{"id":34358,"date":"2011-03-10T22:36:44","date_gmt":"2011-03-11T03:36:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=34358"},"modified":"2011-03-10T22:36:44","modified_gmt":"2011-03-11T03:36:44","slug":"era-globalnych-nastolatkow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=34358","title":{"rendered":"Era „globalnych nastolatk\u00f3w”"},"content":{"rendered":"

Ogl\u0105da MTV, s\u0142ucha muzyki z internetu za pomoc\u0105 odtwarzacza mp3, ch\u0119tnie chodzi do McDonalda i pije coca-col\u0119<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Z dr Ew\u0105 Smo\u0142k\u0105 z Katedry Filozofii Wychowania KUL rozmawia Adam Kruczek<\/strong>

Komputery, internet, multimedia tak bardzo odmieni\u0142y korzystaj\u0105cych z nich zw\u0142aszcza m\u0142odych ludzi, \u017ce na ich okre\u015blenie powsta\u0142 nowy termin – e-pokolenie. W najbli\u017csz\u0105 sobot\u0119 pod patronatem „Naszego Dziennika” odb\u0119dzie si\u0119 na KUL konferencja naukowa dla nauczycieli zatytu\u0142owana „Nauczyciel wobec problem\u00f3w 'globalnego nastolatka'”. Czym to nowe e-pokolenie r\u00f3\u017cni si\u0119 od poprzedniego?<\/strong>
– Okre\u015blenie e-pokolenie bywa czasami stosowane zamiennie z poj\u0119ciem „globalnego nastolatka”, cho\u0107 nie ogranicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do nastolatk\u00f3w. Socjolodzy i pedagodzy wskazuj\u0105, \u017ce to\u017csamo\u015bci „globalnego nastolatka” nie kszta\u0142tuj\u0105 czynniki, kt\u00f3re dotychczas by\u0142y za to odpowiedzialne. Cz\u0142owiek, wzrastaj\u0105c, przyswaja\u0142 sobie pewne wzorce obecne w \u015brodowisku rodzinnym, szkolnym, kulturowym. \u0179r\u00f3d\u0142ami tych wzorc\u00f3w by\u0142a tradycja, religia, historia. Tymczasem to\u017csamo\u015b\u0107 „globalnego nastolatka” kszta\u0142towana jest przez kultur\u0119 masow\u0105 i jej specyficzne cechy, takie jak d\u0105\u017cenie do niczym nieskr\u0119powanej wolno\u015bci konsumpcji, wygody, natychmiastowej gratyfikacji. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce „globalny nastolatek” jest produktem tej kultury.

W jaki spos\u00f3b kszta\u0142tuje si\u0119 to\u017csamo\u015b\u0107 „globalnego nastolatka”?<\/strong>
– „Globalny nastolatek” wzrasta w \u015brodowisku medialnym. \u00c5\u00b9r\u00f3d\u0142em jego wiedzy o \u015bwiecie i sobie samym nie jest bezpo\u015brednie do\u015bwiadczenie i w\u0142asny wysi\u0142ek poznawczy, ale ekran komputera czy telewizora, kt\u00f3ry w ci\u0105gu zaledwie kilku sekund podsy\u0142a miliony megabajt\u00f3w informacji. Mo\u017cna znale\u017a\u0107 tam mn\u00f3stwo, cz\u0119sto odmiennych stanowisk, dotycz\u0105cych \u017cycia i jego sensu. \u0179adne z tych stanowisk nie ma charakteru obliguj\u0105cego, ostatecznego. Globalno\u015b\u0107 tego zjawiska polega na tym, \u017ce nastolatek z Afryki czy Ameryki jest pod wp\u0142ywem tych samych idei, co jego r\u00f3wie\u015bnik w Europie, np. w Polsce, o ile ma dost\u0119p do medi\u00f3w – ogl\u0105da MTV, za pomoc\u0105 odtwarzacza mp3 s\u0142ucha muzyki z internetu, ch\u0119tnie chodzi do McDonalda, pije coca-col\u0119. Kultura globalna ma charakter uniwersalnej „papki”, jest wyzwolona z narodowych to\u017csamo\u015bci. To swoisty koktajl warto\u015bci, pseudowarto\u015bci i antywarto\u015bci bez jakiejkolwiek hierarchii. Jej produktem jest pokolenie ludzi bez w\u0142a\u015bciwo\u015bci.

Ale w zasadzie dlaczego tak si\u0119 dzieje?<\/strong>
– Nale\u017cy to \u0142\u0105czy\u0107 z charakterystycznym dla wsp\u00f3\u0142czesnej kultury zalewem informacyjnym, m\u00f3wi si\u0119 wr\u0119cz o stresie czy szoku informacyjnym. Jeszcze do niedawna, id\u0105c ulic\u0105, mogli\u015bmy by\u0107 sam na sam z w\u0142asnymi my\u015blami i refleksjami. Teraz jest to niemo\u017cliwe, gdy\u017c jeste\u015bmy atakowani przez tak wiele informacji, \u017ce chc\u0105c nie chc\u0105c, nawet gdy staramy si\u0119 je ignorowa\u0107, to i tak rejestruj\u0105 si\u0119 w naszej \u015bwiadomo\u015bci. Za po\u015brednictwem telewizji, radia, internetu w ci\u0105gu miesi\u0105ca dociera do cz\u0142owieka tyle informacji, ile do naszych dziadk\u00f3w w ci\u0105gu ca\u0142ego \u017cycia. Ile samo\u015bwiadomo\u015bci i wysi\u0142ku poznawczego nale\u017cy w\u0142o\u017cy\u0107, by je uporz\u0105dkowa\u0107, uhierarchizowa\u0107 i zweryfikowa\u0107 ich prawdziwo\u015b\u0107 i czy jest to w og\u00f3le mo\u017cliwe? M\u0142odzi ludzie z racji braku do\u015bwiadczenia, owego bezkrytycznego „zanurzenia” w mediach s\u0105 bardziej bezbronni ni\u017c osoby doros\u0142e. Dzisiaj m\u0142odemu cz\u0142owiekowi znacznie trudniej ni\u017c w przesz\u0142o\u015bci zbudowa\u0107 w\u0142asne zdanie, skonstruowa\u0107 i uzasadni\u0107 w\u0142asn\u0105 interpretacj\u0119 problemu, bo bez trudu mo\u017ce w wyszukiwarce uzyska\u0107 tysi\u0105ce odpowiedzi. Korzystanie z kopiuj\/wklej zwalnia z wysi\u0142ku, ale nie rozwija ani nie satysfakcjonuje.

Wy\u0142ania si\u0119 z tego opisu obraz cz\u0142owieka zagubionego, wr\u0119cz ubezw\u0142asnowolnionego. Jak mo\u017cna mu pom\u00f3c?<\/strong>
– Zasadniczo komputery i internet s\u0105 cennym wynalazkiem, pomagaj\u0105 nam w gromadzeniu i porz\u0105dkowaniu wiedzy. To, co trzeba ukszta\u0142towa\u0107, to umiej\u0119tno\u015b\u0107 korzystania z nich, a wi\u0119c aktywnego i celowego poszukiwania informacji (zawiera si\u0119 w tym umiej\u0119tno\u015b\u0107 kontrolowania czasu w sieci), ich selekcji, sprawdzania wiarygodno\u015bci \u017ar\u00f3de\u0142, poprawno\u015bci argumentacji i ocen. Dom i szko\u0142a – dotychczasowe \u015brodowiska intencjonalnego wychowania – chroni\u0142y m\u0142odych ludzi przed szkodliwymi dla ich rozwoju informacjami, teraz wszystkie „puszki Pandory” zosta\u0142y otwarte. Nastolatek znajduje w sieci dobro, ale r\u00f3wnie\u017c z\u0142o, na niespotykan\u0105 dotychczas skal\u0119; informacje prawdziwe, ale tak\u017ce niesprawdzone, powierzchowne b\u0105d\u017a \u015bwiadomie przek\u0142amane. Postulaty budzenia samo\u015bwiadomo\u015bci m\u0142odych ludzi dotycz\u0105cej celu ludzkiego \u017cycia (przecie\u017c nie jest ono gr\u0105, zabaw\u0105 i nie tylko przyjemno\u015b\u0107 czy zysk wyznacza jego warto\u015b\u0107), kszta\u0142towania umiej\u0119tno\u015bci trafnego warto\u015bciowania i realizacji dobra s\u0105 niezwykle aktualne. Wydaje si\u0119, \u017ce w wychowaniu podobnie jak w medycynie wa\u017cne jest wzmacnianie uk\u0142adu immunologicznego cz\u0142owieka, by m\u00f3g\u0142 sam si\u0119 obroni\u0107.

S\u0142ysz\u0105c nastolatk\u00f3w rozmawiaj\u0105cych o komputerze, internecie czy sieci, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce \u017cyj\u0105 w zupe\u0142nie innym \u015bwiecie ni\u017c doro\u015bli.<\/strong>
– Charakterystyczne dla „globalnego nastolatka” jest to, \u017ce jego my\u015blenie jest bardziej obrazowe ni\u017c analityczne. Jest przyzwyczajony do szybkich obrazowych komunikat\u00f3w, a nie do d\u0142ugich analitycznych wywod\u00f3w. Ma inn\u0105 struktur\u0119 percepcji i skr\u00f3cony czas skupienia uwagi. Mniej sk\u0142onny jest do refleksji, szybki natomiast w przetwarzaniu elektronicznych danych. \u015awi\u0119tej pami\u0119ci profesor Wojciech Chudy, za\u0142o\u017cyciel Katedry Filozofii Wychowania, m\u00f3wi\u0142 w tym kontek\u015bcie o „kr\u00f3tkim my\u015bleniu”, kt\u00f3re poprzestaje na ha\u015ble, efektownym sloganie, natomiast nie szuka argument\u00f3w i uzasadnie\u0144. Wydaje mi si\u0119, \u017ce w kulturze „globalnego nastolatka” mamy z czym\u015b takim do czynienia. Rzuca si\u0119 has\u0142o i jego falsyfikacja odbywa si\u0119 na zasadzie warto\u015bciuj\u0105cych, stygmatyzuj\u0105cych ocen – „obciach” czy „cool” bez dociekania, czy idzie za tym racjonalna argumentacja, czy jest to uzasadnione, czy wyrwane z kontekstu.

Czy w obliczu takiej kultury my\u015blenia nauczyciel nie pozostaje bezradny?<\/strong>
– Nie, ale niew\u0105tpliwie nauczyciel ma dzi\u015b trudn\u0105 sytuacj\u0119, ucz\u0105c „globalnego nastolatka”. Sam zazwyczaj nale\u017cy do znacznie starszego pokolenia, kt\u00f3re dorasta\u0142o, a nawet uczy\u0142o si\u0119 zawodu w zupe\u0142nie innych warunkach. Cz\u0119sto operuje innym j\u0119zykiem ni\u017c uczniowie, kt\u00f3rzy ch\u0119tnie pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 skr\u00f3tem my\u015blowym, unikaj\u0105 d\u0142ugich wypowiedzi, ch\u0119tnie stosuj\u0105c lakoniczne s\u0105dy. Warto, aby nauczyciele, ale te\u017c rodzice, zach\u0119cali m\u0142odych ludzi do uzasadniania swoich s\u0105d\u00f3w. Szkoda, \u017ce ta tradycyjna sokratejska metoda „prostowania my\u015blenia” niecz\u0119sto jest dzi\u015b stosowana. Zamiast moralizowania, trzeba stwarza\u0107 sytuacje, w kt\u00f3rych nastolatek umiej\u0119tnie pokierowany sam dochodzi do poprawnej konkluzji. Samodzielnie i poprawnie uzasadniona teza daje zdecydowanie wi\u0119ksz\u0105 satysfakcj\u0119 poznawcz\u0105 ni\u017c prawda uzyskana z drugiej r\u0119ki. W pracy z m\u0142odymi warto odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 – co podkre\u015bla pedagogika personalistyczna – do osobowej godno\u015bci. M\u00f3wi\u0105c obrazowo – cz\u0142owiek jest cz\u0142owiekiem, a nie klawiszem fortepianu, a to zobowi\u0105zuje. Trzeba zach\u0119ca\u0107, aby mia\u0142 odwag\u0119 samodzielnego my\u015blenia, stawiania w\u0142asnych hipotez i s\u0105d\u00f3w. Jest w tym du\u017ce zadanie dla szko\u0142y, \u017ceby nie skraca\u0142a my\u015blenia na rzecz encyklopedycznej efektywno\u015bci.

Na Zachodzie, gdzie komputery i globalizacja pojawi\u0142y si\u0119 wcze\u015bniej ni\u017c u nas, zastanawiano si\u0119 nad jakim\u015b antidotum na syndrom „globalnego nastolatka”?<\/strong>
– Jeden ze wsp\u00f3\u0142czesnych pedagog\u00f3w niemieckich Wolfgang Brezinka wskazuje na potrzeb\u0119 tworzenia tzw. aksjologicznych punkt\u00f3w orientacyjnych przez tworzenie wsp\u00f3lnot, \u015brodowisk, w kt\u00f3rych warto\u015bci religijne, patriotyczne, wa\u017cne dla danej spo\u0142eczno\u015bci b\u0119d\u0105 realizowane. Dzi\u0119ki przynale\u017cno\u015bci do takich grup m\u0142ody cz\u0142owiek ma poczucie wsp\u00f3lnoty, zakorzenienia w okre\u015blonym systemie warto\u015bci. Ma to du\u017ce znaczenie w coraz bardziej zatomizowanym i anonimowym spo\u0142ecze\u0144stwie. To mo\u017ce przeciwdzia\u0142a\u0107 tak cz\u0119stemu w „globalnej wiosce” zamkni\u0119ciu si\u0119 przed ekranem zast\u0119puj\u0105cym ca\u0142y \u015bwiat. Paradoksalnie czasami wiemy, co si\u0119 dzieje w Papui-Nowej Gwinei, a nie mamy poj\u0119cia o dramacie rozgrywaj\u0105cym si\u0119 w drugim pokoju.

Na ile nauczyciele s\u0105 przygotowani do pracy z „globalnym nastolatkiem”?<\/strong>
– R\u00f3\u017cnie z tym bywa. Cz\u0119sto w szkole nauczyciele skoncentrowani s\u0105 g\u0142\u00f3wnie na formalnych wymogach zwi\u0105zanych np. z testami gimnazjalnymi czy maturalnymi, bo za to s\u0105 oceniani. Na wymagaj\u0105c\u0105 czasu i zaanga\u017cowania nauk\u0119 my\u015blenia i warto\u015bciowania cz\u0119sto brakuje czasu, ale nie nale\u017cy tu generalizowa\u0107.

W obliczu tych wyzwa\u0144 nauczyciele powinni w swojej pracy stosowa\u0107 niekonwencjonalne metody pedagogiczne czy raczej opiera\u0107 si\u0119 na tradycyjnym systemie pedagogicznym?<\/strong>
– Warto przywo\u0142a\u0107 tu fenomen Jana Paw\u0142a II, kt\u00f3ry potrafi\u0142 dociera\u0107 do m\u0142odych ludzi, r\u00f3wnie\u017c do tych, kt\u00f3rzy okre\u015blani s\u0105 jako e-pokolenie. Najwa\u017cniejsza jest wi\u0119\u017a i bezpo\u015brednia komunikacja. S\u0105dz\u0119, \u017ce gdy m\u0142odzi ludzie czuj\u0105, \u017ce kto\u015b jest autentycznie zainteresowany ich problemami, tym, co my\u015bl\u0105 i jak warto\u015bciuj\u0105, wtedy pojawia si\u0119 szansa dotarcia do nich. Pedagogika personalistyczna stale si\u0119 do tego odwo\u0142uje, wskazuj\u0105c, \u017ce najwa\u017cniejsza w procesie wychowawczym nie jest jaka\u015b szczeg\u00f3lnie wyrafinowana metodyka, ale osobowa wi\u0119\u017a i relacja mi\u0119dzy nauczycielem a uczniem, wsp\u00f3lne obdarowywanie si\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwem. Tradycyjne zasady dydaktyczne w swej istotnej tre\u015bci pozostaj\u0105 aktualne, ale mo\u017ce nale\u017ca\u0142oby je w atrakcyjniejszy i bardziej konsekwentny spos\u00f3b stosowa\u0107. Zasady pogl\u0105dowo\u015bci, systemowo\u015bci, stopniowania trudno\u015bci, samodzielno\u015bci z pewno\u015bci\u0105 si\u0119 nie zdezaktualizowa\u0142y, zw\u0142aszcza w tym nieuporz\u0105dkowanym, powierzchownym, mozaikowym \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnej m\u0142odzie\u017cy. Dla nauczyciela powinno by\u0107 wa\u017cne, aby postawi\u0107 sobie za cel przekazywanie prawdy i uczenie dochodzenia do prawdy, co jest niew\u0105tpliwie procesem skomplikowanym i trudnym, wymagaj\u0105cym zrealizowania pewnych warunk\u00f3w, takich jak m.in. obiektywno\u015bci, rzetelno\u015bci, metodologicznej poprawno\u015bci i precyzji w definiowaniu termin\u00f3w. Taki nauczyciel poradzi sobie z nauk\u0105 tak\u017ce w \u015brodowisku nastolatk\u00f3w okre\u015blanych jako e-pokolenie.

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ogl\u0105da MTV, s\u0142ucha muzyki z internetu za pomoc\u0105 odtwarzacza mp3, ch\u0119tnie chodzi do McDonalda i pije coca-col\u0119 Z dr Ew\u0105 Smo\u0142k\u0105 z Katedry Filozofii Wychowania KUL rozmawia Adam KruczekKomputery, internet, multimedia tak bardzo odmieni\u0142y korzystaj\u0105cych z nich zw\u0142aszcza m\u0142odych ludzi, \u017ce na ich okre\u015blenie powsta\u0142 nowy termin – e-pokolenie. W najbli\u017csz\u0105 sobot\u0119 pod patronatem „Naszego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[106],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34358"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34358"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34358\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}