Mama odwiedza nauczycieli. Zach\u0119ca ich, aby pobierali lekcje muzyki.<\/p>\r\n
W dwa dni po m\u0119cz\u0105cych przes\u0142uchaniach w N.K.W.D, przyby\u0142 do nas pracuj\u0105cych, wielce uradowany Jeremienko i g\u0142o\u015bno obwie\u015bci\u0142:<\/p>\r\n
-Francji ju\u017c nie ma.<\/p>\r\n
Oszo\u0142omiony zwyci\u0119stwem Niemc\u00f3w znowu podkre\u015bli\u0142:<\/p>\r\n
-\u015awiatem rz\u0105dzi\u0107 b\u0119d\u0105 Niemcy i my.<\/p>\r\n
My Polacy nie wierzyli\u015bmy w brednie sowieckiego propagandzisty. Wiadomo\u015b\u0107 o pokonaniu Francji przyj\u0119li\u015bmy z niedowierzaniem. Kilka dni p\u00f3\u017aniej dosz\u0142y nas listy ze Lwowa, niestety, potwierdzi\u0142y upadek Francji. W sercach naszych obchodzili\u015bmy \u017ca\u0142ob\u0119, a oblicza nasze zdradza\u0142y smutek. Jedynym p\u0142omykiem nadziei naszej pozosta\u0142a Anglia.<\/p>\r\n
W\u015br\u00f3d wygna\u0144c\u00f3w zaistnia\u0142y wypadki malarii. Czynniki sanitarne zastosowa\u0142y leczenie profilaktyczne za pomoc\u0105 akrychiny. Tabletki akrychiny pos\u0142u\u017cy\u0142y nam do barwienia bluzek i innych rzeczy, bowiem za bluzk\u0119 \u017c\u00f3\u0142t\u0105 cena znacznie wy\u017csza ani\u017celi za bia\u0142\u0105. Przyczyna prosta. Bia\u0142a bluzka szybciej chwyta brud od \u017c\u00f3\u0142tej, a mieszka\u0144cy Urd\u017caru cierpi\u0105 na chroniczny brak myd\u0142a.<\/p>\r\n
Plechawska pracuje w kancelarii. Powszechnie m\u00f3wi\u0105, \u017ce N.K.W.D. powierzy\u0142o jej cenzur\u0119 naszych list\u00f3w. W stosunku do niej zachowujemy ostro\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\r\n
Lato w Urd\u017carze upalne. Nie pada deszcz. Ci\u0119\u017cko znosz\u0119 upa\u0142y. S\u0142o\u0144ce pra\u017cy, a od pieca cegielni bucha \u017car. Maczamy chusteczki w wodzie i och\u0142adzamy g\u0142owy.<\/p>\r\n
Dzisiaj prze\u017cyli\u015bmy w cegielni niemi\u0142y wypadek. Sztafle ceg\u0142y, ustawione w piecu, run\u0119\u0142y. Na szcz\u0119\u015bcie nikogo tam nie by\u0142o. Dr\u017cymy ze strachu, aby zarz\u0105dca cegielni nie poczyta\u0142 tego za sabota\u017c, za co grozi kula w \u0142eb, w szcz\u0119\u015bliwym wypadku 15 lat rob\u00f3t przymusowych. Usun\u0119li\u015bmy rumowisko cegie\u0142 tak, aby zmniejszy\u0107 rozmiary strat.<\/p>\r\n
Prace wykonujemy ze \u0142zami w oczach. Wk\u0142adamy w ni\u0105 spory wysi\u0142ek fizyczny, ale wydajno\u015b\u0107 licha. Gdyby zamiast bredni, wyg\u0142aszanych przez analfabet\u00f3w kulturnik\u00f3w, obja\u015bniono nam zasady pracy, w\u00f3wczas byliby\u015bmy po\u017cyteczniejsi.<\/p>\r\n
Mieszka\u0144cu Urd\u017caru nagabuj\u0105 nas o sprzeda\u017c przechodzonych rzeczy. Obecnie \u017caden Kazach nie oddaje swych produkt\u00f3w rolnych za pieni\u0105dze, tylko proponuje wymian\u0119 za rzeczy.<\/p>\r\n
Pod koniec lipca wstrz\u0105sn\u0105\u0142 nas proces rodze\u0144stwa Helebrand\u00f3w.<\/p>\r\n
Na \u0142awie oskar\u017conych zasiedli Danuta i Zbigniew. Jako \u015bwiadkowie wyst\u0119powali: Polak- Zygmunt Urban, Polak- Stanis\u0142aw Freydenberg i Rosjanin, 17-to letni ch\u0142opak Alosza, kt\u00f3rego ojciec siedzi w tiurmie, a syn spe\u0142nia rol\u0119 agenta N.K.W.D. Proces mia\u0142 miejsce przy drzwiach zamkni\u0119tych. Danut\u0119 skazano na 4 lata katorgi, Zbigniewa za\u015b na 6 lat katorgi.<\/p>\r\n
Nie wszystkie Polki w Urd\u017carze zad\u0142y egzamin, bo biegaj\u0105 do cerkwii- do kina i na ta\u0144c\u00f3wki.<\/p>\r\n
W sierpniu zmar\u0142 staruszek Breder, z t\u0119sknoty za ojczyzn\u0105. Pochowano go w prymitywnej trumnie. Na cmentarzu usypali\u015bmy polsk\u0105 mogi\u0142\u0119, a u wezg\u0142owia ustawili\u015bmy drewniany krzy\u017c. Rosjanie z przera\u017ceniem patrz\u0105 na krzy\u017c, bowiem dot\u0105d N.K.W.D. poczytywa\u0142o ustawienie krzy\u017ca za objaw kontrrewolucji. Na stepie, obok sowieckich pi\u0119cioramiennych gwiazd i islamskich p\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyc\u00f3w, widnieje pierwszy krzy\u017c.<\/p>\r\n
Kiedy N.K.W.D. za krzy\u017c nikogo nie zaaresztowa\u0142o, po tygodniu, na licznych grobach Rosjan, r\u00f3wnie\u017c wzniesiono drewniane krzy\u017ce.<\/p>\r\n
Nieomal wszyscy wygna\u0144cy polscy otrzymuj\u0105 paczki i pieni\u0105dze z kraju. Rosjanie z niedowierzaniem patrz\u0105 na to. M\u00f3wi\u0105, \u017ce oni nie pytaj\u0105 o los aresztowanych lub deportowanych, gdy\u017c za kontakt z takimi osobami grozi zsy\u0142ka lub \u0142agier.<\/p>\r\n
Bli\u017csze kontakty utrzymujemy z Wodzickimi i H\u0142odzikami. Pan hrabia Wodzicki posiada\u0142 pod Tarnopolem maj\u0105tek ziemski. To kulturalna rodzina ziemia\u0144ska. Znali moj\u0105 babci\u0119 i pradziadk\u00f3w, te\u017c w\u0142a\u015bcicieli ziemskich.<\/p>\r\n
Z hrabi\u0105 Wodzickim omawiamy polityk\u0119 bie\u017c\u0105c\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci Polski.<\/p>\r\n
-Sytuacja wybitnie m\u0119tna. Gdyby Rosja popad\u0142a w wojn\u0119, natenczas los nasz ulegnie radykalnej zmianie- zauwa\u017cy\u0142a mama.<\/p>\r\n
-Niemcy nie pozostawi\u0105 Rosji w spokoju- powiedzia\u0142 z przekonaniem hrabia Wodzicki.<\/p>\r\n
Na ulicy Urd\u017caru spotka\u0142y\u015bmy dwie dobrze odziane niewiasty.<\/p>\r\n
-To na pewno Polki- zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119.<\/p>\r\n
Niewiasty te przystapi\u0142y do nas, wymieni\u0142y swe nazwiska, powiedzia\u0142y, \u017ce za zgod\u0105 N.K.W.D. zosta\u0142y przeniesione z ko\u0142chozu do Urd\u017caru. Ta starsza wiekiem niewiasta zapyta\u0142a:<\/p>\r\n
-Gdzie mo\u017cna tu kupi\u0107 kawa\u0142 kie\u0142basy, jak\u0105\u015b bu\u0142k\u0119 i wypi\u0107 kaw\u0119?<\/p>\r\n
-Tutaj niczego nie ma- powiedzia\u0142y\u015bmy.<\/p>\r\n
-Jak to, i w mie\u015bcie te\u017c niczego nie ma?- wyrazi\u0142a zdziwienie nasza rozm\u00f3wczyni, pani Kolhepowa.<\/p>\r\n
Z czasem , z konieczno\u015bci, przywyk\u0142y\u015bmy do tego prymitywnego \u017cycia na stepie.<\/p>\r\n
Czasami zdobywamy gazet\u0119 sowieck\u0105. Czytamy od deski do deski te sk\u0105pe wiadomo\u015bci polityczne. Gazeta sowiecka zawiera kilka oficjalnych komunikat\u00f3w ze \u015bwiata, a gros stanowi\u0105 opisy z \u017cycia ko\u0142choz\u00f3w, kto wyrobi\u0142 norm\u0119 i kto zosta\u0142 stachanowcem.<\/p>\r\n
Rosjanie i Kazachowie \u017cyj\u0105 w ustawicznym strachu. S\u0105 ma\u0142om\u00f3wni, nie odwiedzaj\u0105 jeden drugiego, tylko ca\u0142ymi rodzinami wysiaduj\u0105 przed cha\u0142upami i iskaj\u0105 wszy, kt\u00f3re ubijaj\u0105 na no\u017cach sto\u0142owych.<\/p>\r\n
Pod koniec sierpnia zmieni\u0142y\u015bmy mieszkanie na dogodniejsze. Mieszkamy przy g\u0142\u00f3wnej szosie u \u201ebabuszki\u201d, \u017cony nie\u017cyj\u0105cego popa prawos\u0142awnego. Izba schludna, a dom pachnie czysto\u015bci\u0105.<\/p>\r\n
Mieszkanie babuszki czyste, \u0142\u00f3\u017cko nakryte bielusie\u0144k\u0105 kap\u0105. Na komodzie, s\u0142u\u017c\u0105cej za domowy o\u0142tarzyk, le\u017cy kilka ksi\u0105g cerkiewnych. S\u0142u\u017c\u0105 do odmawiania wsp\u00f3lnych modlitw. Na \u015brodku komody, w lichtarzach, s\u0105 woskowe \u015bwiece, a obok naczynie do spalania wonnych kadzide\u0142. \u015aciany mieszkania obwiedzone obrazami \u015bwi\u0119tych, a w naro\u017cniku izby ikona, przed kt\u00f3r\u0105 p\u0142onie lampka oliwna.<\/p>\r\n
U babuszki cz\u0119sto s\u0105 go\u015bcie, niewiasty i ma\u0142e dzieci, bo babuszka spe\u0142nia niedozwolone czynno\u015bci popa. Chrzci dzieci, odprawia nabo\u017ce\u0144stwa, udziela b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa i spe\u0142nia r\u00f3\u017cne czynno\u015bci religijne, powierzone jej przez zmar\u0142ego m\u0119\u017ca popa.<\/p>\r\n
W pierwszych dniach wrze\u015bnia przygarn\u0119\u0142y\u015bmy Lil\u0119 Jankowsk\u0105, \u017con\u0119 oficera marynarki. Utraci\u0142a jedyne dziecko. Ci\u0119\u017cko prze\u017cywa ten okrutny cios. Da\u0142y\u015bmy jej schronienie, by oddali\u0142a te koszmarne, z\u0142e my\u015bli.<\/p>\r\n
Babuszka zachorowa\u0142a, le\u017cy w \u0142\u00f3\u017cku. Zawo\u0142a\u0142a nas i poprosi\u0142a, aby\u015bmy sprowadzi\u0142y polskiego lekarza.<\/p>\r\n
-Sowieccy lekarze nic nie umiej\u0105. Zapisuj\u0105 takie \u015brodki, kt\u00f3re nie s\u0105 ani gorzkie, ani s\u0142one, dlatego nie pomagaj\u0105- ubolewa\u0142a babuszka.<\/p>\r\n
Poprosi\u0142am do babuszki lekarza Polaka, dr Szybalskiego. Przyni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 polskie specyfiki. Lekarz zbada\u0142 babuszk\u0119 i da\u0142 jej pigu\u0142ki. Nazajutrz babuszka wsta\u0142a z \u0142\u00f3\u017cka, bo poczu\u0142a znaczn\u0105 popraw\u0119.<\/p>\r\n
Pod koniec wrze\u015bnia skierowano mnie na wykopki ziemniak\u00f3w.<\/p>\r\n
Za Urd\u017carem, po obu brzegach rzeczu\u0142ki, kt\u00f3rej pocz\u0105tek wytryska w g\u00f3rach Tarbagataj, ci\u0105gn\u0105 si\u0119 pola uprawne, s\u0105 pod zarz\u0105dem artelu. Podczas lata, kiedy panuje posucha, pola s\u0105 nawadniane za pomoc\u0105 urz\u0105dze\u0144 irygacyjnych. Ziemia pulchna. Hrabia Wodzicki okre\u015bla j\u0105 jako \u201ewazonikow\u0105\u201d.<\/p>\r\n
Zbi\u00f3r ziemniak\u00f3w obfity, s\u0105 dorodne, g\u0142adkie, a wydajno\u015b\u0107 z jednego krzewu nadzwyczajna. Przy tej pracy, na skutek pozycji zgi\u0119tej, poczu\u0142am b\u00f3l w krzy\u017cach.<\/p>\r\n
Urd\u017car po\u0142o\u017cony jest 30 kilometr\u00f3w od g\u00f3r Tarbagataj. Podg\u00f3rska cz\u0119\u015b\u0107 stepu pokryta jest bujn\u0105 traw\u0105, przeplatana barwnymi kwiatami polnymi. Nad ro\u015blinno\u015bci\u0105 stepow\u0105 g\u00f3ruj\u0105 dzikie malwy, dochodz\u0105 do dw\u00f3ch metr\u00f3w wysoko\u015bci. Podg\u00f3rska cz\u0119\u015b\u0107 stepu g\u0119sto usiana jest dzikim groszkiem o subtelnych barwach i silnym zapachu.<\/p>\r\n
Ostatni\u0105 miejscowo\u015bci\u0105 przygraniczn\u0105 jest Bachta, zamieszka\u0142a wy\u0142\u0105cznie przez N.K.W.D. i milicj\u0119. Na wyjazd do Bachty potrzebna jest specjalna legitymacja, inaczej opustosza\u0142by Urd\u017car z ludzi.<\/p>\r\n
Mama zahaczy\u0142a o prac\u0119. Uczy muzyki 12-to letni\u0105 c\u00f3rk\u0119 naczelnego lekarza szpitala. W domu lekarza cz\u0119sto zjada kawa\u0142 chleba posmarowanego mas\u0142em i wypija szklank\u0119 s\u0142odkiej herbaty.<\/p>\r\n
\u0179ona lekarza, na narzekanie mamy, powiedzia\u0142a:<\/p>\r\n
-Popatrzcie, m\u0105\u017c m\u00f3j by\u0142 pastuchem, a uko\u0144czy\u0142 uniwersytet i zosta\u0142 lekarzem.<\/p>\r\n
A mama jej na to:<\/p>\r\n
-My\u015bmy wpierw ko\u0144czyli uniwersytety, a obecnie zostali\u015bmy pastuchami.<\/p>\r\n
Rozm\u00f3wczyni umilk\u0142a i nic wi\u0119cej nie powiedzia\u0142a.<\/p>\r\n
Opr\u00f3cz tego mama uczy muzyki kierownika szko\u0142y \u015bredniej, Paw\u0142a Aleksandrowicza, jednego nauczyciela i dwie nauczycielki.<\/p>\r\n
Dot\u0105d w szkole \u015bredniej sta\u0142 bezczynnie fortepian, ale nikt nie umia\u0142 gra\u0107. Uczniowie s\u0105 zdolni i muzykalni, ale nut w Urd\u017carze nie ma, wi\u0119c mama napisa\u0142a po nuty do Lwowa.<\/p>\r\n
Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em><\/strong><\/p>\r\n POPRZEDNIE CZ\u0118\u015aCI <\/strong>Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em>:<\/strong><\/p>\r\n\r\n
\r\n