{"id":31864,"date":"2011-02-04T12:10:28","date_gmt":"2011-02-04T17:10:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=31864"},"modified":"2011-02-04T12:10:28","modified_gmt":"2011-02-04T17:10:28","slug":"teoria-wojny-subtelnej-marek-jan-chodakiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=31864","title":{"rendered":"Teoria wojny subtelnej &#8211; <em>Marek Jan Chodakiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"<p>Sun Tzu to chi\u0144ski kondotier, kt\u00f3ry \u017cy\u0142 dwa i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca lat temu.  Bez w\u0105tpienia jest najwi\u0119kszym orientalnym mistrzem strategii wojennej.  Naucza\u0142, \u017ce \u201ewojowanie jest\u00a0oparte na oszukiwaniu\u201d (str. 9). I  t\u0142umaczy\u0142: \u201est\u0105d wynika, \u017ce walczy\u0107 i podbija\u0107 we wszystkich swoich  bitwach nie stanowi najwi\u0119kszego sukcesu. Najwi\u0119kszy sukces to  umiej\u0119tno\u015b\u0107 z\u0142amania oporu wroga bez walki\u201d (str. 15). <strong>Sun Tzu by\u0142 po prostu prekursorem wojny psychologicznej<\/strong>.  Arcydzie\u0142o \u201eSztuka wojny\u201d (\u201eThe Art\u00a0of War\u201d, t\u0142um. Lionel Giles, red.  Dallas Galvin; Barnes and Noble Classics, New York, 2003 &#8211; za wydaniem z  1910 r.) podzielone jest na 13 ksi\u0105g &#8211; od \u201eformu\u0142owania plan\u00f3w\u201d do  \u201ewykorzystania szpieg\u00f3w\u201d. <strong>Og\u00f3lnie bior\u0105c, prawdziwy strateg powinien zna\u0107 geografi\u0119, histori\u0119, kultur\u0119 oraz psychologi\u0119<\/strong>.  Podobnie jak \u201eKsi\u0119cia\u201d Machiavellego, r\u00f3wnie\u017c \u201eSztuk\u0119 wojny\u201d mo\u017cna  czyta\u0107 jak d\u0142ugie podanie o prac\u0119. \u201eGenera\u0142, kt\u00f3ry pos\u0142ucha mej rady i  j\u0105 zastosuje, zwyci\u0119\u017cy &#8211; tego trzeba zatrzyma\u0107 jako\u00a0komendanta! Genera\u0142,  kt\u00f3ry ani nie pos\u0142ucha mej rady, ani si\u0119 do niej nie zastosuje,  zostanie pokonany. Trzeba go zwolni\u0107!\u201d (str. 8).<\/p>\r\n\r\n<p><strong>Wypisa\u0142em kilkana\u015bcie charakterystycznych porad Sun Tzu<\/strong>.  Co do plan\u00f3w: \u201egdy przygotujemy si\u0119 na wiele ewentualno\u015bci, zwyci\u0119\u017cymy.  A gdy zaledwie\u00a0na kilka, zawiedzie nas to do kl\u0119ski\u201d (str. 9). Nale\u017cy  unika\u0107 naiwno\u015bci: \u201eSztuka wojny uczy nas, aby\u015bmy nie polegali na  mo\u017cliwo\u015bci, \u017ce wr\u00f3g nie nadejdzie, lecz polegali na w\u0142asnej zdolno\u015bci do  przywitania go; nie na szansie, \u017ce nie zaatakuje nas, ale na fakcie, \u017ce  nasza pozycja jest nie do zdobycia\u201d (str. 36). Przypomnijmy, \u017ce  podstaw\u0105 zwyci\u0119stwa jest oszukiwanie: \u201eGdy jeste\u015bmy zdolni do ataku,  musimy wydawa\u0107 si\u0119 niezdolnymi. Wyprowadzaj\u0105c nasze si\u0142y do walki,  udajmy, \u017ce jeste\u015bmy pasywni; gdy jeste\u015bmy blisko, musimy przekona\u0107  wroga, \u017ce jeste\u015bmy daleko. A gdy daleko, trzeba udawa\u0107, \u017ce jeste\u015bmy  blisko\u201d (str. 9). Oszukiwa\u0107 nale\u017cy nie tylko wroga, ale r\u00f3wnie\u017c w\u0142asnych  podkomendnych: Genera\u0142 \u201emusi potrafi\u0107 namiesza\u0107 w m\u00f3zgach swoim  oficerom i \u017co\u0142nierzom poprzez fa\u0142szywe raporty i czyny, utrzymuj\u0105c ich w  ten spos\u00f3b w kompletnej niewiedzy\u201d (str. 50). Przed wojskiem trzeba  ukrywa\u0107 trudno\u015bci, a nag\u0142a\u015bnia\u0107 optymistyczne aspekty kampanii.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>Dla Sun Tzu wojowanie jest ostateczno\u015bci\u0105<\/strong>.  Zwyci\u0119stwo musi zosta\u0107 osi\u0105gni\u0119te jak najszybciej. \u201eNie istnieje  przyk\u0142ad kraju, kt\u00f3ry zyska\u0142 na d\u0142ugiej wojnie\u201d (str. 12). Chodzi  przecie\u017c o to, aby \u201etwym najwi\u0119kszym celem by\u0142o zwyci\u0119stwo, a nie  przewlek\u0142e kampanie\u201d (str. 13). Pami\u0119taj jednak, \u017ce \u201etak jak woda nie ma  sta\u0142ego kszta\u0142tu, r\u00f3wnie\u017c na wojnie nie ma sta\u0142ych warunk\u00f3w\u201d (str. 30).  Dalej \u201eunikaj cel\u00f3w silnych, uderzaj w s\u0142abe\u201d (str. 30). I ucz si\u0119  geografii: \u201enie jeste\u015bmy gotowi stan\u0105\u0107 na czele armii, dop\u00f3ki nie  zaznajomimy si\u0119 z obliczem kraju: jego g\u00f3rami i lasami, przepa\u015bciami i  dolinami, bagnami i trz\u0119sawiskami\u201d (str. 32). Nast\u0119pnie: \u201eszybko\u015b\u0107 jest  esencj\u0105 wojny\u201d (str. 49).<\/p>\r\n\r\n<p>Dow\u00f3dcy musz\u0105 mie\u0107 odpowiednie do\u015bwiadczenie: \u201etylko ten, kt\u00f3ry  dok\u0142adnie pozna\u0142 z\u0142o wojny, jest w stanie dog\u0142\u0119bnie zrozumie\u0107 korzystny  spos\u00f3b jej prowadzenia\u201d (str. 12). Dobry dow\u00f3dca \u201eszuka bitwy dopiero  wtedy, gdy ju\u017c zwyci\u0119\u017cy\u0142\u201d. Z\u0142y dow\u00f3dca \u201enajpierw walczy, a dopiero potem  szuka zwyci\u0119stwa\u201d. Tego ostatniego czeka niechybna kl\u0119ska (str. 20).  \u201eNaturalne \u015brodowisko kraju jest najlepszym sojusznikiem \u017co\u0142nierza. Lecz  zdolno\u015b\u0107 do oceny wroga, kontrolowania si\u0142, m\u0105drego  oszacowywania\u00a0niebezpiecze\u0144stw, trudno\u015bci i dystans\u00f3w &#8211; to dopiero  stanowi o wielko\u015bci genera\u0142a\u201d (str. 45). Ponadto dobry w\u00f3dz musi  \u201edzia\u0142a\u0107 w zgodzie z prawem moralnym\u201d, co pozwoli mu \u201ekontrolowa\u0107  sukces\u201d. Samodyscyplina jest kluczem do wodzostwa (str. 20). \u201eGenera\u0142 ma  milcze\u0107 i w ten spos\u00f3b zapewni\u0107 zwyci\u0119stwo. Musi by\u0107 prawy i  sprawiedliwy, aby w ten spos\u00f3b utrzymywa\u0107 porz\u0105dek\u201d (str. 50).<\/p>\r\n\r\n<p>Sun Tzu radzi: \u201eJe\u015bli znasz wroga i siebie, twoje zwyci\u0119stwo nie  ulega w\u0105tpliwo\u015bci. Je\u015bli znasz Niebo i Ziemi\u0119, zwyci\u0119stwo swoje  sfinalizujesz\u201d (str. 46). Co do \u017co\u0142nierzy: \u201eaby zabijali wroga, u  naszych ludzi trzeba wywo\u0142a\u0107 gniew; trzeba im uzmys\u0142owi\u0107, \u017ce b\u0119d\u0105  korzy\u015bci z pobicia wroga, \u017ce zostan\u0105 za to wynagrodzeni\u201d (str. 12). I  musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie ma r\u00f3\u017cnicy, czy si\u0119 dowodzi du\u017c\u0105, czy ma\u0142\u0105 si\u0142\u0105.  \u201eJest to tylko kwestia odpowiedniego dysponowania oddzia\u0142ami\u201d (str.  23). Sun Tzu uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u017co\u0142nierzy\u00a0nale\u017cy traktowa\u0107 \u201epo ludzku\u201d, ale te\u017c  nale\u017cy \u201etrzyma\u0107 ich w ryzach \u017celaznej dyscypliny\u201d (str. 41).<\/p>\r\n\r\n<p>Zawsze trzeba stosowa\u0107 fortele. Chodzi o to, \u017ce \u201enajlepiej jest  zdoby\u0107 kraj wroga bez \u017cadnych zniszcze\u0144\u201d. To samo dotyczy wrogich  oddzia\u0142\u00f3w. \u201eDlatego zdolny w\u00f3dz pokonuje wrogie armie bez \u017cadnej walki;  zdobywa ich miasta bez oblegania ich; zajmuje ich kr\u00f3lestwa bez d\u0142ugich  dzia\u0142a\u0144 w polu\u201d (str. 16). W ten spos\u00f3b w\u00f3dz zachowa swoje si\u0142y i stanie  si\u0119 panem imperium. Sun Tzu ostrzega\u0142: \u201eJe\u015bli znasz wroga i siebie, nie  musisz l\u0119ka\u0107 si\u0119 o wynik nawet stu bitew. Je\u015bli znasz siebie, ale nie  wroga, na ka\u017cde twoje zwyci\u0119stwo przypadnie jedna pora\u017cka. Je\u015bli nie  znasz ani wroga, ani siebie, przepadniesz w ka\u017cdej bitwie\u201d (str. 17).<\/p>\r\n\r\n<p>Z taktycznych spraw wa\u017cne jest, \u017ce \u201ezabezpieczenie przed kl\u0119sk\u0105  oznacza konieczno\u015b\u0107 stosowania taktyki obronnej; zdolno\u015b\u0107 pokonania  wroga oznacza stosowanie taktyki ofensywnej\u201d (str. 19). Dowodz\u0105c  wojskiem, pami\u0119tajmy, \u017ce \u201eudawanie chaosu oznacza doskona\u0142\u0105 dyscyplin\u0119;  udawanie strachu oznacza odwag\u0119; udawanie s\u0142abo\u015bci oznacza si\u0142\u0119\u201d (str.  24). I w taki spos\u00f3b stale nale\u017cy tumani\u0107 wroga. \u201eO boska sztuko  subtelno\u015bci i tajno\u015bci! Dzi\u0119ki tobie uczymy si\u0119 by\u0107 niewidzialni i  nies\u0142yszalni, wi\u0119c dlatego mo\u017cemy trzyma\u0107 losy wroga w naszych r\u0119kach\u201d  (str. 28). Za \u017cadn\u0105 cen\u0119 nie mo\u017cna ujawnia\u0107 w\u0142asnej strategii. Taktyk\u0119  trzeba zmienia\u0107 stale, nigdy nie\u00a0powtarza\u0107 tych manewr\u00f3w, kt\u00f3re ostatnio  \u201eprzynios\u0142y nam zwyci\u0119stwo\u201d (str. 30).<\/p>\r\n\r\n<p>\u201eM\u0105dry genera\u0142 (\u2026) unika armii, kt\u00f3ra ma serce do walki, ale atakuje  tak\u0105, kt\u00f3ra (\u2026) nastawiona jest na odwr\u00f3t. To jest sztuka badania  nastawienia wroga\u201d (str. 34). Ale okr\u0105\u017cywszy wroga, nale\u017cy zawsze da\u0107 mu  mo\u017cliwo\u015b\u0107 ucieczki, a nie stara\u0107 si\u0119 go ca\u0142kowicie zniszczy\u0107: \u201eNie  naciskaj zdesperowanego wroga zbyt mocno\u201d (str. 34). Taki wr\u00f3g mo\u017ce  przecie\u017c w obronie \u017cycia wygra\u0107 przegran\u0105 ju\u017c dla siebie bitw\u0119. Po  zwyci\u0119stwie \u201euj\u0119tych \u017co\u0142nierzy nale\u017cy traktowa\u0107 dobrze i z sercem\u201d. A  potem trzeba ich wcieli\u0107 we w\u0142asne szeregi. W ten spos\u00f3b \u201epowi\u0119kszymy  w\u0142asne si\u0142y\u201d (str. 13).<\/p>\r\n\r\n<p>Sun Tzu zach\u0119ca te\u017c do zatrudniania kolaborant\u00f3w &#8211; \u201emiejscowych  przewodnik\u00f3w\u201d (str. 52). No i naturalnie szpieg\u00f3w. Wywiad i kontrwywiad  s\u0105 chyba najwa\u017cniejszymi\u00a0narz\u0119dziami stratega. Daj\u0105 mu bowiem wiedz\u0119.  \u201eWiedza zdobyta z wyprzedzeniem umo\u017cliwia m\u0105dremu w\u0142adcy i dobremu  genera\u0142owi uderzenie i zwyci\u0119stwo oraz osi\u0105gni\u0119cie rzeczy, kt\u00f3re s\u0105  niedost\u0119pne dla zwyk\u0142ych \u015bmiertelnik\u00f3w\u201d (str. 60).<\/p>\r\n\r\n<p>Sun Tzu dzieli szpieg\u00f3w na pi\u0119\u0107 kategorii. W\u0142a\u015bciwie wszyscy oni s\u0105  przeznaczeni na stracenie. Moja ulubiona kategoria to szpiedzysamob\u00f3jcy.  Maj\u0105 za zadanie wprowadzi\u0107 wroga w b\u0142\u0105d fa\u0142szywymi dzia\u0142aniami. A inni  szpiedzy denuncjuj\u0105 ich wrogowi, aby dope\u0142ni\u0107 fortelu. \u201eZ nikim w ca\u0142ej  armii nie utrzymywa\u0107 \u015bci\u015blejszych zwi\u0105zk\u00f3w ni\u017c ze szpiegami. Nikogo  innego nie nale\u017cy lepiej wynagradza\u0107. I na \u017cadnym innym polu nie nale\u017cy  zachowywa\u0107 wi\u0119kszej tajemnicy\u201d (str. 60). Szczeg\u00f3lnie nale\u017cy  ho\u0142ubi\u0107\u00a0szpieg\u00f3w-zdrajc\u00f3w &#8211; tych, kt\u00f3rzy przeszli na twoj\u0105 stron\u0119.  \u201eCelem ostatecznym szpiegowania (\u2026) jest wiedza o wrogu. A wiedz\u0119 t\u0119  mo\u017cna uzyska\u0107 przede wszystkim od przekabaconego szpiega. Dlatego rzecz\u0105  podstawow\u0105 jest traktowanie go z wielk\u0105 hojno\u015bci\u0105\u201d (str. 61). Sun Tzu  ostrzega: \u201eB\u0105d\u017a subtelny! B\u0105d\u017a subtelny! W ka\u017cdej sytuacji korzystaj z  us\u0142ug szpieg\u00f3w\u201d (str. 60).<\/p>\r\n\r\n<p>Podsumowuj\u0105c: <strong>Sun Tzu jest wielkim or\u0119downikiem umiarkowania w wojowaniu<\/strong>. St\u0105d \u201eSztuka wojny\u201d. Byle dure\u0144 mo\u017ce zrobi\u0107 powstanie. Celem powinno\u00a0by\u0107 jednak zwyci\u0119stwo\u2026<\/p>\r\n\r\n<p><strong><em>Marek Jan Chodakiewicz<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Sun Tzu to chi\u0144ski kondotier, kt\u00f3ry \u017cy\u0142 dwa i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca lat temu. Bez w\u0105tpienia jest najwi\u0119kszym orientalnym mistrzem strategii wojennej. Naucza\u0142, \u017ce \u201ewojowanie jest\u00a0oparte na oszukiwaniu\u201d (str. 9). I t\u0142umaczy\u0142: \u201est\u0105d wynika, \u017ce walczy\u0107 i podbija\u0107 we wszystkich swoich bitwach nie stanowi najwi\u0119kszego sukcesu. Najwi\u0119kszy sukces to umiej\u0119tno\u015b\u0107 z\u0142amania oporu wroga bez walki\u201d (str. [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31864"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31864"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31864\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}