{"id":31955,"date":"2011-02-05T18:44:46","date_gmt":"2011-02-05T23:44:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=31955"},"modified":"2011-02-05T18:44:46","modified_gmt":"2011-02-05T23:44:46","slug":"biznes-w-xviii-wieku-michal-pluta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=31955","title":{"rendered":"Biznes w XVIII wieku – Micha\u0142 Pluta<\/em>"},"content":{"rendered":"

Bohdan Baranowski w jednej ze swoich ksi\u0105\u017cek wspomina o furmanie \u017cyj\u0105cym w XVIII wieku w Wilnie – Kazimierzu Stanis\u0142awskim. Wiele o nim nie wiemy, ale te informacje, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 w \u017ar\u00f3d\u0142ach mog\u0105 sk\u0142oni\u0107 do paru refleksji o tamtych i obecnych czasach. Jak zwykle, gdy por\u00f3wnuje si\u0119 stan Polski i sytuacj\u0119 Polak\u00f3w przed wiekami z III RP i sytuacj\u0105 jej mieszka\u0144c\u00f3w, to trudno o weso\u0142e refleksje. Ale co tam! Czasem lepiej si\u0119 troch\u0119 zasmuci\u0107 ni\u017c \u015bmia\u0107 si\u0119 jak g\u0142upi do sera.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Kazimierz Stanis\u0142awski przyszed\u0142 na \u015bwiat w rodzinie, w kt\u00f3rej zaw\u00f3d by\u0142 dziedziczony z pokolenia na pokolenie. Jego dziad i ojciec trudnili si\u0119 furma\u0144stwem. Wiemy, \u017ce ten drugi specjalizowa\u0142 si\u0119 w wyjazdach do Prus Wschodnich (dawnych Prus Ksi\u0105\u017c\u0119cych) i takiej te\u017c specjalizacji pragn\u0105\u0142 najwyra\u017aniej dla swego syna. Oto bowiem, nie tylko sam uczy\u0142 Kazimierza fachu, ale te\u017c, zgodnie z \u00f3wczesn\u0105 praktyk\u0105 rzemie\u015blnik\u00f3w, wys\u0142a\u0142 go na 3 lata do \u201epana Bursza kr\u00f3lewieckiego furmana\u201d (pewnie jakiego\u015b swojego znajomego), aby tam podpatrywa\u0142 to, co najlepsze w furma\u0144skiej profesji, nauczy\u0142 si\u0119 j\u0119zyka niemieckiego, obyczaj\u00f3w panuj\u0105cych w Prusach oraz sposobu post\u0119powania z tamtejszymi urz\u0119dnikami i \u017co\u0142nierzami. I wszystko. A teraz, zaraz po szko\u0142ach ludziska trafiaj\u0105 prosto do Urz\u0119du Pracy, aby zarejestrowa\u0107 si\u0119 jako bezrobotni, a dziatwa, mimo, \u017ce od ma\u0142ego jest nauczana w szko\u0142ach j\u0119zyk\u00f3w obcych, jako\u015b nie chce gada\u0107 \u201epo cudzoziemsku\u201d. Prosz\u0119, kiedy\u015b, aby zdoby\u0107 dochodowy zaw\u00f3d nie trzeba by\u0142o szk\u00f3\u0142, studi\u00f3w, zwyk\u0142ych, licencjackich i podyplomowych, Ministerstwa Edukacji Narodowej, program\u00f3w nauczania, dyrektor\u00f3w szk\u00f3\u0142 i zast\u0119pc\u00f3w dyrektor\u00f3w, a nawet kuratori\u00f3w. Ojciec nauczy\u0142 syna profesji i wystarczy\u0142o.<\/p>\r\n\r\n

I tak sobie Kazimierz Stanis\u0142awski wozi\u0142 ludzi, za pieni\u0105dze oczywi\u015bcie, zgodnie ze sw\u0105 specjalno\u015bci\u0105 po pa\u0144stwie pruskim, a to do Kr\u00f3lewca, a to do K\u0142ajpedy, Berlina, Drezna, Frankfurtu nad Odr\u0105 czy Lipska. I prosz\u0119, wozi\u0142 tych ludzi bez pozwolenia na przew\u00f3z os\u00f3b, pozwolenia na prac\u0119, bez ZUS-u, bada\u0144 okresowych, zdrowotnych, sk\u0142adki rentowej, kursu obs\u0142ugi konia, dowodu rejestracyjnego wozu i innych papier\u00f3w. Wychodzi na to, \u017ce one wcale nie s\u0105 potrzebne, \u017ceby przewie\u017a\u0107 cz\u0142owieka z punktu A do punktu B. Ciekawe czy o tym wiedz\u0105 urz\u0119dnicy i partia rz\u0105dz\u0105ca obecnie III RP, kt\u00f3ra to zapowiada\u0142a wyzwalanie energii Polak\u00f3w?<\/p>\r\n\r\n

W 1755 r. przyjecha\u0142 do Wilna pewien oficer narodowo\u015bci francuskiej, kt\u00f3ry jaki\u015b czas s\u0142u\u017cy\u0142 w armii rosyjskiej. Podr\u00f3\u017cowa\u0142 on wraz z \u017con\u0105 z Petersburga do swojej ojczyzny. I \u00f3w wojak zaproponowa\u0142 Stanis\u0142awskiemu, aby ten zawi\u00f3z\u0142 go do Drezna. Stanis\u0142awskiemu akurat ten kurs nie za bardzo odpowiada\u0142, w\u0142a\u015bnie wr\u00f3ci\u0142 z Prus i mia\u0142 zm\u0119czone chabety. Ale skoro klientowi spieszy\u0142o si\u0119, obrotny furman kupi\u0142 dwa m\u0142ode koniska o du\u017cej warto\u015bci. Mia\u0142 zamiar sprzeda\u0107 je w Dre\u017anie, gdzie ceny koni by\u0142y znacznie wy\u017csze ni\u017c w Wilnie. Kupi\u0142 te\u017c now\u0105, solidn\u0105 i kosztown\u0105 kolas\u0119. No tak, ale nie zap\u0142aci\u0142 podatku od wzbogacenia, nie musia\u0142 kolasy rejestrowa\u0107, zwierz\u0105t ksi\u0119gowa\u0107, nie musia\u0142 p\u0142aci\u0107 ZUS-u i stu innych podatk\u00f3w, op\u0142at, danin, wi\u0119c mia\u0142 czas i pieni\u0105dze, aby zapewni\u0107 wygodn\u0105 i bezpieczn\u0105 podr\u00f3\u017c swemu klientowi. W ko\u0144cu co nowe to nowe i co solidne to solidne! Gdyby i dzisiaj wszystko by\u0142o tak proste, to pewnie po naszych drogach je\u017adzi\u0142oby wi\u0119cej nowych, bezpieczniejszych autobus\u00f3w, ale skoro w\u0142a\u015bciciele firm przewozowych musz\u0105 p\u0142aci\u0107 na ka\u017cdym kroku za certyfikaty, badania, pozwolenia itd., do tego podatki i \u0142ap\u00f3wki to w kieszeniach nie zostaje im a\u017c tak wiele pieni\u0119dzy. I za co maj\u0105 kupi\u0107 nowy autokar? Ale gdyby by\u0142o inaczej, to z czego \u017cyliby urz\u0119dnicy i za co braliby \u0142ap\u00f3wki? A te konie, to Stanis\u0142awski wywi\u00f3z\u0142 z Rzeczypospolitej bez zgody w\u0142adz weterynaryjnych, bez ich \u017cyciorysu, obr\u0105czek, kolczyk\u00f3w i paru innych rzeczy. Gdyby musia\u0142 za\u0142atwi\u0107 tyle r\u00f3\u017cnych spraw biurokratycznych na jakie skazani s\u0105 przedsi\u0119biorcy w III RP, to pewnie trwa\u0142oby to kilka miesi\u0119cy i pewnie klient pr\u0119dzej zaszed\u0142by na nogach z Wilna do Drezna nios\u0105c na plecach \u017con\u0119.<\/p>\r\n\r\n

Ale wtedy te\u017c \u0142atwo nie by\u0142o. W zaje\u017adzie na Pradze dw\u00f3ch miejscowych z\u0142odziejaszk\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142o Stanis\u0142awskiemu ukra\u015b\u0107 konie, ale dzielny furman \u201eprzy pomocy pistolet\u00f3w\u201d, kt\u00f3re zawsze wozi\u0142 ze sob\u0105, zmusi\u0142 ich do ucieczki. Niestety, nie wiemy czy wystrzeli\u0142, czy tylko pomacha\u0142 pistoletami. Dla nas wa\u017cniejsze jest to, \u017ce teraz, po pierwsze nie mia\u0142by pozwolenia na bro\u0144, bo przecie\u017c on ani z milicji, ani z mafii. Po drugie, nawet gdyby mia\u0142 pozwolenie i u\u017cy\u0142by broni, to zaraz spad\u0142aby mu na g\u0142ow\u0119 policja i nu\u017ce go aresztowa\u0107, nu\u017ce przes\u0142uchiwa\u0107, nu\u017ce osadza\u0107 w areszcie, nu\u017ce dochodzenia czyni\u0107. Niewa\u017cne, \u017ce broni\u0142 si\u0119 przed kradzie\u017c\u0105! Je\u015bli wystrzeli\u0142 i trafi\u0142 z\u0142odzieja, to mo\u017ce dopiero po dziesi\u0119ciu latach jaki\u015b s\u0105d w ko\u0144cu uzna\u0142by, \u017ce by\u0142a to obrona konieczna, ale takiej pewno\u015bci nie ma. Grunt, \u017ce przez ten czas ca\u0142y interes mieszka\u0144ca Wilna szlag by trafi\u0142. Oczywi\u015bcie, gdyby to mia\u0142o miejsce w III RP, Stanis\u0142awski, skoro, jak widzimy, by\u0142 cz\u0142owiekiem rozs\u0105dnym, pozwoli\u0142by okra\u015b\u0107 si\u0119 z tych dw\u00f3ch koni. Straci\u0142by na tym mniej, ni\u017c gdyby si\u0119 broni\u0142 przed z\u0142odziejami.<\/p>\r\n\r\n

Po paru przygodach, dwukrotnym wr\u0119czaniu \u0142ap\u00f3wek, najpierw saskim, p\u00f3\u017aniej pruskim \u017co\u0142nierzom, kt\u00f3rzy w\u00f3wczas pe\u0142nili funkcj\u0119 kogo\u015b w rodzaju celnik\u00f3w i stra\u017cy granicznej (wida\u0107 u nich nic si\u0119 nie zmienia, mo\u017ce tylko wysoko\u015b\u0107 pobieranych \u0142ap\u00f3wek), przez Drezno, gdzie rozsta\u0142 si\u0119 z francuskim ma\u0142\u017ce\u0144stwem, z innym klientem, dotar\u0142 do Berlina. W Berlinie za dobr\u0105 cen\u0119 sprzeda\u0142 dwa m\u0142ode konie i kolask\u0119, a kupi\u0142 dwa starsze, kt\u00f3re jednak mog\u0142y jeszcze par\u0119 lat pracowa\u0107 oraz zwyk\u0142y, ch\u0142opski w\u00f3z. Na koniach zarobi\u0142 ca\u0142kiem sporo. W stolicy Prus uda\u0142o mu si\u0119 te\u017c zakupi\u0107 po niskiej cenie du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 farby, o kt\u00f3rej wiedzia\u0142, \u017ce jest poszukiwana przez wile\u0144skich sukiennik\u00f3w i garbarzy. I prosz\u0119, zrobi\u0142 to bez pozwolenia na przew\u00f3z chemikali\u00f3w, bez dostosowania pojazdu do przewozu tego typu towar\u00f3w, bez oznacze\u0144, szkole\u0144 dla kierowc\u00f3w i paru innych rzeczy! W drodze powrotnej do domu przytrafi\u0142o mu si\u0119 \u201e\u015bwiadczy\u0107 furma\u0144sk\u0105 us\u0142ug\u0119\u201d, jakiej\u015b starszej pani, kt\u00f3ra podr\u00f3\u017cowa\u0142a z \u201edwoma m\u0142\u00f3dkami\u201d do Warszawy, oraz wie\u017a\u0107 z Warszawy do Wilna st\u00f3\u0142 dla jakiego\u015b ziemianina.<\/p>\r\n\r\n

Stanis\u0142awski zarobi\u0142 na \u015bwiadczonych przez siebie us\u0142ugach i dokonanych transakcjach niema\u0142o pieni\u0119dzy. W III RP lata\u0142by od urz\u0119du do urz\u0119du po pozwolenia, przechodzi\u0142by szkolenia, lata\u0142by na kursy, sta\u0142 w kolejce po certyfikaty, kupowa\u0142 znaczki skarbowe, buli\u0142 za ka\u017cdy niepotrzebny do niczego \u015bwistek papieru i tak dalej i tak dalej. Prosz\u0119, ta \u201ez\u0142a\u201d Rzeczpospolita szlachecka, z podzia\u0142ami stanowymi, przywilejami itd., zapewnia\u0142a swoim mieszka\u0144com wi\u0119ksz\u0105 wolno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 ni\u017c ta wspania\u0142a III RP. I po co komu ta III RP?<\/p>\r\n\r\n

Micha\u0142 Pluta<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bohdan Baranowski w jednej ze swoich ksi\u0105\u017cek wspomina o furmanie \u017cyj\u0105cym w XVIII wieku w Wilnie – Kazimierzu Stanis\u0142awskim. Wiele o nim nie wiemy, ale te informacje, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 w \u017ar\u00f3d\u0142ach mog\u0105 sk\u0142oni\u0107 do paru refleksji o tamtych i obecnych czasach. Jak zwykle, gdy por\u00f3wnuje si\u0119 stan Polski i sytuacj\u0119 Polak\u00f3w przed wiekami z […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[52],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31955"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31955"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31955\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31955"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31955"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31955"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}