{"id":32651,"date":"2011-02-15T22:48:38","date_gmt":"2011-02-16T03:48:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=32651"},"modified":"2011-02-15T22:48:38","modified_gmt":"2011-02-16T03:48:38","slug":"nie-ma-dziejow-piekniejszych-dr-hab-romuald-szeremietiew","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=32651","title":{"rendered":"Nie ma dziej\u00f3w pi\u0119kniejszych – dr hab. Romuald Szeremietiew<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wiem, \u017ce nie ucisk
\r\n i chciwe podboje,
\r\n Lecz wolno\u015b\u0107 lud\u00f3w sz\u0142a
\r\n pod Twoim znakiem,
\r\n \u0179e nie ma dziej\u00f3w pi\u0119kniejszych
\r\n ni\u017c Twoje
\r\n I wi\u0119kszej chluby
\r\n ni\u017ali by\u0107 Polakiem.<\/em>
\r\n Jan Lecho\u0144<\/strong><\/p>\r\n\r\n

By\u0142 pi\u0105tek, 5 maja 1939 roku. W Warszawie na m\u00f3wnic\u0119 w sali obrad Sejmu RP wszed\u0142 minister spraw zagranicznych J\u00f3zef Beck. W Europie wzrasta\u0142o napi\u0119cie, Hitler domaga\u0142 si\u0119 od Polski ust\u0119pstw w kwestii Gda\u0144ska i autostrady przez polskie Pomorze do Prus Wschodnich. Widoczny by\u0142 zamiar Niemiec uczynienia z Polski swojego satelity. Polska znalaz\u0142a si\u0119 na drodze prowadz\u0105cej do utraty suwerenno\u015bci w relacjach z Niemcami.<\/p>\r\n\r\n

Pos\u0142owie s\u0142uchali s\u0142\u00f3w wyg\u0142aszanych przez ministra: „My w Polsce nie znamy poj\u0119cia pokoju za wszelk\u0105 cen\u0119. Jest tylko jedna rzecz w \u017cyciu ludzi, narod\u00f3w i pa\u0144stw, kt\u00f3ra jest bezcenna. T\u0105 rzecz\u0105 jest honor”. Konsekwencje tych s\u0142\u00f3w i postawy polskiego rz\u0105du by\u0142y straszne. Hitler napad\u0142 na Polsk\u0119, do niego do\u0142\u0105czy\u0142 Stalin. Armie niemiecka i sowiecka zala\u0142y nasz kraj. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa. Wojna, kt\u00f3r\u0105 Zwi\u0105zek Sowiecki wykorzysta\u0142 dla zrealizowania cel\u00f3w sprzecznych z interesami Polski. Stalin m\u00f3g\u0142 to zrobi\u0107, Polska bowiem zosta\u0142a zdradzona przez sojusznik\u00f3w: Wielk\u0105 Brytani\u0119 i Stany Zjednoczone.<\/p>\r\n\r\n

Wed\u0142ug powszechnej opinii, polityka powinna by\u0107 skuteczna. Polityka polskiego rz\u0105du w 1939 r. nie uchroni\u0142a pa\u0144stwa przed zniszczeniem. Zgin\u0119\u0142y miliony Polak\u00f3w, okupanci zdewastowali gospodark\u0119 Polski, zagrabili lub zniszczyli jej dobra kulturalne. Po wojnie w\u0142adze sowieckie nie tylko pozbawi\u0142y Polsk\u0119 po\u0142owy jej przedwojennego terytorium, ale przy pomocy agentury stworzy\u0142y zale\u017cny od Moskwy tw\u00f3r pa\u0144stwowy – Polsk\u0119 Ludow\u0105. Musia\u0142o min\u0105\u0107 kilkadziesi\u0105t lat, aby Nar\u00f3d Polski, po zrywie Sierpnia ’80, m\u00f3g\u0142 odzyska\u0107 wolno\u015b\u0107.
\r\n Politycy, historycy i publicy\u015bci wielokrotnie si\u0119 zastanawiali, czy Polska mog\u0142a zachowa\u0107 si\u0119 inaczej i wojny unikn\u0105\u0107. S\u0142owa ministra Becka z maja 1939 r. cz\u0119sto przytaczano jako dow\u00f3d braku rozs\u0105dku. Czy mo\u017cna zasadnie twierdzi\u0107, \u017ce gdyby tre\u015b\u0107 przem\u00f3wienia polskiego ministra by\u0142a inna i np. rz\u0105d zgodzi\u0142 si\u0119 na rol\u0119 wasala III Rzeszy, to wojny, ludob\u00f3jstwa, Katynia by nie by\u0142o?
\r\n Polityk\u0119 ust\u0119pstw Zach\u00f3d praktykowa\u0142 na konferencji w Monachium w 1938 r., kiedy to dosz\u0142o do podzia\u0142u Czechos\u0142owacji. Winston Churchill, p\u00f3\u017aniejszy premier rz\u0105du Wielkiej Brytanii, po konferencji monachijskiej oceni\u0142 postaw\u0119 polityk\u00f3w ust\u0119puj\u0105cych Hitlerowi: „Mieli do wyboru wojn\u0119 lub ha\u0144b\u0119. Wybrali ha\u0144b\u0119, a wojn\u0119 b\u0119d\u0105 mieli i tak”. Dylematem polskiego rz\u0105du nie by\u0142 wyb\u00f3r – wojna lub honor. Podporz\u0105dkowanie si\u0119 Niemcom nie chroni\u0142o Polski przed wojn\u0105, a udzia\u0142 w niej po stronie ludob\u00f3jczego re\u017cimu Hitlera grozi\u0142 r\u00f3wnie dotkliwymi, je\u017celi nie gorszymi konsekwencjami.<\/p>\r\n\r\n

Ameryka\u0144ski pastor i wybitny pedagog James Clarke (1810-1888) wskazywa\u0142, czym si\u0119 r\u00f3\u017cni przeci\u0119tny polityk od polityka okre\u015blanego jako m\u0105\u017c stanu. Ten pierwszy my\u015bli o dora\u017anych korzy\u015bciach, o najbli\u017cszych wyborach, drugi – o nast\u0119pnych pokoleniach. Minister Beck w maju 1939 r. zachowa\u0142 si\u0119 jak m\u0105\u017c stanu.<\/p>\r\n\r\n

Jedn\u0105 z podstawowych potrzeb \u017cyciowych ludzi jest bezpiecze\u0144stwo. Pojawienie si\u0119 zagro\u017ce\u0144 w\u0142asnego bytu odczuwane jest jako wyj\u0105tkowa dotkliwo\u015b\u0107. Ludzie porozumiewali si\u0119 i \u0142\u0105czyli w grupy, aby poprzez do\u015bwiadczenie pokole\u0144 stworzy\u0107 wsp\u00f3lnoty narodowe. Nar\u00f3d dla zapewnienia bezpiecze\u0144stwa i zminimalizowania zagro\u017ce\u0144 stworzy\u0142 pa\u0144stwo i wojsko. Jednak w \u017cyciu chodzi nie tylko o to, aby je bezpiecznie prze\u017cy\u0107. Gdyby do tego ograniczy\u0107 egzystencj\u0119, ludzie nie r\u00f3\u017cniliby si\u0119 od zwierz\u0105t. Polski uczony Feliks Koneczny, prekursor bada\u0144 nad cywilizacjami, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce „nar\u00f3d jest to spo\u0142eczno\u015b\u0107 lud\u00f3w zrzeszonych do cel\u00f3w spoza walki o byt”. A nawet: „Gdy nar\u00f3d nie ma innego zaj\u0119cia jak tylko sama walka o byt, gdy przy\u015bwiecaj\u0105 mu same tylko cele ekonomiczne, zbli\u017ca si\u0119 do upadku”. Jeste\u015bmy ci\u0105gle przekonywani, \u017ce „gospodarka jest najwa\u017cniejsza”. Je\u015bli skonfrontujemy to z upadkiem wsp\u00f3\u0142czesnych spo\u0142ecze\u0144stw poszukuj\u0105cych \u017cyciowej wygody i ho\u0142duj\u0105cych konsumpcji, to spostrze\u017cenie profesora Konecznego znajduje swoje potwierdzenie.<\/p>\r\n\r\n

Na pocz\u0105tku XVI wieku dzia\u0142a\u0142 polityk i my\u015bliciel w\u0142oski Nicolo Machiavelli. Napisa\u0142 dzie\u0142o „Il Principio” („Ksi\u0105\u017c\u0119”), w kt\u00f3rym w zwi\u0119z\u0142ej formie wy\u0142o\u017cy\u0142 swoje pogl\u0105dy na temat w\u0142adzy pa\u0144stwowej i sposob\u00f3w uprawiania polityki. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce ludzie z natury s\u0105 \u017ali, dobro wyst\u0119puje tylko jako kategoria etyczna i w polityce nie odgrywa istotnej roli. „Ksi\u0105\u017c\u0119”, w\u0142adca (polityk), d\u0105\u017c\u0105cy do swoich cel\u00f3w, ma wi\u0119c prawo u\u017cywa\u0107 wszelkich \u015brodk\u00f3w, tak\u017ce moralnie nagannych, je\u015bli dzi\u0119ki temu osi\u0105gnie zamierzony cel. Machiavelli twierdzi\u0142, \u017ce wzgl\u0119dy etyczne nie obowi\u0105zuj\u0105 w polityce, a w\u0142adza stoi poza dobrem i z\u0142em i mo\u017ce pope\u0142nia\u0107 czyny niemoralne, je\u015bli to s\u0142u\u017cy sile pa\u0144stwa. Moralno\u015b\u0107 wed\u0142ug Machiavellego dotyczy relacji mi\u0119dzy lud\u017ami, ale nie powinna wkracza\u0107 w sfer\u0119 polityki. Dlatego autor „Ksi\u0119cia” uwa\u017ca\u0142, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo szkodzi, chc\u0105c wbrew do\u015bwiadczeniu uj\u0105\u0107 polityk\u0119 w ramy etyki.<\/p>\r\n\r\n

Traktat Machiavellego ukaza\u0142 si\u0119 drukiem w 1532 r., doczeka\u0142 si\u0119 wielu wyda\u0144 i by\u0142 bardzo popularny w elitach Europy. Nawet Napoleon uwa\u017ca\u0142, \u017ce ksi\u0105\u017cka W\u0142ocha jest jedyn\u0105, kt\u00f3r\u0105 warto przeczyta\u0107. Dowi\u00f3d\u0142, i\u017c ksi\u0105\u017ck\u0119 czyta\u0142. Poinformowany o spisku, na czele kt\u00f3rego mia\u0142 sta\u0107 ksi\u0105\u017c\u0119 d’Enghien, kaza\u0142 go porwa\u0107 tajnej policji i rozstrzela\u0107. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce rozstrzelany nie uczestniczy\u0142 w spisku. Wtedy Napoleon mia\u0142 powiedzie\u0107 – to nie zbrodnia, to b\u0142\u0105d. Machiavelli zaleca\u0142 panuj\u0105cym, aby nie pope\u0142niali b\u0142\u0119d\u00f3w. Za b\u0142\u0105d uwa\u017ca\u0142 czyn, kt\u00f3ry zamiast wzmocni\u0107, os\u0142abia\u0142 pa\u0144stwo.<\/p>\r\n\r\n

Wskazania Machiavellego, recepcja jego my\u015bli sprawi\u0142y, \u017ce w polityce europejskiej zacz\u0119to u\u017cywa\u0107 powiedzenia o celu, kt\u00f3ry u\u015bwi\u0119ca \u015brodki.
\r\n W przedmowie do ostatniego polskiego wydania „Ksi\u0119cia” (2005 r.) autor t\u0142umaczenia zauwa\u017ca: „Je\u017celi w zachodniej Europie wp\u0142yw Machiavellego by\u0142 tak pot\u0119\u017cny, popularno\u015b\u0107 jego tak ogromna, jak \u017cadnego innego pisarza politycznego, to zupe\u0142nie inaczej przedstawia\u0142a si\u0119 sprawa w Polsce. Pomimo bardzo \u017cywych stosunk\u00f3w kulturalnych mi\u0119dzy W\u0142ochami a Polsk\u0105 w XVI wieku 'Ksi\u0105\u017c\u0119’ nie wywar\u0142 tu \u017cadnego wp\u0142ywu na kszta\u0142towanie si\u0119 poj\u0119\u0107 politycznych i pozosta\u0142 prawie nieznany”. Ten fenomen t\u0142umacz wyja\u015bnia: „G\u0142\u0119boka religijno\u015b\u0107 panuj\u0105ca w Polsce sprawi\u0142a, \u017ce wszyscy bez wyj\u0105tku pisarze polityczni uwa\u017cali moralno\u015b\u0107 za konieczn\u0105 podstaw\u0119 wszystkich rz\u0105d\u00f3w”.<\/p>\r\n\r\n

Wspomniany prof. Koneczny w pracy „Polskie logos i ethos”, pisanej u zarania II Rzeczypospolitej (Pozna\u0144, 1921), wskazywa\u0142 na specyfik\u0119 polskich wyobra\u017ce\u0144 o polityce. Europa – zauwa\u017ca\u0142 profesor – uzna\u0142a, \u017ce polityka nie ma zwi\u0105zku z moralno\u015bci\u0105, gdy w przypadku Polak\u00f3w „nie ma takiej si\u0142y, kt\u00f3ra by nas mog\u0142a oduczy\u0107 \u0142\u0105czenia polityki z etyk\u0105”. Koneczny, badaj\u0105c dzieje Polski i mechanizmy cywilizacji, kt\u00f3r\u0105 definiowa\u0142 jako metod\u0119 \u017cycia zbiorowego, wykazywa\u0142, \u017ce nar\u00f3d nie ma celu wytkni\u0119tego z g\u00f3ry, np. przez Opatrzno\u015b\u0107, ale sam go wybiera, dzia\u0142aj\u0105c w historii. St\u0105d te\u017c: „Celowo\u015b\u0107 bytu narodowego stanowi ci\u0119\u017car, kt\u00f3ry si\u0119 dobrowolnie nak\u0142ada na siebie i kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 w ka\u017cdej chwili zrzucony”. Jednocze\u015bnie dowodzi\u0142, \u017ce wp\u0142yw moralno\u015bci na polsk\u0105 polityk\u0119 nie musi oznacza\u0107 braku skuteczno\u015bci. Przestrzegaj\u0105c przed pr\u00f3bami poszukiwania wzor\u00f3w w dziejach innych narod\u00f3w i przed zamiarami zmiany charakteru narodowego, wskazywa\u0142: „Historycy, staty\u015bci, prawnicy, uczeni nasi powo\u0142ani za\u015b s\u0105 nie do tego, by kontynuowa\u0107 pr\u00f3by przerobienia nas na jaki\u015b dziwny nar\u00f3d my\u015bl\u0105cy nie po swojemu, \u017ceby\u015bmy porzucili polskie pogl\u0105dy, lecz do tego, by polsk\u0105 metod\u0119 my\u015blenia uzupe\u0142ni\u0107 odpowiedni\u0105 metod\u0105 dzia\u0142ania”.<\/p>\r\n\r\n

Sposob\u00f3w na polityk\u0119 polsk\u0105 moraln\u0105 i zarazem skuteczn\u0105 trzeba dzi\u015b poszukiwa\u0107 w niedogodnych warunkach funkcjonuj\u0105cych mechanizm\u00f3w ustrojowo-prawnych. Jan Pawe\u0142 II ostrzega\u0142 w „Centesimus annus”: „Ci (…), kt\u00f3rzy \u017cywi\u0105 przekonanie, \u017ce znaj\u0105 prawd\u0119, i zdecydowanie za ni\u0105 id\u0105, nie s\u0105, z demokratycznego punktu widzenia, godni zaufania, nie godz\u0105 si\u0119 bowiem z tym, \u017ce o prawdzie decyduje wi\u0119kszo\u015b\u0107, czy te\u017c, \u017ce prawda si\u0119 zmienia w zale\u017cno\u015bci od zmiennej r\u00f3wnowagi politycznej”. Gdy m\u00f3wi\u0142 o warto\u015bciach, kt\u00f3re powinno si\u0119 chroni\u0107, dodawa\u0142: „Podstaw\u0105 tych warto\u015bci nie mog\u0105 by\u0107 tymczasowe i zmienne 'wi\u0119kszo\u015bci’ opinii publicznej, ale wy\u0142\u0105cznie uznanie obiektywnego prawa moralnego, kt\u00f3re jako 'prawo naturalne’, wpisane w serce cz\u0142owieka, jest normatywnym punktem odniesienia tak\u017ce dla prawa cywilnego”.<\/p>\r\n\r\n

Tu\u017c przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej laureat Nobla, wielki pisarz Henryk Sienkiewicz, og\u0142osi\u0142 „List otwarty Polaka do ministra rosyjskiego”. „Tylko nikczemne i z\u0142o\u015bliwe indywidua lub absolutni g\u0142upcy mog\u0105 por\u00f3wnywa\u0107 nacjonalizm polski z charakterystycznym nacjonalizmem niemieckim lub czarnosecinnym rosyjskim. Nacjonalizm polski nie tuczy\u0142 si\u0119 nigdy cudz\u0105 krwi\u0105 i \u0142zami, nie smaga\u0142 dzieci w szko\u0142ach, nie stawia\u0142 pomnik\u00f3w katom. Zrodzi\u0142 si\u0119 z b\u00f3lu, najwi\u0119kszej tragedii dziejowej. Przelewa\u0142 krew na rodzinnych i na wszystkich innych polach bitew, gdzie tylko chodzi\u0142o o wolno\u015b\u0107. (…) Wypisa\u0142 na swych chor\u0105gwiach najszczytniejsze has\u0142a mi\u0142o\u015bci, tolerancji, oswobodzenia ludu, o\u015bwiaty, post\u0119pu”.<\/p>\r\n\r\n

\u0179yjemy w czasach powszechnie praktykowanego „makiawelizmu”. Celem polityk\u00f3w sta\u0142o si\u0119 zdobywanie w\u0142adzy za wszelk\u0105 cen\u0119, manipulacj\u0105 i mamieniem wyborc\u00f3w. Ogromne kolorowe plakaty, skandalizuj\u0105ce tabloidy i PR-owy zgie\u0142k zast\u0119puje powa\u017cn\u0105 i odpowiedzialn\u0105 dyskusj\u0119 o pa\u0144stwie. Politycy nie ciesz\u0105 si\u0119 dobr\u0105 opini\u0105, obywatele uwa\u017caj\u0105 bowiem, \u017ce polityka jest profesj\u0105 bez moralno\u015bci. Rozziew mi\u0119dzy tym, co w naszej \u015bwiadomo\u015bci zapisa\u0142a narodowa tradycja, a tym, co sob\u0105 prezentuj\u0105 rz\u0105dz\u0105cy Polsk\u0105, powoduje stany zagra\u017caj\u0105ce istnieniu pa\u0144stwa. Naprawa b\u0119dzie mo\u017cliwa, je\u015bli polityka polska rzeczywi\u015bcie stanie si\u0119 roztropn\u0105 trosk\u0105 o dobro wsp\u00f3lne – jak to okre\u015bla\u0142 Jan Pawe\u0142 II. Taka Polska jest potrzebna Polakom, ale potrzebna jest te\u017c Europie w odnajdywaniu sposob\u00f3w przezwyci\u0119\u017cania pleni\u0105cego si\u0119 z\u0142a.<\/p>\r\n\r\n

Dr hab. Romuald Szeremietiew<\/strong><\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Autor jest doktorem habilitowanym nauk wojskowych, by\u0142ym wiceministrem obrony narodowej.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wiem, \u017ce nie ucisk i chciwe podboje, Lecz wolno\u015b\u0107 lud\u00f3w sz\u0142a pod Twoim znakiem, \u0179e nie ma dziej\u00f3w pi\u0119kniejszych ni\u017c Twoje I wi\u0119kszej chluby ni\u017ali by\u0107 Polakiem. Jan Lecho\u0144 By\u0142 pi\u0105tek, 5 maja 1939 roku. W Warszawie na m\u00f3wnic\u0119 w sali obrad Sejmu RP wszed\u0142 minister spraw zagranicznych J\u00f3zef Beck. W Europie wzrasta\u0142o napi\u0119cie, Hitler […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[30,98,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32651"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32651"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32651\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32651"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}