{"id":34984,"date":"2011-03-22T08:29:17","date_gmt":"2011-03-22T13:29:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=34984"},"modified":"2011-03-22T08:29:17","modified_gmt":"2011-03-22T13:29:17","slug":"po-co-polsce-armia-przemyslaw-zurawski-vel-grajewski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=34984","title":{"rendered":"Po co Polsce armia? – Przemys\u0142aw \u0179urawski vel Grajewski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Podstawowym zadaniem ka\u017cdej armii jest zwyci\u0119skie rozstrzyganie konflikt\u00f3w zbrojnych, te za\u015b r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 co do charakteru, zakresu i intensywno\u015bci. Spos\u00f3b powo\u0142ywania, liczebno\u015b\u0107, struktura, szkolenie, uzbrojenie, wyekwipowanie i dyslokacja si\u0142 zbrojnych zale\u017c\u0105 od tego do czego maj\u0105 one by\u0107 u\u017cywane – co b\u0119dzie ich g\u0142\u00f3wnym zadaniem. Rozpatruj\u0105c spos\u00f3b organizacji Wojska Polskiego musimy przede wszystkim odpowiedzie\u0107 na to w\u0142a\u015bnie pytanie. Musi to by\u0107 odpowied\u017a jednoznaczna, nie nosi ona bowiem charakteru akademickiego, lecz winna by\u0107 podstaw\u0105 do decyzji. Decyzja za\u015b nie mo\u017ce by\u0107 \u201emi\u0119kka\u201d – nijaka, nakazuj\u0105ca rozw\u00f3j wszelkich zdolno\u015bci bojowych jednocze\u015bnie. Ograniczono\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w materialnych jakie Rzeczpospolita mo\u017ce przeznaczy\u0107 na zbrojenia, zmusza bowiem do rozstrzygni\u0119\u0107 jednoznacznych. B\u0142\u0105d lub my\u015blenie \u017cyczeniowe, prowadz\u0105ce do \u201ewielowektorowo\u015bci\u201d rozwoju si\u0142 zbrojnych (armii interwencyjnej i obronnej jednocze\u015bnie), kosztowa\u0107 b\u0119dzie \u017cycie Polak\u00f3w2.<\/p>\r\n

Profesjonalizacja armii europejskich (poza szczeg\u00f3lnym wypadkiem armii brytyjskiej, uwarunkowanym wyspiarskim charakterem Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa) rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dopiero w drugiej po\u0142owie lat 90. XX w. Jej podstawow\u0105 przyczyn\u0105 nie by\u0142 skok jako\u015bciowy sprz\u0119tu wojennego, uniemo\u017cliwiaj\u0105cy skuteczne wykorzystanie na wsp\u00f3\u0142czesnym polu walki przeszkolonych rezerwist\u00f3w, lecz ustanie gro\u017aby sowieckiego najazdu na terytorium owych pa\u0144stw i jednoczesne pojawienie si\u0119 wyzwa\u0144 typu ekspedycyjnego (wojna w Zatoce Perskiej i wojny jugos\u0142owia\u0144skie). Rezygnacja z poboru by\u0142a zatem skutkiem zmian uwarunkowa\u0144 politycznych (a nie techniczno-wojskowych), w wyniku kt\u00f3rych uznano, \u017ce podstawowym zadaniem si\u0142 zbrojnych b\u0119d\u0105 misje ekspedycyjne. Ich wykonywanie przez pa\u0144stwa demokratyczne przy wykorzystaniu armii opartych na powszechnym obowi\u0105zku s\u0142u\u017cby wojskowej jest politycznie niemo\u017cliwe, gdy\u017c prowadzi\u0142oby do kl\u0119ski wyborczej ka\u017cdego rz\u0105du, kt\u00f3ry by si\u0119 na to wa\u017cy\u0142. Jednocze\u015bnie parametry wojskowe, technologiczne i cywilizacyjne potencjalnych przeciwnik\u00f3w (kraje arabskie, Afryka subsaharyjska, paramilitarne boj\u00f3wki stron konfliktu jugos\u0142owia\u0144skiego) sprawiaj\u0105, \u017ce niewielkie, mobilne i nasycone nowoczesn\u0105 technik\u0105 si\u0142y profesjonalne s\u0105 jedynym mo\u017cliwym (z uwagi na wspomniane wewn\u0119trzne uwarunkowania polityczne), a jednocze\u015bnie dostatecznie skutecznym instrumentem interwencji w tego typu konflikty. Te pa\u0144stwa, kt\u00f3re nie maj\u0105 ambicji interweniowania zbrojnego poza w\u0142asnym obszarem w misjach o wysokiej intensywno\u015bci bojowej i\/lub silnie odczuwaj\u0105 zagro\u017cenie w\u0142asnego terytorium (Szwecja, RFN, Finlandia, Izrael) pozosta\u0142y przy armiach typowo obronnych, a zatem poborowych.<\/p>\r\n

Batalion zmechanizowany (600 \u017co\u0142nierzy) mo\u017ce panowa\u0107 ogniowo w obszarze wyznaczanym przez 9 km frontu i 7 km g\u0142\u0119boko\u015bci ugrupowania – tzn. 63 km\u00b2. Pas obrony dywizji okre\u015blany jest na 30-50 km frontu, g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 wynosi 15-30 km, przy za\u0142o\u017ceniu zbudowania 2-4 pozycji obronnych1<\/a>. 120-tysi\u0119czna armia zawodowa (teoretycznie r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 o\u015bmiu dywizji – cho\u0107 praktycznie przecie\u017c nie jest mo\u017cliwe, by ca\u0142o\u015b\u0107 jej stan\u00f3w osobowych wesz\u0142a w sk\u0142ad wojsk liniowych) mog\u0142aby wi\u0119c, u\u017cyta obronnie, a nie interwencyjnie, pokry\u0107 obszar obejmuj\u0105cy maksymalnie do 12 000 km\u00b2. Zwa\u017cywszy, \u017ce terytorium Rzeczypospolitej wynosi 312 679 km\u00b2, \u017ce znajduj\u0105 si\u0119 na nim 892 miasta, w tym pi\u0119\u0107 du\u017cych aglomeracji licz\u0105cych ponad 1 mln mieszka\u0144c\u00f3w ka\u017cda oraz, \u017ce d\u0142ugo\u015b\u0107 granic z sam\u0105 tylko Rosj\u0105 i Bia\u0142orusi\u0105 wynosi odpowiednio 210 km i 418 km, obrona Polski przy u\u017cyciu samej tylko armii ochotniczej, cho\u0107by i najbardziej profesjonalnej, jest niemo\u017cliwa i to bez wzgl\u0119du na to, czy b\u0119dzie ona liczy\u0142a 90, 120, czy 150 tys. \u017co\u0142nierzy.<\/p>\r\n

Odpowiadaj\u0105c na tytu\u0142owe pytanie – po co Polsce potrzebna jest armia, musimy zatem wykona\u0107 podobn\u0105 prac\u0119 my\u015blow\u0105 jak nasi zachodnioeuropejscy sojusznicy, czyli zapyta\u0107 o natur\u0119 ewentualnych konflikt\u00f3w, w kt\u00f3rych mo\u017ce by\u0107 zmuszone wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 Wojsko Polskie.<\/p>\r\n

Jest to pytanie, na kt\u00f3re mo\u017cna udzieli\u0107 realistycznej odpowiedzi tylko na podstawie przes\u0142anek politycznych. Zadaniem WP nie b\u0119dzie bowiem osi\u0105gni\u0119cie gotowo\u015bci do wygrania ka\u017cdej wojny (konfliktu zbrojnego), a jedynie do rozstrzygni\u0119cia na korzy\u015b\u0107 Polski wojny (konfliktu), kt\u00f3rej zaistnienie z udzia\u0142em pa\u0144stwa polskiego uznamy, ze wzgl\u0119d\u00f3w politycznych za prawdopodobne – tzn. nie daj\u0105ce si\u0119 wykluczy\u0107. Prognoza owego prawdopodobie\u0144stwa ma jednocze\u015bnie fundamentalne znaczenie dla okre\u015blenia przewidywanych misji Si\u0142 Zbrojnych RP w przysz\u0142o\u015bci. Przedmiotem decyzji jest zatem odpowied\u017a na pytanie:<\/p>\r\n

Czy podstawowym scenariuszem wojennym, z kt\u00f3rym powinna si\u0119 liczy\u0107 Polska, i do kt\u00f3rego pozytywnego rozstrzygni\u0119cia powinna przygotowywa\u0107 swoj\u0105 armi\u0119 jest najazd na terytorium Rzeczypospolitej (dalej: Scenariusz A), czy te\u017c jest nim konflikt w odleg\u0142ych od granic Polski rejonach, wymagaj\u0105cy podj\u0119cia misji typu ekspedycyjno-interwencyjnego (dalej: Scenariusz B).<\/p>\r\n

Najistotniejsz\u0105 cech\u0105 tak sformu\u0142owanego dylematu jest fakt, i\u017c odpowiedzi w tej kwestii nie da si\u0119 udzieli\u0107 raz na zawsze. Bezpiecze\u0144stwo pa\u0144stwa wymaga zatem stworzenia strukturalnego systemu oceny sytuacji mi\u0119dzynarodowej i natury istniej\u0105cych zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3ry pozwala\u0142by na podj\u0119cie na czas decyzji o ewentualnej zmianie przewidywanego charakteru misji Wojska Polskiego. Zasadne by\u0142oby oparcie si\u0119 na instytucjonalnych wzorach brytyjskich z lat 1919-1933.<\/p>\r\n

W systemie planowania obronnego Imperium Brytyjskiego obowi\u0105zywa\u0142a w\u00f3wczas tzw. Zasada Dziesi\u0119ciu Lat – Ten Years Rule. Ka\u017cdego roku specjalne cia\u0142o polityczne z\u0142o\u017cone z Premiera, Ministra Spraw Zagranicznych, Ministra Obrony, Ministra Skarbu, Szefa Sztabu Generalnego i Pierwszego Lorda Admiralicji na specjalnym posiedzeniu odpowiada\u0142o na pytanie, czy w ci\u0105gu najbli\u017cszych 10 lat Wielka Brytania stanie wobec zagro\u017cenia wojennego ze strony r\u00f3wnorz\u0119dnego przeciwnika (wielka wojna obronna), czy te\u017c zadaniem jej si\u0142 zbrojnych b\u0119d\u0105 jedynie operacje kolonialne typu policyjnego. W zale\u017cno\u015bci od odpowiedzi na to pytanie planowano inwestycje wojskowe oraz struktur\u0119 i kierunki rozwoju si\u0142 zbrojnych. System ten uchyli\u0142 zasad\u0119 10 lat dopiero w 1933 r. – na sze\u015b\u0107 lat przed wojn\u0105, a nie na 10, ale og\u00f3lnie spe\u0142ni\u0142 swoje zadanie2<\/a>. Podobna instytucja powinna dzia\u0142a\u0107 tak\u017ce w Polsce i od jej decyzji politycznych powinno zale\u017ce\u0107 planowanie misji WP b\u0105d\u017a to w zakresie Scenariusza A, b\u0105d\u017a Scenariusza B. Nale\u017cy przy tym zauwa\u017cy\u0107, i\u017c w warunkach obecnej polskiej kultury politycznej, system ten b\u0119dzie mniej sprawny od brytyjskiego, a decyzja o powrocie do armii obronnej (opartej na poborze), w razie przewidywania zagro\u017cenia Scenariuszem A, b\u0119dzie politycznie niezwykle trudna do podj\u0119cia.<\/p>\r\n

Polska nie jest w stanie przygotowywa\u0107 swych si\u0142 zbrojnych do realizacji misji w ramach obu scenariuszy (A i B) jednocze\u015bnie. Wype\u0142nianie zada\u0144 zwi\u0105zanych z Artyku\u0142em 5 Traktatu Waszyngto\u0144skiego (P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego), wynikaj\u0105cych z konieczno\u015bci przyj\u015bcia z pomoc\u0105 zaatakowanemu sojusznikowi, mo\u017ce przy tym odbywa\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno w warunkach Scenariusza A (obrona zaatakowanych bezpo\u015brednich s\u0105siad\u00f3w Polski – obecnych lub przysz\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w NATO, co do charakteru dzia\u0142a\u0144 nie odbiega\u0142aby od wojny w obronie Rzeczypospolitej i \u0142atwo mog\u0142aby si\u0119 w tak\u0105 przerodzi\u0107), jak i Scenariusza B (przyj\u015bcie z pomoc\u0105 zaatakowanemu pa\u0144stwu cz\u0142onkowskiemu Sojuszu lub UE, po\u0142o\u017conemu w znacznej odleg\u0142o\u015bci od Polski, ewentualnie wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 w ekspedycyjnej operacji antyterrorystycznej wymierzonej w bazy organizacji, kt\u00f3ra dokona\u0142a ataku na terytorium NATO\/UE). Wype\u0142nianie zada\u0144 zwi\u0105zanych z nowymi misjami NATO (out of area – non-Article 5 operations), jak i z planowanymi zadaniami si\u0142 interwencyjnych UE (misje Petersberskie), bez wyj\u0105tku wi\u0105za\u0142oby si\u0119 natomiast z konieczno\u015bci\u0105 posiadania przez WP zdolno\u015bci interwencyjnych (projection of power capability) – Scenariusz B.<\/p>\r\n

Tak jak Finlandia czy pa\u0144stwa ba\u0142tyckie nie przygotowuj\u0105 swoich si\u0142 zbrojnych do odparcia teoretycznego najazdu nieokre\u015blonego przeciwnika z nieokre\u015blonego kierunku, tak i w wypadku rozpatrywania zada\u0144 Wojska Polskiego wynikaj\u0105cych ze Scenariusza A, jako \u017ar\u00f3d\u0142o potencjalnego zagro\u017cenia musi by\u0107 wskazana Federacja Rosyjska.<\/p>\r\n

Zagro\u017cenie wynikaj\u0105ce ze Scenariusza A w praktyce powinno by\u0107 uznane za mo\u017cliwe do zrealizowania wy\u0142\u0105cznie w wyniku agresji Rosji na Polsk\u0119, kt\u00f3re\u015b z pa\u0144stw ba\u0142tyckich, lub Ukrain\u0119, wzgl\u0119dnie w wypadku wznowienia konfliktu w Naddniestrzu (z otwartym udzia\u0142em Rosji) i wci\u0105gni\u0119cia do\u0144 sojuszniczej wobec Polski Rumunii. Wojna w obronie terytorium Rzeczypospolitej przed obcym najazdem, lub konflikt zwi\u0105zany z rosyjsk\u0105 agresj\u0105 na kt\u00f3regokolwiek z jej s\u0105siad\u00f3w, z politycznego punktu widzenia powinien by\u0107 zatem okre\u015blony jako Plan Wsch\u00f3d.<\/p>\r\n

Misja obrony terytorium Polski przed obcym najazdem w perspektywie najbli\u017cszych 10-ciu lat jest zatem misj\u0105 przygotowania si\u0142 zbrojnych do mo\u017cliwo\u015bci konfliktu ze znanym przeciwnikiem o znanych parametrach politycznych, cywilizacyjnych i technicznych, kt\u00f3re nale\u017cy ustawicznie monitorowa\u0107 i dostosowywa\u0107 do nich plany ewentualnego rozwini\u0119cia si\u0142 w\u0142asnych. W zakresie nasycenia nowoczesn\u0105 technologi\u0105 konwencjonalne si\u0142y rosyjskie nie nale\u017c\u0105 do czo\u0142\u00f3wki armii \u015bwiatowych. Obie wojny czecze\u0144skie oraz konflikt gruzi\u0144ski tak\u017ce nie by\u0142y demonstracj\u0105 nowoczesnych metod prowadzenia walki. Zdeterminowane czecze\u0144skie pospolite ruszenie potrafi\u0142o zada\u0107 w obu wojnach powa\u017cne straty naje\u017ad\u017acy, a w czasie pierwszej wojny skutecznie z\u0142ama\u0107 rosyjsk\u0105 wol\u0119 kontynuowania agresji. Szkolona i wyposa\u017cona do misji interwencyjnych Armia Gruzi\u0144ska nie odnotowa\u0142a natomiast podobnych sukces\u00f3w.<\/p>\r\n

Scenariusz A do 8 sierpnia 2008 r. wydawa\u0142 si\u0119 ma\u0142o prawdopodobny. Skutkiem takiej oceny sytuacji by\u0142o uznanie, \u017ce podstawowym zadaniem Wojska Polskiego b\u0119dzie udzia\u0142 w mi\u0119dzysojuszniczych (NATO, UE, koalicje ad hoc) misjach ekspedycyjnych. Politycznym celem takiego wykorzystania si\u0142 zbrojnych mia\u0142a by\u0107 budowa pozycji politycznej Polski w strukturach euroatlantyckich, lub dwustronnego sojuszu RP ze Stanami Zjednoczonymi. W \u015blad za tym nast\u0105pi\u0142o odej\u015bcie od armii typu obronnego i podj\u0119cie wysi\u0142ku budowy si\u0142 interwencyjnych z naturalnym w tej sytuacji zamiarem docelowej profesjonalizacji armii. Owo za\u0142o\u017cenie wst\u0119pne potwierdzi\u0142o si\u0119 w praktyce jedynie cz\u0119\u015bciowo. Polska do 2007 r. by\u0142a w trakcie budowania po\u017c\u0105danego sojuszu dwustronnego z USA, a udzia\u0142 WP w misjach ekspedycyjnych u boku US Army by\u0142 istotnym instrumentem realizacji tego zadania. Och\u0142odzenie stosunk\u00f3w polsko-ameryka\u0144skich w interesuj\u0105cym nas tu aspekcie wojskowym (wycofanie polskiego kontyngentu z Iraku oraz manifestowana niech\u0119\u0107 rz\u0105du RP do instalacji element\u00f3w tarczy antyrakietowej w Polsce i ostatecznie brak ratyfikacji przez Polsk\u0119 stosownego porozumienia w tej sprawie) w znacznej mierze wyhamowa\u0142o ten proces. Polskie zaanga\u017cowanie wojskowe w \u0142onie UE (misje polskie w Kongo i Czadzie u boku Francji) nie przynios\u0142o natomiast jak dot\u0105d po\u017c\u0105danych rezultat\u00f3w. Pary\u017c np. nie popiera polskiej polityki wschodniej (Membership Action Plan dla Gruzji i Ukrainy zosta\u0142 odrzucony min. wskutek sprzeciwu Francji). Kontynuowanie zaanga\u017cowania WP w misjach unijnych jest zatem obecnie niecelowe. Polskie do\u015bwiadczenia ekspedycyjne, cho\u0107 cenne, maj\u0105 dzi\u015b jednak drugorz\u0119dne znaczenie. Najistotniejsz\u0105 przes\u0142ank\u0105 decyzji co do po\u017c\u0105danego kszta\u0142tu polskiej armii jest natomiast rosyjska agresja na Gruzj\u0119, kt\u00f3ra powinna zmieni\u0107 ocen\u0119 sytuacji mi\u0119dzynarodowej, a co za tym idzie tak\u017ce i potencjalnych zagro\u017ce\u0144 dla bezpiecze\u0144stwa Rzeczypospolitej, a zatem i zada\u0144 dla jej Si\u0142 Zbrojnych.<\/p>\r\n

Odpowiedzi wymagaj\u0105 pytania o ewentualne reakcje Polski w razie realizacji nast\u0119puj\u0105cych scenariuszy rozp\u0119tania si\u0119 konfliktu u naszych granic:<\/p>\r\n

Rosyjskiej aneksji Krymu i\/lub wschodniej i po\u0142udniowo-wschodniej cz\u0119\u015bci Ukrainy w sytuacji:
a) Rozk\u0142adu pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego (usuni\u0119cie – np. otrucie prezydenta, ostry konflikt wewn\u0119trzny, separatystyczna akcja rosyjskiej ludno\u015bci Krymu wsparta zbrojnie przez Rosj\u0119 z wykorzystaniem baz i si\u0142 Floty Czarnomorskiej) i jego niezdolno\u015bci fizycznej i\/lub politycznej do stawienia zbrojnego oporu. (Scenariusz \u201eczechos\u0142owacki – 1938\u201d).
b) Wybuchu wojny rosyjsko-ukrai\u0144skiej w wyniku b\u0142\u0119dnej oceny ze strony Rosji stanu pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego, kt\u00f3re mimo pr\u00f3b destabilizacji okaza\u0142oby si\u0119 zdolne do obrony swej integralno\u015bci (Scenariusz \u201epolski – 1939\u201d).
Scenariusz \u201epolski-1939\u201d postawi\u0142by rz\u0105d RP wobec dylematu – czy w \u015bwietle faktu, \u017ce Ukraina nie jest cz\u0142onkiem NATO i nie mo\u017ce liczy\u0107 na zbrojne poparcie ze strony Sojuszu, Polska w obliczu najpierw presji, a potem ewentualnej agresji rosyjskiej, kt\u00f3rej w spos\u00f3b uporz\u0105dkowany przeciwstawi\u0142aby si\u0119 Armia Ukrai\u0144ska powinna pozosta\u0107 bierna, czy te\u017c uzna\u0107, \u017ce Wojsko Ukrai\u0144skie jest lepsz\u0105 gwarancj\u0105 bezpiecze\u0144stwa Rzeczypospolitej ni\u017c podpisy sojusznik\u00f3w pod traktatami. Czy zatem i jak w okresie narastania ewentualnego kryzysu Wojsko Polskie mog\u0142oby by\u0107 wykorzystane do demonstrowania solidarno\u015bci Polski z Ukrain\u0105 z zamiarem powstrzymania agresji rosyjskiej poprzez odstraszanie militarne oraz czy i jak\u0105 akcj\u0119 wojskow\u0105 powinna podj\u0105\u0107 Polska, w razie, gdyby do owej agresji dosz\u0142o, a Ukraina stawi\u0142aby jej zbrojny op\u00f3r. Brak skutecznej reakcji Zachodu na ewentualn\u0105 rosyjsk\u0105 agresj\u0119 na Ukrain\u0119 (mimo podj\u0119cia przez Kij\u00f3w walki) zaostrza\u0142by ten dylemat, podwa\u017caj\u0105c wiarygodno\u015b\u0107 zachodniego systemu bezpiecze\u0144stwa w og\u00f3le, a zatem tak\u017ce w odniesieniu do Polski.
Wkroczenie wojsk rosyjskich do kt\u00f3rego\u015b z pa\u0144stw ba\u0142tyckich \u201ew celu obrony prze\u015bladowanych obywateli\u201d – tzn. z wykorzystaniem licznej mniejszo\u015bci rosyjskiej w Estonii i\/lub na \u0141otwie. Zaatakowane pa\u0144stwa zwracaj\u0105 si\u0119 do NATO w tym do Polski o wykonanie zobowi\u0105za\u0144 sojuszniczych.
Za\u0142amanie si\u0119 pa\u0144stwa mo\u0142dawskiego wskutek niemo\u017cno\u015bci rozwi\u0105zania przez nie problem\u00f3w gospodarczych i spo\u0142ecznych i b\u0119d\u0105ce jego efektem narodziny pot\u0119\u017cnego ruchu zjednoczeniowego z Rumuni\u0105 (obywatelstwo rumu\u0144skie jest jednoznaczne z obywatelstwem UE). Rosja chc\u0105ca zachowa\u0107 w swojej strefie wp\u0142yw\u00f3w Mo\u0142dawi\u0119 mo\u017ce doprowadzi\u0107 do wznowienia walk w Naddniestrzu i wci\u0105gni\u0119cia w konflikt Bukaresztu, a zatem i NATO.
Bezpo\u015brednie uderzenie z p\u00f3\u0142nocy (obw\u00f3d Kaliningradzki) i wschodu (Bia\u0142oru\u015b) na Polsk\u0119 z zamiarem przywr\u00f3cenia dominacji rosyjskiej nad Europ\u0105 \u015arodkow\u0105.<\/p>\r\n

Skala prawdopodobie\u0144stwa wyst\u0105pienia ka\u017cdego z wymienionych powy\u017cej scenariuszy jest r\u00f3\u017cna i b\u0119dzie zmienna w czasie. Realizacja kt\u00f3regokolwiek ze scenariuszy 1-3 zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia scenariusza nr 4. Mo\u017ce on jednak wyst\u0105pi\u0107 tak\u017ce samodzielnie w sytuacji gdyby decydenci w Moskwie uznali, \u017ce z jakiego\u015b powodu (wojna j\u0105drowa USA i Izraela z Iranem, wojna USA-Chiny np. o Tajwan, brak reakcji Waszyngtonu na rosyjskie lub chi\u0144skie ataki na sojusznik\u00f3w Stan\u00f3w Zjednoczonych w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata) gwarancje USA dla Europy \u015arodkowej, udzielone czy to w ramach NATO, czy te\u017c ewentualnych uk\u0142ad\u00f3w dwustronnych, nie zostan\u0105 dotrzymane. Jak d\u0142ugo ameryka\u0144ski \u201eparasol ochronny\u201d nad Europ\u0105 \u015arodkow\u0105 pozostanie wiarygodny, tak d\u0142ugo prawdopodobie\u0144stwo ataku rosyjskiego na pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie NATO, w tym na Polsk\u0119, pozostanie niewielkie. (Cz\u0142onkostwo RP w UE z punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa w kontek\u015bcie ewentualnego zagro\u017cenia rosyjskiego nale\u017cy natomiast traktowa\u0107 jako nieistotne, bowiem UE jako struktura zdolna do zbrojnego przeciwstawienia si\u0119 Rosji nie istnieje). Tymczasem najbardziej prawdopodobnym miejscem testowania przez Rosj\u0119 wiarygodno\u015bci gwarancji ameryka\u0144skich s\u0105 \u0141otwa i Estonia. Do ich obrony w tramach NATO Polska powinna zatem przywi\u0105zywa\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 wag\u0119.<\/p>\r\n

Prawdopodobie\u0144stwo udzia\u0142u Wojska Polskiego w wojnie obronnej w ramach NATO jest zatem niewielkie i przygotowywanie Si\u0142 Zbrojnych RP na tak\u0105 ewentualno\u015b\u0107 celowe jest ze wzgl\u0119d\u00f3w politycznych (potwierdza wiarygodno\u015b\u0107 Sojuszu), a nie militarnych (takiej wojny w\u0142a\u015bnie z uwagi na ow\u0105 wiarygodno\u015b\u0107, nie b\u0119dzie). W razie gdyby wskutek b\u0142\u0119dnej oceny sytuacji przez Moskw\u0119 dosz\u0142o jednak do wybuchu wojny Rosji z NATO, rozstrzygaj\u0105c\u0105 si\u0142\u0105 wojskow\u0105 w tym starciu b\u0119dzie armia USA. Si\u0142y, struktura i zadania Wojska Polskiego b\u0119d\u0105 za\u015b dla ostatecznego rezultatu wojny mia\u0142y znaczenie drugorz\u0119dne. Prawdziwym wyzwaniem pozostaje natomiast odpowied\u017a na pytanie, jak powinna zachowa\u0107 si\u0119 Polska w razie rosyjskiej akcji wojskowej przeciw Ukrainie, lub w sytuacji, gdyby rosyjskie testowanie NATO w pa\u0144stwach ba\u0142tyckich doprowadzi\u0142o do rozpadu Sojuszu wskutek prawdopodobnej niech\u0119ci Niemiec, Francji, W\u0142och, Hiszpanii, Portugalii i Grecji do wype\u0142nienia swych zobowi\u0105za\u0144, lub wskutek odwr\u00f3cenia si\u0119 nowej administracji USA od problem\u00f3w Europy Wschodniej, wzgl\u0119dnie pod wp\u0142ywem obu tych czynnik\u00f3w naraz. Jakkolwiek dramatyczna by\u0142aby zatem konkluzja i przez \u00f3w dramatyzm trudna by\u0142a do oficjalnego sformu\u0142owania brzmi ona nast\u0119puj\u0105co: Wojna w obronie Rzeczypospolitej prowadzona w ramach NATO jest wysoce nieprawdopodobna, gdy\u017c Rosja jej nie rozp\u0119ta. Najbardziej prawdopodobny scenariusz zada\u0144 obronnych przed jakimi mo\u017ce stan\u0105\u0107 Wojsko Polskie to konieczno\u015b\u0107 wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w razie za\u0142amania si\u0119 wiarygodno\u015bci NATO i USA jako gwaranta bezpiecze\u0144stwa RP – wojny prowadzonej b\u0105d\u017a to w oparciu o si\u0142y w\u0142asne, b\u0105d\u017a w sojuszu z (w obronie) bezpo\u015brednich s\u0105siad\u00f3w Polski – pa\u0144stw ba\u0142tyckich i\/lub Ukrainy. Alternatyw\u0105, w razie zaistnienia takiego scenariusza, by\u0142aby kapitulacja wraz ze wszystkimi jej konsekwencjami materialnymi i moralnymi. Jest rzecz\u0105 logiczn\u0105, i\u017c Si\u0142y Zbrojne RP powinny by\u0107 przygotowywane do reakcji w wypadku zaistnienia scenariusza bardziej, a nie mniej prawdopodobnego.<\/p>\r\n

Obecna sytuacja mi\u0119dzynarodowa nie upowa\u017cnia jeszcze do uznania opisanego zagro\u017cenia za wyzwanie bliskiej przysz\u0142o\u015bci, nie pozwala ju\u017c jednak zupe\u0142nie go wykluczy\u0107. Ewentualne symptomy narastaj\u0105cego kryzysu (wznowienie wojny w Gruzji, narastanie napi\u0119cia na Krymie, lub konfliktu wok\u00f3\u0142 mniejszo\u015bci rosyjskiej w pa\u0144stwach ba\u0142tyckich, silne zaanga\u017cowanie wojskowe USA w odleg\u0142ych opisanych regionach) dadz\u0105 Polsce okres ostrzegania, w czasie kt\u00f3rego b\u0119dzie ona mog\u0142a podj\u0105\u0107 niezb\u0119dne przygotowania obronne. B\u0119dzie to jednak okres kr\u00f3tki – tzn. od wyst\u0105pienia pierwszych symptom\u00f3w napi\u0119cia do wybuchu min\u0105 tygodnie lub miesi\u0105ce, a nie lata. Wst\u0119pne przygotowania obronne nale\u017cy zatem podj\u0105\u0107 ju\u017c teraz. Powinny one obejmowa\u0107:<\/p>\r\n

Stworzenie mechanizmu monitorowania rozwoju sytuacji mi\u0119dzynarodowej po\u0142\u0105czonego z planowaniem rozwoju si\u0142 zbrojnych. W obecnej sytuacji odpowied\u017a na pytanie o to czy WP powinno by\u0107 gotowe do operacji w ramach Scenariusza A (obronnego) czy te\u017c B (ekspedycyjnego) brzmi: wariant A;
Redukcj\u0119 zaanga\u017cowania Wojska Polskiego w misjach ekspedycyjnych innych ni\u017c natowskie lub prowadzone u boku USA (tzn. wycofanie si\u0119 z misji ONZ i UE); z wy\u0142\u0105czeniem misji w bezpo\u015brednim geopolitycznym otoczeniu Polski, gdyby takie by\u0142y prowadzone (np. Naddniestrze).
Opracowanie plan\u00f3w reakcji wojskowej Polski na wypadek realizacji opisanych powy\u017cej scenariuszy. (Mo\u017cliwa jest decyzja o braku reakcji w wypadku scenariuszy 1-3, ale musi ona by\u0107 rozwa\u017cona i przygotowana wcze\u015bniej, a nie podejmowana ad hoc dopiero w czasie kryzysu). Ryzyko kl\u0119ski wojskowej RP powodowane tak zaanga\u017cowaniem si\u0119, jak i bierno\u015bci\u0105 jest bardzo wysokie. Mo\u017ce nas bowiem czeka\u0107 wojna przeciw mocarstwu u boku s\u0142abych sojusznik\u00f3w, lub bierne oczekiwanie swojej kolejki i doczekanie si\u0119 wyboru pomi\u0119dzy wojn\u0105 w osamotnieniu a kapitulacj\u0105.
Nasycenie Wojska Polskiego sprz\u0119tem niezb\u0119dnym do zwalczania \u015brodk\u00f3w bojowych dominuj\u0105cych w Armii Rosyjskiej (czo\u0142g\u00f3w, BWP3<\/a>, samolot\u00f3w, \u015bmig\u0142owc\u00f3w), ograniczenie za\u015b zakup\u00f3w podnosz\u0105cych zdolno\u015bci ekspedycyjne (samoloty transportowe, wozy patrolowe, itd.).
Redukcj\u0119 zbroje\u0144 morskich do niezb\u0119dnego minimum – tzn. jednostek celno-policyjnych i trawler\u00f3w. Wojna obronna rozstrzygni\u0119ta zostanie bowiem na l\u0105dzie. Nie nale\u017cy zatem powiela\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w inwestycyjnych II RP, tym bardziej, \u017ce rozw\u00f3j lotnictwa zdezaktualizowa\u0142 mi\u0119dzywojenne przes\u0142anki utrzymywania Marynarki Wojennej na wypadek wojny z ZSRR. Niewielki obszar Ba\u0142tyku umo\u017cliwia zwalczanie okr\u0119t\u00f3w nieprzyjaciela przy u\u017cyciu samolot\u00f3w i pocisk\u00f3w rakietowych startuj\u0105cych z l\u0105du. Zbrojenia morskie s\u0105 za\u015b bardzo drogie.
Upowszechnienie szkolenia wojskowego obywateli i u\u015bwiadomienie opinii publicznej jego niezb\u0119dno\u015bci.<\/p>\r\n

To ostatnie zadanie jest szczeg\u00f3lnie trudne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli RP zdolnych do s\u0142u\u017cby wojskowej nie uznaje potrzeby jej odbywania. Odwo\u0142anie z\u0142o\u017conych publicznie obietnic rezygnacji z poboru nie zyska\u0142oby akceptacji spo\u0142ecznej. Ewentualna zgoda polskiej opinii publicznej na taki krok mog\u0142aby nast\u0105pi\u0107 dopiero w warunkach oczywistego zagro\u017cenia – czyli za p\u00f3\u017ano. Potrzeby s\u0105 przy tym dok\u0142adn\u0105 odwrotno\u015bci\u0105 gotowo\u015bci spo\u0142ecznej do ponoszenia ci\u0119\u017car\u00f3w niezb\u0119dnych do ich zaspokojenia. Jest bowiem rzecz\u0105 oczywist\u0105, \u017ce oficerowie rezerwy (absolwenci uczelni wy\u017cszych) powinni by\u0107 szkoleni d\u0142u\u017cej i dok\u0142adniej ni\u017c szeregowcy. Tymczasem na\u0142o\u017cenie obowi\u0105zku wojskowego na obywateli z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem jest znacznie trudniejsze ni\u017c w wypadku pozosta\u0142ych. Mimo tych trudno\u015bci nale\u017cy jednak opracowa\u0107 system skutecznego przygotowania rezerw dla wojska. W zwi\u0105zku z tym celowe by\u0142oby stworzenie taniego i nieuci\u0105\u017cliwego (letnie obozy szkoleniowe), nastawionego na konkrety rzemios\u0142a wojskowego, systemu szkolenia student\u00f3w uczelni cywilnych w charakterze podchor\u0105\u017cych i oficer\u00f3w rezerwy dla wojsk obrony terytorialnej. Nie mo\u017ce to by\u0107 marnuj\u0105ce czas obywateli i pieni\u0105dze podatnik\u00f3w szkolenie pozorne. Jego celem nie powinno by\u0107 te\u017c przygotowanie \u201ezast\u0119pczych wojsk operacyjnych\u201d lecz si\u0142 obrony terytorialnej kraju. Szkolenie powinno by\u0107 kr\u00f3tkie, za to intensywne i cz\u0119sto powtarzane. Dla podniesienia atrakcyjno\u015bci s\u0142u\u017cby mo\u017cna by oprze\u0107 si\u0119 na wzorach stosowanych do lat 1990-tych w niekt\u00f3rych pa\u0144stwach zachodnich, gdzie uchylenie si\u0119 od s\u0142u\u017cby wojskowej uniemo\u017cliwia\u0142o pe\u0142nienie funkcji publicznych z wyboru (w cia\u0142ach przedstawicielskich) i z nominacji (w administracji pa\u0144stwowej). By\u0142by to krok oddzia\u0142uj\u0105cy szczeg\u00f3lnie na t\u0119 grup\u0119 spo\u0142eczn\u0105, kt\u00f3rej przedstawiciele cz\u0119\u015bciej maj\u0105 ambicje uczestniczenia w \u017cyciu publicznym, a zatem w\u0142a\u015bnie na absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych. Wymaga\u0142oby to osobnych decyzji ustawowych, zapewne politycznie trudnych do przeprowadzenia. Wart rozwa\u017cenia jest tak\u017ce system rezerwy kontraktowej – p\u0142atnego – bardziej intensywnego szkolenia ochotnik\u00f3w do s\u0142u\u017cby w wojskach obrony terytorialnej. Szczeg\u00f3\u0142y szkolenia powinny by\u0107 oczywi\u015bcie opracowane przez specjalist\u00f3w wojskowych. Zadaniem polityk\u00f3w jest jednak podj\u0119cie jak najszybciej kampanii wyja\u015bniaj\u0105cej obywatelom, \u017ce nie da si\u0119 oprze\u0107 obrony Rzeczypospolitej wy\u0142\u0105cznie na armii zawodowej.<\/p>\r\n

Przemys\u0142aw \u0179urawski vel Grajewski<\/strong><\/em><\/p>\r\n

1 R. Jakubczak, J. Marczak, Obrona Terytorialna Polski na progu XXI w., Warszawa 1998, s. 81-82 oraz M.Huzarski, W Kaczmarek, Obrona i natarcie dywizji, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 1997, Za\u0142\u0105cznik 3.<\/span><\/p>\r\n

<\/a>2 A. Harasimowicz, Dyplomacja brytyjska wobec zagadnienia rozbrojenia 1921-1937, \u0141\u00f3d\u017a 1990, s.22-23, 144, 247-248.<\/span><\/p>\r\n

<\/a>3 Bojowy W\u00f3z Piechoty.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Podstawowym zadaniem ka\u017cdej armii jest zwyci\u0119skie rozstrzyganie konflikt\u00f3w zbrojnych, te za\u015b r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 co do charakteru, zakresu i intensywno\u015bci. Spos\u00f3b powo\u0142ywania, liczebno\u015b\u0107, struktura, szkolenie, uzbrojenie, wyekwipowanie i dyslokacja si\u0142 zbrojnych zale\u017c\u0105 od tego do czego maj\u0105 one by\u0107 u\u017cywane – co b\u0119dzie ich g\u0142\u00f3wnym zadaniem. Rozpatruj\u0105c spos\u00f3b organizacji Wojska Polskiego musimy przede wszystkim odpowiedzie\u0107 na […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[84,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34984"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34984"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34984\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}