{"id":35771,"date":"2011-04-06T22:03:13","date_gmt":"2011-04-07T03:03:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=35771"},"modified":"2012-01-28T21:29:12","modified_gmt":"2012-01-29T02:29:12","slug":"zydzi-i-francuski-kolonializm-w-afryce-peter-stuyvesant","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=35771","title":{"rendered":"\u017bydzi i francuski kolonializm w Afryce &#8211; <em>Peter Stuyvesant<\/em>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ustanowienie przez ONZ Mi\u0119dzynarodowego Dnia Pami\u0119ci o Ofiarach Holokaustu i szeroko zakrojony program promocji nauczania o holocau\u015bcie na ca\u0142ym \u015bwiecie to w\u0105tpliwe dzia\u0142ania prowadzone przez t\u0119 ponadnarodow\u0105 organizacj\u0105: czy cierpienia jednego narodu znacz\u0105 wi\u0119cej ni\u017c cierpienie innych? Czy cierpienia w zwi\u0105zku z prze\u015bladowaniem etnicznym stanowi\u0105 solidn\u0105 podstaw\u0119 dla uniwersalnej moralno\u015bci?<\/strong><\/p>\r\n<p>Takie programy s\u0105 kluczowe we wzmacnianiu ideologii i wizerunku \u017byd\u00f3w jako wiecznych ofiar. Jednak\u017ce, istnieje wiele aspekt\u00f3w historii narodu \u017cydowskiego, kt\u00f3re s\u0105 do\u015b\u0107 wstydliwe z tego punktu widzenia.<\/p>\r\n<p>W niniejszym artykule pragn\u0119 podkre\u015bli\u0107 wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 \u017byd\u00f3w w kolonializmie. Chocia\u017c kolonializm stanowi nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142o winy i rekompensat ze strony w\u0142adz europejskich, rzadko wspomina si\u0119 o wsp\u00f3\u0142udziale \u017byd\u00f3w w kolonializmie. Jednak\u017ce, rzeczywisto\u015b\u0107 wygl\u0105da tak (jak to cz\u0119sto mia\u0142o miejsce w historii narodu \u017cydowskiego), \u017ce pe\u0142nili oni rol\u0119 po\u015brednik\u00f3w mi\u0119dzy ciemi\u0119\u017c\u0105cymi obcymi elitami a populacj\u0105 tubylc\u00f3w. Ten aspekt historii \u017cydowskiej ci\u0105gn\u0105cy si\u0119 od czas\u00f3w staro\u017cytnych jest znacz\u0105cym elementem historycznego antysemityzmu (patrz MacDonald, K. B.<em> Separation and Its Discontents: Toward an Evolutionary Theory of Anti-Semitism<\/em>. Westport \/Separacja i jej niedogodno\u015bci\/ rozdzia\u0142 2, str. 31).<\/p>\r\n<p><strong>Europejska kolonizacja p\u00f3\u0142nocnej Afryki<\/strong><\/p>\r\n<p>\u017bydzi zamieszkiwali kontynent p\u00f3\u0142nocnej Afryki od wielu stuleci, gdy Europejczycy zacz\u0119li budowali dla siebie punkt zaczepienia na czarnym kontynencie w XIX w. Obecno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich w p\u00f3\u0142nocnej\u00a0 Afryce datuje si\u0119 od czas\u00f3w rzymskich. Wygnanie \u017byd\u00f3w z p\u00f3\u0142wyspu iberyjskiego pod koniec XV w. przyczyni\u0142o si\u0119 do boomu demograficznego i gospodarczego spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich, w szczeg\u00f3lno\u015bci w Oranie i Algierii. Wielu \u017byd\u00f3w u\u017cywa iberyjskiego j\u0119zyka Ladino jako lingua franca w kontaktach mi\u0119dzy sob\u0105, podobnie jal to ma miejsce z Yiddish w przypadku grupy zamieszkuj\u0105cej Wschodni\u0105 Europ\u0119.<\/p>\r\n<p>W 1830 Francuzi okupowali znaczn\u0105 cz\u0119\u015bci r\u00f3wnin na wybrze\u017cach obecnej Algierii i stopniowo obejmowali spo\u0142eczno\u015bci lokalne swoj\u0105 okupacj\u0105. \u00a0Plemiona tubylc\u00f3w wcielano jako \u017co\u0142nierzy do tymczasowych oddzia\u0142\u00f3w kolonijnych zwanych Harkis, a \u017bydzi zajmowali si\u0119 rekrutacj\u0105 jako lokalni oficjele. Od 1845 z ziemi francuskiej posy\u0142ano rabin\u00f3w do lokalnych spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich \u201ew celu wpojenia bezwarunkowego pos\u0142usze\u0144stwa wobec prawa, lojalno\u015bci wzgl\u0119dem Francji i obowi\u0105zku jej obrony\u201d. Rz\u0105d francuski nada\u0142 \u017bydom algierskim obywatelstwo francuskie w 1870, zr\u00f3wnuj\u0105c ich status z francuskimi kolonizatorami.<\/p>\r\n<p>W XIX w. wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w p\u00f3\u0142nocnej Afryce odrzuci\u0142o lokalne zwyczaje i stroje na korzy\u015b\u0107 j\u0119zyka, kultury i mody francuskiej. Ich przynale\u017cno\u015b\u0107 do kultury i w\u0142adzy francuskiej tak\u017ce zapewni\u0142a \u017bydom ochron\u0119 tak, jak w Tunezji po 1855. Po procesie wytoczonym lokalnemu ksi\u0119ciu arabskiemu o blu\u017anierstwo, cesarz francuski Napoleon III interweniowa\u0142 posy\u0142aj\u0105c flot\u0119 francusk\u0105 jako pomoc \u017bydom. Jednocze\u015bnie \u017bydom nadano r\u00f3wne prawa wyznaniowe, jednak\u017ce przyznano im wi\u0119cej praw ni\u017c spo\u0142eczno\u015bciom lokalnym: \u017cydowski \u0142awnik by\u0142 zawsze w\u0142\u0105czany w sk\u0142ad \u0142awy w sprawach kryminalnych aby opiniowa\u0107 na temat wyrok\u00f3w wobec \u017byd\u00f3w oskar\u017conych o zbrodni\u0119 w celu zapewnienia sprawiedliwego procesu.<\/p>\r\n<p>\u017bydowski wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 we francuskiej okupacji p\u00f3\u0142nocnej Afryki, obejmuj\u0105cy ostatecznie Algieri\u0119, Maroko i Tunezj\u0119, mia\u0142 tak\u017ce negatywne skutki uboczne dla region\u00f3w, kt\u00f3re nie znalaz\u0142y si\u0119 pod francuskim nadzorem. W Maroku, kt\u00f3re pozosta\u0142o niezale\u017cne do pocz\u0105tku XX w., \u017bydzi zawsze byli celem krytyki spo\u0142ecze\u0144stwa dop\u00f3ki Francuzi nie wyst\u0105pili zbrojnie przeciw Maroku czy innym w\u0142adzom lokalnym opieraj\u0105cym si\u0119 francuskiej ekspansji. \u017bydzi byli zdrajcami w oczach spo\u0142eczno\u015bci lokalnych, kt\u00f3rym odebrano prawa do g\u0142osowania oraz pozbawiono ich maj\u0105tk\u00f3w i zasob\u00f3w na rzecz osadnik\u00f3w francuskich i ich \u017cydowskich zwolennik\u00f3w.<\/p>\r\n<p>W Algierii liczba obywateli francuskich si\u0119gn\u0119\u0142a 1,4 mln w 1961 (13% ca\u0142kowitej populacji), w tym 140 tys. \u017byd\u00f3w (10% obywateli francuskich). Ci osadnicy zdominowali \u017cycie publiczne w du\u017cych miastach, cieszyli si\u0119 przywilejami ekonomicznymi i kontrolowali gospodark\u0119. \u017bydzi cz\u0119sto po\u015bredniczyli mi\u0119dzy w\u0142adzami francuskimi a lokalnymi podmiotami, poniewa\u017c najlepiej znali kraj. Wiele lokalnym spo\u0142eczno\u015bci islamskich nienawidzi\u0142o francuskiej okupacji, tak\u017ce ze wzgl\u0119du na ich demonstracj\u0119 w\u0142adzy ich kultury i religii dzi\u0119ki wznoszeniu wielkich katedr i synagog. Algierska wojna o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a wyj\u0105tkowo brutalna w\u0142\u0105czaj\u0105c w to terroryzm, tortury i oddzia\u0142y morderc\u00f3w po obu stronach. Szacuje si\u0119, \u017ce ok. 1 mln Algierczyk\u00f3w straci\u0142o \u017cycie w walce o niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n<p>Francuzi w Algierii mieli bezwzgl\u0119dnego genera\u0142a Massu i jego tajn\u0105 armi\u0119 OAS, kt\u00f3ra ostatecznie zosta\u0142a zlikwidowana przez nikogo innego jak genera\u0142a De Gaulle. De Gaulle przyzna\u0142 Algierii niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w 1962, co doprowadzi\u0142o do eksodusu kolonialist\u00f3w francuskich (tzw. czarnych st\u00f3p) i ich \u017cydowskich kolaborant\u00f3w. W nowopowsta\u0142ej republice Algierii zar\u00f3wno Katolicy jak i \u017bydzi zostali wykluczeni z grupy obywateli algierskich w zem\u015bcie za wspieranie francuskiej okupacji.<\/p>\r\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w przenios\u0142a si\u0119 z Algierii do Francji, ale znaczna grupa uda\u0142a si\u0119 do Izraela, postkolonijnego pa\u0144stwa apartheidu na Bliskim Wschodzie. Izrael za\u0142o\u017cono w 1948 roku przez ma\u0142\u0105 grup\u0119 \u017cydowskich osadnik\u00f3w z Europy, kt\u00f3ra brutalnie pozby\u0142a si\u0119 wi\u0119kszo\u015bci arabskiej. Ci tubylcy, kt\u00f3rzy pozostali, byli pozbawieni praw obywatelskich i gospodarczo eksploatowani, podobnie jak to mia\u0142o miejsce w Algierii. By\u0142o to i jest to postrzegane jako wynik europejskiej dominacji kolonialnej: np. deklaracja Balfoura z 1916 ministra spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii oraz opowiedzenie si\u0119 przez Izrael po stronie kolonijnych w\u0142adz Francji i Wielkiej Brytanii przeciw Egiptowi podczas kryzysu sueskiego w 1956.<\/p>\r\n<p>Wojna sze\u015bciodniowa z 1967 przypiecz\u0119towa\u0142a los wi\u0119kszo\u015bci grup \u017cydowskich w Afryce p\u00f3\u0142nocnej, gdy spo\u0142eczno\u015bci lokalne wzi\u0119\u0142y si\u0119 za nich w wyniku zwyci\u0119stwa Izraela nad Syri\u0105, Jordani\u0105 i Egiptem. Kluczow\u0105 spraw\u0105 jest to, \u017ce podczas kolonializmu francuskiego i w ci\u0105gu historii swojego narodu, \u017bydzi byli nie tylko ofiarami, ale tak\u017ce byli mocno zaanga\u017cowani w dzia\u0142ania obecnie postrzegane przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 jako odra\u017caj\u0105ce. Fakt, \u017ce przez \u015bwiat zachodni \u017bydzi postrzegani s\u0105 jedynie jako ofiary, wynika raczej z umiej\u0119tno\u015bci \u017byd\u00f3w do kontrolowania swojego wizerunku, ni\u017c z rzeczywistej historii.<\/p>\r\n<p><strong><em>Peter Stuyvesant<\/em><\/strong><\/p>\r\n<p>&#8222;Jews and French Colonialism in Africa&#8221; &#8211; Peter Stuyvesant, The Occidental Observer<\/p>\r\n<p><em>T\u0142umaczenie: Magdalena Maciejewska<\/em><\/p>\r\n<p>www.bibula.com<em><br \/><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ustanowienie przez ONZ Mi\u0119dzynarodowego Dnia Pami\u0119ci o Ofiarach Holokaustu i szeroko zakrojony program promocji nauczania o holocau\u015bcie na ca\u0142ym \u015bwiecie to w\u0105tpliwe dzia\u0142ania prowadzone przez t\u0119 ponadnarodow\u0105 organizacj\u0105: czy cierpienia jednego narodu znacz\u0105 wi\u0119cej ni\u017c cierpienie innych? Czy cierpienia w zwi\u0105zku z prze\u015bladowaniem etnicznym stanowi\u0105 solidn\u0105 podstaw\u0119 dla uniwersalnej moralno\u015bci? Takie programy s\u0105 kluczowe we [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[165,22,18],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35771"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35771"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35771\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35771"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35771"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35771"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}