{"id":34420,"date":"2011-03-11T18:52:36","date_gmt":"2011-03-11T23:52:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=34420"},"modified":"2011-03-11T18:52:36","modified_gmt":"2011-03-11T23:52:36","slug":"w-systemie-sowieckim-agenturalnosc-jest-dziedziczna-a-w-postkomunizmie-zapewnia-kariere","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=34420","title":{"rendered":"W systemie sowieckim agenturalno\u015b\u0107 jest dziedziczna, a w postkomunizmie zapewnia karier\u0119"},"content":{"rendered":"<p><strong>W zwi\u0105zku z podj\u0119t\u0105 na Litwie decyzj\u0105 o ujawnieniu dokumentacji KGB z  lat 1960-1990, o dzia\u0142aniach agentury, jej wp\u0142ywie na sprawy wewn\u0119trzne  kraju, a tak\u017ce o katastrofie smole\u0144skiej, lustracji i elitach dla  Portalu ARCANA m\u00f3wi Jerzy W\u0142odzimierz Targalski (ps. J\u00f3zef Darski) &#8211;  historyk, politolog, orientalista, dzia\u0142acz opozycyjny i publicysta,  specjalista w temacie przemian ustrojowych w Europie \u015arodkowej i  Wschodniej.<\/strong><\/p>\r\n<p><strong>Portal ARCANA: Litwa postanowi\u0142a ujawni\u0107 dokumenty dotycz\u0105ce  KGB z lat 1960-1990. Jakie wp\u0142ywy mia\u0142o KGB na Litwie. Jakie wp\u0142ywy  zdo\u0142ali zachowa\u0107 agenci s\u0142u\u017cby po 1990 roku?<\/strong><\/p>\r\n<p><strong>Jerzy Targalski:<\/strong> Wp\u0142yw KGB na Litwie przed 1990  rokiem by\u0142 wi\u0119kszy ni\u017c w republikach \u201espokojniejszych\u201d, w tym sensie, \u017ce  dawa\u0142 wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci gier operacyjnych, kt\u00f3rych warunkiem jest  pewien liberalizm. KGB nie tylko ca\u0142kowicie kontrolowa\u0142o inteligencj\u0119,  ale r\u00f3wnie\u017c jej kontakty z emigracj\u0105. Wystarczy wymieni\u0107 spraw\u0119  domniemanego (ostro\u017cno\u015b\u0107 procesowa wobec s\u0105d\u00f3w KGB) zwerbowania Algisa  Klimaitisa &#8211; prawdopodobnie w po\u0142owie lat 1980-tych, czy Valdasa  Adamkusa (patrz dalej).<\/p>\r\n<p>W  1991 roku w litewskim KGB pracowa\u0142o oko\u0142o 1200 os\u00f3b, a sie\u0107 agenturalna  liczy\u0142a wtedy oko\u0142o 6 tys. aktywnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Liczba  mieszka\u0144c\u00f3w Litwy wynosi\u0142a ok. 3,6 mln., czyli by\u0142a 10 krotnie mniejsza  ni\u017c w Polsce. W naszych warunkach dawa\u0142oby to 12 tys. pracownik\u00f3w  bezpiecze\u0144stwa (mieli\u015bmy 24 tys. funkcjonariuszy SB) i 60 tys. TW  (mieli\u015bmy ok. 80 tys. TW SB, w tym cz\u0119\u015b\u0107 nie by\u0142a ju\u017c aktywna).  Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce opozycja litewska by\u0142a absolutnym marginesem i  inteligencja do niej nie nale\u017ca\u0142a. Byli to w wi\u0119kszo\u015bci ludzie pro\u015bci,  zwi\u0105zani z Ko\u015bcio\u0142em.<\/p>\r\n<p>Dla por\u00f3wnania na \u0141otwie KGB liczy\u0142o 564 pracownik\u00f3w. Natomiast  aktywa agentura wynosi\u0142a przeci\u0119tnie 10 TW na jednego pracownika  operacyjnego, czyli 4300 os\u00f3b przy \u0142\u0105cznej liczbie ludno\u015bci ok. 2,7 mln.  (w tym ok. 1,4 mln. \u0141otyszy). Dawa\u0142o to takie same proporcje, jak na  Litwie (ok. 3 mln. Litwin\u00f3w).<\/p>\r\n<p>Takie por\u00f3wnanie oczywi\u015bcie nie obejmuje wszystkich pracownik\u00f3w i  agent\u00f3w organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa w Polsce i na Litwie. By go dokona\u0107,  nale\u017ca\u0142oby znacznie przekroczy\u0107 ramy obecnej wypowiedzi.<\/p>\r\n<p>W okresie po 1991 roku, podobnie jak w Polsce, agentura by\u0142ego KGB  (teraz FSB, SWR i GRU) zachowa\u0142a pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad kluczowymi  litewskimi organami pa\u0144stwowymi. Przejawem tego mo\u017ce by\u0107 fakt, i\u017c byli  oficerowie rezerwy KGB pe\u0142nili takie stanowiska, jak minister spraw  zagranicznych &#8211; Valionis (u nas 6 ministr\u00f3w spraw zagranicznych by\u0142o TW  SB), czy szef Departamentu Bezpiecze\u0144stwa Pa\u0144stwa (odpowiednik ABW) &#8211;  Poczius i nikomu to nie przeszkadza\u0142o, a wr\u0119cz by\u0142o powodem do dumy.  Je\u015bli zauwa\u017cymy, i\u017c obecna prezydent Grybauskaite by\u0142a zwi\u0105zana z tzw.  platformistami (komuni\u015bci chc\u0105cy zachowa\u0107 Zwi\u0105zek Sowiecki), zauwa\u017cymy,  i\u017c po 20 latach Litwa, podobnie jak Polska, s\u0105 w punkcie wyj\u015bcia, tylko  \u017ce teraz niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i wolno\u015b\u0107 jest wrogiem publicznych naszych  spo\u0142ecze\u0144stw.<\/p>\r\n<p><strong>Portal ARANA: W ubieg\u0142ym roku jeden z wysoko postawionych  polityk\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 polityk\u0105 bezpiecze\u0144stwa stwierdzi\u0142, \u017ce na  Litwie obecnie dzia\u0142a 3 tysi\u0105ce agent\u00f3w rosyjskich. Jaki mog\u0142oby to mie\u0107  wp\u0142yw na relacje litewsko-polskie?<\/strong><\/p>\r\n<p><strong>J. T.:<\/strong> O\u015bwiadczenie Meczysa Laurinkusa by\u0142o  elementem gry wewn\u0105trzlitewskiej, st\u0105d jego nieprecyzyjno\u015b\u0107. Laurinkus  m\u00f3g\u0142 mie\u0107 na my\u015bli oficer\u00f3w rezerwy KGB, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105\/zajmowali  wysokie stanowiska pa\u0144stwowe i nikt, a zaw\u0142aszcza organy w\u0142adzy, nie  widzia\u0142y w tym nic nagannego.<\/p>\r\n<p>Litewski Oddzia\u0142 Organizacyjno-Mobilizacyjny kierowany by\u0142  bezpo\u015brednio przez Wydzia\u0142 Mobilizacyjny KGB ZSRS, kt\u00f3rym kierowa\u0142 mjr  A. B. Sup\u0142atow. Podwydzia\u0142owi Mobilizacyjnemu, kt\u00f3ry stanowi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107  wspomnianego Oddzia\u0142u, podlega\u0142a specjalna rezerwa agenturalna KGB,  tworzona z niepowo\u0142anych do wojska agent\u00f3w KGB. Na dzie\u0144 1 stycznia 1981  roku tworzy\u0142o j\u0105 11 rezydent\u00f3w, 1118 kandydat\u00f3w na cz\u0142onk\u00f3w specjalnej  rezerwy agenturalnej, 1527 agent\u00f3w \u201ezarchiwizowanych&#8221;, 84 w\u0142a\u015bcicieli  mieszka\u0144. W tym\u017ce roku wykre\u015blono z rezerwy 259, a na ich miejsce  wprowadzono 332 nowych agent\u00f3w. Taka wymiana mia\u0142a miejsce co roku.<\/p>\r\n<p>27  grudnia 1990 roku by\u0142o 420 wojskowych rezerwist\u00f3w\u00a0KGB, z kt\u00f3rych 25  marca 1991 roku w rezerwie pozosta\u0142o 370 &#8211; w 1990 roku z w\u0142asnej woli  wycofa\u0142o si\u0119 32, za\u015b mi\u0119dzy styczniem i marcem 1991 roku dalszych 39.  Zadaniem Oddzia\u0142u by\u0142o przygotowanie kadr do pracy w \u201eszczeg\u00f3lnym  okresie\u201d tj. na wypadek wojny lub zagro\u017cenia jej wybuchem.<\/p>\r\n<p>Jak z tego wida\u0107 rezerwa agenturalna KGB by\u0142a przygotowywana do  tworzenia siatki konspiracyjnej na wypadek utraty kontroli nad Litw\u0105.  Podobna tajna sie\u0107 istnia\u0142a w Estonii i na \u0141otwie.<\/p>\r\n<p>W operacji zaostrzania stosunk\u00f3w litewsko-polskich u\u017cywana jest  zwyk\u0142a agentura, ale nie mo\u017cna zapomina\u0107, \u017ce karta antypolska daje g\u0142osy  wyborcze. Nie trzeba wi\u0119c by\u0107 agentem by jej u\u017cywa\u0107. Znaczn\u0105 rol\u0119  odgrywaj\u0105 te\u017c \u201epo\u017cyteczni idioci\u201d.<\/p>\r\n<p>Ostatni\u0105 operacj\u0105 jest rozpowszechnianie w Internecie filmik\u00f3w o tym  jak Polska w kt\u00f3rym\u015b tam roku w przysz\u0142o\u015bci zajmuje Ukrain\u0119, Bia\u0142oru\u015b i  Litw\u0119, ale tylko t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3ra przed 1939 rokiem wchodzi\u0142a w sk\u0142ad II  RP. Oczywi\u015bcie reszta nale\u017cy do Rosji. Z drugiej strony produkowane s\u0105  filmiki jak Ukraina zajmuje Rzeszowszczyzn\u0119 i Che\u0142mszczyzn\u0119. Filmiki owe  w r\u00f3\u017cnych wersjach terytorialnych s\u0105 nast\u0119pnie u\u017cywane do propagandy  antypolskiej na Litwie. Opr\u00f3cz agentury znaczn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 tu jednak  idioci i politycy, kt\u00f3rzy dostrzegli mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyp\u0142yni\u0119cia i zebrania  dodatkowych g\u0142os\u00f3w.<\/p>\r\n<p><strong>Portal ARCANA: Sprawa Rolandasa Paksasa &#8211; jaki by\u0142 udzia\u0142 Rosjan w odsuni\u0119ciu tego prezydenta Litwy?<\/strong><\/p>\r\n<p><strong>J. T.:<\/strong> By\u0142o to raczej wsp\u00f3lne przedsi\u0119wzi\u0119cie Rosji i  USA, za\u015b g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 na Litwie odegra\u0142 wspomniany Meczys Laurinkus,  niegdy\u015b dyrektor Departamentu Bezpiecze\u0144stwa Pa\u0144stwa.<\/p>\r\n<p>By\u0142a to klasyczna operacja po\u015bwi\u0119cenia pionka celem u\u0142atwienia  politycznego startu wa\u017cnemu agentowi. Mam na my\u015bli Uspaskicha,  za\u0142o\u017cyciela Darbo Partija (Partii Pracy).<\/p>\r\n<p>Paksas ju\u017c jako sportowiec musia\u0142 mie\u0107 bliskie kontakty z KGB.  Nast\u0119pnie bra\u0142 udzia\u0142 w tworzeniu oddzia\u0142\u00f3w ochotnik\u00f3w dla obrony Litwy w  latach 1990-1991, a po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci zosta\u0142 merem Wilna.  Jego kariera premiera z ramienia Zwi\u0105zku Ojczy\u017anianego zako\u0144czy\u0142a si\u0119,  kiedy wszed\u0142 w konflikt z Landsbergisem, kiedy to chcia\u0142 sprzeda\u0107  Mo\u017cejki Yukosowi, nie by\u0142 wi\u0119c zwi\u0105zany w KGB z grup\u0105 Putina. Oficjalnie  straci\u0142 prezydentur\u0119 za z\u0142amanie procedury nadania obywatelstwa Litwy  swemu dobroczy\u0144cy Borisowowi. Przedsi\u0119biorca ten mia\u0142 dwa zak\u0142ady &#8211;  jeden na Litwie, drugi w Petersburgu &#8211; gdzie remontowa\u0142 helikoptery  armii rosyjskiej. Jak wiadomo nie ma to absolutnie nic wsp\u00f3lnego z GRU,  gdy\u017c w Rosji panuje kapitalizm i gospodarka rynkowa\u2026 Boris finansowa\u0142  kampani\u0119 wybocz\u0105 Paksasa, a dodatkowo agencja PR, z kt\u00f3rej korzysta\u0142  Paksas, by\u0142a przykrywk\u0105 dla FSB.<\/p>\r\n<p>Ostatecznie, w kolejnych wyborach parlamentarnych agenturalna Partia  Pracy zdoby\u0142a 34 mandaty na 140 i Uspaskich zosta\u0142 ministrem gospodarki.  Wszystko by\u0142oby pi\u0119knie, gdyby nie pok\u0142\u00f3ci\u0142 si\u0119 z \u00f3wczesnym premierem  Brazauskasem w kwestii tego, kto przejmie Mo\u017cejki. W konsekwencji  Upaskich, \u015bcigany listem go\u0144czym, musia\u0142 ucieka\u0107 do Moskwy, ale ju\u017c  wr\u00f3ci\u0142 i wszystko jest w normie.<\/p>\r\n<p><strong>Portal ARCANA: Czy ujawnienie akt KGB na Litwie ma szans\u0119 rozpocz\u0105\u0107 na nowo proces lustracji elit w krajach UBL?<\/strong><\/p>\r\n<p><strong>J. T.:<\/strong> Nie s\u0105dz\u0119. Akta s\u0105 systematycznie publikowane  w Internecie. W sensie personalnym nie wnosz\u0105 one wiele wiedzy, a gdy  rzeczywi\u015bcie co\u015b zostaje ujawnione, mamy do czynienia ze zmow\u0105  milczenia, je\u015bli jest to wygodne. Klasycznym przyk\u0142adem by\u0142o ujawnienie  raportu napisanego przez TW \u201eFermerisa\u201d dla I Wydzia\u0142u KGB Litwy  (odpowiednik I Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego KGB w Centrum). Fermeris zosta\u0142  natychmiast zidentyfikowany jako prezydent Valdas Adamkus. Ujawniono  tylko jeden raport &#8211; prawdopodobnie uczyni\u0142a to rosyjska agentura by  ukara\u0107\/zdyscyplinowa\u0107 Adamusa za jego proatlantyck\u0105 postaw\u0119.  Dziennikarz, kt\u00f3ry napisa\u0142 o sprawie, zosta\u0142 ukarany grzywn\u0105 przez  litewski odpowiednik Rady Etyki Medi\u00f3w. I na tym spraw\u0119 zako\u0144czono.  Wszyscy wiedz\u0105 i wszyscy milcz\u0105. Jedni, bo to nie wygodne, inni bo ju\u017c  Adamkusa zwalcza\u0107 nie trzeba, a agenturze przypomniano, \u017ce papier nie  p\u0142onie i wszystko jest zachowane.<\/p>\r\n<p><strong>Potral ARCANA: Czy mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 wieloletnie zmagania Litwy z przesz\u0142o\u015bci\u0105 do znanych nam do\u015bwiadcze\u0144 polskich?<\/strong><\/p>\r\n<p><strong>J. T.: <\/strong>Mo\u017cna por\u00f3wnywa\u0107, by ukaza\u0107 na r\u00f3\u017cnice i  podobie\u0144stwa. Wolno\u015b\u0107 i niepodleg\u0142o\u015b\u0107 wi\u0119kszo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w Litwy i  Polski jest zupe\u0142nie niepotrzebna. Wystarczy przypomnie\u0107, i\u017c w Polsce  wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyborc\u00f3w g\u0142osuje na parti\u0119 rosyjsk\u0105, gwarantuj\u0105c\u0105 wasalny  status naszego kraju, bo wtedy b\u0119dziemy bezpieczni przed Rosj\u0105 i Putin  nam nic nie zrobi, a gdyby\u015bmy bronili naszych interes\u00f3w, to dopiero  napytaliby\u015bmy sobie biedy. Na Litwie 47 procent wyborc\u00f3w g\u0142osowa\u0142o na  agentk\u0119 KGB \u201eSzatrij\u0119\u201d czyli Kazimier\u0119 Prunskiene. Jaki sens mia\u0142a walka  o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Litwy, skoro po\u0142owa mieszka\u0144c\u00f3w kraju widzi jako  po\u017c\u0105dane posiadanie prezydenta &#8211; agenta sowieckiego?<\/p>\r\n<p>A czy r\u00f3\u017cni si\u0119 to od postawy wyborc\u00f3w polskich g\u0142osuj\u0105cych na  prezydenta, kt\u00f3ry gwarantuje, i\u017c sprawa smole\u0144ska nie zostanie  wyja\u015bniona i dzi\u0119ki temu nie narazimy si\u0119 na gniew Moskwy? Przecie\u017c 96  os\u00f3b nic nie wskrzesi, a spok\u00f3j 38 mln. Polak\u00f3w jest wa\u017cniejszy od  prawdy o \u015bmierci tej setki, wi\u0119c wybieramy k\u0142amstwo. K\u0142amstwo jest  najpot\u0119\u017cniejszym fundamentem, na kt\u00f3rym mo\u017cna budowa\u0107 najtrwalsze  systemy.<\/p>\r\n<p><strong>Portal ARCANA: Czy lustracja w Polsce ma jeszcze sens i  szanse powodzenia? Czy jest to mo\u017cliwe w kontek\u015bcie po\u017cegnania J.  Kaczy\u0144skiego z postkomunizmem?<\/strong><\/p>\r\n<p><strong>J. T.:<\/strong> Lustracja zawsze ma sens w pa\u0144stwie wasalnym i  rz\u0105dzonym przez postkolonialne elity, upatruj\u0105ce swoje bezpiecze\u0144stwo w  lojalnej s\u0142u\u017cbie wobec dawnego i obecnego Centrum. Dzieje si\u0119 tak z dwu  powod\u00f3w: agenturalno\u015b\u0107 jest dziedziczna w systemie sowieckim, a w  postkomunizmie zapewnia karier\u0119. Innymi s\u0142owy, aby nale\u017ce\u0107 do elity  rz\u0105dz\u0105cej, medialnej czy uniwersyteckiej trzeba albo pochodzi\u0107 z rodziny  bezpieczniackiej lub agenturalnej, albo uznawa\u0107, i\u017c jest to s\u0142uszne  kryterium selekcji i dawa\u0107 tego dow\u00f3d czynem.<\/p>\r\n<p>W tej sytuacji lustracja stanowi instrument sprzyjaj\u0105cy (aczkolwiek  nic nie gwarantuj\u0105cy) wymianie elity postsowieckiej na now\u0105,  autentyczn\u0105. Przeszkod\u0105 natomiast stawiaj\u0105c\u0105 pod znakiem zapytania  powodzenie lustracji jest nie tylko agenturalne pochodzenie elit, lecz  przede wszystkim pochwa\u0142a agentury powszechna w\u015br\u00f3d Nowych Ludzi  wyhodowanych w ci\u0105gu 20 lat istnienia Ubekistanu.<\/p>\r\n<p>Obecnie wi\u0119kszo\u015bci miesza\u0144c\u00f3w Polski jest absolutnie oboj\u0119tne czy  kto\u015b by\u0142 czy nie donosicielem lub funkcjonariuszem organ\u00f3w  bezpiecze\u0144stwa zaborcy. To pok\u0142osie relatywizmu moralnego zaszczepionego  ju\u017c przez Michnika i Kiszczaka. Polska sta\u0142a si\u0119 do niczego nie  potrzebna, a nawet jest jedynie balastem przypominaj\u0105cym o przesz\u0142o\u015bci.  Przesz\u0142o\u015b\u0107, jak wiemy, nie istnieje. Jest tylko tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i  przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n<p>W  klasycznej sytuacji ludzie aspiruj\u0105cy do stania si\u0119 elit\u0105 powinni  zakwestionowa\u0107 legitymacj\u0119 genezy i selekcji elity kolaboranckiej i  postkolonialnej. By\u0142oby to dzia\u0142anie uzasadnione i korzystne dla kraju. W  sytuacji gdy pozbawione przesz\u0142o\u015bci, przyw\u00f3dc\u00f3w i wsp\u00f3lnych warto\u015bci  masy, wychodz\u0105c z komunizmu zderzy\u0142y si\u0119 w postkomunizmie z popkultur\u0105  wyposa\u017con\u0105 w nowoczesne narz\u0119dzia medialne (dodatkowo sterowan\u0105 przez  ludzi, dla kt\u00f3rych tradycja, przesz\u0142o\u015b\u0107 i wsp\u00f3lne warto\u015bci konstytuuj\u0105ce  nar\u00f3d, stanowi\u0105 \u015bmiertelne zagro\u017cenie), zapanowa\u0142a ca\u0142kowita amnezja,  brak zasad moralnych i potrzeby posiadania w\u0142asnego pa\u0144stwa. Ludzie ci  byliby bardzo nieszcz\u0119\u015bliwi, gdyby przysz\u0142o im \u017cy\u0107 bez manipulacji. Oni  potrzebuj\u0105 jej jak powietrza, gdy\u017c t\u0142umaczy \u015bwiat i pozwala \u017cy\u0107  spokojnie. Prawda, wiedza o rzeczywisto\u015bci jest najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem  dla Nowego Cz\u0142owieka.<\/p>\r\n<p>M\u0142odzie\u017c widzi swoj\u0105 szans\u0119 jedynie w pe\u0142zaniu i demonstrowaniu: b\u0119d\u0119  wi\u0119ksz\u0105 kanali\u0105 od innych, aby zrobi\u0107 karier\u0119. Dla niej do\u0142\u0105cz\u0119 do  najgorszych. \u015amiertelnymi wrogami dla m\u0142odzie\u017cy s\u0105 ci, kt\u00f3rzy chc\u0105  zmieni\u0107 status quo.<\/p>\r\n<p>Dlatego w skali masowej nie widz\u0119 szans by ujawnianie starej  agentury, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o otoczonej powszechn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i szacunkiem  nowej agenturze, da\u0142o po\u017c\u0105dany rezultat, ale wa\u017cne jest dla nas,  epigon\u00f3w narodu polskiego i spo\u0142ecze\u0144stwa ludzi wolnych.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em>Rozmawia\u0142 \u0141ukasz Wiater<\/em><\/strong><\/p>\r\n<div id=\"_mcePaste\" class=\"mcePaste\" style=\"position: absolute; left: -10000px; top: 0px; width: 1px; height: 1px; overflow: hidden;\">W systemie sowieckim agenturalno\u015b\u0107 jest dziedziczna, a w postkomunizmie zapewnia karier\u0119<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W zwi\u0105zku z podj\u0119t\u0105 na Litwie decyzj\u0105 o ujawnieniu dokumentacji KGB z lat 1960-1990, o dzia\u0142aniach agentury, jej wp\u0142ywie na sprawy wewn\u0119trzne kraju, a tak\u017ce o katastrofie smole\u0144skiej, lustracji i elitach dla Portalu ARCANA m\u00f3wi Jerzy W\u0142odzimierz Targalski (ps. J\u00f3zef Darski) &#8211; historyk, politolog, orientalista, dzia\u0142acz opozycyjny i publicysta, specjalista w temacie przemian ustrojowych w [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,84],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34420"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34420"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34420\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}