodnie z wymogami czasu. Sanhedryn liczy\u0142 71 cz\u0142onk\u00f3w \u201d\u201d rabin\u00f3w i \u015bwieckich. Na jego siedzib\u0119 wybrano Pary\u017c. W 1807 r. francuski minister spraw wewn\u0119trznych wyznaczy\u0142 Sintzheima przewodnicz\u0105cym Sanhedrynu, Joszu\u0119 Benzoina Segre\u2019a pierwszym, a Abrahama de Cologne \u201d\u201d drugim asesorem. W praktyce Wielki Sanhedryn okaza\u0142 si\u0119 organizacj\u0105 fasadow\u0105.<\/p>\r\n
[5]\u201d\u201aTalmud jest komentarzem do biblijnego Pi\u0119cioksi\u0119gu (Tory), wyja\u015bniaj\u0105cym, jak przestrzega\u0107 prawa moj\u017ceszowego w warunkach diaspory.<\/p>\r\n
[6]\u201d\u201aCentralny Konsystorz Francji zosta\u0142 powo\u0142any 15 marca 1808 r. przez Napoleona I jako instytucja reprezentuj\u0105ca francuskich \u017byd\u00f3w i zarz\u0105dzaj\u0105ca sprawami tej mniejszo\u015bci religijnej i narodowej. Tym samym dekretem cesarz Francuz\u00f3w powo\u0142a\u0142 tak\u017ce siedem konsystorzy departamentalnych.<\/p>\r\n
[7]\u201d\u201a\u2018O harmonii [czy te\u017c zgodno\u015bci] mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a synagog\u0105\u2019. Tytu\u0142 mo\u017ce by\u0107 nieco myl\u0105cy, w rzeczywisto\u015bci praca podnosi kwesti\u0119 uznania przez \u017byd\u00f3w Pana Jezusa za Mesjasza, ukazuj\u0105c Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako prawdziw\u0105 kontynuacj\u0119 religii narodu wybranego.<\/p>\r\n
[8]\u201d\u201aB. Weil by\u0142 pradziadkiem (ze strony matki) francuskiego pisarza M. Prousta.<\/p>\r\n
[9] \u201d\u201aHenryk, hrabia Chambord, by\u0142 wnukiem Karola X. Nigdy jednak nie obj\u0105\u0142 tronu Francji , kt\u00f3ry zosta\u0142 przej\u0119ty przez liberalnego Ludwika Filipa z linii orlea\u0144skiej Burbon\u00f3w. Chambord by\u0142 jednak uwa\u017cany przez cz\u0119\u015b\u0107 monarchist\u00f3w za prawowitego kr\u00f3la Francji.<\/p>\r\n
[10]\u201d\u201aDecyzj\u0105 Konsystorza paryskie synagogi przyjmowa\u0142y nazwy od ulic, przy kt\u00f3rych sta\u0142y (np. synagoga Zwyci\u0119stwa stoi przy ulicy o tej nazwie \u201d\u201d rue de la Victorie). W ten spos\u00f3b jedna z bo\u017cnic, chc\u0105c nie chc\u0105c, nosi imi\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny z Nazaretu. Ze wzgl\u0119du na chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 nazw\u0119 ulicy \u017bydzi nazywaj\u0105 j\u0105 po prostu \u201eSynagog\u0105 Nazaretu\u201d.<\/p>\r\n
[11]\u201d\u201aW tym samym roku J. de Polignac zosta\u0142 ambasadorem Francji w Londynie, co znacznie przy\u015bpieszy\u0142o pomy\u015blne dla P. Dracha rozwi\u0105zanie problemu.<\/p>\r\n
[12] \u201d\u201aW 1825 r. P. Drach opublikowa\u0142 sw\u00f3j pierwszy List rabina konwertyty\u2026, a w latach 1826 i 1833 dwa kolejne, w kt\u00f3rych wzywa\u0142 \u017byd\u00f3w do porzucenia niewierno\u015bci i wiecznego pot\u0119pienia jako jej konsekwencji. Jego najwa\u017cniejsze dwutomowe dzie\u0142o, De l\u2019harmonie entre l\u2019Eglise et la Synagogue (1844), jest znakomitym \u015bwiadectwem przepajaj\u0105cego autora ducha apostolskiego.<\/p>\r\n
[13]\u201d\u201aTakich neofit\u00f3w P. Drach napomina\u0142, m\u00f3wi\u0105c o samym sobie, i\u017c \u201enie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 jego intencj\u0105 zniewa\u017canie narodu, do kt\u00f3rego zawsze b\u0119dzie nale\u017ca\u0142 przez wzgl\u0105d na w\u0142asne urodzenie\u201d.<\/p>\r\n
[14]\u201d\u201aW 1848 r. do zgromadzenia do\u0142\u0105czyli nieliczni pozostali po rewolucyjnych zawieruchach cz\u0142onkowie Seminarium Ducha \u015awi\u0119tego; przyj\u0119to w\u00f3wczas wsp\u00f3ln\u0105 nazw\u0119 Zgromadzenie Ducha \u015awi\u0119tego pod Opiek\u0105 Niepokalanego Serca Maryi (Congregatio Sancti Spiritus sub tutela Immaculati Cordis Mariae).<\/p>\r\n
[15]\u201d\u201aSformu\u0142owane w XII w. przez s\u0142ynnego rabina Moj\u017cesza Majmonidesa w ramach jednej z wielu podejmowanych w\u00f3wczas pr\u00f3b zestawienia podstawowych zasad wiary \u017cydowskiej. Pocz\u0105tkowo krytykowane, 13 akt\u00f3w wiary jest obecnie akceptowane przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyznawc\u00f3w judaizmu.<\/p>\r\n<\/div>\r\n