{"id":32943,"date":"2011-02-20T14:22:34","date_gmt":"2011-02-20T19:22:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=32943"},"modified":"2011-02-20T14:23:48","modified_gmt":"2011-02-20T19:23:48","slug":"przedposcie-niedziela-siedemdziesiatnicy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=32943","title":{"rendered":"Przedpo\u015bcie: Niedziela Siedemdzi\u0119si\u0105tnicy"},"content":{"rendered":"

9 lutego 2011, w \u015arod\u0119 Popielcow\u0105 rozpocznie si\u0119 Wielki Post. W tradycyjnej liturgii poprzedzony jest przez okres Przedpo\u015bcia.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Przedpo\u015bcie czyli czas Siedemdziesi\u0105tnicy (Tempus Septuagesim\u00c3\u00a6), wprowadzi\u0142 do kalendarza w VII papie\u017c \u015bw. Grzegorz I Wielki. Jest to swoiste przygotowanie do Wielkiego Postu obejmuj\u0105cego trzy kolejne niedziele przed \u015arod\u0105 Popielcow\u0105: Niedziela Siedemdziesi\u0105tnicy (zwana Niedziel\u0105 Starozapustn\u0105), Niedziela Sze\u015b\u0107dziesi\u0105tnicy (Mi\u0119sopustna) i Niedziela Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy (Zapustna).<\/p>\r\n\r\n

Niedziele te, cho\u0107 przyj\u0119te np. przez klasztory w Galii, a tak\u017ce przez liturgi\u0119 rzymsk\u0105, s\u0105 raczej pochodzenia wschodniego, a ich geneza \u0142\u0105czy si\u0119 z potrzeb\u0105 uzupe\u0142nienia (do 40) brakuj\u0105cych dni Wielkiego Postu po odliczeniu sob\u00f3t i niedziel tego okresu.
\r\n Tak wi\u0119c ju\u017c na 3 tygodnie przed Wielkim Postem Ko\u015bci\u00f3\u0142 wprowadza\u0142 pewne jego elementy: pokutny, fioletowy kolor szat liturgicznych, usuwa\u0142 ze Mszy \u015bw. odmawianie Gloria i \u015bpiew radosnego Alleluja, i nakazywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c w okresie Przedpo\u015bcia z\u0142agodzony nieco post. Post ten zni\u00f3s\u0142 dopiero w roku 1284 papie\u017c Innocenty IV.<\/p>\r\n\r\n

Posoborowa reforma liturgiczna w 1970 r. znios\u0142a ca\u0142y okres Przedpo\u015bcia.<\/p>\r\n\r\n

\r\n

„S\u0142usznie cierpimy…”<\/h3>\r\n\r\n

Siedemdziesi\u0105tnica, Niedziela Starozapustna. Z obecn\u0105 niedziel\u0105 zaczyna si\u0119 Przedpo\u015bcie<\/a>, prawie trzytygodniowy okres, kt\u00f3ry w liturgii rzymskiej ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 w V\/VI w., za czas\u00f3w \u015bw. Grzegorza Wielkiego. Jest to przygotowanie do Wielkiego Postu, stopniowe przej\u015bcie od wesela do umiaru – ale do\u015b\u0107 specyficzne, bo w\u0142a\u015bnie w Przedpo\u015bciu mamy zwykle apogeum karnawa\u0142u, ostatnie prawdziwie „balowe” soboty. Prawdziwa „walka postu z karnawa\u0142em”<\/a><\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/a><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

– i kto z osob podziwiaj\u0105cych dzisiaj ten obraz Pietera Bruegla podejrzewa, \u017ce jego naturalny kontekst tkwi w\u0142a\u015bnie gdzie\u015b w… Przedpo\u015bciu!<\/p>\r\n\r\n

Kolekta obecnego tygodnia, czyli Siedemdziesi\u0105tnicy (od niedzieli przypadaj\u0105cej 70 dni przed Zmartwychwstaniem), istnieje dzi\u015b jedynie w „starszej formie” rytu rzymskiego, co znaczy, \u017ce ta staro\u017cytna modlitwa znalaz\u0142a uznanie i zosta\u0142a zachowana w mszale kodyfikowanym przez \u015bw. Piusa V w 1570, i znajduje si\u0119 tak\u017ce w mszale wydanym przez b\u0142. Jana XXIII w 1962 – natomiast w oczach komisji reformuj\u0105cej liturgi\u0119 po Vaticanum II okaza\u0142a si\u0119, jak m\u00f3wiono, „zbyt negatywna”. Dlaczego?<\/p>\r\n\r\n

Oto jej tekst:<\/p>\r\n\r\n

Preces populi tui, quaesumus, Domine, clementer exaudi :<\/em><\/p>\r\n\r\n

ut, qui iuste pro peccatis nostris affligimur, pro tui nominis gloria misericorditer liberemur.<\/em><\/p>\r\n\r\n

Poniewa\u017c modlitwa ta, jako si\u0119 rzek\u0142o, nie przetrwa\u0142a w „formie zwyk\u0142ej”, nie ma ona tak\u017ce oficjalnego, u\u017cywanego w liturgii t\u0142umaczenia polskiego. Istniej\u0105 natomiast t\u0142umaczenia pomocnicze, zatwierdzane przez w\u0142adz\u0119 ko\u015bcieln\u0105 na potrzeby mszalik\u00f3w dla wiernych. W le\u017c\u0105cych teraz przede mn\u0105 dw\u00f3ch takich mszalikach – z 1963 (Tyniec) i z 1966 (bp Jakiel) r\u00f3\u017cnice s\u0105 niewielkie, wynikaj\u0105 mo\u017ce raczej z pr\u00f3by pewnego unowocze\u015bnienia polszczyzny i g\u0142\u0119bszego spolszczenia stylistyki.<\/p>\r\n\r\n

Obie wersje – drukowane w trakcie Soboru i nied\u0142ugo po nim – wykazuj\u0105 natomiast jedn\u0105 i t\u0119 sam\u0105 sugesti\u0119 interpretacyjn\u0105 w odniesieniu do drugiego zdania modlitwy. Moim zdaniem jako\u015b skrzywiaj\u0105c\u0105 szerok\u0105 perspektyw\u0119 tej wspania\u0142ej kolekty – i dlatego sprobuj\u0119 na u\u017cytek tego komentarza zaproponowa\u0107 nieco inn\u0105 wersj\u0119.<\/p>\r\n\r\n

Id\u017amy jednak po kolei. W pierwszym zdaniu Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3wi:<\/p>\r\n\r\n

Prosimy, Panie, wysluchaj \u0142askawie modlitwy Twego ludu.<\/p>\r\n\r\n

Na uwag\u0119 zas\u0142uguje przys\u0142\u00f3wek „\u0142askawie”: clementer<\/em>. U\u017cyto s\u0142owa o d\u0142ugiej, pi\u0119knej tradycji. \u0141askawo\u015b\u0107, czyli clementia<\/em>, to jedna z cn\u00f3t, kt\u00f3r\u0105 w \u015bwiecie rzymskim zalecano – i niekiedy praktykowano – jako standard odniesienia imperium wzgl\u0119dem pokonanych wrog\u00f3w, a raczej wzgl\u0119dem lud\u00f3w podbijanych przez imperium. W tym kontek\u015bcie \u0142askawo\u015b\u0107 oznacza\u0107 mia\u0142a sk\u0142onno\u015b\u0107 do pozostawienia przegrywaj\u0105cym ich godno\u015bci i obyczaju. Oczywi\u015bcie wraz z nasz\u0105 modlitw\u0105 kontekst zmienia si\u0119 dog\u0142\u0119bnie – ale mo\u017cemy si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce wypowiadana przez rzymskich chrze\u015bcijan pro\u015bba do Boga wraca\u0142a do nich natychmiast w\u0142asnym zobowi\u0105zaniem do \u0142askawo\u015bci. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: „odpu\u015b\u0107 nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom”.<\/p>\r\n\r\n

Pami\u0119tajmy o obecnej w pierwszym zdaniu autoidentyfikacji: modli si\u0119 Bo\u017cy lud, „Tw\u00f3j lud”.<\/p>\r\n\r\n

Teraz zdanie drugie – a z nim nasz k\u0142opot w t\u0142umaczeniu. T\u0142umaczenia z mszalik\u00f3w podpowiadaj\u0105: „i chocia\u017c s\u0142usznie cierpimy…”. Zapytajmy jednak zaraz: gdzie w tek\u015bcie modlitwy jest owo „chocia\u017c”?<\/p>\r\n\r\n

Nie ma go. Tymczasem dodane s\u0142owo „chocia\u017c” wprowadza w biegu modlitwy rodzaj zasugerowanego przeciwstawienia: chocia\u017c s\u0142usznie cierpimy, (jednak) nas wybaw. Nie wygl\u0105da to na dobry bakcent.<\/p>\r\n\r\n

Dlatego przet\u0142umaczymy tak – mniej g\u0142adko, lecz dok\u0142adniej:<\/p>\r\n\r\n

aby\u015bmy – kt\u00f3rzy s\u0142usznie cierpimy za nasze grzechy – zostali mi\u0142osiernie uwolnieni dla chwa\u0142y Twojego imienia.<\/em><\/p>\r\n\r\n

Obawiam si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie wyra\u017cone w tej modlitwie przekonanie, i\u017c „s\u0142usznie cierpimy za nasze grzechy”, spowodowa\u0142o wykre\u015blenie tej „gregoria\u0144skiej” modlitwy z nowego msza\u0142u. Mo\u017cna tylko ubolewa\u0107, \u017ce jest to kolejny przypadek, gdy z modlitwy Ko\u015bcio\u0142a znika co\u015b, co nazwa\u0107 mo\u017cna „duchem dobrego \u0142otra”. A to przecie\u017c Dobry \u0141otr – ten, kt\u00f3ry w odr\u00f3\u017cnieniu od „\u0142otra po lewicy” wiedzia\u0142, \u017ce „sprawiedliwie odbiera kar\u0119” – jest do dzi\u015b jednym z g\u0142\u00f3wnych \u015bwiadk\u00f3w Tajemnicy Krzy\u017ca.<\/p>\r\n\r\n

Gdy jednak Ko\u015bci\u00f3\u0142 modli si\u0119 nadal tymi s\u0142owami, wraca do nas odpychana samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 Dobrego \u0141otra – a z si\u0142\u0105 konsekwencji tak\u017ce „prawo” do wyra\u017cenia jego pro\u015bby o to, by Pan uj\u0105\u0142 si\u0119 za grzesznikiem, „gdy ju\u017c b\u0119dzie w swoim kr\u00f3lestwie”. Odpowied\u017a na t\u0119 samo\u015bwiadom\u0105 pro\u015bb\u0119 jest dobrzer znana i budzi pot\u0119\u017cn\u0105 nadziej\u0119 w ka\u017cdym cierpi\u0105cym grzeszniku przez wszystkie wieki.<\/p>\r\n\r\n

O ile w pierwszym zdaniu upragnione wysluchanie pr\u00f3\u015bb przez Boga zosta\u0142o opisane s\u0142owem clementer<\/em>, o tyle przedmiot pro\u015bby – wybawienie, uwolnienie, wyzwolenie – okre\u015blono przys\u0142\u00f3wkiem r\u00f3wnie gor\u0105cym: misericorditer<\/em>, „mi\u0142osiernie”. Pozw\u00f3lmy sobie na uwag\u0119, \u017ce by\u0107 mo\u017ce o ile do uzyskania „wys\u0142uchania” u Boga wystarczy po ludzku zrozumia\u0142a \u0142askawo\u015b\u0107 – o tyle do otrzymania daru wyzwolenia z prawdziwych grzech\u00f3w (grzech\u00f3w, za kt\u00f3re „s\u0142usznie” cierpimy) niezb\u0119dne jest si\u0119gni\u0119cie do najg\u0142\u0119bszej natury Boga. Do kt\u00f3rej przybli\u017ca mi\u0142osierdzie, wi\u0119cej ni\u017c \u0142askawo\u015b\u0107. Tak\u017ce i tutaj droga modlitwy chrze\u015bcija\u0144skiej musi si\u0119 w pewnym momencie rozwidli\u0107 z drog\u0105 zrozumia\u0142\u0105 dla szlachetnych pogan.<\/p>\r\n\r\n

Jednak niby dlaczego Pan mia\u0142by najpierw \u0142akawie wys\u0142ucha\u0107, a nast\u0119pnie milosiernie uwolni\u0107 kogo\u015b kto wci\u0105\u017c i wci\u0105\u017c \u0142aduje si\u0119, indywidualnie i zbiorowo, w grzechy, za kt\u00f3re potem musi „s\u0142usznie cierpie\u0107”?<\/p>\r\n\r\n

Odpowied\u017a ju\u017c chrze\u015bcija\u0144ska m\u00f3wi: z milo\u015bci. Odpowied\u017a tak chrze\u015bcija\u0144ska, \u017ce trudna nawet dla wielu chrze\u015bcijan brzmi jednak tak jak ta modlitwa: „dla chwa\u0142y Twojego imienia”. Chwa\u0142\u0105 Boga jest \u017cyj\u0105cy cz\u0142owiek – lecz cz\u0142owiek \u017cyje dla chwa\u0142y Boga. Wybaw nas, Panie, dla chwa\u0142y Twojego imienia.<\/p>\r\n\r\n

Pawe\u0142 Milcarek<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Za: CyberSylwa – Rozmaito\u015bci Paw\u0142a Milcarka<\/a><\/p><\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"9 lutego 2011, w \u015arod\u0119 Popielcow\u0105 rozpocznie si\u0119 Wielki Post. W tradycyjnej liturgii poprzedzony jest przez okres Przedpo\u015bcia. Przedpo\u015bcie czyli czas Siedemdziesi\u0105tnicy (Tempus Septuagesim\u00c3\u00a6), wprowadzi\u0142 do kalendarza w VII papie\u017c \u015bw. Grzegorz I Wielki. Jest to swoiste przygotowanie do Wielkiego Postu obejmuj\u0105cego trzy kolejne niedziele przed \u015arod\u0105 Popielcow\u0105: Niedziela Siedemdziesi\u0105tnicy (zwana Niedziel\u0105 Starozapustn\u0105), Niedziela Sze\u015b\u0107dziesi\u0105tnicy […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32943"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32943"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32943\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}