{"id":32608,"date":"2011-02-15T07:51:04","date_gmt":"2011-02-15T12:51:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=32608"},"modified":"2011-02-15T07:52:57","modified_gmt":"2011-02-15T12:52:57","slug":"upa-to-nie-partyzanci-to-bandyci-wywiad-z-ewa-siemaszko-badaczem-ludobojstwa-na-polakach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=32608","title":{"rendered":"UPA to nie partyzanci, to bandyci – wywiad z Ew\u0105 Siemaszko, badaczem ludob\u00f3jstwa na Polakach<\/em>"},"content":{"rendered":"

Nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o UPA bez wspominania o dokonanym przez ni\u0105 ludob\u00f3jstwie. Jej antysowieckie dokonania nie zmywaj\u0105 z niej winy za zbrodnie pope\u0142nione na Polakach – m\u00f3wi Ewa Siemaszko w rozmowie z Piotrem Zychowiczem dla Rzeczpospolitej.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Rz: Czy Grzegorz Motyka powinien zasi\u0105\u015b\u0107 w radzie IPN?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ewa Siemaszko:<\/strong> Obawiam si\u0119, \u017ce to nie jest najlepsza kandydatura. Historyk ten – cho\u0107 przyznaje, \u017ce UPA jest odpowiedzialna za zbrodnie na polskiej ludno\u015bci cywilnej – gloryfikuje t\u0119 formacj\u0119. Traktuje j\u0105 jako organizacj\u0119 narodowowyzwole\u0144cz\u0105. Tak\u0105 jak Armia Krajowa.<\/p>\r\n\r\n

Protestuj\u0119 przeciwko przedstawianiu \u015brodowisk kresowych jako \u201eantyukrai\u0144skich\u201d. Na pewno Kresowiacy nie chc\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u201erzuci\u0107 Ukrainy na kolana\u201d. Doskonale wiedz\u0105, \u017ce Ukraina nie jest jednolita, je\u017celi chodzi o stosunek do UPA<\/p>\r\n\r\n

Ale przecie\u017c ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci walczyli z Sowietami o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. I to do lat 60. XX wieku.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Jaka to by\u0142a walka? By\u0142o to raczej ukrywanie si\u0119 po lasach, kt\u00f3re mia\u0142o na celu przetrwanie. Ci ludzie nie mieli wyboru. Doskonale wiedzieli, \u017ce je\u017celi NKWD ich z\u0142apie, to za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 z czasu wojny albo dostan\u0105 kul\u0119 w \u0142eb, albo w najlepszym razie pojad\u0105 na Ko\u0142ym\u0119.<\/p>\r\n\r\n

To chyba przesada. UPA nie\u017ale da\u0142a si\u0119 Sowietom we znaki.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Tylko w latach 1944 – 1945. P\u00f3\u017aniej NKWD szybko i skutecznie rozprawi\u0142o si\u0119 z ukrai\u0144skim podziemiem nacjonalistycznym. Ci upowcy, kt\u00f3rzy prze\u017cyli, pochowali si\u0119 w bunkrach i terroryzowali ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105. Nawet je\u017celi od czasu do czasu zastrzelili jakiego\u015b partyjnego funkcjonariusza czy \u017co\u0142nierza, to tylko po to, \u017ceby odebra\u0107 mu bro\u0144.<\/p>\r\n\r\n

AK tak\u017ce zabija\u0142a Niemc\u00f3w, \u017ceby odebra\u0107 im bro\u0144.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ale czy Armia Krajowa mia\u0142a w swoim programie ludob\u00f3jstwo?<\/p>\r\n\r\n

Czy zamierza\u0142a zbudowa\u0107 jednonarodow\u0105 Polsk\u0119 dla Polak\u00f3w?<\/p>\r\n\r\n

Konflikt UPA z Sowietami nale\u017cy traktowa\u0107 jako konflikt jednego bandziora z drugim bandziorem.<\/p>\r\n\r\n

Nie wiem, czy to trafne por\u00f3wnanie. Jeden z tych bandzior\u00f3w wymordowa\u0142 kilkadziesi\u0105t milion\u00f3w ludzi i stworzy\u0142 straszliwy system totalitarny, drugi 100 tysi\u0119cy…<\/strong><\/p>\r\n\r\n

\u0179eby by\u0107 dok\u0142adnym – UPA zamordowa\u0142a sto trzydzie\u015bci par\u0119 tysi\u0119cy Polak\u00f3w. Por\u00f3wnanie ilo\u015bci ofiar jest jednak myl\u0105ce. Zwi\u0105zek Sowiecki dysponowa\u0142 znacznie wi\u0119kszym potencja\u0142em. Prosz\u0119<\/p>\r\n\r\n

sobie wyobrazi\u0107 nast\u0119puj\u0105cy scenariusz: jakim\u015b cudem nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy tworz\u0105 w wyniku II wojny \u015bwiatowej w\u0142asne pa\u0144stwo.<\/p>\r\n\r\n

Wyobra\u017ca pan sobie, co to by\u0142byza kraj? To by\u0142oby takie samo nieszcz\u0119\u015bcie dla Ukrainy jak powojenna okupacja sowiecka.<\/p>\r\n\r\n

Przecie\u017c NKWD dopu\u015bci\u0142o si\u0119 tam strasznych zbrodni.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ale przypominam, \u017ce UPA te\u017c nie terroryzowa\u0142a tylko Polak\u00f3w. Oni mordowali na masow\u0105 skal\u0119 tak\u017ce w\u0142asnych rodak\u00f3w. Akcje aprowizacyjne dokonywane w ukrai\u0144skich wsiach by\u0142y niezwykle brutalne. Ka\u017cda niesubordynacja wobec UPA ko\u0144czy\u0142a si\u0119 \u015bmierci\u0105. I to niejednokrotnie w straszliwych m\u0119czarniach. Na przyk\u0142ad Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagali Polakom czy w inny spos\u00f3b sprzeciwiali si\u0119 nacjonalistom, uznawano za zdrajc\u00f3w i zar\u0105bywano siekierami.<\/p>\r\n\r\n

A czy przypadkiem wielu tych ludzi nie zosta\u0142o zabitych za kolaboracj\u0119 z sowieckim okupantem?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Cz\u0119\u015b\u0107 tak, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 zgin\u0119\u0142a ze znacznie b\u0142ahszych powod\u00f3w. \u015amierci\u0105 ko\u0144czy\u0142a si\u0119 cho\u0107by odmowa zaopatrywania partyzant\u00f3w w jedzenie. Zmierzam jednak do tego, \u017ce ideologia OUN\/UPA tak\u017ce by\u0142a ideologi\u0105 totalitarn\u0105. Opart\u0105 na wzorach niemieckich. Oni mieli swojego wodza – najpierw Stepana Bander\u0119, p\u00f3\u017aniej Romana Szuchewycza. Radykalna ideologia tej formacji by\u0142a bezwzgl\u0119dnie narzucana reszcie spo\u0142ecze\u0144stwa. Na \u017cadne inne si\u0142y polityczne nie by\u0142o miejsca. Gdyby UPA zbudowa\u0142a swoje pa\u0144stwo, by\u0142aby to taka mini Trzecia Rzesza.<\/p>\r\n\r\n

Trudno zaprzeczy\u0107, metody UPA by\u0142y niezwykle okrutne.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Opisy mord\u00f3w dokonywanych przez t\u0119 organizacj\u0119 mro\u017c\u0105 krew w \u017cy\u0142ach. Wszystkie wymy\u015blne tortury stosowane za pomoc\u0105 prymitywnych rolniczych narz\u0119dzi, nabijanie noworodk\u00f3w na sztachety p\u0142ot\u00f3w. Jest jeszcze inne wstrz\u0105saj\u0105ce zjawisko, o kt\u00f3rym rzadko si\u0119 m\u00f3wi. Stosunek upowc\u00f3w do ludzkich zw\u0142ok. Cia\u0142a swoich ofiar cz\u0119sto zakopywali w gnojowiskach czy w miejscach, gdzie chowano martwe zwierz\u0119ta.<\/p>\r\n\r\n

Na porz\u0105dku dziennym by\u0142o straszliwe po\u015bmiertne okaleczanie.<\/p>\r\n\r\n

To sporo m\u00f3wi o tym, z kim mieli\u015bmy do czynienia.<\/p>\r\n\r\n

Czy historia musi by\u0107 czarno-bia\u0142a? Czy nie mo\u017cemy po prostu stwierdzi\u0107, \u017ce cz\u0142onek UPA, kt\u00f3ry r\u0105ba\u0142 siekier\u0105 polskie dziecko, by\u0142 zbrodniarzem, a cz\u0142onek UPA, kt\u00f3ry strzela\u0142 do Sowiet\u00f3w, by\u0142 bohaterem?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

A je\u017celi to by\u0142a ta sama osoba? Tych spraw nie mo\u017cna rozdzieli\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o UPA bez wspominania o dokonanym przez ni\u0105 ludob\u00f3jstwie. Jej antysowieckie dokonania nie zmywaj\u0105 z niej winy za zbrodnie pope\u0142nione na Polakach.<\/p>\r\n\r\n

Ale Zwi\u0105zek Sowiecki by\u0142 naszym wsp\u00f3lnym wrogiem.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy nie przyjmowali tego do wiadomo\u015bci! Zreszt\u0105 do dzisiaj ta formacja ideowa uwa\u017ca Polsk\u0119 za swojego czo\u0142owego przeciwnika. O \u017cadnej wsp\u00f3lnocie interes\u00f3w wobec zagro\u017cenia p\u0142yn\u0105cego z Moskwy ci ludzie nie chc\u0105 s\u0142ysze\u0107. Niedawno we Lwowie odby\u0142 si\u0119 wiec partii Swoboda. Nacjonali\u015bci wezwali podczas niego do przy\u0142\u0105czenia wschodnich ziem dzisiejszej Polski do Ukrainy.<\/p>\r\n\r\n

Tote\u017c ja r\u00f3wnie\u017c uwa\u017cam to za najwi\u0119kszy polityczny b\u0142\u0105d tej formacji. Bandera nie rozumia\u0142, \u017ce Polacy i Ukrai\u0144cy jad\u0105 na tym samym w\u00f3zku. Prowadzi\u0142 swoje antypolskie wojny, a potem i po nas, i po nich przejecha\u0142 sowiecki walec.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ma\u0142o tego, dysponujemy doniesieniami polskiego podziemia z Ma\u0142opolski Wschodniej, \u017ce w 1944 roku dochodzi\u0142o do lokalnych sojuszy UPA z Sowietami! Oczywi\u015bcie by\u0142y one wymierzone w Polak\u00f3w. Znamy przypadki atak\u00f3w na poci\u0105gi z polskimi repatriantami, kt\u00f3rzy opuszczali tereny, z kt\u00f3rych UPA chcia\u0142a usun\u0105\u0107 Polak\u00f3w! Czy mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 wi\u0119ksz\u0105 g\u0142upot\u0119? Przecie\u017c ju\u017c by\u0142o jasne, \u017ce te ziemie nie b\u0119d\u0105 ani polskie, ani ukrai\u0144skie, \u017ce zostan\u0105 zagarni\u0119te przez Stalina. Problem z Grzegorzem Motyk\u0105 polega na tym, \u017ce w swoich ksi\u0105\u017ckach i wypowiedziach wydaje si\u0119 ignorowa\u0107 ten historyczny kontekst. Niestety, mo\u017cna wyra\u017anie wyczu\u0107, \u017ce UPA mu imponuje. \u0179e jest ni\u0105 zafascynowany.<\/p>\r\n\r\n

Ale przecie\u017c nie z powodu tego, \u017ce mordowa\u0142a Polak\u00f3w! Chodzi o to, \u017ce strzela\u0142a do Sowiet\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Powtarzam: tego nie da si\u0119 rozdzieli\u0107.<\/p>\r\n\r\n

W atakach na Motyk\u0119 mo\u017cna jednak przeczyta\u0107, \u017ce neguje on ludob\u00f3jstwo na Wo\u0142yniu. Tymczasem w swojej najnowszej ksi\u0105\u017cce „Od rzezi wo\u0142y\u0144skiej do akcji „Wis\u0142a\u201d\u201d wyra\u017anie pisze, \u017ce UPA dokona\u0142a na Polakach ludob\u00f3jstwa.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Akurat w tej sprawie Motyka zmieni\u0142 zdanie, ewoluowa\u0142. Ostatnio m\u00f3wi ju\u017c o ludob\u00f3jstwie, czego wcze\u015bniej konsekwentnie unika\u0142, u\u017cywaj\u0105c rozmaitych eufemizm\u00f3w, takich jak „konflikt\u201d czy „akcja antypolska\u201d. S\u0142owo „ludob\u00f3jstwo\u201d nie znalaz\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w tych nieszcz\u0119snych, fatalnych „Tekach edukacyjnych IPN\u201d dla nauczycieli, kt\u00f3re s\u0105 jego dzie\u0142em.<\/p>\r\n\r\n

Grzegorz Motyka powiedzia\u0142 „Gazecie Wyborczej\u201d, \u017ce \u015brodowiska kresowe chc\u0105 upokorzy\u0107 Ukrain\u0119, rzuci\u0107 j\u0105 na kolana. On si\u0119 na to nie godzi i dlatego jest atakowany.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Absolutnie si\u0119 z tym nie zgadzam. Protestuj\u0119 przeciwko przedstawianiu \u015brodowisk kresowych jako „antyukrai\u0144skich\u201d. \u015arodowiska te s\u0105 antynacjonalistyczne. A to du\u017ca r\u00f3\u017cnica. Na pewno nie chc\u0105 r\u00f3wnie\u017c „rzuci\u0107 Ukrainy na kolana\u201d. Kresowiacy doskonale wiedz\u0105, \u017ce Ukraina nie jest jednolita, je\u017celi chodzi o stosunek do UPA. Nacjonali\u015bci kr\u00f3luj\u0105 g\u0142\u00f3wnie na Zachodzie, na dawnych terenach II RP…<\/p>\r\n\r\n

…a na wschodzie Ukrainy, gdzie UPA jest krytykowana, dominuj\u0105 ludzie o prosowieckim i prorosyjskim nastawieniu. Mamy by\u0107 z nimi w jednym obozie? Ksi\u0105dz Isakowicz-Zaleski ju\u017c raz bra\u0142 udzia\u0142 w Kijowie w konferencji organizowanej przez weteran\u00f3w Armii Czerwonej…<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Wcale nie musimy wybiera\u0107 mi\u0119dzy nacjonalistami, kt\u00f3rzy z nostalgi\u0105 my\u015bl\u0105 o Banderze, a rusofilami, kt\u00f3rzy z nostalgi\u0105 my\u015bl\u0105 o Stalinie. Na Ukrainie jest wiele os\u00f3b, kt\u00f3re plasuj\u0105 si\u0119 po\u015brodku. Krytycznie oceniaj\u0105 zar\u00f3wno Bander\u0119, jak i Stalina. W\u0142a\u015bnie ci ludzie s\u0105 naszymi potencjalnymi sojusznikami, na nich musimy stawia\u0107. Nawet je\u017celi nie s\u0105 oni tak widoczni jak pozosta\u0142e dwie, skrajne grupy.<\/p>\r\n\r\n

Wr\u00f3\u0107my do Motyki. Jakie jeszcze zarzuty wysuwaj\u0105 pod jego adresem Kresowiacy?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Niepok\u00f3j wzbudza cho\u0107by zr\u00f3wnywanie ludob\u00f3jstwa na Wo\u0142yniu z 1943 roku z akcj\u0105 „Wis\u0142a\u201d z roku 1947, czyli przesiedleniem przez w\u0142adze komunistyczne oko\u0142o 150 tys. Ukrai\u0144c\u00f3w z ziem po\u0142udniowo-wschodnich na ziemie zachodnie i p\u00f3\u0142nocne. Takie zestawienie jest niedopuszczalne. Ludob\u00f3jstwo jest najstraszniejsz\u0105 zbrodni\u0105 na \u015bwiecie. Akcja „Wis\u0142a\u201d by\u0142a tylko wysiedleniem.<\/p>\r\n\r\n

Do\u015b\u0107 brutalnym.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Zale\u017cy do czego j\u0105 por\u00f3wna\u0107.<\/p>\r\n\r\n

W por\u00f3wnaniu z masowymi wysiedleniami Polak\u00f3w dokonanymi przez Sowiet\u00f3w w latach 1939 – 1941 czy wyp\u0119dzeniami niemieckimi z Warthegau by\u0142o to robione wzgl\u0119dnie humanitarnie. Tych ludzi nie mordowano, nie katowano w wi\u0119zieniach. Wysy\u0142ano ich na inne terytoria, gdzie dostawali domy, gospodarstwa, cz\u0119sto nawet finansowe wsparcie pa\u0144stwa. Gdyby nie akcja „Wis\u0142a\u201d – czego Motyka nie chce przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci – dzia\u0142alno\u015b\u0107 UPA na terenie Rzeszowszczyzny i Lubelszczyzny by nie usta\u0142a. Organizacja ta korzysta\u0142a bowiem ze wsparcia ludno\u015bci – wymuszonego lub dobrowolnego.<\/p>\r\n\r\n

W\u0142a\u015bnie to mia\u0142em na my\u015bli. Tocz\u0105c sp\u00f3r z Ukrai\u0144cami, broni pani dzia\u0142a\u0144 komunist\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Zapewniam, \u017ce gdyby Polska po wojnie by\u0142a niepodleg\u0142ym pa\u0144stwem, jej w\u0142adze podj\u0119\u0142yby dok\u0142adnie tak\u0105 sam\u0105 decyzj\u0119. Na tym terytorium po wojnie po prostu nie da\u0142o si\u0119 normalnie \u017cy\u0107. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 UPA, zamiast wygasa\u0107, tylko si\u0119 nasila\u0142a. Ludzie wyczerpani sze\u015bcioletni\u0105 wojn\u0105 w dalszym ci\u0105gu trz\u0119\u015bli si\u0119 o \u017cycie swoje i swoich bliskich. \u0179adne pa\u0144stwo nie mog\u0142oby czego\u015b takiego tolerowa\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Ale czy nie by\u0142o innego rozwi\u0105zania ni\u017c przemoc? Powiedzia\u0142a pani, \u017ce UPA chcia\u0142a stworzy\u0107 Ukrain\u0119 dla Ukrai\u0144c\u00f3w. Komunistyczne w\u0142adze za pomoc\u0105 akcji „Wis\u0142a\u201d chcia\u0142y za\u015b stworzy\u0107 Polsk\u0119 dla Polak\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Raczej upora\u0107 si\u0119 z nacjonalizmem ukrai\u0144skim. Podkre\u015blam raz jeszcze – obie strony stosowa\u0142y zupe\u0142nie niepor\u00f3wnywalne metody. Poza tym ci ludzie zostali przesiedleni na terytoria nale\u017c\u0105ce do Polski. Oczywi\u015bcie przesiedlenie nie jest niczym przyjemnym. Wielu ludziom sta\u0142a si\u0119 krzywda. Skuteczniejszego sposobu jednak nie by\u0142o.<\/p>\r\n\r\n

Ale komuni\u015bci strzelali i do upowc\u00f3w, i do akowc\u00f3w. Trudno mi w sporze mi\u0119dzy antykomunistycznymi partyzantami a komunistami solidaryzowa\u0107 si\u0119 z tymi ostatnimi. Nawet je\u017celi m\u00f3wili po polsku.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

M\u00f3j ojciec W\u0142adys\u0142aw, z kt\u00f3rym razem napisa\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 „Ludob\u00f3jstwo dokonane przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na ludno\u015bci polskiej Wo\u0142ynia 1939 – 1945\u201d, siedzia\u0142 po wojnie we Wronkach za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w AK. Jest wi\u0119c ofiar\u0105 re\u017cimu komunistycznego. Mimo to uwa\u017ca, \u017ce dla akcji „Wis\u0142a\u201d nie by\u0142o alternatywy.<\/p>\r\n\r\n

M\u00f3wi pani, \u017ce gdyby Polska by\u0142a niepodleg\u0142a, zrobi\u0142aby to samo. Mo\u017ce pojawi\u0142by si\u0119 jednak jaki\u015b drugi Henryk J\u00f3zewski i wyst\u0105pi\u0142 z projektem polsko-ukrai\u0144skiej ugody w duchu jagiello\u0144skim?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ale druga strona nie mia\u0142a najmniejszej ochoty na takie porozumienie. Jej program sprowadza\u0142 si\u0119 do tego, \u017ceby przetrwa\u0107 w lasach do wybuchu III wojny \u015bwiatowej. Ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci z Polakami nie chcieli rozmawia\u0107. Chcieli ich mordowa\u0107. M\u00f3wi pan o wojewodzie J\u00f3zewskim, kt\u00f3ry w latach 30. prowadzi\u0142 na Wo\u0142yniu liberaln\u0105 polityk\u0119 wobec Ukrai\u0144c\u00f3w. I co? Nacjonali\u015bci szykowali na niego zamach. A jak potraktowali innego zwolennika ugody polsko-ukrai\u0144skiej Tadeusza Ho\u0142\u00f3wk\u0119? Zastrzelili go! To by\u0142a w\u0142a\u015bnie odpowied\u017a na polskie zabiegi.<\/p>\r\n\r\n

Czyli nie ma mo\u017cliwo\u015bci, by \u015brodowiska kresowe zgodzi\u0142y si\u0119 na obecno\u015b\u0107 Grzegorza Motyki w radzie IPN?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Nie. Istnieje bowiem du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce na stanowisku tym b\u0119dzie on mia\u0142 powa\u017cny wp\u0142yw na dzia\u0142alno\u015b\u0107 badawcz\u0105 i edukacyjn\u0105 instytutu na odcinku polsko- -ukrai\u0144skim. W efekcie mog\u0105 by\u0107 zacierane r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy katem i ofiar\u0105. Mordercy Polak\u00f3w mog\u0105 by\u0107 gloryfikowani. Nie mo\u017cna do tego dopu\u015bci\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Czy trwa jaki\u015b dialog pomi\u0119dzy Motyk\u0105 a historykami prezentuj\u0105cymi ten punkt widzenia? Czy spotykacie si\u0119 na konferencjach naukowych? Dyskutujecie?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Niestety, niezwykle rzadko.<\/p>\r\n\r\n

A je\u015bli ju\u017c, to nie odbywa si\u0119 to w przyjemnej atmosferze. W 2001 czy 2002 roku bra\u0142am udzia\u0142 w konferencji IPN w Lublinie. By\u0142o to \u015bwie\u017co po wydaniu „Ludob\u00f3jstwa\u201d i mia\u0142am wyg\u0142osi\u0107 referat. W jego tytule u\u017cy\u0142am w\u0142a\u015bnie s\u0142owa „ludob\u00f3jstwo\u201d. Motyka, razem z Paw\u0142em Machcewiczem, nie wyrazili zgody, by tytu\u0142 ten znalaz\u0142 si\u0119 w programie konferencji. Od tego czasu dyskutowali\u015bmy chyba tylko raz. Mniej wi\u0119cej pi\u0119\u0107 lat temu. Jestem jednak otwarta na dialog. Licz\u0119 na to, \u017ce Grzegorz Motyka uzna nasze argumenty i – skoro jest ju\u017c gotowy przyzna\u0107, \u017ce na Wo\u0142yniu jednak mia\u0142o miejsce ludob\u00f3jstwo – z czasem zmieni zdanie tak\u017ce w innych sprawach.<\/p>\r\n\r\n

Ewa Siemaszko<\/strong> zajmuje si\u0119 badaniem ludob\u00f3jstwa dokonanego na Polakach na Wo\u0142yniu w czasie II wojny \u015bwiatowej.
\r\n By\u0142a wsp\u00f3\u0142autork\u0105 wystaw „Zbrodnie NKWD na Kresach Wschodnich II RP: czerwiec – lipiec 1941\u201d oraz „Wo\u0142y\u0144 naszych przodk\u00f3w\u201d. Za monografi\u0119 „Ludob\u00f3jstwo dokonane przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na ludno\u015bci polskiej Wo\u0142ynia 1939 – 1945\u201d przygotowan\u0105 wraz z ojcem W\u0142adys\u0142awem zosta\u0142a uhonorowana Nagrod\u0105 im. J\u00f3zefa Mackiewicza w roku 2002<\/p>\r\n\r\n