{"id":33759,"date":"2011-03-03T23:55:18","date_gmt":"2011-03-04T04:55:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=33759"},"modified":"2011-03-03T13:43:18","modified_gmt":"2011-03-03T18:43:18","slug":"w-wagonie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=33759","title":{"rendered":"W wagonie"},"content":{"rendered":"

Ci\u0119\u017car\u00f3wka mknie ulicami Lwowa. Na ulicach panuje ruch, ludzie zd\u0105\u017caj\u0105 do zaj\u0119\u0107 i do ogonk\u00f3w za chlebem. Miny przechodni\u00f3w wyl\u0119knione, spogl\u0105daj\u0105 z ukosa, s\u0105 zastraszeni, aby ci\u0119\u017car\u00f3wka nie przystan\u0119\u0142a i nie w\u0142\u0105czy\u0142a ich do transportu.<\/strong><\/p>\r\n

Baboniowa usiad\u0142a na tobo\u0142ku, wlepi\u0142a nieme oczy w znikaj\u0105ce ulice drogiego Lwowa i zastyg\u0142a w bezruchu. Nie przem\u00f3wi\u0142a do nas ani s\u0142owem.<\/p>\r\n

-Wioz\u0105 nas na dworzec g\u0142\u00f3wny- powiedzia\u0142am.<\/p>\r\n

Zajechali\u015bmy na dworzec, gdzie zastali\u015bmy wielki ruch. Tory kolejowe zat\u0142oczone polskimi wagonami towarowymi, ozdobionymi kominami. Stacja kolejowa zag\u0119szczona \u201eczarnymi pelikanami\u201d i \u017co\u0142nierzami N.K.W.D. S\u0105 uzbrojeni. Zewsz\u0105d zje\u017cd\u017caj\u0105 ci\u0119\u017car\u00f3wki za\u0142adowane mieszka\u0144cami Lwowa. Zza w\u0105skich, okratowanych okienek wagon\u00f3w towarowych wygl\u0105daj\u0105 zn\u0119kane twarze.<\/p>\r\n

Ci\u0119\u017car\u00f3wka mija zat\u0142oczon\u0105 stacj\u0119 kolejow\u0105, zjecha\u0142a nieco w bok i stan\u0119\u0142a przed d\u0142ugim poci\u0105giem towarowym. \u201eCzarny pelikan\u201d spojrza\u0142 na spis, por\u00f3wna\u0142 numer wagonu, po czym nakaza\u0142 podjecha\u0107 dwa wagony w prz\u00f3d.<\/p>\r\n

\u0179o\u0142nierz N.K.W.D. odsun\u0105\u0142 drzwi krytego wagonu towarowego, wrzucono nasz baga\u017c i nas tam wsadzono. Jeste\u015bmy w sowieckiej \u201esto\u0142ypince\u201d-wagonie towarowym. Po obu stronach wagonu s\u0105 dwupi\u0119trowe prycze z nieoheblowanego drzewa. U dachu wagonu umieszczono cztery pod\u0142u\u017cne okienka. Po\u015brodku wagonu wyci\u0119to w pod\u0142odze otw\u00f3r, oblachowano go, s\u0142u\u017cy nam za locus, a u dachu sterczy kawa\u0142 samotnej rury, imituj\u0105cej na zewn\u0105trz piec, kt\u00f3rego w rzeczywisto\u015bci nie ma. W wagonie panuje p\u00f3\u0142mrok.<\/p>\r\n

-Trzeba zaj\u0105\u0107 miejsca- powiedzia\u0142am do mamy.<\/p>\r\n

-Nie mam energii, ani si\u0142y, by legn\u0105\u0107 w tym brudzie.<\/p>\r\n

-Na pewno dorzuc\u0105 nam wi\u0119cej ludzi, zajmijmy cho\u0107 miejsca przy okienku, aby\u015bmy mia\u0142y czym oddycha\u0107- powiedzia\u0142am.<\/p>\r\n

Zaj\u0119\u0142y\u015bmy miejsca na g\u00f3rnej pryczy tu\u017c przy okienku. Baboniowa stan\u0119\u0142a w k\u0105cie obok pryczy i zamar\u0142a w bezruchu. \u0179adne s\u0142owa, ani pro\u015bby, by zaj\u0119\u0142a miejsce, nie skutkowa\u0142y.<\/p>\r\n

Co chwila kogo\u015b dorzucaj\u0105. Na pod\u0142odze wagonu, pomi\u0119dzy pryczami, powsta\u0142 stos walizek i tobo\u0142\u00f3w. Ko\u0142o godziny 10-tej \u201eczarny pelikan\u201d uzna\u0142, i\u017c do\u015b\u0107 w wagonie.<\/p>\r\n

Wygna\u0144cy stan\u0119li przy tobo\u0142ach, s\u0105 g\u0142usi, zas\u0119pieni, niemi i bez ruchu. Nawet tych czterech m\u0119\u017cczyzn uleg\u0142o zoboj\u0119tnieniu.<\/p>\r\n

Zza okienek wagonu obserwujemy przedmie\u015bcie Lwowa. Z komin\u00f3w dom\u00f3w mieszkalnych uchodz\u0105 dymy, zapewne gotuj\u0105 obiad. Lw\u00f3w sk\u0105pany w z\u0142otych promieniach s\u0142o\u0144ca. Mamy sobot\u0119, dzie\u0144 po\u015bwi\u0119cony Matce Boskiej. Obserwuj\u0119 niskie domki, ogrody czekaj\u0105ce na przekopanie i ten las anten radiowych. Wszystko mi drogie, przecie\u017c Lw\u00f3w miastem mej ko\u0142yski, mego \u017cycia, a odt\u0105d b\u0119dzie miastem moich sn\u00f3w.<\/p>\r\n

Ofiary re\u017cimu sowieckiego spos\u0119pnia\u0142y. Dosz\u0142am do przekonania, \u017ce sytuacja taka nie mo\u017ce trwa\u0107 dalej. Przerwa\u0142am t\u0119 cisz\u0119 i zabra\u0142am g\u0142os. Oczy nieszcz\u0119\u015bliwc\u00f3w patrz\u0105 w moj\u0105 stron\u0119, upatruj\u0105 we mnie przewodnika.<\/p>\r\n

Wpierw zaleci\u0142am rozlokowanie baga\u017cu, nast\u0119pnie zaj\u0119cie miejsca, by s\u0142u\u017cy\u0142o do siedzenia i spania.<\/p>\r\n

Po godzinie znik\u0142y tobo\u0142y, u\u0142o\u017cono je pod pryczami, zaj\u0119to miejsca na pryczach i wyczekiwano, co dalej.<\/p>\r\n

Wal\u0119 w drzwi wagonu, przyszed\u0142 wartownik, zapyta\u0142, czego chcemy?<\/p>\r\n

T\u0142umacz\u0119, \u017ce wielu pragnie p\u00f3j\u015b\u0107 na stron\u0119, prosz\u0119 o uregulowanie tej kwestii.<\/p>\r\n

-Tam w wagonie do tego celu istnieje otw\u00f3r w pod\u0142odze- wyja\u015bni\u0142 wartownik.<\/p>\r\n

Zarz\u0105dzi\u0142am, aby otworu u\u017cywano, o ile to mo\u017cliwe, trzy razy dziennie. Zapyta\u0142am:<\/p>\r\n

-Mo\u017ce kto\u015b ma koc, lub co\u015b podobnego, co by mog\u0142o pos\u0142u\u017cy\u0107 za zas\u0142on\u0119, niech zaraz zg\u0142osi.<\/p>\r\n

Profesor gimnazjalny- Urban- odda\u0142 na ten cel obszern\u0105, czarn\u0105 peleryn\u0119. Zgodnie z moim zarz\u0105dzeniem rozpocz\u0119to u\u017cywanie locusu. Dwie osoby trzymaj\u0105 peleryn\u0119, a trzecia korzysta z otworu. Po wagonie rozesz\u0142y si\u0119 nieprzyjemne zapachy.<\/p>\r\n

W naszym wagonie za\u0142adowano 25 os\u00f3b. Nawi\u0105zuj\u0119 rozmowy z wygna\u0144cami, by dociec z kim jad\u0119 i za co ci ludzie zostali skazani na deportacj\u0119.<\/p>\r\n

W wagonie naszym jad\u0105:<\/p>\r\n

    \r\n
  1. G\u0105sowska z c\u00f3rk\u0105, \u017cona s\u0119dziego, m\u0105\u017c zaaresztowany.<\/li>\r\n
  2. Hryniewiecka, Ukrainka, z c\u00f3rk\u0105 magister praw, \u017cona s\u0119dziego, m\u0105\u017c r\u00f3wnie\u017c zaaresztowany.<\/li>\r\n
  3. Baboniowa, nauczycielka gimnazjalna, \u017cona pu\u0142kownika- lekarza. M\u0105\u017c osadzony w wi\u0119zieniu.<\/li>\r\n
  4. Plechawska Olga, \u017cona adwokata, m\u0105\u017c oficer rezerwy w niewoli sowieckiej.<\/li>\r\n
  5. Wiczy\u0144ska Zofia, \u017cona komisarza policji.<\/li>\r\n
  6. Urban Piotr, profesor gimnazjalny z \u017con\u0105 i rodzin\u0105: c\u00f3rk\u0105 Iren\u0105- zam\u0119\u017cn\u0105 miesi\u0105c przed wybuchem wojny za oficera rezerwy (m\u0105\u017c w niewoli), c\u00f3rk\u0105 Mari\u0105-uczennic\u0105 gimnazjaln\u0105, synem Zygmuntem- absolwentem Politechniki Lwowskiej oraz siostr\u0105 m\u0119\u017ca c\u00f3rki Ireny- Helen\u0105 Pogonowsk\u0105. N.K.W.D. przysz\u0142o po Iren\u0119, ale oczarowa\u0142o ich zasobne mieszkanie, wi\u0119c zabrali ca\u0142\u0105 rodzin\u0119.<\/li>\r\n
  7. H\u0142odzikowa z dwiema c\u00f3rkami. Zabrali je za syna Kazimierza, ucznia gimnazjum, osadzonego w wi\u0119zieniu.<\/li>\r\n
  8. Dusanowa, \u017cona posterunkowego Policji Pa\u0144stwowej.<\/li>\r\n
  9. Szyma\u0144ski, krawiec z \u017con\u0105, trojgiem ma\u0142oletnich dzieci, wraz z bratem \u017cony, ekspedientem sklepowym.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

    Zachodzimy w g\u0142ow\u0119, za co wywo\u017c\u0105 Szyma\u0144skiego? W\u0142asnego sklepu nie posiada\u0142, oficerem nie by\u0142. Posiada\u0142 w\u0142asny skromny warsztat krawiecki, szy\u0142 ubrania cywilne i mundury wojskowe. Szyma\u0144ski r\u00f3wnie\u017c zachodzi\u0142 w g\u0142ow\u0119, w ko\u0144cu doszed\u0142 do wniosku, \u017ce szy\u0142 oficerom mundury, wi\u0119c by\u0142 w bliskim kontakcie z oficerami.<\/p>\r\n

    Po wiecz\u00f3r wartownik odchyli\u0142 drzwi wagonu. Przed wagonem sta\u0142a jaka\u015b komisja. Do \u015brodka wagonu wszed\u0142 nieuzbrojony oficer N.K.W.D. i odczyta\u0142 spis deportowanych. Kilku os\u00f3b, mi\u0119dzy innymi i mnie, na spisie nie by\u0142o. Dopisa\u0142 nas i wyszed\u0142.<\/p>\r\n

    Z szar\u00f3wk\u0105 zarz\u0105dzi\u0142am wsp\u00f3lne mod\u0142y i od\u015bpiewali\u015bmy \u201ePod twoj\u0105 obron\u0119 uciekamy si\u0119\u201d.<\/p>\r\n

    Baboniowa dalej stoi, popad\u0142a w melancholi\u0119.<\/p>\r\n

    Usiad\u0142am na pos\u0142aniu i zanosz\u0119 mod\u0142y wieczorne. Zab\u0142ys\u0142y \u015bwiat\u0142a Lwowa, na sklepieniu niebios jasno \u015bwiec\u0105 gwiazdy, ruch na stacji kolejowej usta\u0142, jedynie \u201erabotnicy\u201d N.K.W.D. czuwaj\u0105, by nikt nie uciek\u0142.<\/p>\r\n

    Znu\u017cona spojrza\u0142am na drogi Lw\u00f3w, kto wie, czy zobacz\u0119 go zn\u00f3w? Przy\u0142o\u017cy\u0142am g\u0142ow\u0119 do pos\u0142ania i zasn\u0119\u0142am.<\/p>\r\n

    Niedziela, 14 kwietnia 1940. Jeszcze stoimy we Lwowie. Nastaje brzask dnia. Wartownik odchyli\u0142 drzwi, zapowiedzia\u0142, aby dwie osoby posz\u0142y po prowiant.<\/p>\r\n

    Zabra\u0142am koc, wiadro, a do pomocy dobra\u0142am Freydenberga i poszli\u015bmy po prowiant. Wydali nam chleb, po 600 gram\u00f3w na osob\u0119, troch\u0119 cukru i wiadro przegotowanej wody. Id\u0105c, w drodze powrotnej, policzy\u0142am, i\u017c poci\u0105g liczy 50 wagon\u00f3w towarowych.<\/p>\r\n

    Rozdzieli\u0142am prowiant i rozpocz\u0119to spo\u017cywa\u0107 \u015bniadanie. Baboniowa pobra\u0142a chleb i zaj\u0119\u0142a miejsce na pryczy.<\/p>\r\n

    Ze wschodem s\u0142o\u0144ca pocz\u0119li nap\u0142ywa\u0107 Lwowianie pod nasz poci\u0105g. Baboniow\u0105 odnalaz\u0142a jej siostra, poda\u0142a jej pakuneczek. Baboniowa przerwa\u0142a milczenie. Po chwili przyby\u0142a pod nasz wagon ciocia Stasia, przynios\u0142a nam paczuszk\u0119: butelk\u0119 kawy, s\u0142oik konfitur, chleb, troch\u0119 cukru i tabliczk\u0119 czekolady.<\/p>\r\n

    -Dajcie zna\u0107 na Pe\u0142czy\u0144sk\u0105-zawo\u0142a\u0142am przez okienko do cioci.<\/p>\r\n

    -Jeszcze wczoraj poszed\u0142 tam Lojzek- powiedzia\u0142a ciocia.<\/p>\r\n

    Szyma\u0144skim przywioz\u0142a rodzina mn\u00f3stwo prowiant\u00f3w, mi\u0119dzy innymi ugotowan\u0105 szynk\u0119. Szyma\u0144scy serdecznie traktowali szynk\u0105 wszystkich.<\/p>\r\n

    Pi\u0142y\u015bmy kaw\u0119, kt\u00f3r\u0105 przynios\u0142a ciocia, a \u0142zy sp\u0142ywa\u0142y po twarzy.<\/p>\r\n

    Czatowa\u0142am przy oknie i oczekiwa\u0142am kogo\u015b z ulicy Pe\u0142czy\u0144skiej, ale niestety.<\/p>\r\n

    Po po\u0142udniu Dusanowa pocz\u0119\u0142a zdradza\u0107 objawy choroby umys\u0142owej. Wydoby\u0142a spod pryczy walizk\u0119, otworzy\u0142a i krzycza\u0142a:<\/p>\r\n

    -Chod\u017acie zobaczy\u0107, czy mam z\u0142oto, o co mnie ci\u0105gle pos\u0105dzacie!<\/p>\r\n

    Wyrzuci\u0142a wszystko z walizki, nast\u0119pnie pozbiera\u0142a i z powrotem zapakowa\u0142a. W\u00f3wczas powsta\u0142 lament:<\/p>\r\n

    -Ona zapakowa\u0142a moje rzeczy!<\/p>\r\n

    Znowu mieli\u015bmy przegl\u0105d pasa\u017cer\u00f3w, a oko\u0142o godziny 5-tej poci\u0105g ruszy\u0142.<\/p>\r\n

    Freydenberg przez okno wo\u0142a\u0142 na ca\u0142e gard\u0142o:<\/p>\r\n

    -Niech \u017cyje Polska!<\/p>\r\n

    Nie widzieli\u015bmy kierownika ruchu, ani nie s\u0142yszeli\u015bmy sygna\u0142u odjazdu. Ujechali\u015bmy kilkaset metr\u00f3w, w tym ujrzeli\u015bmy pomi\u0119dzy torami kap\u0142ana. Mia\u0142 na sobie stu\u0142\u0119. Uni\u00f3s\u0142 w g\u00f3r\u0119 r\u0119ce i b\u0142ogos\u0142awi\u0142 nas, ka\u017cdy wagon z osobna prze\u017cegna\u0142 i rozgrzesza\u0142. Ukl\u0119kli\u015bmy w wagonie i zanie\u015bli\u015bmy modlitw\u0119.<\/p>\r\n

    Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em><\/strong><\/p>\r\n

    \r\n

    POPRZEDNIE CZ\u0118\u015aCI <\/strong>Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em>:<\/strong><\/p>\r\n