{"id":35522,"date":"2011-03-31T23:10:45","date_gmt":"2011-04-01T04:10:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=35522"},"modified":"2011-03-31T10:17:31","modified_gmt":"2011-03-31T15:17:31","slug":"nie-dziewka-tylko-dama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=35522","title":{"rendered":"Nie dziewka, tylko dama"},"content":{"rendered":"

W sklepach sprzedaj\u0105 w\u00f3dk\u0119, myd\u0142o i namiastk\u0119 herbaty. Rosjanie s\u0105 podnieceni, codziennie po pracy mamy mitingi ho\u0142downicze dla Stalina i protestacyjne przeciwko faszyzmowi.<\/strong><\/p>\r\n

Otrzyma\u0142am rozpaczliwy list od \u017cony Adasia- Lusi. Pracuje na ko\u0142chozie Men Bu\u0142ak, obs\u0142uguje krowy i ciel\u0119ta. Zech\u0142o jej ciel\u0119, czeka j\u0105 dochodzenie karne. Prosi mnie, abym na wypadek aresztowania, otoczy\u0142a opiek\u0105 jej nieletnie dzieci.<\/p>\r\n

Kilka dni p\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142am drugi list, donosi:<\/p>\r\n

\u201eB\u00f3g ulitowa\u0142 si\u0119 nad moimi dzie\u0107mi, inna krowa ma dwie cieliczki, wi\u0119c plan zostanie dope\u0142niony, a ja zosta\u0142am uwolnion\u0105 od zarzutu sabota\u017cu\u201d.<\/p>\r\n

W pierwszych dniach sierpnia kulturnik zwo\u0142a\u0142 miting w sprawie po\u017cyczki wojennej. Gada\u0142, \u017ce po\u017cyczka jest dobrowolna, \u017ce ka\u017cdy rozumie potrzeby Z.S.R.R., a na zako\u0144czenie odczyta\u0142 list\u0119, ile i kto ma da\u0107. Polakom wyznaczono po 50 rubli.<\/p>\r\n

W sprawie po\u017cyczki zabra\u0142a g\u0142os Niuta S\u0119dzielowska. Podnios\u0142a, \u017ce Polacy nie mog\u0105 tyle da\u0107, bo zarabiaj\u0105 ma\u0142o. Zapyta\u0142a:<\/p>\r\n

-Sk\u0105d my takie sumy we\u017amiemy?<\/p>\r\n

-Sprzedacie troch\u0119 rzeczy i b\u0119dzie na po\u017cyczk\u0119- powiedzia\u0142 kulturnik.<\/p>\r\n

-Jak wam nie wstyd! My, Polacy, mamy sprzeda\u0107 poskie rzeczy na sowieck\u0105 po\u017cyczk\u0119. Rosja krajem bogatym, na pewno nie potrzebujecie naszych resztek!- powiedzia\u0142a Niuta.<\/p>\r\n

Kulturnik poczerwienia\u0142, po chwili powiedzia\u0142, \u017ce na po\u017cyczk\u0119 da\u0107 musimy. Pod presj\u0105 da\u0142y\u015bmy 50 rubli z tym, \u017ce b\u0119d\u0105 nam potr\u0105ca\u0107 z zarobku po 10 rubli miesi\u0119cznie.<\/p>\r\n

Wydano obostrzone przepisy dla pracuj\u0105cych, \u017ce najdrobniejsze uchylenia zostan\u0105 poci\u0105gni\u0119te pod sabota\u017c, za co grozi kara \u015bmierci, lub przymusowe roboty w \u0142agierze. Na nas pad\u0142 blady strach. Do prac rolnych s\u0105 poci\u0105gani wszyscy mieszka\u0144cy miasta, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c urz\u0119dnik\u00f3w, starc\u00f3w i lekarzy.<\/p>\r\n

Czasami zdobywamy gazet\u0119. Komunikaty wojenne m\u00f3wi\u0105 tylko o zaci\u0119tych bojach i o zdaniu miast. Musi by\u0107 \u017ale, jak nie podaj\u0105 nazw tych zdanych miast.<\/p>\r\n

Polki cierpi\u0105 na og\u00f3ln\u0105 anemi\u0119 i zanik niekt\u00f3rych gruczo\u0142\u00f3w. Menstruacji nie mamy od szeregu miesi\u0119cy, wp\u0142ywa na to z\u0142e od\u017cywianie i praca ponad si\u0142y.<\/p>\r\n

O sprawie polskiej g\u0142ucho, gazety pisz\u0105 jedynie o umowie z Angli\u0105.<\/p>\r\n

Praca polna wychodzi bokami, tak d\u0142u\u017cej nie wytrzymam. Ze wschodem s\u0142o\u0144ca wychodz\u0119 do pracy, a wracam po zachodzie s\u0142o\u0144ca, cz\u0119sto p\u00f3\u017ano wieczorem, gdy wypadnie s\u0142ucha\u0107 miting\u00f3w politycznych, kt\u00f3re odbieraj\u0105 nam czas tak bardzo potrzebny, by naprawi\u0107 podniszczon\u0105 odzie\u017c i utrzyma\u0107 cia\u0142o w czysto\u015bci.<\/p>\r\n

31 sierpnia 1941. Od rana \u015bl\u0119cz\u0119 na skwarze s\u0142onecznym i ob\u0142amuj\u0119 kukurydz\u0119. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce ze mn\u0105 Polki co chwila zadaj\u0105 mi pytanie.<\/p>\r\n

-No i co? Ju\u017c mamy 31 sierpnia i nas nic dobrego nie spotka\u0142o.<\/p>\r\n

-Czekajcie! Do godziny 12 w nocy jest 31 sierpnia- powiedzia\u0142am.<\/p>\r\n

Wieczorem, po zachodzie s\u0142o\u0144ca, wracamy z pracy. Idziemy i milczymy. Jeste\u015bmy zm\u0119czone i g\u0142odne.<\/p>\r\n

U progu izby oczekuje mnie mama, trzyma w r\u0119ce wezwanie do N.K.W.D. na dzi\u015b wiecz\u00f3r. Mina mamy zaambarasowana, powiedzia\u0142a:<\/p>\r\n

-Wszyscy Polacy otrzymali takie wezwanie.<\/p>\r\n

Opanowa\u0142o mnie podniecenie.<\/p>\r\n

Zjad\u0142y\u015bmy zup\u0119, zamieni\u0142am rzeczy i posz\u0142y\u015bmy do N.K.W.D.<\/p>\r\n

W korytarzu N.K.W.D. zasta\u0142y\u015bmy urd\u017carskich Polak\u00f3w. Twarze ich zastraszone, kr\u0105\u017c\u0105 r\u00f3\u017cne fantastyczne wersje.<\/p>\r\n

Niuta zara\u017c\u0105 pesymizmem ca\u0142e otoczenie, m\u00f3wi:<\/p>\r\n

-Wszystkich zap\u0119dz\u0105 do ci\u0119\u017ckich rob\u00f3t, nawet starc\u00f3w, a kto wie, czy nie zamkn\u0105 nas na czas wojny w obozie?<\/p>\r\n

-Daj spok\u00f3j, zobaczysz, i\u017c wszystko b\u0119dzie dobrze.<\/p>\r\n

Po p\u00f3\u0142godzinnym wyczekiwaniu, z kancelarii wyszed\u0142 wysoki, w \u015brednim wieku, bez czapki na g\u0142owie, major N.K.W.D, przyby\u0142y z Semipa\u0142aty\u0144ska. Za nim wyszed\u0142, w czapie na g\u0142owie, zast\u0119pca naczelnika miejscowego N.K.W.D.- Bielajew, trzymaj\u0105c r\u0119ce w kieszeniach spodni.<\/p>\r\n

Major, o g\u0142adkich manierach, wyst\u0105pi\u0142 po\u015brodku poczekalni, pochyli\u0142 g\u0142ow\u0119, powiedzia\u0142:<\/p>\r\n

-Zdrastwuj.<\/p>\r\n

Po kr\u00f3tkiej przerwie zacz\u0105\u0142:<\/p>\r\n

-Do tej pory poczytywano was, jako skaza\u0144c\u00f3w, od dzisiaj jeste\u015bcie wolnymi obywatelami Polski.<\/p>\r\n

S\u0142owa te oszo\u0142omi\u0142y nas. Jeste\u015bmy pod wra\u017ceniem nie tylko amnestii, ale grzeczno\u015bci tego oficera N.K.W.D. By\u0142 to pierwszy wypadek spotkania kulturalnego Sowieta. Nawet nasz chamski Bielajew m\u00f3wi\u0142 \u0142agodnym g\u0142osem, co nie bardzo przypada\u0142o mu do twarzy.<\/p>\r\n

Major poinformowa\u0142 nas o amnestii i o tym, \u017ce jeste\u015bmy zwolnieni od rob\u00f3t przymusowych. Prosi\u0142, aby\u015bmy jeszcze dzisiaj zdali sowieckie paszporty, a w miejsce tych, za kilka dni, otrzymamy za\u015bwiadczenia stwierdzaj\u0105ce nasze polskie obywatelstwo, po uprzednim o\u015bwiadczeniu, jakie wybieramy obywatelstwo, czy polskie, czy sowieckie. Poza tym poinformowa\u0142 nas, \u017ce mo\u017cemy swobodnie porusza\u0107 si\u0119 po ca\u0142ym Zwi\u0105zku Socjalistycznych Republik Rad, natomiast nie wolno nam zamieszka\u0107 w miastach I kategorii, jak: Taszkient, A\u0142ma Ata, w miastach obj\u0119tych stref\u0105 dzia\u0142a\u0144 wojennych, to jest 200 kilometr\u00f3w od frontu oraz w strefach przygranicznych, 100 kilometr\u00f3w od granicy. Major radzi\u0142, aby\u015bmy zaczekali na za\u015bwiadczenie i dopiero potem wyjechali, dok\u0105d zechcemy.<\/p>\r\n

-Z reszt\u0105 opiek\u0105 otoczy was poselstwo polskie w Moskwie.<\/p>\r\n

Czekamy przed gmachem N.K.W.D., by zda\u0107 sowieckie paszporty i z\u0142o\u017cy\u0107 o\u015bwiadczenie.<\/p>\r\n

Znajome podchodz\u0105 i wyca\u0142owuj\u0105 mnie za proroczy sen.<\/p>\r\n

-Najlepiej zrobimy, gdy zaraz opu\u015bcimy to znienawidzone miejsce zes\u0142ania- powiedzia\u0142am do mamy.<\/p>\r\n

-Radz\u0119 zaczeka\u0107 na papiery i przezimowa\u0107 tutaj, a w mi\u0119dzyczasie nasze w\u0142adze polskie wska\u017c\u0105 nam, co robi\u0107- doradzi\u0142a mama.<\/p>\r\n

-Nie podzielam zdania mamy, bo nie wiadomo, jak b\u0119dzie p\u00f3\u017aniej z komunikacj\u0105 i sytuacj\u0105 na froncie.<\/p>\r\n

Do p\u00f3\u0142nocy trwa\u0142o zdawanie paszport\u00f3w i sk\u0142adanie o\u015bwiadcze\u0144. Tylko Ukrainka- Asia Panczenko, \u017cona Petlurowca, poprosi\u0142a o obywatelstwo sowieckie.<\/p>\r\n

Powr\u00f3ci\u0142y\u015bmy do domu oszo\u0142omione wolno\u015bci\u0105. Ca\u0142\u0105 noc sp\u0119dzi\u0142y\u015bmy na rozmowach, omawiaj\u0105c plan opuszczenia Urd\u017caru.<\/p>\r\n

Nazajutrz nie posz\u0142am wi\u0119cej do tej znienawidzonej pracy, aczkolwiek artel przys\u0142a\u0142, abym podj\u0119\u0142a prac\u0119 wolno najemnej.<\/p>\r\n

Dwa dni sp\u0119dzi\u0142am na wzajemnych odwiedzinach. Rado\u015bci nie by\u0142o ko\u0144ca.<\/p>\r\n

Trzeciego dnia po amnestii, zasz\u0142am do artelu po ig\u0142\u0119, bowiem za ig\u0142\u0119 mo\u017cna otrzyma\u0107 kilka litr\u00f3w mleka. Zast\u0119pca, zawiaduszczy artelu, zaczepi\u0142 mnie:<\/p>\r\n

-A ty dziewko, czemu nie przychodzisz na robot\u0119?<\/p>\r\n

-Po pierwsze, nie dziewka, po drugie, nie mam obowi\u0105zku pracowa\u0107.<\/p>\r\n

Sowiet poprosi\u0142 obecne przy rozmowie Polki, aby przet\u0142umaczy\u0142y, co powiedzia\u0142am.<\/p>\r\n

-A jak mam teraz m\u00f3wi\u0107?- zapyta\u0142<\/p>\r\n

-Dama- powiedzia\u0142a jedna z Polek.<\/p>\r\n

Na twarzy sowieciarza zaigra\u0142 u\u015bmiech i powiedzia\u0142:<\/p>\r\n

-Dobrze.<\/p>\r\n

Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\r\n

POPRZEDNIE CZ\u0118\u015aCI <\/strong>Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em>:<\/strong><\/p>\r\n