{"id":34785,"date":"2011-03-17T14:43:42","date_gmt":"2011-03-17T19:43:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=34785"},"modified":"2011-03-17T14:53:08","modified_gmt":"2011-03-17T19:53:08","slug":"smutna-rocznica-150-lecie-masakry-%e2%80%9ezjednoczenia%e2%80%9d-wloch-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=34785","title":{"rendered":"Smutna rocznica. 150-lecie masakry \u201ezjednoczenia” W\u0142och – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dzi\u015b, 17 marca 2011 roku mija dok\u0142adnie 150 lat od dnia, w kt\u00f3rym parlament w Turynie proklamowa\u0142 kr\u00f3la Sardynii (potocznie: Piemontu), Wiktora Emanuela II z Domu Sabaudzkiego (Casa di Savoia<\/em>), kr\u00f3lem W\u0142och (il Re d\u2019Italia<\/em>). Przyjmuj\u0105c skwapliwie \u00f3w tytu\u0142 uzurpator przyw\u0142aszczy\u0142 sobie te\u017c \u201eprzy okazji\u201d tytu\u0142y nale\u017c\u0105ce do innych w\u0142adc\u00f3w w\u0142oskich, w tym tytu\u0142 kr\u00f3la Cypru i Jerozolimy, dziedziczony przez kr\u00f3l\u00f3w Obojga Sycylii. Oburzony t\u0105 parodi\u0105 legitymizmu organ jezuit\u00f3w La Civilt\u00c3\u00a0 Cattolica<\/em> komentowa\u0142: \u201eJest oszuka\u0144cz\u0105 drwin\u0105 s\u0105dzi\u0107, \u017ce z \u0142aski Boga mo\u017cna grabi\u0107 legalnych w\u0142adc\u00f3w, odbiera\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi jego dziedzictwo i kr\u00f3lestwo wikariusza Jezusa Chrystusa\u201d. Dodajmy, \u017ce w swojej proklamacji grabie\u017cca – ekskomunikowany oczywi\u015bcie przez Papie\u017ca – prezentowa\u0142 si\u0119 jako sprawuj\u0105cy w\u0142adz\u0119 \u201ez \u0142aski Boga i z woli narodu\u201d. Je\u015bli to pierwsze wskazanie by\u0142o w\u0142a\u015bciwie \u015bwi\u0119tokradztwem, to drugie wskazywa\u0142o na nacjonalistyczno-demokratyczn\u0105 zasad\u0119 \u201elegitymizacji\u201d.<\/p>\r\n

Zdarzenie, o kt\u00f3rym mowa, \u015bwi\u0119towane dzi\u015b urz\u0119dowo w Republice W\u0142oskiej, stanowi\u0142o kulminacyjny moment najazdu na inne pa\u0144stwa w\u0142oskie, kt\u00f3rego przy wsparciu bonapartystycznego II Cesarstwa Francuskiego (kt\u00f3remu zreszt\u0105 trzeba by\u0142o zap\u0142aci\u0107 cesj\u0105 cz\u0119\u015bci rdzennie w\u0142oskiej Ligurii z Nice\u0105 w\u0142\u0105cznie) dokona\u0142o Kr\u00f3lestwo Sardynii, korzystaj\u0105ce te\u017c z pomocy antymonarchistycznych (sic!) rewolucjonist\u00f3w spod znaku Garibaldiego. Najwcze\u015bniej (27 IV 1859), uliczny tumult we Florencji zmusi\u0142 do abdykacji wielkiego ksi\u0119cia Toskanii Leopolda II; jego nast\u0119pca Ferdynand IV sprawowa\u0142 (formalnie) w\u0142adz\u0119 do plebiscytu 22 III 1860, po kt\u00f3rym Toskani\u0119 wcielono do Sardynii. 9 VI 1859 obalono ma\u0142oletniego ksi\u0119cia Parmy Roberta I, natomiast 11 VI 1859 – ksi\u0119cia Modeny Franciszka V. We wszystkich tych krajach przeprowadzono \u201eplebiscyty\u201d w obecno\u015bci wojsk piemonckich i mianowanych przez Sardy\u0144czyk\u00f3w komisarzy oraz na podstawie ordynacji z bardzo wysokim cenzusem maj\u0105tkowym, uprzywilejowuj\u0105cym bogat\u0105 bur\u017cuazj\u0119, sprzyjaj\u0105c\u0105 ideom laickim i liberalno-nacjonalistycznym. Najtrudniej, opr\u00f3cz Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego, bronionego przez wiernych papie\u017cowi \u201e\u017cuaw\u00f3w\u201d z ca\u0142ej katolickiej Europy, posz\u0142o \u201ezjednoczycielom\u201d z Kr\u00f3lestwem Obojga Sycylii (potocznie: Neapolu). Wprawdzie wyprawa \u201e1000 czerwonych koszul\u201d pod wodz\u0105 Garibaldiego, opanowa\u0142a szybko sam\u0105 Sycyli\u0119, to jednak na P\u00f3\u0142wyspie oddzia\u0142y wierne prawowitemu kr\u00f3lowi Franciszkowi II stawi\u0142y zaci\u0119ty, a nawet heroiczny op\u00f3r. A\u017c do 14 II 1861 broni\u0142a kr\u00f3la (kapituluj\u0105c dopiero na honorowych warunkach i z prawem ewakuacji w\u0142adcy do Rzymu) za\u0142oga twierdzy w Gaecie, obl\u0119\u017conej od 13 XI 1860 roku. Ostatnim punktem oporu obro\u0144c\u00f3w Burbon\u00f3w by\u0142a g\u00f3rska forteca Civitella del Tronto w g\u00f3rach prowincji Abruzzo, broniona przez dwie\u015bcie dni (do 20 III 1861) przez garstk\u0119 oko\u0142o 450 \u017co\u0142nierzy. Ch\u0142opska partyzantka proburbo\u0144ska, nazywana pogardliwie przez okupant\u00f3w brigantaggio <\/em>(\u201ebandytyzmem\u201d), utrzymywa\u0142a si\u0119 jednak w r\u00f3\u017cnych rejonach a\u017c do 1876 roku. Dzie\u0142a zniszczenia Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego i wyzucia papie\u017ca z w\u0142adzy \u015bwieckiej nad Wiecznym Miastem (\u0142\u0105cznie z Pa\u0142acem na Kwirynale, gdzie zainstalowa\u0142 si\u0119 \u201ekr\u00f3l Italii\u201d, a gdzie dzi\u015b urz\u0119duj\u0105 prezydenci demokratycznej republiki) dope\u0142niono dopiero w 1870 roku, kiedy z Rzymu wycofany zosta\u0142 korpus francuski, gwarantuj\u0105cy nietykalno\u015b\u0107 Tego, kt\u00f3ry odt\u0105d sta\u0142 si\u0119 \u201ewi\u0119\u017aniem Watykanu\u201d.<\/p>\r\n

Entuzja\u015bci \u201ezjednoczenia\u201d usi\u0142uj\u0105 do dzi\u015b zakrzycze\u0107 publiczno\u015b\u0107 (i zapewne zag\u0142uszy\u0107 w\u0142asne sumienia) argumentem o spe\u0142nionych d\u0105\u017ceniach patriotycznych. Jest to atoli bardzo ciasne rozumienie patriotyzmu, ska\u017cone wielorako, bo i \u015bwiatopogl\u0105dem neopoga\u0144skim b\u0105d\u017a laicystycznym (g\u0142\u00f3wnym promotorem zjednoczenia, a potem elit\u0105 w\u0142adzy w \u201ezjednoczonym\u201d pa\u0144stwie by\u0142a masoneria, maj\u0105ca do dyspozycji rzesze paramaso\u0144skich carbonari<\/em>), i nacjonalistycznym – a \u015bci\u015blej: nacjonalitarnym – oraz zwi\u0105zanym z centralistyczno-jakobi\u0144skim idea\u0142em jednolitego \u201epa\u0144stwa narodowego\u201d, etnicznym rozumieniem narodu, i wreszcie kompletn\u0105 \u015blepot\u0105 na przekraczaj\u0105c\u0105 wymiar doczesno\u015bci wyj\u0105tkowo\u015bci\u0105 po\u0142o\u017conego w sercu P\u00f3\u0142wyspu Apeni\u0144skiego, ale nie daj\u0105cego si\u0119 do\u0144 zredukowa\u0107, Rzymu.<\/p>\r\n

Od dojrza\u0142ego \u015bredniowiecza istnia\u0142a przecie\u017c specyficzna forma jedno\u015bci W\u0142och, ale nie w sensie fizycznym i politycznym, lecz duchowym: jedno\u015b\u0107 w\u0142oskiej kultury – jednego z najwi\u0119kszych cud\u00f3w w historii – jedno\u015b\u0107 j\u0119zyka literackiego w postaci dialektu toska\u0144skiego, wyniesionego do najwy\u017cszej doskona\u0142o\u015bci w arcydziele nad arcydzie\u0142ami Dantego oraz jedno\u015b\u0107 wszystkich styl\u00f3w w sztuce wynalezionych pod najbardziej s\u0142onecznym niebem na \u015bwiecie. Historia natomiast tego kraju jaskrawo r\u00f3\u017cni si\u0119 od wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w europejskich, gdzie – jak zw\u0142aszcza we Francji czy w Anglii – od samego pocz\u0105tku wyra\u017anie jeden o\u015brodek skupia\u0142 naj\u017cywotniejsze si\u0142y narodu, tote\u017c wok\u00f3\u0142 niego nast\u0119powa\u0142 naturalny, ewolucyjny, proces jednoczenia. W Italii takiego oczywistego epicentrum \u201ew\u0142osko\u015bci\u201d nie by\u0142o, a ju\u017c na pewno nic nie predestynowa\u0142o do takiej roli peryferyjnego Piemontu. To za\u015b co by\u0142o tam, jak ju\u017c wspomniano, wyj\u0105tkowe, czyli Rzym, jedno\u015b\u0107 w\u0142oskiego \u201epa\u0144stwa narodowego\u201d mog\u0142a tylko poni\u017ca\u0107 i degradowa\u0107. Wieczne Miasto: stolica ponad tysi\u0105cletniego imperium \u015bwiatowego, siedziba cezar\u00f3w, najpierw poga\u0144skich, a po chrystianizacji przekazana de facto<\/em> – przez wznosz\u0105cych dla siebie Drugi Rzym w Bizancjum – we w\u0142adanie papieskim Wikariuszom Chrystusa na ziemi, kt\u00f3rzy z kolei przez ca\u0142e \u015bredniowiecze koronowali tu w\u0142adc\u00f3w \u015awi\u0119tego Cesarstwa Rzymskiego; jednym s\u0142owem – siedziba Dw\u00f3ch S\u0142o\u0144c (jak pisa\u0142 Dante) o\u015bwietlaj\u0105cych drog\u0119 obywatelom Rzeczy Pospolitej chrze\u015bcija\u0144skiej – sprowadzona i sprofanowana do rangi stolicy samozwa\u0144czego \u201ekr\u00f3lika narodowego\u201d, jednego z wielu, zreszt\u0105 marionetki w r\u0119ku lo\u017cowej \u201eWielkiej Wenty\u201d, a potem plebejskiego, faszystowskiego dyktatora, wreszcie za\u015b siedziba prezydenta demokratycznej republiki, tkwi\u0105cej w \u0142apach chadek\u00f3w, socjalist\u00f3w, komunist\u00f3w i innych partii \u017cr\u0105cych si\u0119 w Palazzo Montecitorio o to, jak lepiej okrada\u0107 nar\u00f3d, partii, kt\u00f3re nie kto inny, jak \u017carliwy nacjonalista w\u0142oski Enrico Corradini nazywa\u0142, i s\u0142usznie, \u201ekoczuj\u0105cymi bandami\u201d – oto skala upadku jaki przez ostatnie 150 lat prze\u017cy\u0142o to \u015awi\u0119te Miasto!<\/p>\r\n

C\u00f3\u017c za g\u0142upota takiego \u201epatriotyzmu\u201d: zamieni\u0107 wielobarwn\u0105 mozaik\u0119 kr\u00f3lestw, ksi\u0119stw i wolnych republik z tyloma stolicami: Neapol (dzi\u015b ton\u0105cy w \u015bmieciach), Palermo, Florencja, Parma, Modena, Genua, Wenecja, Mediolan, Turyn, na \u201epa\u0144stwo narodowe\u201d z jedn\u0105 (ukradzion\u0105) stolic\u0105! Zreszt\u0105, gdyby nie gwa\u0142t dokonany na tych organizmach, powstanie jakiej\u015b formy dobrowolnej jedno\u015bci politycznej, zapewne w postaci konfederacji pa\u0144stw istniej\u0105cych, by\u0107 mo\u017ce te\u017c unii dynastycznych tam, gdzie by\u0142oby to mo\u017cliwe, i tak pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej dosz\u0142oby do skutku.<\/p>\r\n

Sp\u00f3jrzmy jeszcze na bilans bezpo\u015bredni, op\u0142akany zw\u0142aszcza dla Po\u0142udnia, traktowanego przez \u201ewyzwolicieli\u201d z Piemontu jak kolonia, kt\u00f3ra ma sp\u0142aci\u0107 koszty \u201ezjednoczenia\u201d (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, takich libera\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych nikt nie prze\u015bcign\u0105\u0142 w wymy\u015blaniu nieznanych dot\u0105d nikomu podatk\u00f3w, jak na przyk\u0142ad podatku od mielenia zbo\u017ca). Przed \u201ezjednoczeniem\u201d Kr\u00f3lestwo Neapolu kwit\u0142o gospodarczo, maj\u0105c zr\u00f3wnowa\u017cony bilans i najwi\u0119ksz\u0105 na kontynencie sie\u0107 kolei \u017celaznych w \u00f3wczesnej Europie. Wystarczy\u0142y dwie dekady okupacji i Po\u0142udnie sta\u0142o si\u0119 miejscem przys\u0142owiowej n\u0119dzy (i rz\u0105d\u00f3w mafii), z kt\u00f3rej wyrwa\u0107 si\u0119 mo\u017cna by\u0142o tylko w jeden spos\u00f3b: emigruj\u0105c do Stan\u00f3w Zjednoczonych lub Ameryki Po\u0142udniowej. Jak obliczy\u0107 ten upust krwi w\u0142oskiej, id\u0105cy przecie\u017c w miliony, a zw\u0142aszcza jego skutki – oto wdzi\u0119czne zadanie dla nacjonalistycznych \u201erachmistrz\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n

Nie dajmy si\u0119 przeto og\u0142uszy\u0107 fanfarom i sztucznym ogniom z okazji tego rzekomego \u201edobrodziejstwa\u201d. Naiwni mog\u0105 ob\u017cera\u0107 si\u0119 \u201ePizz\u0105 Garibaldi\u201d, nie zastanawiaj\u0105c si\u0119 nawet nad tym, dlaczego \u00f3w \u201ebohater narodowy\u201d wygra\u017ca szabl\u0105 ze swojego pomnika na Janiculum akurat w stron\u0119 Watykanu, albo ta\u0144czy\u0107 pod szkaradnym \u201eO\u0142tarzem Ojczyzny\u201d (s\u0142usznie nazywanym \u201etortem czekoladowym\u201d albo \u201emaszyn\u0105 do pisania\u201d), kt\u00f3rym, z przeproszeniem, zafajdano Kapitol, nie my\u015bl\u0105c o tym, \u017ce ca\u0142e W\u0142ochy zalewa dzi\u015b i tak mahometa\u0144ska barbaria. Ludzie my\u015bl\u0105cy i niepodlegli sterowanym odruchom pos\u0142uchaj\u0105 raczej co maj\u0105 do powiedzenia ci – a jest ich, wbrew pozorom, niema\u0142o, kt\u00f3rzy wcale dzi\u015b nie ciesz\u0105 si\u0119 i nie \u015bwi\u0119tuj\u0105, jak na przyk\u0142ad autorzy specjalnie opublikowanej na t\u0119 okazj\u0119 ksi\u0105\u017cki Perch\u00c3\u00a9 non festeggiamo l\u2019unit\u00c3\u00a0 d\u2019Italia<\/em> (Editoriale Il Giglio) – Guido Vignelli i Alessandro Romano, zwi\u0105zani z Ruchem Neoburbo\u0144skim. A na koniec zanuc\u0105 przepi\u0119kny<\/a> Inno del Re<\/a><\/em> Giovanniego Paisiello.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dzi\u015b, 17 marca 2011 roku mija dok\u0142adnie 150 lat od dnia, w kt\u00f3rym parlament w Turynie proklamowa\u0142 kr\u00f3la Sardynii (potocznie: Piemontu), Wiktora Emanuela II z Domu Sabaudzkiego (Casa di Savoia), kr\u00f3lem W\u0142och (il Re d\u2019Italia). Przyjmuj\u0105c skwapliwie \u00f3w tytu\u0142 uzurpator przyw\u0142aszczy\u0142 sobie te\u017c \u201eprzy okazji\u201d tytu\u0142y nale\u017c\u0105ce do innych w\u0142adc\u00f3w w\u0142oskich, w tym tytu\u0142 kr\u00f3la […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[132,131,41],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34785"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34785"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34785\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}