{"id":35004,"date":"2011-03-22T11:49:32","date_gmt":"2011-03-22T16:49:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=35004"},"modified":"2011-03-22T11:49:32","modified_gmt":"2011-03-22T16:49:32","slug":"w-linii-prostej-izabela-falzmannowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=35004","title":{"rendered":"W linii prostej – Izabela Falzmannowa<\/em>"},"content":{"rendered":"

Tomasz Jastrun recenzuj\u0105c \u201eUwa\u017cam Rze\u201d w \u201eNewsweeku\u201d pisze: \u201ePismo kontynuuje tradycj\u0119 nienawi\u015bci chama wobec intelektualisty<\/em>\u201d. Oraz: \u201eWildstein i Ziemkiewicz daj\u0105 naszej m\u0142odzie\u017cy pogl\u0105dow\u0105 lekcj\u0119, na czym polega\u0142 stalinizm\u201d<\/em>.<\/p>\r\n

M\u0142ody czytelnik mo\u017ce si\u0119 czu\u0107 troch\u0119 zdezorientowany. Syn Mieczys\u0142awa Jastruna, cz\u0142onka PZPR, w czasach stalinowskich redaktora Ku\u017anicy, wymy\u015bla od stalinowc\u00f3w ludziom, kt\u00f3rzy urodzili si\u0119 zbyt p\u00f3\u017ano, \u017ceby- jak pokolenie jego ojca- mie\u0107 szanse ogrzewa\u0107 sw\u00f3j mierny talent w promieniach \u201es\u0142oneczka narod\u00f3w\u201d. Potomek PZPR-owc\u00f3w,\u00a0 czyli ciemi\u0119\u017cycieli ziemian, inteligencji, a nawet bogatych ch\u0142op\u00f3w (zwanych ku\u0142akami), z niejasnych przyczyn czuje si\u0119 arystokrat\u0105.<\/p>\r\n

Tylko osoba bardzo naiwna uwierzy w lewicow\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 kolejnych w\u0142adc\u00f3w PRL. W obj\u0119cia r\u00f3\u017cnych lewicowych ugrupowa\u0144 wpycha\u0142a ich najcz\u0119\u015bciej niska kondycja spo\u0142eczna.<\/p>\r\n

Przejmuj\u0105cy w\u0142adz\u0119 komuni\u015bci ze wszystkich si\u0142 pragn\u0119li zazna\u0107 komfortu, kt\u00f3rego kiedy\u015b zazdro\u015bcili uprzywilejowanym. Zajmowali cudze luksusowe mieszkania (Szucha 16, Aleja R\u00f3\u017c) <\/em><\/strong>sprowadzali z ziem zachodnich poniemieckie fortepiany, meblowali si\u0119 antykami, posy\u0142ali dzieci na muzyk\u0119 i francuski.<\/p>\r\n

Potrzebowali jednak jakiej\u015b legitymacji wobec tych, w kt\u00f3rych imieniu pili koniak, a kt\u00f3rymi bezbrze\u017cnie pogardzali, tak jak \u015bwie\u017cy wyzwoleniec pogardza niewolnikiem. Tak\u0105 legitymacj\u0105 w ich mniemaniu sta\u0142 si\u0119 intelektualizm i sztuka. By\u0142o jeszcze za wcze\u015bnie na dorabianie sobie szlacheckich rodowod\u00f3w, natomiast uprawianie socrealistycznej literatury, czy pisanie wierszy na cze\u015b\u0107 Stalina tworzy\u0142o z nich- ich zdaniem- arystokracj\u0119 ducha i uprawnia\u0142o do rozkoszowania si\u0119 pobytami w zrabowanych prawdziwym w\u0142a\u015bcicielom pa\u0142acach oraz wylegiwania w cudzych antycznych \u0142o\u017cach.<\/p>\r\n

Takim FWP dla komunistycznych notabli sta\u0142 si\u0119 radziwi\u0142\u0142owski pa\u0142ac w Nieborowie. Nieliczni wiedz\u0105, \u017ce profesor Lorentz prowadzi\u0142 tam w\u0142a\u015bciwie dom wczasowy. Gdy zamkn\u0119\u0142y si\u0119 drzwi za ostatnim zwiedzaj\u0105cym, przestawa\u0142y obowi\u0105zywa\u0107 muzealne zasady. Na zabytkowych kanapach wysypia\u0142y si\u0119 psy c\u00f3rki Lorentza, w bibliotece panowie popijali koniaczki, znacz\u0105c k\u00f3\u0142kami zabytkowe meble. Pi\u0119kne holenderskie krzese\u0142ko oddzielane od zwiedzaj\u0105cych pluszowymi sznurami, za dotkni\u0119cie kt\u00f3rego szkolne dzieciaki otrzymywa\u0142y surow\u0105 reprymend\u0119, s\u0142u\u017cy\u0142o oczekuj\u0105cym na telefon z Warszawy jako kuchenny sto\u0142ek.<\/p>\r\n

Do sto\u0142u w Sali jadalnej zwanej weneck\u0105 us\u0142ugiwali dwaj radziwi\u0142\u0142owscy lokaje (Walenty i Grigorij) <\/em><\/strong>w bia\u0142ych r\u0119kawiczkach.<\/p>\r\n

Sk\u0105d to wszystko wiem? Ot\u00f3\u017c by\u0142am tam kilka razy na zaproszenie znajomych. Nie pos\u0142ucha\u0142am przestr\u00f3g mojej matki, kt\u00f3ra upomina\u0142a mnie, \u017ce nie bywa si\u0119 w cudzym domu pod nieobecno\u015b\u0107 gospodarzy. Pobyty te jednak mi w jaki\u015b spos\u00f3b pomog\u0142y. W ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci ujrza\u0142am k\u0142amstwo tak zwanej \u201elewicowej wra\u017cliwo\u015bci\u201d.<\/p>\r\n

Pewnego dnia siedz\u0105ca u szczytu sto\u0142u t\u0119gawa jejmo\u015b\u0107 (by\u0142a to – o ile pami\u0119tam – pani Wende) powiedzia\u0142a z najg\u0142\u0119bszym przekonaniem: \u201etutaj czuj\u0119 si\u0119 naprawd\u0119 u siebie w domu\u201d.<\/em><\/strong> Z rado\u015bci zad\u0142awi\u0142am si\u0119 kompotem. Grigorij, kt\u00f3ry przyszed\u0142 likwidowa\u0107 skutki mego nieprzyzwoitego zachowania, wydawa\u0142 si\u0119 te\u017c by\u0107 uradowany. Kilka razy gaw\u0119dzili\u015bmy potem na \u0142aweczce w parku. M\u00f3wi\u0142, \u017ce ludzie we wsi przechowuj\u0105 radziwi\u0142\u0142owskie sztu\u0107ce, \u017ceby je odda\u0107 w\u0142a\u015bcicielom. Pami\u0119tam, \u017ce kto\u015b z rodziny Radziwi\u0142\u0142\u00f3w mia\u0142 potem spraw\u0119 s\u0105dow\u0105 za pr\u00f3b\u0119 wywiezienia w\u0142asnego, srebrnego kubeczka.<\/p>\r\n

W czasie jednego z moich pobyt\u00f3w remontowano klatk\u0119 schodowa wy\u0142o\u017con\u0105 kafelkami z nieborowskiej manufaktury. Kilka dni potem kupi\u0142am taki kafelek za 60 z\u0142otych w Desie przy Placu Zbawiciela. Kierownik Desy zaklina\u0142 si\u0119, \u017ce to Delft. Nast\u0119pnego dnia kafelki znikn\u0119\u0142y. Na klatce schodowej w Nieborowie dot\u0105d wida\u0107 puste miejsca.<\/p>\r\n

Grigorij z\u0142apa\u0142 pewnego znanego pisarza na pr\u00f3bie wywiezienia srebrnej tacy. Komunistyczni bonzowie i literaci czuli si\u0119 w Nieborowie jak u siebie w domu, ale ten dom okradali.<\/p>\r\n

Komuni\u015bci to zdolni ludzie. B\u0142yskawicznie uczyli si\u0119 u\u017cywa\u0107 sztu\u0107c\u00f3w i dobiera\u0107 wina. Ich dzieci wysy\u0142ane na zagraniczne uniwersytety, oczytane, kulturalne, znaj\u0105ce dobrze obce j\u0119zyki tworz\u0105 teraz towarzyska elit\u0119. Mo\u017cna ich jednak zawsze od prawdziwej elity odr\u00f3\u017cni\u0107 po g\u0142\u0119bokiej pogardzie dla cz\u0142owieka z ludu i r\u00f3wnie g\u0142\u0119bokiej nienawi\u015bci do tych, kt\u00f3rych kiedy\u015b prze\u015bladowali i okradali ich rodzice.<\/p>\r\n

Izabela Falzmannowa<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Tomasz Jastrun recenzuj\u0105c \u201eUwa\u017cam Rze\u201d w \u201eNewsweeku\u201d pisze: \u201ePismo kontynuuje tradycj\u0119 nienawi\u015bci chama wobec intelektualisty\u201d. Oraz: \u201eWildstein i Ziemkiewicz daj\u0105 naszej m\u0142odzie\u017cy pogl\u0105dow\u0105 lekcj\u0119, na czym polega\u0142 stalinizm\u201d. M\u0142ody czytelnik mo\u017ce si\u0119 czu\u0107 troch\u0119 zdezorientowany. Syn Mieczys\u0142awa Jastruna, cz\u0142onka PZPR, w czasach stalinowskich redaktora Ku\u017anicy, wymy\u015bla od stalinowc\u00f3w ludziom, kt\u00f3rzy urodzili si\u0119 zbyt p\u00f3\u017ano, \u017ceby- […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,98,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35004"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35004"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35004\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}