{"id":32100,"date":"2011-02-07T22:18:35","date_gmt":"2011-02-08T03:18:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=32100"},"modified":"2011-02-07T22:18:35","modified_gmt":"2011-02-08T03:18:35","slug":"uliczny-opor-spoleczny-warszawiakow-w-stanie-wojennym-jan-bodakowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=32100","title":{"rendered":"Uliczny op\u00f3r spo\u0142eczny warszawiak\u00f3w w Stanie Wojennym – Jan Bodakowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Zagadnienie oporu spo\u0142ecznego na ulicach Warszawy w latach Stanu Wojennego przybli\u017cy\u0142 czytelnikom historyk Instytutu Pami\u0119ci Narodowej Robert Spa\u0142ek<\/strong> w ksi\u0105\u017cce \u201eWarszawska ulica w stanie wojennym\u201d<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

Pierwsz\u0105 w stanie wojennym du\u017c\u0105 konfrontacj\u0105 uliczn\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego z w\u0142adzami komunistycznymi mia\u0142a miejsce 1 maj\u0105<\/strong> 1982 roku. Do konfrontacji przygotowywa\u0142a si\u0119 i nielegalna Solidarno\u015b\u0107 i s\u0142u\u017cby Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych. PZPR za publiczne pieni\u0105dze zorganizowa\u0142 170.000 poch\u00f3d (w ca\u0142ej Polsce na pochody PZPR sp\u0119dzono 4.300.000 os\u00f3b). Nielegalny poch\u00f3d Solidarno\u015bci prze\u015bladowanej przez komunistyczn\u0105 dyktatur\u0119 zgromadzi\u0142 12.000 os\u00f3b (w ca\u0142ej Polsce w wiecach Solidarno\u015bci wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 31.000 os\u00f3b) i oko\u0142o 10.000 sympatyzuj\u0105cych gapi\u00f3w. Demonstrantami byli ludzie m\u0142odzi albo bardzo m\u0142odzi. Obok pierwszego pochodu kt\u00f3ry wyruszy\u0142 z Starego Miasta spod Uniwersytetu Warszawskiego wyruszy\u0142 drugi nielegalny licz\u0105cy 2000 demonstrant\u00f3w. Trzecim widocznym znakiem nieostaj\u0105cego oporu spo\u0142ecznego by\u0142 krzy\u017c z kwiat\u00f3w na placu Zwyci\u0119stwa – non stop niszczony przez milicjant\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Zupe\u0142nie inny mia\u0142a przebieg mia\u0142y niezale\u017cne obchody 3 maj\u0105 <\/strong>1982. MO nie musia\u0142a ju\u017c ochrania\u0107 oficjalnego pochodu i mog\u0142a si\u0119 skupi\u0107 na pacyfikowaniu polskich patriot\u00f3w. Tajniacy z SB wraz z nieumundurowanym aktywem z ORMO wmieszani w t\u0142um manifestant\u00f3w Solidarno\u015bci rozsiewali dezinformacje, wszczynali b\u00f3jki, pomagali milicjantom wy\u0142apywa\u0107 manifestant\u00f3w. By\u0142o to jednak dopiero pocz\u0105tek terroru. Brutalny atak MO na liczniejszych ni\u017c dwa dni wcze\u015bniej manifestant\u00f3w zaowocowa\u0142 zamordowaniem przez milicjant\u00f3w 3 os\u00f3b. Milicjanci wbrew zakazom strzelali z granatnik\u00f3w (przeznaczonych do wystrzeliwania granat\u00f3w z gazem) do demonstrant\u00f3w drobnymi kamieniami i pot\u0142uczonym szk\u0142em co dotkliwie kaleczy\u0142o ostrzeliwanych opozycjonist\u00f3w. Walki mi\u0119dzy Polakami a milicjantami trwa\u0142y od Ronda Waszyngtona do Starego Miasta, od Powi\u015bla do Woli (co niezwykle dok\u0142adnie w swojej ksi\u0105\u017cce opisuje Robert Spa\u0142ek). Demonstranci budowali barykady. Na 20.000 demonstrant\u00f3w milicja zatrzyma\u0142a 271 os\u00f3b. ZOMO bi\u0142o, ostrzeliwa\u0142o granatami gazowymi i p\u0142on\u0105cymi racami, u\u017cywa\u0142o dzia\u0142ek wodnych (umieszczonych na wozach Hydromil 2 zbudowanych na podwoziu Jelcza i zabieraj\u0105cych do 10.000 litr\u00f3w wody), do spacyfikowania polskich patriot\u00f3w. Zomowcy wstrzeliwali granaty gazowe do klatek mieszka\u0144 i przez okna do samych mieszka\u0144. Przez wiele godzin po zako\u0144czeniu walk stare miasto by\u0142o za gazowane. P\u0142on\u0105ca rakietnica wystrzelona przez zomowca podpali\u0142a Muzeum Historyczne na Starym Mie\u015bcie. 3 maj\u0105 milicja zatrzyma\u0142a 290 os\u00f3b. Zatrzymani podczas przes\u0142ucha\u0144 byli bici. Zaniepokojone licznym udzia\u0142em warszawiak\u00f3w w protestach, w\u0142adze wprowadzi\u0142y do 30 czerwca godzin\u0119 milicyjn\u0105 i ponownie odci\u0119\u0142y \u0142\u0105czno\u015b\u0107 telefoniczn\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Protesty 3 maj\u0105 1982 roku mia\u0142y miejsce w ponad 65 miastach. Milicja Obywatelska zamordowa\u0142a 5 polskich patriot\u00f3w. 5131 Polak\u00f3w komuni\u015bci zatrzymali. 219 manifestant\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 w szpitalach. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zatrzymanych stanowili m\u0142odzi robotnicy do lat 30.<\/p>\r\n\r\n

ZOMO u\u017cywa\u0142o uniwersalnych granat\u00f3w \u0142zawicach<\/strong> (UG\u0141) wype\u0142nionych \u201echemicznym \u015brodkiem truj\u0105cym, powoduj\u0105cym podra\u017cnienie b\u0142ony \u015bluzowej, powoduj\u0105cym \u0142zawienie i duszno\u015bci, a w rezultacie prowadz\u0105cym do obezw\u0142adnienia cz\u0142owieka\u201d. Granat taki \u201eposiada\u0142 kartonow\u0105 obudow\u0119, przez co traci\u0142 gaz jeszcze przed odpaleniem. By\u0142 stosowany zar\u00f3wno jako granat r\u0119czny, jak i wystrzeliwany z granatnik\u00f3w (R\u0119cznych Wyrzutni Granat\u00f3w \u0141zawi\u0105cych – RWG\u0141 3). Wa\u017cy\u0142 powy\u017cej 300 gram, jego \u015brednica wynosi\u0142a 5 cm, a d\u0142ugo\u015b\u0107 powy\u017cej 20 cm. Posiada\u0142 zapalnik czasowy o pi\u0119ciosekundowym op\u00f3\u017anieniu. Dymi\u0105c przez oko\u0142o 15 sekund rozchodzi\u0142 si\u0119 na przestrzeni oko\u0142o 1000 metr\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n\r\n

W odpowiedzi na terror komunist\u00f3w r\u00f3s\u0142\u00a0 radykalizm opozycjonist\u00f3w. M\u0142odzi patrioci przygotowywali si\u0119 do walk z komunistycznymi siepaczami. Na czele tak zwanych grup specjalnych<\/strong> sta\u0142 Adam Borowski. Grupy specjalne gromadzi\u0142y materia\u0142y wybuchowe i \u017cr\u0105ce. \u201ePrzygotowuj\u0105c si\u0119 do sierpniowych walk ulicznych cz\u0142onkowie grup specjalnych si\u0119gali po wypr\u00f3bowane ju\u017c w historii narz\u0119dzia, czerpi\u0105c mi\u0119dzy innymi pomys\u0142y z (\u2026) ksi\u0105\u017cki Wandy Wasilewskiej o metodach stosowanych przez Gwardie Ludow\u0105 gdzie znalaz\u0142 si\u0119 rozdzia\u0142 o materia\u0142ach wybuchowych\u201d (receptura AK okaza\u0142a si\u0119 w praktyce zbyt skomplikowana). Adam Borowski koordynowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 m\u0142odych opozycjonist\u00f3w (absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142 \u015brednich) kt\u00f3rzy mieli za zadanie niszczy\u0107 \u015brodki transportu wykorzystywane do prze\u015bladowa\u0144 opozycji i konfrontowa\u0107 si\u0119 bezpo\u015brednio z siepaczami re\u017cimu.<\/p>\r\n\r\n

Kolejnym dniem protest\u00f3w w Warszawie by\u0142 31 sierpnia<\/strong> 1982 roku. W\u0142adza prewencyjnie zatrzymywa\u0142a opozycjonist\u00f3w ju\u017c na kilka dni wcze\u015bniej. 31 sierpnia zamieszki mia\u0142y miejsce w kilkunastu punktach Warszawy. 20.000 polskich patriot\u00f3w walczy\u0142o na ulicach warszawy z komunistami. Walczono na Pradze oraz na terenie ca\u0142ego \u015ar\u00f3dmie\u015bcia i okolic (co historyk IPN bardzo dok\u0142adnie i szczeg\u00f3\u0142owo opisuje w swojej ksi\u0105\u017cce). Milicjanci wystrzelili ogromne ilo\u015bci granat\u00f3w gazowych. ZOMO okaza\u0142o si\u0119 niezwykle skuteczne i brutalne. Oprawcy z ZOMO bili, wstrzelali do ludzi z rakietnic. Na Pradze gdy zabrak\u0142o manifestant\u00f3w milicjanci zacz\u0119li polowa\u0107 na nie bior\u0105cych udzia\u0142u w manifestacjach przechodni\u00f3w. Milicjanci strzelali do matek z dzie\u0107mi, wyci\u0105gali ludzi z tramwaj\u00f3w i autobus\u00f3w by ich bezkarnie katowa\u0107. Grupy zomowc\u00f3w \u0142apa\u0142y pojedynczych ludzi i brutalnie bi\u0142y, ofiarami bestialstwa by\u0142y kobiety i m\u0142ode dziewcz\u0119ta. Po ustaniu walk do rana kolumny ZOMO przemierza\u0142y ulice stolicy zastraszaj\u0105c mieszka\u0144c\u00f3w miasta.<\/p>\r\n\r\n

Setki \u015bwiadectw ofiar i \u015bwiadk\u00f3w bestialstwa zomowc\u00f3w twierdzi\u0142o \u017ce zomowcy wygl\u0105dali jakby byli odurzeni<\/strong>. Zomowcy mieli \u201eczerwone, obrz\u0119k\u0142e twarze bez potu, sztywno\u015b\u0107 oczu (musieli [od]wraca\u0107 g\u0142ow\u0119, gdy chcieli spojrze\u0107 w bok), rozszerzone \u017arenice, niezborno\u015b\u0107 ruch\u00f3w\u201d. Zomowcy nie byli wstanie prosto prowadzi\u0107 samochod\u00f3w, wymienia\u0107 magazynk\u00f3w. Strzelali na o\u015blep. Jakby byli pijani – cho\u0107 nie by\u0142o czu\u0107 od nich alkoholu. Przez wiele godzin po zako\u0144czeniu walk bezsensownie ostrzeliwali puste ulice gazem i katowali napotkanych przypadkowych przechodni\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Zatrzymani na komisariatach polscy patrioci byli przez milicjant\u00f3w sadystycznie torturowani. Biciem wymuszano przyznanie si\u0119 do winy. Cz\u0119\u015b\u0107 funkcjonariuszy by\u0142a irracjonalnie w\u015bciek\u0142a, w szale katowa\u0142a zatrzymanych i grozi\u0142a im \u015bmierci\u0105. Robert Spa\u0142ek w ksi\u0105\u017cce \u201eWarszawska ulica w stanie wojennym\u201d cytuje wstrz\u0105saj\u0105ce relacje ludzi (cz\u0119sto przypadkowych przechodni\u00f3w) bestialsko bitych na posterunkach milicji.<\/p>\r\n\r\n

Propaganda komunistyczna umniejsza\u0142a rozmiary protest\u00f3w, twierdzi\u0142a \u017ce demonstracje by\u0142y inspirowane z zagranicy, negowa\u0142a poparcie spo\u0142eczne dla opozycji. Komunistyczni propagandzi\u015bci zatajali zamordowanie przez milicjant\u00f3w kilku manifestant\u00f3w. Niew\u0105tpliwy sukces ZOMO da\u0142 PZPR poczucie si\u0142y. Komunist\u00f3w interesowa\u0142a pacyfikacja spo\u0142ecze\u0144stwa a nie zapa\u015b\u0107 bieda i cywilizacyjna PRL.<\/p>\r\n\r\n

Kolejnym dniem oporu spo\u0142ecznego by\u0142 11 listopad <\/strong>1983 roku. Rocznice odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci poprzedzi\u0142o przyjecie przez \u201esejm\u201d PRL ustawy delegalizuj\u0105cej wszystkie zwi\u0105zki zawodowe. W jednym zak\u0142adzie pracy m\u00f3g\u0142 dzia\u0142a\u0107 tylko jeden zwi\u0105zek zawodowy. Zak\u0142adowe zwi\u0105zki zawodowe nie mog\u0142y ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107. Komuni\u015bci spodziewaj\u0105c si\u0119 protest\u00f3w zwi\u0105zanych z formalnym odebraniem wolno\u015bci zrzeszania si\u0119 i z \u015bwi\u0119tem 11 listopada przerzucili do ka\u017cdego z miast od 1000 do 2000 \u017co\u0142nierzy. Samego 11 listopada walki ZOMO z Polakami mia\u0142y miejsce w dzisiejszej alei Solidarno\u015bci w pobli\u017cu s\u0105d\u00f3w. Atakuj\u0105ce ZOMO strzela\u0142o z granatnik\u00f3w gazowych i bi\u0142o manifestant\u00f3w od placu Bankowego do ulicy Miodowej. W manifestacji ko\u0142o placu Bankowego bra\u0142o\u00a0 udzia\u0142 8.000 os\u00f3b, 469 z nich zatrzymano. O godzinie 12 tego samego dnia na Uniwersytecie Warszawskim w wiecu wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 1.500 os\u00f3b. O 19.00 po mszy w ko\u015bciele \u015bwi\u0119tej Anny odby\u0142 si\u0119 kolejny marsz opozycjonist\u00f3w. ZOMO wy\u0142apywa\u0142o m\u0142odych ludzi w ca\u0142ym mie\u015bcie (wielu z nich nie bra\u0142o udzia\u0142u w manifestacjach). Zatrzymani (cz\u0119sto pod absurdalnymi zarzutami) byli przez milicjant\u00f3w systematycznie torturowani. Wielu z pobitych przez milicjant\u00f3w mia\u0142o otwarte z\u0142amania, p\u0119kni\u0119te czaszki, uszkodzone narz\u0105dy wewn\u0119trzne. Milicjanci bili wszystkich bez wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107. Bito bez przerwy przez kilkadziesi\u0105t minut. Jedn\u0105 osob\u0119 zamordowali. Najbardziej agresywni byli pijani zomowcy.<\/p>\r\n\r\n

W kolejnym 1983<\/strong> roku niezale\u017cne obchody 1 maj\u0105 poprzedzi\u0142a olbrzymia akcja ulotkowa Solidarno\u015bci i og\u0142oszenia na falach Radia Wolna Europa. W oficjalnych obchodach zorganizowanych przez bandyt\u00f3w z PZPR wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 w Warszawie 200.000 sp\u0119dzonych os\u00f3b (w ca\u0142ej Polsce 6,5 miliona). Pogr\u0105\u017con\u0105 w biedzie Warszaw\u0119 komuni\u015bci oblepili ogromn\u0105 ilo\u015bci\u0105 hase\u0142 propagandowych. W wiecu Polak\u00f3w na placu Zamkowym wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 3.000 opozycjonist\u00f3w. Po ataku ZOMO na manifestacje milicja zatrzyma\u0142a 326 os\u00f3b (g\u0142\u00f3wnie student\u00f3w i licealist\u00f3w). W ca\u0142ej Polsce w manifestacjach opozycji wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 43.000 opozycjonist\u00f3w w 35 miastach. Ogromne demonstracje patriot\u00f3w mia\u0142y miejsce we Wroc\u0142awiu (12.400) , Gda\u0144sku i Gdyni (7.700), Krakowie i Nowej Hucie (4.300), Cz\u0119stochowie (3.000). Zatrzymanych bito (rzadziej ni\u017c wcze\u015bniej) na posterunkach MO i karano grzywnami.<\/p>\r\n\r\n

W manifestacjach z okazji 3 maj\u0105 wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 10.000 os\u00f3b. MO reagowa\u0142a incydentalnie. Antyterrory\u015bci z MO napadli na Prymasowski Komitet Pomocy<\/strong> Osobom Pozbawionym Wolno\u015bci i ich Rodzinom mieszcz\u0105cy si\u0119 na Starym Mie\u015bcie w klasztorze si\u00f3str Franciszkanek. Milicjanci brutalnie pobili wolontariuszy w tym 5 kobiet (mi\u0119dzy innymi Barbar\u0119 Sadowsk\u0105 jej syna Grzegorza Przemyka milicjanci zamordowali kilka dni p\u00f3\u017aniej). Podczas ataku milicjanci zniszczyli kartoteki i magazyn lek\u00f3w. Sze\u015bciu wolontariuszy milicjanci porwali i wywie\u017ali poza Warszaw\u0119. Porwanym po porwaniu gro\u017cono \u015bmierci\u0105. Noc\u0105 porwanych wypuszczono w puszczy Kampinowskiej.<\/p>\r\n\r\n

Od 16 do 17 czerwca 1983 roku w Warszawie pielgrzymowa\u0142 papie\u017c Jan Pawe\u0142 II<\/strong>. Media umniejsza\u0142y znaczenie pielgrzymek. W t\u0142umie wiernych podczas mszy odprawianych przez papie\u017ca widoczne by\u0142y patriotyczne transparenty. 17 czerwca milicja zaatakowa\u0142a wiernych. Zomowcy bili wszystkich w tym kobiety i osoby starsze. W warszawskich mszach papieskich wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 ponad milion os\u00f3b. W ca\u0142ej Polsce w spotkaniach z Janem Paw\u0142em II wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 ponad 10.000.000 os\u00f3b.<\/p>\r\n\r\n

W czasie Stanu Wojennego by\u0142o wiele innych mniej licznych demonstracji<\/strong>. Patrioci \u015bwi\u0119towali nielegalnie rocznice wydarze\u0144 narodowych, uk\u0142adali z kwiat\u00f3w krzy\u017ce na centralnych placach, oddawali ho\u0142d zmar\u0142ym patriotom podczas nielegalnych uroczysto\u015bci na cmentarzach. Brali liczny udzia\u0142 w mszach za ojczyzn\u0119. W czasach komunistycznej okupacji azylem dla spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Kler wspiera\u0142 dzia\u0142ania opozycji.<\/p>\r\n\r\n

Jan Bodakowski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zagadnienie oporu spo\u0142ecznego na ulicach Warszawy w latach Stanu Wojennego przybli\u017cy\u0142 czytelnikom historyk Instytutu Pami\u0119ci Narodowej Robert Spa\u0142ek w ksi\u0105\u017cce \u201eWarszawska ulica w stanie wojennym\u201d. Pierwsz\u0105 w stanie wojennym du\u017c\u0105 konfrontacj\u0105 uliczn\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego z w\u0142adzami komunistycznymi mia\u0142a miejsce 1 maj\u0105 1982 roku. Do konfrontacji przygotowywa\u0142a si\u0119 i nielegalna Solidarno\u015b\u0107 i s\u0142u\u017cby Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32100"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32100"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32100\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32100"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32100"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}