{"id":31828,"date":"2011-02-03T22:27:12","date_gmt":"2011-02-04T03:27:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=31828"},"modified":"2011-02-03T22:27:12","modified_gmt":"2011-02-04T03:27:12","slug":"niechciane-slowo-powstanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=31828","title":{"rendered":"Niechciane s\u0142owo „powstanie”"},"content":{"rendered":"

Unikanie sformu\u0142owania „powstanie antykomunistyczne” w odniesieniu do ustawy, kt\u00f3ra ma pom\u00f3c zachowa\u0107 pami\u0119\u0107 o „\u017co\u0142nierzach wykl\u0119tych”, utrwala sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej pod szyld „podziemie antykomunistyczne” wci\u0105ga si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Adama Michnika z lat 60. czy rozgrywki wewn\u0105trzpartyjne, w kt\u00f3rych bra\u0142 udzia\u0142 Jacek Kuro\u0144.<\/em><\/strong>
\r\n
\r\n<\/p>\r\n\r\n

Z preambu\u0142y projektu, kt\u00f3ry ustanawia 1 marca Narodowym Dniem Pami\u0119ci \u0179o\u0142nierzy Podziemia Antykomunistycznego, na ostatnim etapie prac sejmowych wykre\u015blono sformu\u0142owanie „powstanie antykomunistyczne”. Nies\u0142usznie. Historycy, kt\u00f3rzy od lat badaj\u0105 ten temat, s\u0105 zgodni: w latach 1944-1953 w Polsce mia\u0142o miejsce narodowe powstanie przeciw sowieckiej okupacji, krwawo st\u0142umione przez wspierany przez NKWD aparat bezpiecze\u0144stwa. Ustawa zosta\u0142a przyj\u0119ta przez Sejm, teraz zajmie si\u0119 ni\u0105 Senat.<\/strong>
\r\n
\r\nWszystko wskazuje na to, \u017ce 1 marca ju\u017c w tym roku b\u0119dzie Narodowym Dniem Pami\u0119ci \u0179o\u0142nierzy Podziemia Antykomunistycznego. Inicjatywa czeka\u0142a na szcz\u0119\u015bliwy fina\u0142 prawie dwa lata. Przed rokiem stosowny projekt skierowa\u0142 do Sejmu prezydent Lech Kaczy\u0144ski. Jednym z jego pomys\u0142odawc\u00f3w by\u0142 \u00f3wczesny prezes IPN Janusz Kurtyka, r\u00f3wnie\u017c tragicznie zmar\u0142y w katastrofie smole\u0144skiej.
\r\n„W ho\u0142dzie \u0179o\u0142nierzom Wykl\u0119tym – bohaterom Powstania Antykomunistycznego” – od tych s\u0142\u00f3w zaczyna\u0142a si\u0119 preambu\u0142a ustawy przes\u0142anej jeszcze przez Kancelari\u0119 Prezydenta Kaczy\u0144skiego do parlamentu. Jednak na \u015brodowym posiedzeniu Komisji Kultury i \u015arodk\u00f3w Przekazu, w kt\u00f3rej przez kilka miesi\u0119cy projekt le\u017ca\u0142 i nie by\u0142 rozpatrywany, dop\u00f3ki o sprawie nie napisa\u0142 „Nasz Dziennik”, to w\u0142a\u015bnie okre\u015blenie wzbudzi\u0142o sprzeciw jednego z pos\u0142\u00f3w SLD. Jego stanowisko natychmiast podchwyci\u0142a przewodnicz\u0105ca komisji, pose\u0142 Iwona \u015aledzi\u0144ska-Katarasi\u0144ska (PO). I tak z tre\u015bci preambu\u0142y okre\u015blenie „powstanie antykomunistyczne” zosta\u0142o w drodze kompromisu wykre\u015blone.<\/p>\r\n\r\n

– Nie chcieli\u015bmy, by idea ustanowienia tego dnia upad\u0142a w wyniku tego sporu, wi\u0119c szybko zgodzili\u015bmy si\u0119 na sformu\u0142owanie: „W ho\u0142dzie \u0179o\u0142nierzom Wykl\u0119tym – uczestnikom podziemia antykomunistycznego” – przyznaje w rozmowie z „Naszym Dziennikiem” pose\u0142 Piotr Babinetz (PiS). On sam by\u0142 zwolennikiem pierwotnej wersji, czyli pozostawienia w ustawie okre\u015blenia „powstanie antykomunistyczne”. Ostatecznie zag\u0142osowa\u0142 jednak tak jak wi\u0119kszo\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Tymczasem problem nazewnictwa, z pozoru nieistotny, nie jest wcale b\u0142ahy. W sferze publicznej \u015bwiadomo\u015bci znaczy bardzo wiele. \u015awiadczy o tym nie tylko fakt, \u017ce kto\u015b do prezydenckiego projektu takie sformu\u0142owanie wpisa\u0142, ale r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce pose\u0142 SLD postanowi\u0142 w\u0142a\u015bnie te s\u0142owa zmieni\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Mimo \u017ce ju\u017c od wielu lat prace badawcze wielu historyk\u00f3w dowodz\u0105, \u017ce w latach 1944-1953 (przy czym okres ten jest umowny) na terytorium Polski mia\u0142o miejsce powstanie przeciwko nowej sowieckiej okupacji. Ju\u017c od samego pocz\u0105tku, a wi\u0119c od ko\u0144ca lat 40. XX wieku, zar\u00f3wno propaganda sowiecka i komunistyczna w kraju, a potem b\u0119d\u0105ca na jej us\u0142ugach historiografia wprowadzi\u0142y do opisu tego okresu historii Polski kilka okre\u015ble\u0144-wytrych\u00f3w, kt\u00f3re przetrwa\u0142y do dzi\u015b. \u0179o\u0142nierzy podziemia antykomunistycznego nazywano „bandytami”, wojsko i milicja pacyfikowa\u0142y „bandy”, a walk\u0119 z sowieck\u0105 agentur\u0105 na terenach okupowanej Polski w postaci PPR oddzia\u0142\u00f3w GL i AL okre\u015blano mianem „wojny domowej”.<\/p>\r\n\r\n

– Wojna domowa jest wtedy, gdy w jednym pa\u0144stwie walcz\u0105 por\u00f3\u017cnione ze sob\u0105 dwie strony. Wszelkie dokumenty, szczeg\u00f3lnie z lat 1944-1947, wytworzone przez zgrupowania podziemia, jak i aparatu bezpiecze\u0144stwa, wskazuj\u0105 to samo, \u017ce bez pomocy sowieckich garnizon\u00f3w w miastach wojew\u00f3dzkich i powiatowych okupacyjna w\u0142adza PKWN czy Rz\u0105du Tymczasowego w \u017cadnym razie by si\u0119 nie utrzyma\u0142a – podkre\u015bla dr Wojciech Muszy\u0144ski, historyk z IPN. – Oni byli silni tylko si\u0142\u0105 Sowiet\u00f3w – dodaje.
\r\n
\r\nCi\u0105g\u0142o\u015b\u0107 oporu<\/strong>
\r\nSk\u0105d wi\u0119c okre\u015blenie „powstanie”? – W 1944 roku na obczy\u017anie dzia\u0142a\u0142y legalne w\u0142adze, wci\u0105\u017c istnia\u0142y struktury Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Mimo ich pewnego zaniku by\u0142y wci\u0105\u017c scentralizowane, obejmowa\u0142y ca\u0142e terytorium kraju i mia\u0142y jasno wytyczony cel – osi\u0105gni\u0119cie niepodleg\u0142o\u015bci – t\u0142umaczy Leszek \u017bebrowski, historyk, autor wielu publikacji i ksi\u0105\u017cek na temat zgrupowa\u0144 podziemia antykomunistycznego. Jak podkre\u015bla, aktywno\u015b\u0107 skierowana przeciwko sowieckiej okupacji nie ogranicza\u0142a si\u0119 tylko do oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych, ale wi\u0105za\u0142a tysi\u0105ce os\u00f3b, ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105, kt\u00f3ra nowej w\u0142adzy postawi\u0142a op\u00f3r. Dlatego wed\u0142ug niego unikanie s\u0142owa „powstanie” ma na celu zatarcie faktu, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 tych oddzia\u0142\u00f3w stanowi\u0142a ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 oporu z czas\u00f3w wojny z pa\u0144stwem podziemnym, jak r\u00f3wnie\u017c wykluczenie jakiegokolwiek por\u00f3wnania z innymi powstaniami znanymi z historii. Tymczasem zasi\u0119g, skala i czas trwania oporu przeciw nowej w\u0142adzy \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce w postaci biernej i czynnej w latach 1944-1953 mia\u0142o w Polsce miejsce antykomunistyczne powstanie przeciw nowej okupacji.<\/p>\r\n\r\n

– Gdyby por\u00f3wna\u0107 skal\u0119 dzia\u0142ania zgrupowa\u0144 podziemia antykomunistycznego z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 oddzia\u0142\u00f3w z czas\u00f3w Powstania Styczniowego, to okazuje si\u0119, \u017ce w latach 1944-1953 przez struktury oddzia\u0142\u00f3w przesz\u0142o oko\u0142o 150 tys. \u017co\u0142nierzy. W Powstaniu Styczniowym oko\u0142o 100 tys. – t\u0142umaczy Wojciech Muszy\u0144ski.<\/p>\r\n\r\n

– Unikanie dzi\u015b sformu\u0142owania „powstanie antykomunistyczne” utrwala sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej to pod szyld „podziemie antykomunistyczne” wci\u0105gn\u0105\u0107 mo\u017cna tak\u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 Adama Michnika z lat 60. czy rozgrywki wewn\u0105trzpartyjne, w kt\u00f3rych bra\u0142 udzia\u0142 Jacek Kuro\u0144 – podkre\u015bla \u017bebrowski. Podobnego zdania jest prof. Marek Jan Chodakiewicz, historyk, kt\u00f3ry wielokrotnie podkre\u015bla\u0142, \u017ce powstanie antykomunistyczne by\u0142o og\u00f3lnonarodow\u0105 kontynuacj\u0105 powstania antyniemieckiego wyra\u017conego operacj\u0105 „Burza”. Jak podkre\u015bla, powsta\u0144cy wype\u0142niali wtedy rozkazy przej\u0119cia w\u0142adzy w terenie postawione im w 1944 r. przed wej\u015bciem Sowiet\u00f3w, a niemal wszystkie podziemne organizacje uwa\u017ca\u0142y sw\u0105 walk\u0119 za kontynuacj\u0119 czynu zbrojnego zacz\u0119tego w 1939 roku.
\r\nI to jest mo\u017ce najlepszy spos\u00f3b, by ukaza\u0107 fa\u0142szywe \u015bwiat\u0142o, w jakim Sejm stawia „\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych”. Podstawmy w miejsce Sowiet\u00f3w i NKWD – Niemc\u00f3w, SS i Gestapo. W jaki spos\u00f3b parlament niepodleg\u0142ej Polski nazwa\u0142by zbrojny i cywilny op\u00f3r tysi\u0119cy Polak\u00f3w przeciw okupacyjnej w\u0142adzy? Uczestnikami „tragicznych wydarze\u0144”, „nielegalnych oddzia\u0142\u00f3w przeciw legalnej w\u0142adzy”, „antyhitlerowskiego podziemia”?
\r\n
\r\nMaciej Walaszczyk<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Unikanie sformu\u0142owania „powstanie antykomunistyczne” w odniesieniu do ustawy, kt\u00f3ra ma pom\u00f3c zachowa\u0107 pami\u0119\u0107 o „\u017co\u0142nierzach wykl\u0119tych”, utrwala sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej pod szyld „podziemie antykomunistyczne” wci\u0105ga si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Adama Michnika z lat 60. czy rozgrywki wewn\u0105trzpartyjne, w kt\u00f3rych bra\u0142 udzia\u0142 Jacek Kuro\u0144. Z preambu\u0142y projektu, kt\u00f3ry ustanawia 1 marca Narodowym Dniem Pami\u0119ci \u0179o\u0142nierzy Podziemia Antykomunistycznego, na […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[66,98,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31828"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31828"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31828\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31828"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31828"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}