{"id":35583,"date":"2011-04-01T10:34:52","date_gmt":"2011-04-01T15:34:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=35583"},"modified":"2011-04-01T10:34:52","modified_gmt":"2011-04-01T15:34:52","slug":"%e2%80%9egrecki-kryzys%e2%80%9d-czy-przyszlosc-europejskiej-unii-walutowej-jest-zagrozona%e2%80%8a-kazimierz-dadak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=35583","title":{"rendered":"\u201eGrecki kryzys” – czy przysz\u0142o\u015b\u0107 Europejskiej Unii Walutowej jest zagro\u017cona?\u00e2\u20ac\u0160 – Kazimierz Dadak<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wielu ekonomist\u00f3w jest przekonanych, \u017ce Europejska Unia Walutowa (EUW) jest raczej wynikiem kalkulacji politycznych, a\u00a0nie ekonomicznych (mi\u0119dzy innymi Laidler 1991, Feldstein 1997, Klaus 2004 i\u00a0Bernanke 2005). Ten wniosek wynika z\u00a0faktu, \u017ce kraje cz\u0142onkowskie nie spe\u0142niaj\u0105 wymog\u00f3w optymalnego obszaru walutowego (OOW), co wykazali, na przyk\u0142ad, Eichengreen (1992), a\u00a0tak\u017ce Artis, Kohler i\u00a0M\u00c3\u00a9litz (1998).<\/strong><\/p>\r\n

Optymalny obszar walutowy<\/strong><\/p>\r\n

Prace pi\u00f3ra Mundella (1961), McKinnona (1963) i\u00a0Kenena (1969) tworz\u0105 podwaliny teorii OOW. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, po\u017cytki ze stworzenia unii walutowej mog\u0105 przewy\u017csza\u0107 koszty takiego przedsi\u0119wzi\u0119cia, je\u015bli obroty handlowe pomi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi s\u0105 bardzo wysokie, wyst\u0119puje wysoki stopie\u0144 mobilno\u015bci wszystkich czynnik\u00f3w produkcji (szczeg\u00f3lnie si\u0142y roboczej), a\u00a0struktury gospodarek pa\u0144stw-kandydat\u00f3w s\u0105 wysoce zdywersyfikowane i\u00a0jednocze\u015bnie zbli\u017cone, dzi\u0119ki czemu ich cykle koniunkturalne s\u0105 wysoce skorelowane. Je\u015bli wszystkie powy\u017csze kryteria nie s\u0105 spe\u0142nione, w\u00f3wczas jest wysoce prawdopodobne, \u017ce zaistnieje sytuacja odwrotna, koszty przewy\u017csz\u0105 po\u017cytki.<\/p>\r\n

Potencjalne koszty mog\u0105 by\u0107 szczeg\u00f3lnie dotkliwe, je\u015bli wyst\u0105pi\u0105 tak zwane ujemne wstrz\u0105sy asymetryczne od strony popytu1<\/a><\/sup>. Obecny kryzys finansowy jest w\u0142a\u015bnie znakomitym przyk\u0142adem takiego zaburzenia i\u00a0jego ci\u0119\u017cszy przebieg w\u00a0Euro-strefie, ni\u017c w\u00a0USA mo\u017ce stanowi\u0107 podstaw\u0119 do twierdzenia, \u017ce powo\u0142anie do \u017cycia wsp\u00f3lnej waluty w\u00a0istocie rzeczy zmniejszy\u0142o odporno\u015b\u0107 europejskiej gospodarki na wstrz\u0105sy. W\u00a02009 USA zanotowa\u0142y spadek Produktu Krajowego Brutto (PKB) w\u00a0wysoko\u015bci 2,6%, podczas gdy w\u00a0Euro-strefie wska\u017anik ten wyni\u00f3s\u0142 a\u017c minus 4,1%. Tak\u017ce w\u00a0pierwszej po\u0142owie bie\u017c\u0105cego roku Stany Zjednoczone szybciej wychodzi\u0142y z\u00a0kryzysu ni\u017c kraje wchodz\u0105ce w\u00a0sk\u0142ad EUW, st\u0105d Eurostat (2010) przewiduje szybsze tempo rozwoju ekonomicznego w\u00a0USA w\u00a02010 (2,8% wobec 0,9%), a\u00a0tak\u017ce w\u00a02011 roku (odpowiednio 2,5% i\u00a01,5%). Co wi\u0119cej, obecny rozw\u00f3j wypadk\u00f3w potwierdza trendy notowane od pocz\u0105tku powstania tworzenia unii walutowej (Dadak 2008).<\/p>\r\n

W nast\u0119pnym fragmencie Autor omawia skutki wprowadzania Euro dla gospodarek r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w w pierwszej dekadzie istnienia tej waluty. Dadak konluduje jednak, \u017ce mimo pewnych korzy\u015bci, tempo rozwoju gospodarczego spad\u0142o, a pa\u0144stwa s\u0105 bardziej podatne na kryzys ze wzgl\u0119du na mniejsz\u0105 elastyczno\u015b\u0107 gospodarki. <\/em><\/p>\r\n

Unia Europejska wobec kryzysu<\/strong><\/p>\r\n

Reakcja w\u0142adz Unii na obecny kryzys finansowy jest nier\u00f3wna, z\u00a0jednej strony W\u0119gry, nie b\u0119d\u0105ce cz\u0142onkiem EUW, nie uzyska\u0142y \u017cadnej pomocy od Brukseli – pa\u0144stwo to musia\u0142o uciec si\u0119 do pomocy Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW). Podobnie Polska zawar\u0142a umow\u0119 kredytow\u0105 z\u00a0t\u0105 instytucj\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105, a\u00a0nie z\u00a0w\u0142adzami Unii. Z\u00a0drugiej strony, Grecja, pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie EUW, otrzyma\u0142a daleko id\u0105c\u0105 pomoc finansow\u0105 od Brukseli. To ostatnie wydarzenie jest wynikiem utworzenia Europejskiego Funduszu Walutowego (EFW), instytucji teoretycznie dysponuj\u0105cej zasobami w\u00a0wysoko\u015bci 750 miliard\u00f3w euro.<\/p>\r\n

Jednak utworzenie EFW dobitnie wykazuje k\u0142opoty, na jakie w\u00a0praktyce napotyka sztandarowe has\u0142o przy\u015bwiecaj\u0105ce procesowi europejskiej integracji – has\u0142o \u201eeuropejskiej solidarno\u015bci\u201d, albowiem jedna trzecia wspomnianej kwoty pochodzi spoza Unii, od MFW. M\u00f3wi\u0105c wprost, Euroland nie jest w\u00a0stanie zorganizowa\u0107 powa\u017cniejszej akcji pomocy swemu cz\u0142onkowi bez udzia\u0142u strony trzeciej. Co gorsze, ten plan ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 wykazuje, \u017ce Unia nie posiada powa\u017cniejszych w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w – zaledwie 60 miliard\u00f3w euro pochodzi z\u00a0kasy Komisji Europejskiej, podczas gdy reszta, 440 miliardy, pochodzi od poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich. Jest rzecz\u0105 godn\u0105 podkre\u015blenia, \u017ce EUW nie posiada w\u00a0ramach UE \u017cadnych instytucjonalnych ram, kt\u00f3re by pozwoli\u0142y Euro-strefie na przeciwdzia\u0142anie skutkom wstrz\u0105s\u00f3w gospodarczych. Ponadto, do tej pory nie okre\u015blono jasno, jakie b\u0119d\u0105 mechanizmy i\u00a0kryteria udzielania pomocy poprzez ten fundusz. Nie bez znaczenia jest r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce Wielka Brytania zdecydowanie odm\u00f3wi\u0142a udzia\u0142u w\u00a0tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu2<\/a><\/sup>.<\/p>\r\n

Stworzenie EFW mo\u017ce stanowi\u0107 pierwszy krok na drodze do europejskiego federalizmu fiskalnego. Niemniej, trudno w\u0105tpi\u0107 w\u00a0to, \u017ce proces przekazywania Brukseli coraz wi\u0119kszych uprawnie\u0144 w\u00a0zakresie nak\u0142adania podatk\u00f3w b\u0119dzie nadzwyczaj d\u0142ugi i\u00a0uci\u0105\u017cliwy. Ju\u017c samo utworzenie funduszu spotka\u0142o si\u0119 z\u00a0ogromnymi oporami ze strony wielu polityk\u00f3w i\u00a0ogromnej cz\u0119\u015bci europejskiego elektoratu. Bior\u0105c pod uwag\u0119 nies\u0142ychane trudno\u015bci, na jakie natrafi\u0142 Traktat Konstytucyjny, a\u00a0po jego odrzuceniu, Traktat Lizbo\u0144ski, nie spos\u00f3b optymistycznie ocenia\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 kolejnych etap\u00f3w europejskiej integracji, szczeg\u00f3lnie, je\u015bli w\u00a0ich ramach nale\u017ca\u0142oby oczekiwa\u0107 powa\u017cnych, wieloletnich transfer\u00f3w finansowych do mniej rozwini\u0119tych region\u00f3w Unii, lub Eurolandu3<\/a><\/sup>.<\/p>\r\n

Ograniczenia w\u00a0zakresie wysoko\u015bci deficytu bud\u017cetowego i\u00a0zad\u0142u\u017cenia nie tylko wi\u0105\u017c\u0105 rz\u0105dom r\u0119ce w\u00a0podejmowaniu krok\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 z\u0142agodzi\u0107 skutki wstrz\u0105s\u00f3w gospodarczych, ale tak\u017ce odgrywaj\u0105 rol\u0119 dzwonk\u00f3w alarmowych pobudzaj\u0105cych banki do dzia\u0142ania w\u00a0swej obronie. Napomnienia p\u0142yn\u0105ce z\u00a0Brukseli nadaj\u0105 sprawie deficytu bud\u017cetowego niepomiernej wagi, si\u0142\u0105 rzeczy skupiaj\u0105 uwag\u0119 analityk\u00f3w bankowych na tych kwestiach, a\u00a0co za tym idzie wywo\u0142uj\u0105 zaniepokojenie rynk\u00f3w finansowych i\u00a0podwa\u017caj\u0105 zaufanie do d\u0142ugu wypuszczanego przez rz\u0105dy maj\u0105ce k\u0142opoty bud\u017cetowe. Jest rzecz\u0105 ze wszech miar interesuj\u0105c\u0105, \u017ce ameryka\u0144ski deficyt bud\u017cetowy w\u00a0roku 2009 (jak i\u00a0prognozy w\u00a0tym zakresie na rok bie\u017c\u0105cy i\u00a0na najbli\u017csze lata) jest bez por\u00f3wnania wy\u017cszy ni\u017c w\u00a0Eruolandzie, niemniej nie ma najmniejszych podstaw do tego, by s\u0105dzi\u0107, \u017ce rz\u0105d federalny, czy poszczeg\u00f3lne stany natrafi\u0105 na tak ogromny brak wiarygodno\u015bci w\u015br\u00f3d finansist\u00f3w, jak ma to miejsce w\u00a0przypadku Grecji. Wypada doda\u0107, \u017ce ten kryzys zaufania powoli rozszerza si\u0119 tak\u017ce na inne kraje wchodz\u0105ce w\u00a0sk\u0142ad EUW, dotyczy to w\u00a0szczeg\u00f3lno\u015bci Hiszpanii, Portugalii i\u00a0Irlandii, cho\u0107 kraje te podj\u0119\u0142y ogromne wysi\u0142ki celem obni\u017cenia deficyt\u00f3w bud\u017cetowych. Europejscy przyw\u00f3dcy kategorycznie opowiadaj\u0105 si\u0119 za jak najszybszym obni\u017ceniem deficyt\u00f3w i\u00a0zad\u0142u\u017cenia do poziom\u00f3w okre\u015blonych w\u00a0Maastricht i\u00a0tym samym podgrzewaj\u0105 atmosfer\u0119, przyczyniaj\u0105 si\u0119 do powi\u0119kszenia nerwowo\u015bci na rynkach finansowych.<\/p>\r\n

Tymczasem administracja prezydenta Obamy jest du\u017co bardziej zainteresowana odzyskaniem przed-kryzysowego tempa wzrostu gospodarczego i\u00a0obni\u017ck\u0105 bezrobocia, st\u0105d te\u017c jest wysoce prawdopodobne, \u017ce rozpi\u0119to\u015b\u0107 pomi\u0119dzy USA i\u00a0EUW w\u00a0zakresie wysoko\u015bci deficyt\u00f3w bud\u017cetowych, a\u00a0zatem i\u00a0w\u00a0tempie zad\u0142u\u017cania si\u0119 pa\u0144stwa, b\u0119dzie wyst\u0119powa\u0107 tak\u017ce w\u00a0przewidywalnej przysz\u0142o\u015bci. Mimo to, jak do tej pory, rynki finansowe nie reaguj\u0105 na to potencjalne zagro\u017cenie, papiery warto\u015bciowe emitowane przez rz\u0105d USA przynosz\u0105 bardzo niskie oprocentowanie, a\u00a0mimo to bez trudu znajduj\u0105 nabywc\u00f3w.<\/p>\r\n

Podobnie w\u00a0zakresie polityki pieni\u0119\u017cnej mo\u017cna bez trudu zauwa\u017cy\u0107 zupe\u0142nie odmienne podej\u015bcie do kwestii przezwyci\u0119\u017cania kryzysu w\u00a0obu regionach. Ameryka\u0144ski Fed nie tylko du\u017co bardziej obni\u017cy\u0142 stop\u0119 procentow\u0105 ni\u017c EBC (0-0,25% wobec 2,0%), ale tak\u017ce na bez por\u00f3wnanie wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 zastosowa\u0142 \u201eniekonwencjonalne\u201d techniki – zakup prywatnych papier\u00f3w d\u0142u\u017cnych. W\u00a0sumie bodziec monetarny w\u00a0USA by\u0142 bez por\u00f3wnania silniejszy ni\u017c w\u00a0Euro-strefie na rozw\u00f3j wypadk\u00f3w, kt\u00f3ry bez w\u0105tpienia ma wp\u0142yw na du\u017ca \u0142agodniejszy przebieg kryzysu w\u00a0Stanach Zjednoczonych ni\u017c na Starym Kontynencie.<\/p>\r\n

Wielu ekonomist\u00f3w stoi na stanowisku, \u017ce po\u0142\u0105czenie ekspansywnej polityki fiskalnej i\u00a0pieni\u0119\u017cnej mo\u017ce mie\u0107 istotny wp\u0142yw na zwi\u0119kszenie tempa wzrostu cen. Niemniej, jak do tej pory, \u015bwiatowe rynki finansowe nie wydaj\u0105 si\u0119 podziela\u0107 takich obaw. W\u00a0USA zar\u00f3wno kr\u00f3tko- jak i\u00a0d\u0142ugoterminowa stopa procentowa pozostaj\u0105 na nies\u0142ychanie niskim poziomie, za\u015b dolar uleg\u0142 istotnemu wzmocnieniu w\u00a0stosunku do euro w\u00a0okresie kryzysu4<\/a><\/sup>. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, \u015bwiatowe rynki finansowe nie wydaj\u0105 si\u0119 podziela\u0107 europejskiej obsesji na punkcie \u201estabilno\u015bci\u201d, ale zdaj\u0105 si\u0119 premiowa\u0107 polityk\u0119 ekonomiczn\u0105 nakierowan\u0105 na dba\u0142o\u015b\u0107 o\u00a0przyzwoite tempo wzrostu gospodarczego i\u00a0pe\u0142ne zatrudnienie. Najwyra\u017aniej finansi\u015bci zgadzaj\u0105 si\u0119 z\u00a0opini\u0105 zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci ameryka\u0144skich ekonomist\u00f3w, z\u00a0kt\u00f3rych 90% uwa\u017ca, \u017ce w\u00a0przypadku, gdy gospodarka rozwija si\u0119 w\u00a0tempie du\u017co poni\u017cej swych mo\u017cliwo\u015bci, w\u00f3wczas pro-koniunkturalna, ekspansywna polityka fiskalna (obni\u017cka podatk\u00f3w, czy te\u017c zwi\u0119kszenie wydatk\u00f3w pa\u0144stwa, lub jaka\u015b kombinacja tych dwu powy\u017cszych opcji) ma \u201epowa\u017cny, pobudzaj\u0105cy wp\u0142yw\u201d (Alston, Kearl i\u00a0Vaughn 1992, str. 204).<\/p>\r\n

Dalej Autor powo\u0142uje si\u0119 na dane udowadniaj\u0105ce, \u017ce Euroland odni\u00f3s\u0142 realne korzy\u015bci z wprowadzania wsp\u00f3lnej waluty. Mo\u017cemy te\u017c przeczyta\u0107 informacje o tych krajach, kt\u00f3re skorzysta\u0142o na wprowadzeniu Euro, oraz tych, w kt\u00f3rych opinia na ten temat nie jest jednoznaczna. Dadak wskazuje tak\u017ce i na to, \u017ce rozw\u00f3j gospodarczy jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z czynnikami politycznymi, bowiem tylko tym pa\u0144stwom uda\u0142o si\u0119 skutecznie wprowadzi\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 walut\u0119, kt\u00f3re stworzy\u0142y w miar\u0119 jednolity tw\u00f3r polityczny.<\/em><\/p>\r\n

Wnioski<\/strong><\/p>\r\n

Obecny kryzys gospodarczy jest pierwszym powa\u017cniejszym testem dla EUW. Dotychczasowe do\u015bwiadczenia nie daj\u0105 ca\u0142kowicie jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o\u00a0sensowno\u015b\u0107 tego przedsi\u0119wzi\u0119cia. Podobnie jak w\u00a0trakcie poprzedzaj\u0105cego go dziesi\u0119ciolecia, gospodarka Eurolandu rozwija si\u0119 wolniej od ameryka\u0144skiej. Problemy zwi\u0105zane z\u00a0zad\u0142u\u017ceniem i\u00a0deficytem bud\u017cetowym, kt\u00f3re ogarn\u0119\u0142y Grecj\u0119 i\u00a0kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 rozszerzy\u0107 na inne kraje Eurolandu maj\u0105 charakter fundamentalny, a\u00a0nie przej\u015bciowy. Rynek pracy w\u00a0Strefie-euro jest ma\u0142o elastyczny, a\u00a0mo\u017cliwo\u015bci u\u017cywania polityki fiskalnej i\u00a0pieni\u0119\u017cnej do absorbowania skutk\u00f3w ujemnych wstrz\u0105s\u00f3w od strony popytu s\u0105 bardzo ograniczone. W\u00a0szczeg\u00f3lno\u015bci zadania postawione przed EBC s\u0105 w\u00a0praktyce ograniczone do dba\u0142o\u015bci o\u00a0stabilno\u015b\u0107 cen. Ponadto, posiadanie wsp\u00f3lnego pieni\u0105dza uniemo\u017cliwia poszczeg\u00f3lnym krajom odzyskanie konkurencyjno\u015bci na \u015bwiatowych rynkach w\u00a0drodze dewaluacji swej waluty. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, z\u00a0wyj\u0105tkiem deflacji, poszczeg\u00f3lne regiony Eurolandu s\u0105 zupe\u0142nie pozbawione mechanizm\u00f3w dostosowawczych, zar\u00f3wno automatycznych jak i\u00a0wymagaj\u0105cych podj\u0119cia decyzji, pozwalaj\u0105cych na przezwyci\u0119\u017cenie wstrz\u0105s\u00f3w gospodarczych.<\/p>\r\n

Jedynym ja\u015bniejszym punktem jest powo\u0142anie do \u017cycia EFM, niemniej b\u00f3le porodowe zwi\u0105zane z\u00a0tym przedsi\u0119wzi\u0119ciem i\u00a0powolno\u015b\u0107 we wcielaniu w\u00a0\u017cycie tej idei nie napawaj\u0105 optymizmem. St\u0105d te\u017c wprowadzenie mechanizm\u00f3w pozwalaj\u0105cych na prowadzenie aktywnej polityki fiskalnej na szczeblu Eurolandu (pan-europejskie podatki i\u00a0wydatki) zapewne napotka na ogromne przeszkody.<\/p>\r\n

Natomiast dotychczasowe do\u015bwiadczenia jasno wykazuj\u0105, \u017ce nie ma najmniejszych podstaw do tego by s\u0105dzi\u0107, i\u017c W. Brytania i\u00a0Szwecja, pa\u0144stwa, kt\u00f3re zachowa\u0142y w\u0142asn\u0105 walut\u0119 i\u00a0prowadzi\u0142y niezale\u017cn\u0105 polityk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105, ponios\u0142y jakiekolwiek straty z\u00a0powodu rezygnacji w\u00a0uczestniczeniu w\u00a0procesie integracji walutowej. St\u0105d te\u017c kraje, kt\u00f3re jeszcze nie przyj\u0119\u0142y euro powinny dokona\u0107 bardzo dok\u0142adnej analizy mo\u017cliwych koszt\u00f3w i\u00a0po\u017cytk\u00f3w wynikaj\u0105cych z\u00a0tego przedsi\u0119wzi\u0119cia przed podj\u0119ciem osta-
tecznej decyzji.<\/p>\r\n

Kazimierz Dadak<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Ca\u0142y tekst zosta\u0142 opublikowany w 97. numerze Dwumiesi\u0119cznika ARCANA.<\/strong><\/p>\r\n

Niniejszy artyku\u0142 pod tytu\u0142em The \u201eGreek Crisis\u201d. <\/em>Is the Future of the European Monetary Union at Stake?<\/em> ukaza\u0142 si\u0119 w ksi\u0105\u017cce Analysis of consequences of financial crisis and perspectives for further trends at world markets<\/em>, Peter Lipt\u00e1k (red.) Eastern European Development Agency, Bratys\u0142awa 2010.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n

<\/a>1 <\/sup><\/sup>Wstrz\u0105sy asymetryczne to takie zaburzenia gospodarcze, kt\u00f3re dotykaj\u0105 tylko okre\u015blonej dziedziny. Je\u015bli gospodarki kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich nie maj\u0105 zbli\u017conych struktur (czyli ten przemys\u0142 napotykaj\u0105cy trudno\u015bci nie wytwarza podobnej cz\u0119\u015bci produktu krajowego brutto we wszystkich pa\u0144stwach) i\u00a0nie s\u0105 one wysoce zdywersyfikowane, to w\u00f3wczas tylko kraj specjalizuj\u0105cy si\u0119 w\u00a0danej dziedzinie prze\u017cywa trudno\u015bci gospodarcze. W\u00a0przypadku, gdy ka\u017cde pa\u0144stwo posiada odr\u0119bn\u0105 jednostk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105, taki wstrz\u0105s jest automatycznie amortyzowany poprzez spadek warto\u015bci (deprecjacj\u0119) waluty kraju dotkni\u0119tego kryzysem, lub w\u00a0drodze celowej zmiany polityki pieni\u0119\u017cnej (bank centralny obni\u017ca stop\u0119 procentow\u0105, czyli stosuje tzw. ekspansywn\u0105 polityk\u0119 monetarn\u0105). Natomiast, gdy kraj \u00f3w jest cz\u0142onkiem unii walutowej, to ani deprecjacja, ani pobudzanie gospodarki poprzez stosown\u0105 polityk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105 nie s\u0105 mo\u017cliwe. Kurs wymienny wsp\u00f3lnego pieni\u0105dza zale\u017cy od sytuacji we wszystkich krajach cz\u0142onkowskich (a\u00a0w\u00a0innych nie ma kryzysu, wi\u0119c nie ma powodu, by kurs wymienny spada\u0142). Polityka pieni\u0119\u017cna jest prowadzona przez wsp\u00f3lny bank centralny, kt\u00f3ry mo\u017ce tylko obni\u017cy\u0107 stop\u0119 procentow\u0105 dla ca\u0142ej unii, a\u00a0nie poszczeg\u00f3lnych cz\u0142onk\u00f3w i, skoro kryzys dotyka tylko jednego kraju cz\u0142onkowskiego, w\u00f3wczas ekspansywna polityka monetarna grozi pojawieniem si\u0119 presji inflacyjnej w\u00a0krajach nie prze\u017cywaj\u0105cych trudno\u015bci gospodarczych. W\u00a0takiej sytuacji, jedynym wyj\u015bciem z\u00a0tych tarapat\u00f3w jest przemieszczenie si\u0119 czynnik\u00f3w produkcji (kapita\u0142u i\u00a0pracy) do innych ga\u0142\u0119zi gospodarki, lub innych pa\u0144stw. W\u00a0przypadku, gdy mobilno\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w produkcji jest niska, w\u00f3wczas polityka fiskalna (programy przekwalifikowania si\u0142y roboczej, lub zasi\u0142ki dla bezrobotnych) mo\u017ce by\u0107 pomocna w\u00a0z\u0142agodzeniu kryzysu.<\/p>\r\n

<\/a>2<\/sup><\/sup> Islandia, kt\u00f3ra zosta\u0142a dotkni\u0119ta kryzysem ju\u017c w\u00a02007 r. rozpocz\u0119\u0142a starania o\u00a0przyj\u0119cie do Unii Europejskiej w\u00a0nadziei uzyskania pomocy finansowej. K\u0142opoty, na jakie natrafi\u0142a w\u00a0tym wzgl\u0119dzie Grecja, najwyra\u017aniej och\u0142odzi\u0142y zapa\u0142y mieszka\u0144c\u00f3w Islandii, poniewa\u017c dzi\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 opowiada si\u0119 za rezygnacj\u0105 z\u00a0tego projektu.<\/p>\r\n

<\/a>3<\/sup><\/sup> Celem niniejszej wypowiedzi jest przedstawienie wynik\u00f3w bada\u0144 ekonomicznych na temat unii pieni\u0119\u017cnej, okre\u015blenie, jakie s\u0105 optymalne rozwi\u0105zania w\u00a0sytuacji, gdy pa\u0144stwa ju\u017c wst\u0105pi\u0142y na drog\u0119 integracji walutowej. Natomiast w\u00a0\u017cadnym stopniu nie sugerujemy, \u017ce wprowadzenie wsp\u00f3lnej waluty jest celowe, w\u00a0szczeg\u00f3lno\u015bci nie nale\u017cy jej rozumie\u0107 jako sugestii, \u017ce powy\u017csze rozwi\u0105zania s\u0105 optymalne dla kraj\u00f3w nieb\u0119d\u0105cych cz\u0142onkami EUW.<\/p>\r\n

<\/a>4<\/sup><\/sup> Decyzje bank\u00f3w centralnych tycz\u0105ce si\u0119 stopy procentowej maj\u0105 wp\u0142yw tylko na oprocentowanie na wk\u0142ady i\u00a0po\u017cyczki kr\u00f3tkoterminowe, natomiast w\u00a0wynika decyzji banku centralnego nie da si\u0119 obni\u017cy\u0107 d\u0142ugoterminowej stopy procentowej (np. stopy przychodu z\u00a05-cio, czy 10-cio letnich obligacji). Bywa, \u017ce gwa\u0142towne obni\u017cenie kr\u00f3tko-terminowej stopy procentowej przez bank centralny mo\u017ce mie\u0107 skutek odwrotny od oczekiwanego, czyli spowodowa\u0107 podwy\u017ck\u0119 d\u0142ugoterminowej stopy procentowej. Powodem takiego zjawiska mo\u017ce by\u0107 w\u0142a\u015bnie oczekiwanie wy\u017cszej inflacji w\u00a0przysz\u0142o\u015bci i\u00a0w\u00f3wczas prywatne banki naliczaj\u0105 wy\u017csz\u0105 premi\u0119 inflacyjn\u0105 i\u00a0udzielaj\u0105 d\u0142ugoterminowego kredytu na wy\u017csze oprocentowanie. Formalnie rzecz bior\u0105c, zwi\u0105zek ten obrazuje tzw. regu\u0142a Fishera: nominalne stopa procentowa jest sum\u0105 realnej stopy procentowej i\u00a0szacunku tempa przyrostu cen. Przyjmuje si\u0119, \u017ce realna stopa procentowa jest stosunkowo sta\u0142a, tak wi\u0119c d\u0142ugoterminowa nominalna stopa procentowa i\u00a0szacowna inflacja wykazuj\u0105 zwi\u0105zek wprost proporcjonalny.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wielu ekonomist\u00f3w jest przekonanych, \u017ce Europejska Unia Walutowa (EUW) jest raczej wynikiem kalkulacji politycznych, a\u00a0nie ekonomicznych (mi\u0119dzy innymi Laidler 1991, Feldstein 1997, Klaus 2004 i\u00a0Bernanke 2005). Ten wniosek wynika z\u00a0faktu, \u017ce kraje cz\u0142onkowskie nie spe\u0142niaj\u0105 wymog\u00f3w optymalnego obszaru walutowego (OOW), co wykazali, na przyk\u0142ad, Eichengreen (1992), a\u00a0tak\u017ce Artis, Kohler i\u00a0M\u00c3\u00a9litz (1998). Optymalny obszar walutowy Prace […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[23,52],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35583"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35583"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35583\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}