{"id":31456,"date":"2011-01-28T10:51:24","date_gmt":"2011-01-28T15:51:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=31456"},"modified":"2011-01-28T10:51:24","modified_gmt":"2011-01-28T15:51:24","slug":"paliwowe-intrygi-rosji-w-kontekscie-polski-leszek-szymowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=31456","title":{"rendered":"Paliwowe intrygi Rosji w kontek\u015bcie Polski – Leszek Szymowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

By\u0142y wicepremier Rosji Igor Sieczin<\/strong> sta\u0142 za wstrzymaniem dostaw ropy naftowej z Rosji do rafinerii w Mo\u017cejkach na Litwie – napisa\u0142a w minionym tygodniu \u201eNowaja Gazieta<\/strong>\u201d, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na dokumenty ujawnione przez portal WikiLeaks<\/strong>. W ten spos\u00f3b opinia publiczna uzyska\u0142a dowody na to, czego specjali\u015bci od dawna si\u0119 domy\u015blali: za wszystkimi dzia\u0142aniami torpeduj\u0105cymi prac\u0119 rafinerii w Mo\u017cejkach stali rosyjscy politycy<\/strong>. Dzia\u0142ania te mia\u0142y ograniczy\u0107 suwerenno\u015b\u0107 energetyczn\u0105 kraj\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej, g\u0142\u00f3wnie Polski i Litwy.<\/p>\r\n\r\n

Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na portal Wiki-Leaks, \u201eNowaja Gazieta\u201d ujawni\u0142a rozmowy Sieczina, odpowiedzialnego za polityk\u0119 energetyczn\u0105 Federacji Rosyjskiej, z Germanem Khanem<\/strong>, prezesem koncernu naftowego TNK-BP. Przedmiotem rozm\u00f3w by\u0142a sprzeda\u017c rafinerii w Mo\u017cejkach. W lipcu 2006 roku Sieczin wyda\u0142 polecenie, aby przesta\u0107 dostarcza\u0107 rop\u0119 do Mo\u017cejek. Domaga\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, aby wstrzyma\u0107 sprzeda\u017c rafinerii. Kilkana\u015bcie dni p\u00f3\u017aniej, w niewyja\u015bnionych dot\u0105d okoliczno\u015bciach, dosz\u0142o do awarii w ruroci\u0105gu Przyja\u017a\u0144, a w pa\u017adzierniku 2006 roku w samej rafinerii wybuch\u0142 tajemniczy po\u017car. Wszystkie wydarzenia mia\u0142y miejsce w czasie, gdy Polski Koncern Naftowy Orlen pr\u00f3bowa\u0142 kupi\u0107 rafineri\u0119. Trudno tych zdarze\u0144 ze sob\u0105 nie wi\u0105za\u0107<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

Gra o prezesa<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Aby wyja\u015bni\u0107 wag\u0119 ujawnionej depeszy, trzeba si\u0119 cofn\u0105\u0107 o 10 lat. Jesieni\u0105 2001 roku, gdy by\u0142o jasne, \u017ce Sojusz Lewicy Demokratycznej wygra wybory, Leszek Miller<\/strong> w towarzystwie Jana Kulczyka<\/strong> wyjecha\u0142 do Moskwy. \u201eOdbyto tam szereg rozm\u00f3w z potentatami naftowymi z Rosji i rozwini\u0119to plany dotycz\u0105ce sektora naftowego nowej koalicji rz\u0105dz\u0105cej\u201d – czytamy w raporcie sporz\u0105dzonym przez Romana Giertycha<\/strong>, p\u00f3\u017aniejszego wiceprzewodnicz\u0105cego sejmowej komisji ds. PKN Orlen. W realizacji tych plan\u00f3w przeszkadza\u0142 rz\u0105dowi zarz\u0105d PKN Orlen kierowany przez prezesa Andrzeja Modrzejewskiego<\/strong>, funkcjonuj\u0105cy od czas\u00f3w AW \u201eS\u201d. Zarz\u0105d ten mia\u0142 bardzo mocn\u0105 pozycj\u0119 i trudno by\u0142o go odwo\u0142a\u0107. W wyniku prowokacji 7 lutego 2002 roku Urz\u0105d Ochrony Pa\u0144stwa zatrzyma\u0142 pod fikcyjnymi zarzutami Andrzeja Modrzejewskiego<\/strong>. Nast\u0119pnego dnia Modrzejewskiego nie wpuszczono na posiedzenie Rady Nadzorczej PKN Orlen, kt\u00f3ra w g\u0142osowaniu odwo\u0142a\u0142a go ze stanowiska i powo\u0142a\u0142a zwi\u0105zanego z Janem Kulczykiem Zbigniewa Wr\u00f3bla<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

Nast\u0119pnym krokiem by\u0142o Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy PKN Orlen, w wyniku kt\u00f3rego wymieniono rad\u0119 nadzorcz\u0105 koncernu. Przy poparciu kancelarii prezydenta i kancelarii premiera Janowi Kulczykowi uda\u0142o si\u0119 wprowadzi\u0107 do RN sze\u015bciu z dziewi\u0119ciu cz\u0142onk\u00f3w, co zapewni\u0142o mu kontrol\u0119 nad koncernem<\/strong>. W nast\u0119pnych miesi\u0105cach Kulczyk i jego ludzie przejmowali udzia\u0142y w Rafinerii Gda\u0144skiej i innych sp\u00f3\u0142kach naftowych.<\/p>\r\n\r\n

Spotkanie w Wiedniu<\/strong><\/p>\r\n\r\n

17 lipca 2002 roku Jan Kulczyk spotka\u0142 si\u0119 w Wiedniu z W\u0142adimirem A\u0142ganowem<\/strong>. Ten ostatni reprezentowa\u0142 koncern \u0141ukoil, kt\u00f3ry przez podstawione sp\u00f3\u0142ki zakupi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 akcji Orlenu i zainteresowany by\u0142 zakupem udzia\u0142\u00f3w posiadanych przez Kulczyka i jego ludzi. W trakcie rozmowy Kulczyk powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 na prezydenta\u00a0Kwa\u015bniewskiego i przedstawia\u0142 si\u0119 jako g\u0142\u00f3wny rozgrywaj\u0105cy w PKN Orlen. Za sprzeda\u017c swoich udzia\u0142\u00f3w w PKN Orlen za\u017c\u0105da\u0142 od A\u0142ganowa 700 mln dolar\u00f3w. Gdyby dosz\u0142o do sprzeda\u017cy, \u0141ukoil kontrolowa\u0142by nie tylko PKN Orlen, lecz r\u00f3wnie\u017c Naft\u0119 Polsk\u0105 i w\u0119gierski koncern paliwowy MOL. Wcze\u015bniej bowiem powi\u0105zane z \u0141ukoilem sp\u00f3\u0142ki (m.in. Rotch) wykupi\u0142y istotne pakiety akcji w Orlenie, Nafcie Polskiej, Rafi nerii Gda\u0144skiej i MOL-u. Rosyjskie s\u0142u\u017cby by\u0142y w\u00f3wczas bardzo blisko przej\u0119cia pe\u0142nej kontroli nad sektorem paliwowym w Europie \u015arodkowo-Wschodniej<\/strong>. Ostatecznie im si\u0119 to nie uda\u0142o, bo kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej wybuch\u0142a s\u0142ynna \u201eafera Orlenu\u201d, a w 2004 roku w Sejmie powsta\u0142a komisja \u015bledcza maj\u0105ca wyja\u015bni\u0107 t\u0119 afer\u0119. W<\/strong>ysz\u0142o w\u00f3wczas na jaw, \u017ce polscy politycy najwy\u017cszego szczebla – w tym prezydent i premier – brali udzia\u0142 w sprzeda\u017cy Rosjanom polskiego sektora paliwowego<\/strong>. Sprawa ta sta\u0142a si\u0119 elementem walki politycznej Prawa i Sprawiedliwo\u015bci, co przyczyni\u0142o si\u0119 do wyborczego triumfu tej partii w 2005 roku.<\/p>\r\n\r\n

Do suwerenno\u015bci energetycznej<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Odbudowa energetycznej suwerenno\u015bci Polski sta\u0142a si\u0119 jednym z cel\u00f3w dzia\u0142ania rz\u0105du Kazimierza Marcinkiewicza<\/strong>, a p\u00f3\u017aniej Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego<\/strong>. Koncepcje te popiera\u0142 r\u00f3wnie\u017c Igor Chalupec<\/strong>, kt\u00f3ry zast\u0105pi\u0142 Zbigniewa Wr\u00f3bla<\/strong> w fotelu prezesa PKN Orlen i pr\u00f3bowa\u0142 odbudowa\u0107 znaczenie polskiego potentata paliwowego. Rz\u0105d PiS natychmiast doprowadzi\u0142 do wymiany os\u00f3b w radach nadzorczych sp\u00f3\u0142ek paliwowych. Zaakceptowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c powo\u0142anie szeregu grup prokuratorskich do badania sprawy tzw. mafii paliwowej. I w\u0142a\u015bnie wtedy, w 2006 roku, otworzy\u0142a si\u0119 wielka szansa na popraw\u0119 suwerenno\u015bci energetycznej Polski<\/strong>. T\u0105 szans\u0105 by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 przej\u0119cia rafinerii w litewskim mie\u015bcie Mo\u017cejki (Ma\u00c5\u00beeikiai).<\/p>\r\n\r\n

Spadek po bankrucie <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Rafineria w Mo\u017cejkach by\u0142a wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci\u0105 koncernu naftowego Jukos. Koncern ten powsta\u0142 w 1993 roku, a dwa lata p\u00f3\u017aniej pa\u0144stwo sprzeda\u0142o 45% jego udzia\u0142u bankowi Menatep, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym akcjonariuszem by\u0142 Michai\u0142 Chodorkowski<\/strong>. Chodorowski zosta\u0142 prezesem Jukosu, kupi\u0142 kilka mniejszych sp\u00f3\u0142ek naftowych, po czym zwi\u0119kszy\u0142 wydobycie i sprzeda\u017c ropy naftowej. W 2003 roku Jukos sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym graczem na rosyjskim rynku paliwowym<\/strong>. Jukos zawdzi\u0119cza\u0142 sw\u00f3j sukces zatrudnieniu mened\u017cer\u00f3w z Zachodu, przejrzysto\u015bci dzia\u0142ania i umiej\u0119tnemu lobbingowi w Dumie. Sam Chodorkowski d\u0105\u017cy\u0142 do fuzji z Sibnieftem – innym rosyjskim gigantem paliwowym, co doprowadzi\u0142oby do powstania czwartego na \u015bwiecie koncernu pod wzgl\u0119dem wydobycia ropy. Plany Chodorkowskiego pokrzy\u017cowa\u0142 jednak Kreml<\/strong>. Najpierw moskiewscy politycy pr\u00f3bowali wymusi\u0107 na Chodorkowskim, aby dzieli\u0142 si\u0119 z nimi zyskami. Biznesmen odm\u00f3wi\u0142.<\/p>\r\n\r\n

\u00d3wczesny prezydent Rosji W\u0142adimir Putin<\/strong> nie by\u0142 zadowolony z niezale\u017cno\u015bci Jukosu i doprowadzi\u0142 do aresztowania jego szef\u00f3w. Najpierw za kratki trafi\u0142\u00a0g\u0142\u00f3wny finansista P\u0142aton Lebiediew<\/strong>, a po nim sam Chodorkowski. Oskar\u017cono ich o oszustwa podatkowe na kwot\u0119 oko\u0142o 50 mld dolar\u00f3w. Obaj us\u0142yszeli wyroki wi\u0119zienia, a pa\u0144stwo stwierdzi\u0142o upad\u0142o\u015b\u0107 koncernu. Zacz\u0119to te\u017c wyprzedawa\u0107 jego maj\u0105tek. W maj\u0105tku po bankrutuj\u0105cym Jukosie wa\u017cnym elementem by\u0142a w\u0142a\u015bnie rafineria w Mo\u017cejkach, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142o 500 km ruroci\u0105g\u00f3w, port naftowy w Butyndze i dwie stacje pompowe w Bir\u017cach i Janiszkach<\/strong>. Bankrutuj\u0105cy Jukos zmuszony zosta\u0142 do sprzeda\u017cy swoich ponad 53% udzia\u0142\u00f3w w rafinerii. Zg\u0142osi\u0142o si\u0119 kilku ch\u0119tnych do zakupu. By\u0142y to sp\u00f3\u0142ki naftowe z Kazachstanu i Rosji oraz polski Orlen.<\/p>\r\n\r\n

Litewski rz\u0105d – w\u0142a\u015bciciel ponad 9% akcji – ostatecznie zablokowa\u0142 kontrahent\u00f3w z kraj\u00f3w by\u0142ego ZSRS i doprowadzi\u0142 do tego, \u017ce w\u0142a\u015bcicielem udzia\u0142\u00f3w sta\u0142 si\u0119 polski koncern naftowy. Umow\u0119 podpisano 15 grudnia 2006 roku. Na jej podstawie Orlen zap\u0142aci\u0142 2,34 mld dolar\u00f3w za ponad 84% akcji rafinerii (53,7% odkupi\u0142 od Jukosu, 30,6% od litewskiego skarbu pa\u0144stwa), p\u00f3\u017aniej dokupi\u0142 9% udzia\u0142u od litewskiego rz\u0105du i reszt\u0119 od prywatnych akcjonariuszy. W ten spos\u00f3b sta\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bcicielem 100% udzia\u0142\u00f3w w sp\u00f3\u0142ce, kt\u00f3ra odt\u0105d nosi\u0142a nazw\u0119 Orlen Lietuva<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

Naciski i po\u017car<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Dokumenty ujawnione przez WikiLeaks dowodz\u0105, \u017ce Rosjanie chcieli za wszelk\u0105 cen\u0119 przej\u0105\u0107 rafineri\u0119 i nie dopu\u015bci\u0107 do jej sprzeda\u017cy polskiemu koncernowi. 9 czerwca 2006 roku minister i wiceminister gospodarki Litwy podpisali wst\u0119pne dokumenty na temat procedury sprzeda\u017cy Polakom sp\u00f3\u0142ki. A ju\u017c w lipcu do litewskiej rafinerii przesta\u0142a p\u0142yn\u0105\u0107 ropa. Strona rosyjska og\u0142osi\u0142a, \u017ce to z powodu awarii ruroci\u0105g\u00f3w<\/strong>. Opublikowana przez WikiLeaks notatka \u015bwiadczy, \u017ce nie by\u0142a to awaria, lecz decyzja wicepremiera <\/strong>Igora Sieczina<\/strong>. Chodzi\u0142o o to, aby zniech\u0119ci\u0107 Polak\u00f3w do zakupu rafinerii. Ten pomys\u0142 si\u0119 nie powi\u00f3d\u0142.<\/p>\r\n\r\n

Litwini zacz\u0119li dostarcza\u0107 do rafinerii rop\u0119 tankowcami<\/strong>. Podnios\u0142o to jej cen\u0119, ale zapobieg\u0142o uzale\u017cnieniu si\u0119 od dostaw rosyjskich. W pa\u017adzierniku 2006 roku, gdy toczy\u0142y si\u0119 negocjacje ze stron\u0105 Polsk\u0105, z wizyt\u0105 na Litw\u0119 pofatygowa\u0142 si\u0119 osobi\u015bcie Konstantin Kosaczow<\/strong> – \u00f3wczesny szef Komisji Spraw Zagranicznych rosyjskiej Dumy. Na konferencji prasowej, po oficjalnych spotkaniach, og\u0142osi\u0142, \u017ce litewski rz\u0105d, sprzedaj\u0105c rafineri\u0119 w Mo\u017cejkach polskiemu koncernowi PKN Orlen, pope\u0142ni\u0142 \u201epowa\u017cny b\u0142\u0105d gospodarczy, kt\u00f3ry w przysz\u0142o\u015bci zaowocuje niestabiln\u0105 prac\u0105 zak\u0142adu\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Kilkana\u015bcie godzin p\u00f3\u017aniej w rafinerii w Mo\u017cejkach wybuch\u0142 tajemniczy po\u017car. Trudno to uzna\u0107 za przypadek. Naprawa rafinerii kosztowa\u0142a ponad 20 mln dolar\u00f3w, jednak na szcz\u0119\u015bcie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 powodzeniem. W tamtym czasie Orlen kupi\u0142 nie tylko Mo\u017cejki, lecz r\u00f3wnie\u017c Unipetrol w Czechach. By\u0142 w\u0142a\u015bcicielem istotnego pakietu akcji w koncernie MOL – g\u0142\u00f3wnej firmie sprzedaj\u0105cej paliwa na W\u0119grzech i w S\u0142owenii. Po udanej inwestycji na Litwie Orlen sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 pojedyncz\u0105 firm\u0105 kupuj\u0105c\u0105 rop\u0119 od Rosjan. Dzi\u0119ki sprowadzaniu ropy tankowcami sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bciowo niezale\u017cny od Rosji. Ta polityka musia\u0142a rosyjskich polityk\u00f3w denerwowa\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce wicepremier Igor Sieczin<\/strong> chcia\u0142 j\u0105 storpedowa\u0107. Dokument zdobyty przez WikiLeaks i ujawniony przez \u201eNow\u0105 Gazet\u0119\u201d to dow\u00f3d na to, w kt\u00f3rym kraju naprawd\u0119 zapadaj\u0105 decyzj\u0119 maj\u0105ce wp\u0142yw na bezpiecze\u0144stwo energetyczne Polski<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

Rz\u0105d Polski powinien natychmiast zareagowa\u0107 i wyci\u0105gn\u0105\u0107 wobec Rosji konsekwencje. W dzisiejszej rzeczywisto\u015bci politycznej trudno si\u0119 jednak tego spodziewa\u0107\u2026<\/p>\r\n\r\n

Leszek Szymowski<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

[Podkre\u015blenia w tek\u015bcie jak w oryginale – Red.<\/em>]
\r\n<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"By\u0142y wicepremier Rosji Igor Sieczin sta\u0142 za wstrzymaniem dostaw ropy naftowej z Rosji do rafinerii w Mo\u017cejkach na Litwie – napisa\u0142a w minionym tygodniu \u201eNowaja Gazieta\u201d, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na dokumenty ujawnione przez portal WikiLeaks. W ten spos\u00f3b opinia publiczna uzyska\u0142a dowody na to, czego specjali\u015bci od dawna si\u0119 domy\u015blali: za wszystkimi dzia\u0142aniami torpeduj\u0105cymi prac\u0119 rafinerii […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[89,98,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31456"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31456"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31456\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}