{"id":32256,"date":"2011-02-09T22:11:47","date_gmt":"2011-02-10T03:11:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=32256"},"modified":"2011-02-09T22:11:47","modified_gmt":"2011-02-10T03:11:47","slug":"piloci-kwestionuja-kolejne-tezy-maku-ark-dzialal-az-do-zderzenia-z-ziemia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=32256","title":{"rendered":"Piloci kwestionuj\u0105 kolejne tezy MAKu – ARK dzia\u0142a\u0142 a\u017c do zderzenia z ziemi\u0105"},"content":{"rendered":"

Piloci kwestionuj\u0105 tez\u0119 Rosjan, jakoby za\u0142oga dowodzona przez mjr. Arkadiusza Protasiuka korzysta\u0142a w dniu katastrofy tylko z w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w pok\u0142adowych<\/em><\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

Mimo \u017ce automatyczny radiokompas (ARK-15M) w samolocie Tu-154M by\u0142 w\u0142\u0105czony i nastrojony na cz\u0119stotliwo\u015bci radiolatarni, to rosyjski Mi\u0119dzypa\u0144stwowy Komitet Lotniczy uzna\u0142, \u017ce 10 kwietnia ub.r. podej\u015bcie do l\u0105dowania na lotnisku Siewiernyj wykonywane by\u0142o przez polsk\u0105 za\u0142og\u0119 najprawdopodobniej tylko wed\u0142ug w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w pok\u0142adowych i niew\u0142a\u015bciwie wprowadzonych do nich danych. Czy wystarczaj\u0105cym dowodem mog\u0105 by\u0107 tu uszkodzone w\u0142\u00f3kna \u017carowe \u017car\u00f3wek pod\u015bwietlenia pulpitu sterowania ARK-15M, charakterystyczne dla stan\u00f3w bezpr\u0105dowych? Zdaniem ekspert\u00f3w nie, bo w praktyce tego rodzaju uszkodzenie mo\u017ce oznacza\u0107 jedynie tyle, \u017ce pod\u015bwietlenie pulpitu zosta\u0142o wy\u0142\u0105czone, w przeciwie\u0144stwie do ARK-15M, kt\u00f3rego ustawienie trybu pracy i wskazania z chwili zniszczenia samolotu dowodz\u0105, \u017ce dzia\u0142a\u0142 on a\u017c do zderzenia z ziemi\u0105.<\/strong>
\r\n
\r\nW swoim raporcie MAK zauwa\u017cy\u0142, \u017ce przy zapytaniu o zgod\u0119 na wykonanie „pr\u00f3bnego” podej\u015bcia za\u0142oga Tu-154M nie okre\u015bli\u0142a systemu podej\u015bcia i nie zamawia\u0142a radiolokatora. MAK na tej podstawie wysnu\u0142 wniosek, \u017ce zar\u00f3wno bli\u017csza, jak i dalsza prowadz\u0105ca radiostacja z markerem (BPRM i DPRM) najprawdopodobniej nie by\u0142a wykorzystywana przez za\u0142og\u0119 do nawigacji, a podej\u015bcie wykonywane by\u0142o wed\u0142ug w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w pok\u0142adowych. Podczas prowadzonych bada\u0144 urz\u0105dze\u0144 pok\u0142adowych MAK zauwa\u017cy\u0142 te\u017c, \u017ce „uszkodzenie w\u0142\u00f3kien \u017carowych \u017car\u00f3wek pod\u015bwietlenia pulpitu sterowania ARK-15M jest charakterystyczne dla stanu bezpr\u0105dowego”. W praktyce oznacza to, \u017ce w chwili zderzenia z ziemi\u0105 \u017car\u00f3wki pod\u015bwietlenia pulpitu nie by\u0142y zasilane. Z jakiego powodu? – Taka sytuacja nie jest niczym nadzwyczajnym. Pod\u015bwietlenie pulpitu sterowania w urz\u0105dzeniach ARK posiada potencjometr do regulacji, kt\u00f3ry umo\u017cliwia r\u00f3wnie\u017c wy\u0142\u0105czenie pod\u015bwietlenia, gdy zbyt mocno razi w oczy. Przy tym nie oznacza to, \u017ce ca\u0142e urz\u0105dzenie nie pracuje – zauwa\u017cy\u0142 do\u015bwiadczony pilot wojskowy w stopniu majora (nazwisko do wiadomo\u015bci redakcji).<\/p>\r\n\r\n

Pod\u015bwietlenie mog\u0142oby nie dzia\u0142a\u0107 r\u00f3wnie\u017c w sytuacji, w kt\u00f3rej ca\u0142e urz\u0105dzenie by\u0142oby wy\u0142\u0105czone. Tak\u0105 wersj\u0119 jednak wyklucza ju\u017c sam protok\u00f3\u0142 bada\u0144 ARK-15M, kt\u00f3ry w raporcie zamie\u015bcili Rosjanie. Jak ustalono, kana\u0142y pulpitu sterowania zosta\u0142y nastrojone na cz\u0119stotliwo\u015bci bli\u017cszej i dalszej radiolatarni, a w chwili zniszczenia prze\u0142\u0105cznik rodzaju pracy na pulpicie sterowania ARK-15M znajdowa\u0142 si\u0119 w po\u0142o\u017ceniu „Kompas”, za\u015b po\u0142o\u017cenie wskaz\u00f3wek KKR (wskazuj\u0105 k\u0105t kursowy radiolatarni) wynosi\u0142o odpowiednio ok. 165 i 140 stopni. MAK nie by\u0142 w stanie okre\u015bli\u0107 po\u0142o\u017cenia wskaz\u00f3wek KKR w chwili zaniku napi\u0119\u0107 z uwagi na du\u017c\u0105 bezw\u0142adno\u015b\u0107 kinematyczn\u0105 bloku goniometr\u00f3w.
\r\n
\r\nZa\u0142oga wykorzystywa\u0142a \u015brodki naziemne<\/strong>
\r\n– Nie rozumiem, na jakiej podstawie MAK stwierdzi\u0142, \u017ce za\u0142oga korzysta\u0142a tylko z w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w pok\u0142adowych. Przecie\u017c informacje znajduj\u0105ce si\u0119 w rosyjskim raporcie nie tylko wskazuj\u0105, \u017ce ARK-15M by\u0142 w\u0142\u0105czony, ale i nastrojony na cz\u0119stotliwo\u015bci radiolatarni. Przy l\u0105dowaniu korzysta si\u0119 ze wszystkich dost\u0119pnych pomocy, a skoro, jak twierdzi MAK, za\u0142oga nie korzysta\u0142a z radiolatarni, to jak wyt\u0142umaczy\u0107 ustawienie ich cz\u0119stotliwo\u015bci na ARK-15M? – doda\u0142. Jak zauwa\u017cy\u0142 pilot, po\u0142o\u017cenie wskaz\u00f3wek KKR w chwili katastrofy potwierdza odchylenie po\u0142o\u017cenia samolotu na lewo od osi pasa startowego, a zatem ARK wskazywa\u0142 poprawnie.<\/p>\r\n\r\n

Tak\u017ce w ocenie Ignacego Goli\u0144skiego, by\u0142ego cz\u0142onka Pa\u0144stwowej Komisji Badania Wypadk\u00f3w Lotniczych, za\u0142oga – podchodz\u0105c do l\u0105dowania – musia\u0142a wykorzystywa\u0107 \u015brodki naziemne. Jak oceni\u0142, wprawdzie mo\u017cna by\u0142o korzysta\u0107 wy\u0142\u0105cznie z urz\u0105dze\u0144 pok\u0142adowych, ale na ich podstawie nie mo\u017cna zbudowa\u0107 ca\u0142ego zaj\u015bcia do l\u0105dowania. – Twierdzenie, \u017ce za\u0142oga zlekcewa\u017cy\u0142a \u015brodki naziemne i podchodzi\u0142a wed\u0142ug w\u0142asnych, pok\u0142adowych urz\u0105dze\u0144 nie ma \u017cadnego uzasadnienia. Po co w takim razie strojono ARK na \u015brodki naziemne lotniska? Czytaj\u0105c tego rodzaju stwierdzenia, odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce osoby podpisuj\u0105ce si\u0119 pod raportem MAK nie bardzo wiedz\u0105, o czym m\u00f3wi\u0105 – doda\u0142. Tak\u017ce w polskich uwagach do raportu zaznaczono, \u017ce nawet bior\u0105c pod uwag\u0119 spos\u00f3b uszkodzenia w\u0142\u00f3kien \u017carowych \u017car\u00f3wek pod\u015bwietlenia pulpitu, „mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce za\u0142oga wykonywa\u0142a podej\u015bcie do l\u0105dowania w oparciu o odbiorniki NDB (ARK) oraz przygotowane dane wprowadzone do FMS”. W ocenie polskich ekspert\u00f3w, potwierdzaj\u0105 to te\u017c zapis na rejestratorze g\u0142osu w kokpicie (CVR) oraz sekwencja prowadzonych dzia\u0142a\u0144 za\u0142ogi na panelu sterowania FMS (system zarz\u0105dzania lotem). Jak uznano, mo\u017cna przyj\u0105\u0107 hipotez\u0119, \u017ce FMS by\u0142 podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em odniesienia – wprowadzano warto\u015bci HDG (warto\u015b\u0107 kursu l\u0105dowania) odnosz\u0105ce si\u0119 do otrzymanej zgody – a markery i NDB, pomocniczym.
\r\n
\r\nPrzyj\u0119li pasuj\u0105c\u0105 wersj\u0119<\/strong>
\r\nBy\u0107 mo\u017ce przyj\u0119cie wersji pomini\u0119cia \u015brodk\u00f3w naziemnych by\u0142o dla Rosjan wygodne w zwi\u0105zku z brakami w pracy rosyjskich kontroler\u00f3w. Trzeba bowiem pami\u0119ta\u0107, \u017ce w korespondencji z Tu-154M nie poinformowali oni za\u0142ogi o sposobie podej\u015bcia. Takie informacje pad\u0142y, kiedy do lotniska zbli\u017ca\u0142 si\u0119 rosyjski I\u0142-76 (jak wynika ze stenogram\u00f3w z wie\u017cy na Siewiernym, by\u0142o to „podej\u015bcie OSP z RSP”, to radiolokacyjny system l\u0105dowania z kontrol\u0105 sprz\u0119tow\u0105 systemu l\u0105dowania). Gdyby jednak nawet przyj\u0105\u0107 ocen\u0119 MAK i za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce za\u0142oga korzysta\u0142a jedynie z system\u00f3w pok\u0142adowych, to i tak l\u0105dowanie na Siewiernym mog\u0142o zosta\u0107 wykonane poprawnie, pod warunkiem wprowadzenia do FMS w\u0142a\u015bciwych danych lotniska. Tu jednak, jak oceni\u0142 MAK, wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne zar\u00f3wno obydwu radiolatarni, jak i punktu kontrolnego lotniska (KTA) zosta\u0142y zaczerpni\u0119te z posiadanego przez za\u0142og\u0119 aeronawigacyjnego schematu w systemie SK-42, bez przeliczenia do uk\u0142adu WGS-84.<\/p>\r\n\r\n

Co to oznacza\u0142o? W ocenie MAK, dla faktycznego po\u0142o\u017cenia geograficznego lotniska Smole\u0144sk „P\u00f3\u0142nocny” wprowadzona odchy\u0142ka w kierunku zach\u00f3d-wsch\u00f3d nie przekracza 150 metr\u00f3w, w kierunku po\u0142udnie-p\u00f3\u0142noc praktycznie nie istnieje, odchy\u0142ka w przewy\u017cszeniu miejsca wynosi oko\u0142o 10 metr\u00f3w. Komisja uzna\u0142a wprawdzie, \u017ce tego typu odchy\u0142ki, „przy faktycznym rozwoju zdarze\u0144, nie by\u0142y czynnikiem danej katastrofy”. MAK jednak podkre\u015bli\u0142, \u017ce taka „niestaranno\u015b\u0107 w wykorzystaniu informacji nawigacyjnej mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o niedostatkach w nawigacyjnym zabezpieczeniu lotu”.
\r\nWytykaj\u0105c niedok\u0142adno\u015b\u0107 polskim pilotom, MAK nie zauwa\u017cy\u0142, \u017ce przekazane stronie polskiej dane lotniska, w tym w\u0142a\u015bnie wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne KTA, prog\u00f3w drogi startowej i posadowienia anten bli\u017cszej i dalszej radiolatarni prowadz\u0105cej, wyra\u017cone s\u0105 w uk\u0142adzie odniesienia SK-42, a nie w og\u00f3lnie przyj\u0119tym do stosowania w lotnictwie uk\u0142adzie WGS-84. Jak zauwa\u017cy\u0142a strona polska, „o tym fakcie nie poinformowano strony polskiej w momencie przekazywania przez stron\u0119 rosyjsk\u0105 ww. kart podej\u015bcia”. Jako \u017ce uk\u0142ady nie s\u0105 to\u017csame, do FMS wprowadzone zosta\u0142y nieprawid\u0142owe dane. Jednak wed\u0142ug pilot\u00f3w, za\u0142oga, korzystaj\u0105c z radiolatarni i FMS z danymi wprowadzonymi w niew\u0142a\u015bciwym uk\u0142adzie odniesienia, nie powinna mie\u0107 problem\u00f3w z l\u0105dowaniem i nie by\u0142o to przyczyn\u0105 katastrofy. Jak uznali, pozostaje jednak pytanie, dlaczego na przekazanych przez Rosjan schematach lotniska nie by\u0142o informacji, w jakim uk\u0142adzie odniesienia sporz\u0105dzone s\u0105 mapy i dlaczego Rosjanie nie zauwa\u017cyli tego braku, z g\u00f3ry zak\u0142adaj\u0105c b\u0142\u0119dne dzia\u0142anie za\u0142ogi.<\/p>\r\n\r\n

– Informacje dotycz\u0105ce m.in. uk\u0142adu odniesienia znajduj\u0105 si\u0119 w skoroszycie zawieraj\u0105cym dokumentacj\u0119 lotniska, ale je\u015bli za\u0142oga otrzyma\u0142a jedynie „go\u0142e” mapy, bez zaznaczonego uk\u0142adu odniesienia, to trudno w tej sytuacji wytyka\u0107 jej b\u0142\u0105d – zauwa\u017cy\u0142 pilot.
\r\n
\r\nMarcin Austyn<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Piloci kwestionuj\u0105 tez\u0119 Rosjan, jakoby za\u0142oga dowodzona przez mjr. Arkadiusza Protasiuka korzysta\u0142a w dniu katastrofy tylko z w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w pok\u0142adowych. Mimo \u017ce automatyczny radiokompas (ARK-15M) w samolocie Tu-154M by\u0142 w\u0142\u0105czony i nastrojony na cz\u0119stotliwo\u015bci radiolatarni, to rosyjski Mi\u0119dzypa\u0144stwowy Komitet Lotniczy uzna\u0142, \u017ce 10 kwietnia ub.r. podej\u015bcie do l\u0105dowania na lotnisku Siewiernyj wykonywane by\u0142o przez polsk\u0105 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[137,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32256"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32256"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32256\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}