{"id":32034,"date":"2011-02-07T10:41:56","date_gmt":"2011-02-07T15:41:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=32034"},"modified":"2011-02-07T10:41:56","modified_gmt":"2011-02-07T15:41:56","slug":"spoleczenstwo-w-walce-z-pzpr-jan-bodakowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=32034","title":{"rendered":"Spo\u0142ecze\u0144stwo w walce z PZPR – Jan Bodakowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Co par\u0119 lat okupowan\u0105 przez sowieckich kolaborant\u00f3w Polsk\u0105 wstrz\u0105sa\u0142y wybuchy niezadowolenia spo\u0142ecznego. Polacy pozbawieni mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142ywu na rzeczywisto\u015b\u0107 tylko poprzez protesty mogli wyrazi\u0107 swoje niezadowolenie. Opisa\u0142 je Jerzy Eisler<\/strong> w ksi\u0105\u017cce \u201ePolskie miesi\u0105ce czyli kryzys(y) w PRL\u201d<\/strong> wydanej przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

\"\" W PRL trwa\u0142 jeden i ten sam strukturalny kryzys<\/strong> \u201eniedemokratycznej i nie suwerennej w\u0142adzy, kt\u00f3ry co pewien czas si\u0119 uzewn\u0119trznia\u0142 i dawa\u0142 o sobie zna\u0107 w mniej lub bardziej gwa\u0142towny spos\u00f3b\u201d. Kryzys ten wynika\u0142 z walki spo\u0142ecze\u0144stwa z dyktatur\u0105 Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej<\/strong>, walki kt\u00f3rej celem by\u0142o uzyskanie przez Polak\u00f3w suwerenno\u015bci i wolno\u015bci (a w konsekwencji wydobycie Polski z zapa\u015bci cywilizacyjnej i ub\u00f3stwa). W\u0142adze komunistyczne pacyfikowa\u0142y niepokoje spo\u0142eczne wszelkimi sposobami. Dodatkowo na konflikt w\u0142adzy ze spo\u0142ecze\u0144stwem (walki o swobody obywatelskie, demokracje i liberalizacje), nak\u0142ada\u0142y si\u0119 walki wewn\u0105trz PZPR o w\u0142adze<\/strong> (poszczeg\u00f3lne frakcje niepokoje spo\u0142eczne wykorzystywa\u0142y instrumentalnie dla swoich brudnych cel\u00f3w) i kryzys ekonomiczny<\/strong> (wynikaj\u0105cy z surrealistycznej natury gospodarki socjalistycznej).<\/p>\r\n\r\n

\u201ePrzez czterdzie\u015bci pi\u0119\u0107 lat praktycznie wszystkie powa\u017cne decyzje by\u0142y w Polsce podejmowane po uzgodnieniu z Moskw<\/strong>\u0105\u201d. W 1956 roku z Chruszczowem a w 1968, 1976, 1980 i 1981 z Bre\u017cniewem. \u201eSowieci w bezpo\u015brednich kontaktach z polskimi przyw\u00f3dcami (zw\u0142aszcza w sytuacjach kryzysowych) niejednokrotnie odnosili si\u0119 do nich z lekcewa\u017ceniem czy wr\u0119cz z pogard\u0105\u201d.<\/p>\r\n\r\n

28 czerwca 1956<\/strong> roku w Poznaniu konflikt ekonomiczny przerodzi\u0142 si\u0119 w konflikt polityczny. W protestach wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 33% mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Manifestanci zostali zaatakowani przez si\u0142y bezpiecze\u0144stwa, agresja siepaczy w\u0142adzy doprowadzi\u0142a do radykalizacji postaw protestuj\u0105cych. Protestuj\u0105cy zdobyli bro\u0144 i rozbroili posterunki wok\u00f3\u0142 Poznania. Zdobyto 200 sztuk broni. W czasie p\u00f3\u017aniejszych proces\u00f3w za ataki z broni\u0105 w r\u0119ku by\u0142o s\u0105dzonych 94 polskich patriot\u00f3w. Do t\u0142umienia antykomunistycznego powstania komuni\u015bci wys\u0142ali 10.000 \u017co\u0142nierzy, 359 czo\u0142g\u00f3w (31 powsta\u0144cy zniszczyli podczas walk), 31 dzia\u0142 przeciw pancernych, 6 armat przeciw lotniczych, 30 transporter\u00f3w opancerzonych, 800 samochod\u00f3w, 68 motocykli. Komuni\u015bci zu\u017cyli 180.000 sztuk amunicji do broni maszynowej. W wyniku bestialstwa komunist\u00f3w zgin\u0119\u0142y 73 osoby a kilkaset os\u00f3b by\u0142o rannych.<\/p>\r\n\r\n

W pa\u017adzierniku 1956<\/strong> rozegra\u0142 si\u0119 personalny nie ideowy konflikt mi\u0119dzy dwoma frakcjami sowieckich kolaborant\u00f3w z PZPR (przedstawiciele ka\u017cdej z frakcji negowali swoja przynale\u017cno\u015b\u0107 do frakcji i o tak\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 oskar\u017cali swoich konkurent\u00f3w). O dominacje we w\u0142adzach komunistycznych walczyli Natoli\u0144czycy z Pu\u0142awianami (frakcj\u0105 kreuj\u0105ca si\u0119 na liberaln\u0105, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z \u017cyd\u00f3w, chc\u0105ca zrzuci\u0107 na konkurencje odpowiedzialno\u015b\u0107 za mi\u0119dzy innymi swoje zbrodnie z lat wcze\u015bniejszych). Obie frakcje protesty z czerwca zaskoczy\u0142y. Pu\u0142awianie byli im przeciwni, uwa\u017cali \u017ce spontaniczne protesty spo\u0142eczne mog\u0105 zak\u0142\u00f3ci\u0107 ich odg\u00f3rn\u0105 i kontrolowan\u0105 liberalizacje. Konflikt mi\u0119dzy frakcjami wypali\u0142 si\u0119 gdy obie frakcje popar\u0142y Gomu\u0142k\u0119.<\/p>\r\n\r\n

Gomu\u0142ka<\/strong> od 1943 do 1948 by\u0142 sekretarzem generalnym PPR. Oskar\u017cony o odchylenia prawicowo nacjonalistyczne zosta\u0142 aresztowany w sierpniu 1952 roku. W 1956 roku cieszy\u0142 si\u0119 autentycznym poparciem spo\u0142ecznym. Przekazanie Gomu\u0142ce w\u0142adzy nie by\u0142o konsultowane z ZSRR. Pomimo to ZSRR nie interweniowa\u0142 w PRL, Gomu\u0142ka by\u0142 szczerym komunist\u0105 lojalnym wobec ZSRR. Dodatkowo chi\u0144scy komuni\u015bci sprzeciwili si\u0119 militarnej interwencji w Polsce. Rz\u0105dy Gomu\u0142ki doprowadzi\u0142y do spontanicznej dekolektywizacji rolnictwa, przy\u015bpieszenia liberalizacji cenzury, poprawienia relacji w\u0142adzy z ko\u015bcio\u0142em (w tym uwolnienia z wiezienia prymasa). Z\u0142udzenia spo\u0142ecze\u0144stwa wobec Gomu\u0142ki szybko przerwano, po demonstracjach w grudniu 1956 (w Warszawie, P\u0142ocku, Olecku, Bydgoszczy i Szczecinie) w\u0142adze utworzy\u0142y Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej. ZOMO<\/strong> przeznaczone by\u0142o do pacyfikacji demonstracji.<\/p>\r\n\r\n

W 1956 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki<\/strong> podlega\u0142 prze\u015bladowaniom. Prymas polski zosta\u0142 zwolniony z miejsca uwi\u0119zienia 28 pa\u017adziernika 1956 roku. 8 listopada 1956 powo\u0142ano Komisje Wsp\u00f3ln\u0105 Rz\u0105du i Episkopatu. Pomimo oczekiwa\u0144 episkopatu Gomu\u0142ka nie zlikwidowa\u0142 PAX. Dopuszczono jednak do pos\u0142ugi biskup\u00f3w na ziemiach zachodnich. Ko\u015bci\u00f3\u0142 oficjalnie wezwa\u0142 wiernych do udzia\u0142u w wyborach. Niestety ju\u017c w 1958 kr\u00f3tki okres normalizacji si\u0119 sko\u0144czy\u0142, drastycznie pogorszy\u0142y si\u0119 stosunki ko\u015bcio\u0142a z w\u0142adz\u0105. Od 1966 do 1968 w\u0142adze odmawia\u0142y prymasowi paszportu. W 1966 w 1000 rocznice chrztu Polski w\u0142adze odm\u00f3wi\u0142y Paw\u0142owi VI prawa wjazdu do PRL.<\/p>\r\n\r\n

Reakcja ZSRR na pa\u017adziernik 1956 by\u0142a radykalna. \u201eJedyny raz w dziejach PRL – w zasadzie zacz\u0119\u0142a si\u0119 ju\u017c radziecka interwencja zbrojna w Polsce\u201d. Armia Czerwona zosta\u0142a postawiona w stan gotowo\u015bci. Delegacja radziecka z Chruszczowem na czele przylecia\u0142a do PRL by przeciwstawi\u0107 si\u0119 powrotowi Gomu\u0142ki do w\u0142adzy. Chruszczow ordynarnie grozi\u0142 interwencj\u0105. Gomu\u0142ka nie da\u0142 mu si\u0119 zastraszy\u0107. Dopiero po naradach w gronie radzieckiego kierownictwa, Chruszczow zaakceptowa\u0142 Gomu\u0142k\u0119.<\/p>\r\n\r\n

W sierpniu 1968<\/strong> PRL wys\u0142a\u0142 wojsko by wraz z wojskami innych pa\u0144stw komunistycznych st\u0142umi\u0107 Prask\u0105 Wiosn\u0119<\/strong> (czyli pr\u00f3by liberalizacji i demokratyzacji systemu w Czechos\u0142owacji). Na CSRS najecha\u0142o 450.000 \u017co\u0142nierzy (i 6500 czo\u0142g\u00f3w) bloku sowieckiego. W tym 24.341 \u017co\u0142nierzy z PRL, uzbrojonych w 654 czo\u0142gi, 566 transporter\u00f3w, 370 dzia\u0142 r\u00f3\u017cnego typu, 4798 samolot\u00f3w, 36 \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Sowiecka interwencja w Czechos\u0142owacji pokazywa\u0142a \u017ce ZSRR nie pozwoli na PRL na suwerenno\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Kolejne niepokoje spo\u0142eczne mia\u0142y miejsce w marcu 1968<\/strong>roku. By\u0142o kilka r\u00f3wnoleg\u0142ych marc\u00f3w: antysemickie rozgrywki w PZPR, \u017cydowska emigracja z PRL (kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do odkrycia na nowo swojej \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci przez dotychczas uprzywilejowanych beniamink\u00f3w komunistycznej tyrani), strajki studenckie maj\u0105ce na celu demokratyzacje i liberalizacje (dzia\u0142acze studenccy tworzyli opozycje w latach osiemdziesi\u0105tych), prze\u015bladowanie inteligencji, konflikt nowych frakcji PZPR moczarowc\u00f3w z zwolennikami Gierka. Marzec rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 30 stycznia 1968 po ostatnim spektaklu \u201eDziad\u00f3w\u201d Adama Mickiewicza. Wtedy to oko\u0142o 2000 os\u00f3b przeciwnych cenzurze zosta\u0142o brutalnie rozp\u0119dzonych przez milicj\u0119 (brutalna pacyfikacje w miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej pot\u0119pi\u0142 Odzia\u0142 Warszawski zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich). Kilka tygodni p\u00f3\u017aniej z Uniwersytetu Warszawskiego usuni\u0119to Adama Michnika i Henryka Szlajfera. 8 marca przed UW odby\u0142 si\u0119 wi\u0119c w ich obronie. Przez kolejne trzy tygodnie trwa\u0142y antykomunistyczne wyst\u0105pienia m\u0142odzie\u017cy (student\u00f3w, licealist\u00f3w i robotnik\u00f3w). Zamieszki mia\u0142y miejsce w miastach akademickich: Warszawie, Gda\u0144sku, Gliwicach, Katowicach, Krakowie, Lublinie, \u0141odzi, Poznaniu, Szczecinie i Wroc\u0142awiu. Wiece w: Bia\u0142ymstoku, Bydgoszczy, Olsztynie, Opolu i Toruniu. Zamieszki mia\u0142y te\u017c miejsce w miastach bez o\u015brodk\u00f3w akademickich: Bielsku Bia\u0142ej, Legnicy, Radomiu, Tarnowie. Antykomunistyczne napisy na murach pojawi\u0142y si\u0119 w kilkuset innych miejscowo\u015bciach. W odpowiedzi na spontaniczne protesty spo\u0142eczne w\u0142adze organizowa\u0142y w godzinach pracy przymusowe wiece poparcia dla PZPR.<\/p>\r\n\r\n

W marcu 1968 najwyra\u017aniej by\u0142o wida\u0107 jak niezadowolenie spo\u0142eczne dla swoich brudnych cel\u00f3w w walce frakcyjnej wykorzystywali ludzie z kr\u0119g\u00f3w w\u0142adzy. Dzi\u015b ten aspekt jest \u015bwiadomie przemilczany przez opiniotw\u00f3rcze \u015brodowiska zaanga\u017cowane w te wydarzenia. Podobnie \u015brodowiska te kreuj\u0105 fa\u0142szywy obraz marca 1968 przemilczaj\u0105c \u017ce marzec by\u0142 protestem te\u017c robotniczym<\/strong>. Protestowa\u0142y miasta pozbawione szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych: Bielsko Bia\u0142a, Legnica, Radom i Tarn\u00f3w. Najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 w\u015br\u00f3d zatrzymanych w ca\u0142ej Polsce stanowili robotnicy. Na 2735 zatrzymanych 937 by\u0142o robotnikami a oko\u0142o 600 studentami. Zatrzymano g\u0142\u00f3wnie m\u0142odych robotnik\u00f3w (czego najlepszym przyk\u0142adem by\u0142y d\u0142ugotrwa\u0142e niepokoje w\u015br\u00f3d m\u0142odych robotnik\u00f3w z Nowej Huty). Marzec by\u0142 wi\u0119c protestem m\u0142odych, m\u0142odych robotnik\u00f3w i student\u00f3w. W protestach brali te\u017c udzia\u0142 uczniowie lice\u00f3w, technik\u00f3w i szk\u00f3\u0142 zawodowych. K\u0142amstwem jest mit o wrogim stosunku robotnik\u00f3w do protestuj\u0105cych w marcu. Aktyw robotniczy bij\u0105cy protestuj\u0105cych student\u00f3w nie reprezentowa\u0142 robotnik\u00f3w – by\u0142 tworem i narz\u0119dziem PZPR<\/strong>, sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z aktywist\u00f3w PZPR broni\u0105cych swojego monopolu na koryto. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 aktywu robotniczego sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z oficer\u00f3w ludowego wojska polskiego i urz\u0119dnik\u00f3w z ministerstw przebranych za robotnik\u00f3w. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 robotnik\u00f3w kt\u00f3rych komuni\u015bci przymusowo pr\u00f3bowali wys\u0142a\u0107 do bicia student\u00f3w odm\u00f3wi\u0142a dokonania przest\u0119pstw (i bicia jak okre\u015blali w\u0142asnych dzieci). Robotnik\u00f3w nie skusi\u0142y nawet propozycje 2000 z\u0142 (miesi\u0119cznej pensji) za udzia\u0142 w biciu student\u00f3w. Anty studenckie wiece w zak\u0142adach pracy nie by\u0142y spontaniczne, z wielkim nak\u0142adem si\u0142 i \u015brodk\u00f3w organizowane by\u0142y przez PZPR. Robotnik\u00f3w zmuszano do udzia\u0142u w wiecach nienawi\u015bci, komunistom nie uda\u0142o si\u0119 jednak wykrzesa\u0107 w robotnikach entuzjazmu dla w\u0142adzy. W czasie walk robotnicy wspierali student\u00f3w. 15 marca 1968 w Gda\u0144sku po demonstracji zatrzymano 194 osoby (w tym 30 student\u00f3w, 83 m\u0142odych robotnik\u00f3w), w samej demonstracji bra\u0142o udzia\u0142 20.000 os\u00f3b w wi\u0119kszo\u015bci robotnik\u00f3w. Robotnicy okazywali pogard\u0119 aktywistom kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w atakach na student\u00f3w. Niestety sami studenci ulegli propagandzie w\u0142adz i uwierzyli \u017ce robotnicy s\u0105 im przeciwni<\/strong>. Komuni\u015bci by ukry\u0107 og\u00f3lnospo\u0142eczny charakter Marca kolportowali k\u0142amstwa \u017ce Marzec by\u0142 owocem spor\u00f3w mi\u0119dzy frakcjami PZPR i by\u0142 finansowany z zagranicy. Oczywi\u015bcie spontaniczno\u015b\u0107 protestu nie by\u0142a sprzeczna z tym \u017ce frakcje chcia\u0142y protest wykorzysta\u0107 dla swoich w\u0142asnych cel\u00f3w, i \u015brodowiska z PZPR same pewne wydarzenia w Marcu inspirowa\u0142y. Pokojowe manifestacje przeradza\u0142y si\u0119 w walki dopiero po ataku milicji. Atmosfer\u0119 demonstracji podgrzewali prowokatorzy z bezpieki (strzelaj\u0105c z broni palnej w stron\u0119 milicji, dokonuj\u0105c zniszcze\u0144 wystaw sklep\u00f3w i pl\u0105druj\u0105c ich wystawy, podpalaj\u0105c kioski i samochody).<\/p>\r\n\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie pozosta\u0142 oboj\u0119tny wobec Marca. 22 marca 1968 roku Episkopat Polski wystosowa\u0142 do w\u0142adz PRL list pot\u0119piaj\u0105cy przemoc w\u0142adz. Episkopat domaga\u0142 si\u0119: uwolnienia uwi\u0119zionych, zaprzestania terroru, prawdy w mediach. 3 maj\u0105 1968 roku Episkopat domaga\u0142 si\u0119 demokratyzacji i pot\u0119pia\u0142 oskar\u017cenia Polak\u00f3w o antysemityzm (przypomina\u0142 polsk\u0105 pomoc \u017cydom podczas II wojny \u015bwiatowej).<\/p>\r\n\r\n

Przyczyn\u0105 antysemickiej nagonki w marcu 1968 by\u0142a wygrana przez Izrael wojna sze\u015bciodniowa z arabami. Po zwyci\u0119skiej wojnie blok sowiecki zerwa\u0142 kontakty z Izraelem. Pa\u0144stwa bloku sowieckiego wspar\u0142y arab\u00f3w, USA wspar\u0142y \u017cyd\u00f3w. Po zerwaniu stosunk\u00f3w z pa\u0144stwem \u017cydowskim PZPR rozpocz\u0119\u0142a czystk\u0119 w swoich szeregach.<\/p>\r\n\r\n

W grudniu 1970<\/strong> roku 11 dni przed Bo\u017cym Narodzeniem w\u0142adze wprowadzi\u0142y drastyczne podwy\u017cki cen \u017cywno\u015bci. W odpowiedzi 14 grudnia zastrajkowa\u0142a stocznia gda\u0144ska. 16 grudnia podczas zamieszek milicja zabi\u0142a kilku robotnik\u00f3w, ci w odwecie podpalili kilka samochod\u00f3w MO i siedzib\u0119 PZPR. 16 grudnia milicja zabija kilku kolejnych robotnik\u00f3w. 17 grudnia protest spo\u0142eczny rozlewa si\u0119 na s\u0105siednie miasta (Elbl\u0105g, Gdyni\u0119, S\u0142upsk, Szczecin). Od 15 do 19 grudnia w starciach w miastach wybrze\u017ca (oraz w Bia\u0142ymstoku, Krakowie i Wa\u0142brzychu) wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy os\u00f3b. Spalono 19 budynk\u00f3w. Do pacyfikacji wybrze\u017ca w\u0142adze u\u017cy\u0142y 9.000 funkcjonariuszy MO, SB, ORMO i 27.000 \u017co\u0142nierzy. \u0179o\u0142nierze wystrzelali do robotnik\u00f3w 46.000 sztuk amunicji, u\u017cyli 550 czo\u0142g\u00f3w, 750 transporter\u00f3w opancerzonych, 2100 samochod\u00f3w, 108 \u015bmig\u0142owc\u00f3w, 40 jednostek p\u0142ywaj\u0105cych. W trakcie niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych wojsko zacz\u0119\u0142o mordowa\u0107 robotnik\u00f3w. Oficjalnie zgin\u0119\u0142o 45 os\u00f3b a 1165 by\u0142o rannych. Do ochrony budynk\u00f3w w innych cz\u0119\u015bciach PRL wykorzystano 61.000 \u017co\u0142nierzy, 1700 czo\u0142g\u00f3w, 1750 transporter\u00f3w, 8700 samochod\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

K\u0142amstwem jest twierdzenie \u017ce m\u0142odzie\u017c (rzekomo sparali\u017cowana strachem wyniesionym z marca 1968) nie popar\u0142a protest\u00f3w w 1970 roku. W rzeczywisto\u015bci studenci czynnie w\u0142\u0105czyli si\u0119 w antykomunistyczny protest. W\u015br\u00f3d 329 zatrzymanych by\u0142o 13 student\u00f3w (warto przy tym pami\u0119ta\u0107 \u017ce Uniwersytet Gda\u0144ski istnia\u0142 dopiero od kilku miesi\u0119cy). Niestety do i opozycjoni\u015bci w PRL i dzi\u015b powszechnie wierzy si\u0119 \u017ce marzec by\u0142 protestem inteligenckim a grudzie\u0144 robotniczym.<\/p>\r\n\r\n

Kryzys zwi\u0105zany z Grudniem spowodowa\u0142 \u017ce w\u0142adze w ZSRR i dzia\u0142acze PZPR uznali za stosown\u0105 zmian\u0119 w\u0142adz w PRL. W\u0142adz\u0119 przekazano w r\u0119ce Edwarda Gierka<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

24 czerwca 1976<\/strong> w\u0142adze zapowiedzia\u0142y ogromne podwy\u017cki (ceny mi\u0119sa wzros\u0142y o 69%, drobiu o 30%, mas\u0142a i nabia\u0142u o 50%, cukru o 100%). W ramach rekompensat najmniej zarabiaj\u0105c (poni\u017cej 1300 z\u0142) mieli dosta\u0107 rekompensaty po 260 z\u0142otych. Najwi\u0119cej zarabiaj\u0105cy (po 8000 z\u0142) mieli dosta\u0107 po 600 z\u0142. 25 czerwca 1976 roku zaprotestowali robotnicy w Radomiu, Ursusie i P\u0142ocku. Strajki mia\u0142y te\u017c miejsce w innych miejscowo\u015bciach. W sumie zastrajkowa\u0142y 97 zak\u0142ady w 24 wojew\u00f3dztwach. W Radomiu podczas demonstracji zdemolowano lokal PZPR i kilka sklep\u00f3w. Akcja demolowania sklep\u00f3w by\u0142a przeprowadzona przez prowokator\u00f3w z SB. Po po\u0142udniu protestuj\u0105cych zaatakowa\u0142a milicja (1600 umundurowanych i kilkuset po cywilnemu funkcjonariuszy). Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 gwa\u0142towne walki. Spalono siedzib\u0119 PZPR i MO. Milicja nie u\u017cy\u0142a broni palnej. Po spacyfikowaniu protest\u00f3w milicja wy\u0142apa\u0142a protestuj\u0105cych i torturowa\u0142a ich w komisariatach MO (z zatrzymanych zdzierano ubranie oraz bito ich po narz\u0105dach p\u0142ciowych i pi\u0119tach). Rzeczywista liczba zatrzymanych nie jest zanana. Oficjalnie zatrzymano 634 osoby w Radomiu, 172 w Ursusie, 55 w P\u0142ocku. W nast\u0119pnych dniach w\u0142adze zorganizowa\u0142y demonstracje pot\u0119piaj\u0105ce \u201ewarcho\u0142\u00f3w\u201d z Radomia i Ursusa. Permanentny kryzys b\u0119d\u0105cy owocem gospodarki socjalistycznej wymusi\u0142 wprowadzenie reglamentacji czyli kartek na \u017cywno\u015b\u0107<\/strong>. W odpowiedzi na prze\u015bladowanie robotnik\u00f3w powsta\u0142 Komitet Obrony Robotnik\u00f3w. KOR<\/strong> wspiera\u0142 finansowo, prawnie, medycznie prze\u015bladowanych. Udzielono pomocy ponad 1000 os\u00f3b.<\/p>\r\n\r\n

W 1976 roku prze\u015bladowanie ko\u015bcio\u0142a w PRL wci\u0105\u017c trwa\u0142o. Na 263 wnioski o pozwolenie na budow\u0119 nowego budynku ko\u015bcielnego w\u0142adze wyda\u0142y tylko 9 zg\u00f3d. PZPR proponowa\u0142 ko\u015bcio\u0142owi \u017ce udzieli kolejnych 30 zg\u00f3d na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w za poparcie ko\u015bcio\u0142a dla podwy\u017cek, ko\u015bci\u00f3\u0142 nie skorzysta\u0142 z oferty w\u0142adz i oficjalnie pot\u0119pi\u0142 represje w komunikacie 154 konferencji plenarnej Episkopatu Polski z 9 wrze\u015bnia 1976 roku.<\/p>\r\n\r\n

W 1980 roku PZPR liczy\u0142 3 miliony cz\u0142onk\u00f3w (18% doros\u0142ej populacji). PZPR by\u0142a koalicj\u0105 redystrybucyjn\u0105 zapewniaj\u0105c\u0105 kolaborantom dost\u0119p do koryta. System nomenklatury zapewnia\u0142 tylko cz\u0142onkom PZPR dost\u0119p do atrakcyjnych miejsc pracy.<\/p>\r\n\r\n

1 lipca 1980 w\u0142adze wprowadzi\u0142y podwy\u017cki. W odpowiedzi zastrajkowa\u0142o 177 zak\u0142ad\u00f3w pracy. 14 sierpnia 1980<\/strong> rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 strajk w stoczni gda\u0144skiej. Wraz z stoczni\u0105 strajkowa\u0142y i inne zak\u0142ady w tr\u00f3jmie\u015bcie. Stoczniowcy \u017c\u0105dali: przywr\u00f3cenia do pracy Anny Walentynowicz<\/strong> i zwolnionego kilka lat wcze\u015bniej Lecha Wa\u0142\u0119sy<\/strong>, postawienia pomnika zamordowanym w 1970 roku, utworzenia wolnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, zwolnienia wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, zapewnienia robotnikom takiej ochrony socjalnej jak\u0105 mieli funkcjonariusze MSW i wojskowi. 156 zak\u0142ad\u00f3w na czele ze stoczni\u0105 powo\u0142a\u0142o Mi\u0119dzyzak\u0142adowy Komitet Strajkowy. 18 sierpnia rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 strajk w Szczecinie. W trakcie strajku w\u0142adze masowo aresztowa\u0142y opozycjonist\u00f3w. 22 w stoczni gda\u0144skiej jako doradcy pojawili si\u0119 Mazowiecki i Geremek. 30 sierpnia w\u0142adze zawar\u0142y porozumienie z strajkuj\u0105cymi w Szczecinie, 31 sierpnia w Gda\u0144sku a 1 wrze\u015bnia na \u015al\u0105sku w Jastrz\u0119biu. Kilka dni p\u00f3\u017aniej PZPR odebra\u0142a w\u0142adze Gierkowi. Pomimo zawartych porozumie\u0144 we wrze\u015bnio strajkowa\u0142 jeszcze 1 milion robotnik\u00f3w. 10 listopada w\u0142adze zezwoli\u0142y na powo\u0142anie Niezale\u017cnego Samorz\u0105dnego Zwi\u0105zku Zawodowego Solidarno\u015b\u0107<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

Powstanie Solidarno\u015bci poprzedzi\u0142 wyb\u00f3r Karola Wojty\u0142y na papie\u017ca w pa\u017adzierniku 1978<\/strong>. W Sierpniu 1980 strajkuj\u0105cy robotnicy odwo\u0142ywali si\u0119 do symboliki religijnej. W trakcie strajk\u00f3w robotnikom towarzyszyli duchowni, w stoczni gda\u0144skiej msze \u015bwi\u0119te odprawia\u0142 ksi\u0105dz Henryk Jankowski<\/strong>. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie kry\u0142 swojej sympatii dla Solidarno\u015bci, po\u015bredniczy\u0142 w kontaktach robotnik\u00f3w z w\u0142adzami.<\/p>\r\n\r\n

12 grudnia 1981<\/strong> o godzinie 14.00 rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 dzia\u0142ania zwi\u0105zane z wprowadzeniem uprzednio przygotowanego Stanu Wojennego<\/strong>. Stan Wojenny oficjalnie wprowadzono w nocy z soboty na niedziele kiedy wi\u0119kszo\u015b\u0107 zak\u0142ad\u00f3w pracy nie pracowa\u0142a. W Gda\u0144sku obradowa\u0142a Komisja Krajowa NSZZ Solidarno\u015b\u0107. Dzia\u0142aniom w\u0142adz sprzyja\u0142a bardzo mro\u017ana i \u015bnie\u017cna zima. W\u0142adz\u0119 w PRL przej\u0119\u0142a Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego. Na czele WRON sta\u0142 Jaruzelski r\u00f3wnocze\u015bnie pe\u0142ni\u0105cy funkcje prezesa rady ministr\u00f3w i ministra obrony. W\u0142adze internowa\u0142y 10.000 opozycjonist\u00f3w, zablokowa\u0142y telefony, zmilitaryzowa\u0142y radio i telewizje, zakaza\u0142y zgromadze\u0144 nawet w prywatnych mieszkaniach, zawiesi\u0142y prawa obywatelskie, wprowadzi\u0142y godzin\u0119 milicyjn\u0105 (od 22.00 do 6.00), zamkn\u0119\u0142y szko\u0142y. W czasie stanu wojennego ukazywa\u0142a si\u0119 tylko \u201eTrybuna Ludu\u201d i \u201e\u0179o\u0142nierz Wolno\u015bci\u201d. Stan wojenny wprowadza\u0142o 30.000 funkcjonariuszy MSW (MO, ZOMO, SB), 49.000 Rezerwy Oddzia\u0142\u00f3w MO, 70.000 \u017co\u0142nierzy (w sumie z odwodami 200.000), 1400 pojazd\u00f3w opancerzonych, 1750 czo\u0142g\u00f3w, 500 woz\u00f3w piechoty, 900 samochod\u00f3w, setki \u015bmig\u0142owc\u00f3w i samolot\u00f3w. 25% si\u0142 zgromadzono w Warszawie. W odpowiedzi na wprowadzenie Stanu Wojennego zastrajkowa\u0142o 199 zak\u0142ad\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 zak\u0142ad\u00f3w spacyfikowa\u0142o wojsko i milicja (w Kopalni Wujek zabito 6 g\u00f3rnik\u00f3w).<\/p>\r\n\r\n

Po 13 grudnia 1981 ko\u015bci\u00f3\u0142 domaga\u0142 si\u0119 uwolnienia internowanych i apelowa\u0142 do opozycji o rozwag\u0119. Rozbicie Solidarno\u015bci spowodowa\u0142o \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 sta\u0142 si\u0119 jedynym reprezentantem spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\r\n\r\n

W latach 1980-1981 ZSRR by\u0142 zaanga\u017cowany w Afganistanie. Wojna by\u0142a zbyt kosztowna dla ZSRR. Sowieci bali si\u0119 interwencji w PRL, obwiali si\u0119 krwawych walk i kosztownej okupacji.<\/p>\r\n\r\n

Jan Bodakowski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Co par\u0119 lat okupowan\u0105 przez sowieckich kolaborant\u00f3w Polsk\u0105 wstrz\u0105sa\u0142y wybuchy niezadowolenia spo\u0142ecznego. Polacy pozbawieni mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142ywu na rzeczywisto\u015b\u0107 tylko poprzez protesty mogli wyrazi\u0107 swoje niezadowolenie. Opisa\u0142 je Jerzy Eisler w ksi\u0105\u017cce \u201ePolskie miesi\u0105ce czyli kryzys(y) w PRL\u201d wydanej przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej. W PRL trwa\u0142 jeden i ten sam strukturalny kryzys \u201eniedemokratycznej i nie suwerennej […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[132,66,81,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32034"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32034"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32034\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}