Tekst zosta\u0142 wyg\u0142oszony w ramach cyklu felieton\u00f3w \u201eSpr\u00f3buj pomy\u015ble\u0107\u201d w Radiu Maryja.<\/em><\/p>\r\n\r\n \u015aw. Tomasz z Akwinu urodzi\u0142 si\u0119 w miejscowo\u015bci Rocca Secca, niedaleko Akwinu, w okr\u0119gu Neapolu, w latach 1225 – 1227. Kiedy ch\u0142opiec mia\u0142 5 lat, rodzice oddali go w charakterze oblata do opactwa na Monte Cassino. \u015awiadczy to o klimacie na wskro\u015b religijnym rodziny. Opatrzno\u015b\u0107 wszak\u017ce mia\u0142a inne zamiary wobec m\u0142odzie\u0144ca. Z niewyja\u015bnionych przyczyn opu\u015bci\u0142 on klasztor i uda\u0142 si\u0119 do Neapolu, gdzie studiowa\u0142 na tamtejszym uniwersytecie. Tam zapozna\u0142 si\u0119 z niedawno za\u0142o\u017conym przez \u015bw. Dominika (\u201d\u00a0 1221) Zakonem Kaznodziejskim. Rok wst\u0105pienia do tego\u017c zakonu dominikan\u00f3w nie jest bli\u017cej znany. \u015awi\u0119ty mia\u0142 wtedy ok. 20 lat. Krok ten spotka\u0142 si\u0119 z dezaprobat\u0105 rodziny, kt\u00f3ra wszelkimi sposobami usi\u0142owa\u0142a sk\u0142oni\u0107 Tomasza do opuszczenia zakonu. Wys\u0142ano nawet jego w\u0142asn\u0105 siostr\u0119, Marott\u0119, by mu dominikan\u00f3w \u201ewybi\u0142a z g\u0142owy\u201d. \u015awi\u0119ty jednak umia\u0142 tak do niej przem\u00f3wi\u0107, \u017ce sama wst\u0105pi\u0142a do benedyktynek.<\/p>\r\n\r\n Prze\u0142o\u017ceni wys\u0142ali zdolnego m\u0142odzie\u0144ca na studia do Rzymu, a stamt\u0105d oko\u0142o roku 1248 do Kolonii, gdzie wyk\u0142ada\u0142 na tamtejszym uniwersytecie g\u0142o\u015bny uczony dominika\u0144ski, \u015bw. Albert Wielki (\u201d\u00a0 1260). Po chlubnym uko\u0144czeniu studi\u00f3w prze\u0142o\u017ceni wys\u0142ali Tomasza do Pary\u017ca, by na tamtejszej Sorbonie wyk\u0142ada\u0142 teologi\u0119. By\u0142 najpierw baka\u0142arzem nauk biblijnych (1252-1253), z kolei wyk\u0142ada\u0142 \u201eSentencje\u201d Piotra Lombarda (1253-1255). Zadziwia\u0142 wszystkich jasno\u015bci\u0105 wyk\u0142ad\u00f3w, wymow\u0105 i g\u0142\u0119bi\u0105. Stworzy\u0142 w\u0142asn\u0105 metod\u0119, w kt\u00f3rej najpierw wysuwa\u0142 trudno\u015bci i argumenty przeciw danej prawdzie, a potem je zbija\u0142 kolejno i dawa\u0142 pe\u0142ny wyk\u0142ad.<\/p>\r\n\r\n Na skutek intryg, jakie przeciwnicy dominikan\u00f3w rozbudzili na Sorbonie, Tomasz po siedmiu latach powr\u00f3ci\u0142 do W\u0142och. Na kapitule generalnej zosta\u0142 mianowany kaznodziej\u0105 (1260). Przez pewien czas prowadzi\u0142 tak\u017ce wyk\u0142ady na dworze papieskim (1261-1265). W latach 1265-1267 widzimy \u015awi\u0119tego ponownie w klasztorze \u015aw. Sabiny w Rzymie. W latach 1267-1268 przebywa\u0142 w Viterbo jako kaznodzieja papieski.<\/p>\r\n\r\n Kiedy ucich\u0142a burza w Pary\u017cu, prze\u0142o\u017ceni ponownie wys\u0142ali swojego czo\u0142owego teologa do Pary\u017ca ( 1269-1272). Po trzech latach wr\u00f3ci\u0142 do W\u0142och i wyk\u0142ada\u0142 na uniwersytecie w Neapolu (1272-1274). W tym samym czasie kapitu\u0142a generalna zobowi\u0105za\u0142a go, aby zorganizowa\u0142 teologiczne studium generale dla zakonu. \u015awi\u0119ty upatrzy\u0142 sobie na miejsce tych\u017ce studi\u00f3w Neapol.<\/p>\r\n\r\n W roku 1274 papie\u017c b\u0142. Grzegorz X zwo\u0142a\u0142 do Lyonu sob\u00f3r powszechny. Zaprosi\u0142 tak\u017ce \u015bw. Tomasza z Akwinu. Dni jednak \u015awi\u0119tego by\u0142y ju\u017c policzone. Po kr\u00f3tkiej chorobie zmar\u0142 w drodze na sob\u00f3r w opactwie cysters\u00f3w w Fossanuova dnia 7 marca 1274 roku.<\/p>\r\n\r\n Spu\u015bcizna literacka \u015bw. Tomasza z Akwinu jest olbrzymia. Wprost wierzy\u0107 si\u0119 nie chce, jak w\u015br\u00f3d tak wielu zaj\u0119\u0107 m\u00f3g\u0142 napisa\u0107 dziesi\u0105tki tom\u00f3w. Zadziwia przy tym uniwersalizm podejmowanych zagadnie\u0144 i g\u0142\u0119bia ich wyja\u015bnie\u0144. Wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 umys\u0142em nie tylko analitycznym, a1e tak\u017ce syntetycznym. On jedyny odwa\u017cy\u0142 si\u0119 da\u0107 panoram\u0119 ca\u0142ej nauki filozofii i teologii katolickiej w systemie zdumiewaj\u0105co zwartym, kt\u00f3remu nadano nazw\u0119 tomizmu. Do najwa\u017cniejszych jego dzie\u0142 nale\u017c\u0105: Summa contra Gentiles<\/a><\/strong>, czyli apologia wiary przeciwko poganom, Kwestie dysputowane, Komentarz do sentencji Piotra Lombarda, Summa teologiczna<\/a><\/strong> i Komentarze do niekt\u00f3rych ksi\u0105g Pisma \u015bwi\u0119tego.<\/p>\r\n\r\n Wypada r\u00f3wnie\u017c przypomnie\u0107, \u017ce Tomasz umia\u0142 po\u0142\u0105czy\u0107 niezwyk\u0142\u0105 wiedz\u0119 z niemniej wielk\u0105 \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105. Powiedziano o nim, \u017ce \u201emi\u0119dzy uczonymi by\u0142 najwi\u0119kszym \u015bwi\u0119tym, a mi\u0119dzy \u015bwi\u0119tymi najwi\u0119kszym uczonym\u201d. Wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 skromno\u015bci\u0105, pokor\u0105 i duchem modlitwy. By\u0142 tak\u017ce uzdolnionym poet\u0105. Zostawi\u0142 pi\u0119kne teksty liturgiczne do brewiarza i msza\u0142u na uroczysto\u015b\u0107 Bo\u017cego Cia\u0142a. Kilka razy ofiarowanej mu godno\u015bci biskupiej nie przyj\u0105\u0142.<\/p>\r\n\r\n \u015aw. Tomasz \u017cy\u0142, mo\u017cna by powiedzie\u0107, w najpi\u0119kniejszym okresie wiek\u00f3w \u015brednich. Gdy si\u0119 zabiera\u0142 do swych teologicznych docieka\u0144, wszystko zdawa\u0142o si\u0119 uk\u0142ada\u0107 do przygotowania olbrzymiego zadania, do jakiego powo\u0142ywa\u0142a go Opatrzno\u015b\u0107. W pocz\u0105tkach XIII w. prze\u0142o\u017cono na j\u0119zyk \u0142aci\u0144ski wi\u0119kszo\u015b\u0107 pism Arystotelesa, z kt\u00f3rych dotychczas scholastycy posiadali tylko Logik\u0119, oraz przet\u0142umaczono wiele dzie\u0142 najs\u0142awniejszych filozof\u00f3w arabskich. Przek\u0142ady te wywo\u0142a\u0142y niezwyk\u0142y ruch naukowy. Do wyja\u015bniania m\u0105dro\u015bci greckiego filozofa przy \u015bwietle Ewangelii rzucili si\u0119 Wilhelin z Auvergue, Aleksander z Hales i Albert Wielki.<\/p>\r\n\r\n R\u00f3wnie\u017c i teologia sta\u0142a si\u0119 przedmiotem prac znakomitych. Poprzednie stulecie by\u0142o \u015bwiadkiem nami\u0119tnych walk teologicznych. Piotr Lombard przeprowadzi\u0142 w dziele swym Quatuor libri sententiarum<\/em> og\u00f3ln\u0105, syntez\u0119 wszystkich zagadnie\u0144 z dziedziny nauki \u015bwi\u0119tej, zebrawszy i uporz\u0105dkowawszy zdania Ojc\u00f3w \u015bwi\u0119tych i dawnych nauczycieli ko\u015bcielnych, a dzie\u0142o to jego wyja\u015bniali nast\u0119pnie wszyscy \u00f3wcze\u015bni nauczyciele szk\u00f3\u0142 ko\u015bcielnych.<\/p>\r\n\r\n Najg\u0142o\u015bniejszych uczonych wieku skupia\u0142a w ko\u0142o siebie wszechnica paryska. Zbiega\u0142a si\u0119 tu \u017c\u0105dna wiedzy m\u0142odzie\u017c ze wszystkich cz\u0119\u015bci \u015bwiata. Zewsz\u0105d te\u017c nap\u0142ywa\u0142y ksi\u0119gi do Pary\u017ca, a \u015bw. Ludwik odda\u0142 sw\u0105 bibliotek\u0119 na us\u0142ugi student\u00f3w. Nowego \u017cycia przysporzy\u0142y dawnym instytucjom naukowym, szczeg\u00f3lniej za\u015b szko\u0142om paryskim, dwa nowopowsta\u0142e zakony franciszkan\u00f3w i dominikan\u00f3w, \u015bwi\u0119tuj\u0105cych w\u00f3wczas w\u0142a\u015bnie epok\u0119 pierwotnej \u017carliwo\u015bci.<\/p>\r\n\r\n Tak rozbudzonemu duchowi nauki z\u0142o\u017cy\u0142 danin\u0119 ze swych genialnych zdolno\u015bci \u015bw. Tomasz. W encyklopedycznym swym umy\u015ble zgromadzi\u0142 on wszystkie wiadomo\u015bci swego wieku i dokona\u0142 dzie\u0142a, rozpocz\u0119tego przez ludzi wielkich, poprzedzaj\u0105cych go w zawodzie naukowym. W \u015blad za nimi zabra\u0142 si\u0119 do wyja\u015bniania syntezy teologicznej Piotra Lombarda i filozoficznych pism Arystotelesa; wyja\u015bnia\u0142 wiele ksi\u0105g Pisma \u015bw., w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b wiele list\u00f3w \u015bw. Paw\u0142a. W dziele swym Catena aurea<\/a><\/strong> zebra\u0142 pod form\u0105 komentarzy wszystko, co najpi\u0119kniejszego powiedzieli Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a o czterech Ewangeliach. W swej Summa contra gentiles<\/a><\/strong> zbada\u0142 wszystkie dogmaty wiary pod wzgl\u0119dem rozumowym i apologetycznym. Po takim dopiero przygotowaniu przyst\u0105pi\u0142 do napisania, g\u0142\u00f3wnego swego dzie\u0142a, kt\u00f3remu nada\u0142 tytu\u0142: Summa teologiczna<\/a><\/strong>.<\/p>\r\n\r\n Summa ta jest \u015bwietn\u0105 syntez\u0105 ca\u0142ej nauki katolickiej; teologi\u0119 wyk\u0142ada pod\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 najzdrowszej tradycji, a wszystkie wa\u017cniejsze zagadnienia filozoficzne rozwi\u0105zuje w spos\u00f3b zgodny z zasadami wiary. To dzie\u0142o w\u0142a\u015bnie zjedna\u0142o Doktorowi Anielskiemu uwielbienie, jakie wypowiada Leon XIII papie\u017c w g\u0142o\u015bnej encyklice Aeterni Patris z dnia 4 sierpnia 1879 r., przytaczaj\u0105c s\u0142owa Cajetana: \u201eTomasz z Akwinu posiad\u0142 w pewnym znaczeniu rozum wszystkich poprzedzaj\u0105cych go uczonych. Zgromadzi\u0142 ich nauki w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, jako rozproszone cz\u0142onki jednego cia\u0142a; zestawi\u0142 jedne z drugimi, przedziwnym sposobem je podzieli\u0142 i tak dalece wzbogaci\u0142, \u017ce jego s\u0142usznie uwa\u017ca\u0107 nale\u017cy za szczeg\u00f3lnego obro\u0144c\u0119 i zaszczyt Ko\u015bcio\u0142a\u201d. W dziele tym klasycznym, Summa teologiczn\u0105 zwanym, znajduje si\u0119 najpewniejsza, najbardziej metodyczna, najdok\u0142adniejsza i najwyra\u017aniejsza synteza nauki poprzednich wiek\u00f3w, a tym samym najdok\u0142adniejszy wyraz tradycji, nieomylnie przechowywanych i rozwijanych na \u0142onie Ko\u015bcio\u0142a. Znakomity ten przeto dominikanin sta\u0142 si\u0119 mistrzem wszystkich teolog\u00f3w i wszystkich filozof\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, \u017ar\u00f3d\u0142em, z kt\u00f3rego mia\u0142y czerpa\u0107 nast\u0119pne wieki tradycyjn\u0105 nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. Ale jest jeszcze co\u015b innego, co z Summy tej czyni jakoby kopalni\u0119, w kt\u00f3rej, w zarodku przynajmniej, znajduje si\u0119 rozwi\u0105zanie licznych zagadnie\u0144, jakie poruszano w ci\u0105gu wiek\u00f3w, – i jakoby zbrojowni\u0119, z kt\u00f3rej wydobywa si\u0119 bro\u0144 dla zwalczenia wszelkich herezji i b\u0142\u0119d\u00f3w; tym czym\u015b jest metoda naukowa, jakiej si\u0119 trzyma \u015bw. Tomasz. Polega ona na tym, \u017ce uczony ten my\u015bliciel sprowadza zawsze sw\u00f3j wyk\u0142ad do pierwszych zasad, i odr\u00f3\u017cnia rzeczy, nale\u017c\u0105ce do zakresu rozumu naturalnego, od rzeczy nale\u017c\u0105cych do zakresu wiary. \u201eDoktor Anielski, powiada jeszcze Leon XIII, upatrywa\u0142 przyczyny filozoficzne w przyczynach i w samych pierwiastkach rzeczy, a w\u0142a\u015bnie obszar tych przes\u0142anek i niezliczone prawdy, jakoby w zarodku w nich zawarte, dostarczaj\u0105 nauczycielom wiek\u00f3w p\u00f3\u017aniejszych olbrzymiego tematu do naukowego rozwoju, jaki si\u0119 we w\u0142a\u015bciwym czasie wytworzy. Stosuj\u0105c ten sam system przy odpieraniu b\u0142\u0119d\u00f3w religijnych, wielki ten my\u015bliciel osi\u0105gn\u0105\u0142 podw\u00f3jny skutek, \u017ce sam jeden odpar\u0142 wszystkie b\u0142\u0119dy ubieg\u0142ych wiek\u00f3w, i \u017ce dostarczy\u0142 niepokonalnej broni do odpierania tych, jakie przysz\u0142o\u015b\u0107 ujrze\u0107 mia\u0142a. Co wi\u0119cej, doskonale i o ile potrzeba odr\u00f3\u017cniaj\u0105c rozum od wiary, jednocze\u015bnie \u0142\u0105czy oboje w\u0119z\u0142ami naj\u015bci\u015blejszej wzajemnej przyja\u017ani: zastrzega tym sposobem prawa i przywileje obojga, oraz por\u0119cza godno\u015b\u0107 obojga, tak, i\u017c rozum ludzki, unoszony na skrzyd\u0142ach Tomasza a\u017c do szczytu natury ludzkiej, wznie\u015b\u0107 si\u0119 wy\u017cej nie mo\u017ce, a z drugiej strony wiara z trudno\u015bci\u0105 spodziewa\u0107 si\u0119 mo\u017ce od rozumu liczniejszych i pot\u0119\u017cniejszych pomocy nad te, jakich jej dostarczy\u0142 Tomasz\u201d.<\/p>\r\n\r\n Tote\u017c niebawem zacz\u0119to Summ\u0119 teologiczn\u0105 uwa\u017ca\u0107 za najpowa\u017cniejszy wyk\u0142ad nauki Ko\u015bcio\u0142a. Mn\u00f3stwo te\u017c papie\u017cy w szczeg\u00f3lniejszy spos\u00f3b poleca\u0142o nauk\u0119 Anio\u0142a Szko\u0142y, jak papie\u017ce: Klemens VI, Innocenty VI, Urban V, Miko\u0142aj V, \u015bw. Pius V, Innocenty XII, Benedykt XIII, Klemens XII, Benedykt XIV, Pius IX, Leon XII. Sobory ekumeniczne: Lio\u0144ski, Vienne\u0144ski, Florencki, Watyka\u0144ski, czerpa\u0142y z dzie\u0142 jego swe orzeczenia; to\u017c samo czynili Ojcowie Soboru Trydenckiego; co wi\u0119cej nawet, na czcigodnych swych posiedzeniach soborowych obok Biblii i zbioru kanon\u00f3w ko\u015bcielnych umie\u015bcili na stole Summ\u0119 Teologiczn\u0105 \u015bw. Tomasza<\/a><\/strong>. Stare wszechnice \u015bwiata katolickiego og\u0142osi\u0142y Anielskiego Doktora najpewniejszym przewodnikiem nauczania. Statuty wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci zakon\u00f3w religijnych, jak dominikan\u00f3w, benedyktyn\u00f3w, karmelit\u00f3w, augustian\u00f3w, jezuit\u00f3w, nakazuj\u0105 cz\u0142onkom swoim bada\u0107 pisma \u015bw. Tomasza i przejmowa\u0107 si\u0119 jego zasadami.<\/p>\r\n\r\n Ta jednog\u0142o\u015bna niemal zgodno\u015b\u0107 w uwielbieniu dla \u015bw. Tomasza nadaje mu nadzwyczajn\u0105, powag\u0119. Nauka ko\u015bcielna jest nieomyln\u0105 nie tylko, kiedy j\u0105 orzeka uroczystym s\u0105dem Najwy\u017cszy Pasterz lub sob\u00f3r ekumeniczny, ale tak\u017ce kiedy j\u0105 nam podaje powszechna zgodno\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy s\u0142u\u017c\u0105 Ko\u015bcio\u0142owi za narz\u0119dzia i organa w dziele nauczania jego dzieci; jako\u017c przytoczone wy\u017cej \u015bwiadectwa dowodz\u0105, \u017ce nauka \u015bw. Tomasza z Akwinu nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od nauki Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n\r\n Rozumie si\u0119, \u017ce z tego nie wynika bynajmniej, aby ka\u017cde zdanie \u015bw. Tomasza obowi\u0105zywa\u0142o wiernych na sumieniu, ale poniewa\u017c wszystkie punkty jego nauki \u015bci\u015ble s\u0105 ze sob\u0105 z\u0142\u0105czone i dziwnie pi\u0119kn\u0105 przedstawiaj\u0105 jedno\u015b\u0107, niebezpieczne by\u0142oby przeto przedsi\u0119wzi\u0119ciem odrzuca\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 jego nauczania lub poszczeg\u00f3lne nawet zasady, bardzo z bliska dotycz\u0105ce orzecze\u0144 dogmatycznych, i dlatego te\u017c wszystkie zdania \u015bw. Tomasza przyjmowa\u0107 nale\u017cy z najwi\u0119kszym poszanowaniem. A zatem Ko\u015bci\u00f3\u0142 zachowaniem si\u0119 swoim i wielkimi pochwa\u0142ami dla \u015bw. Tomasza nada\u0142 ogromn\u0105 powag\u0119 nie tylko zasadom jego teologicznym, ale tak\u017ce zasadom filozoficznym w ca\u0142o\u015bci swej uwa\u017canym, oraz og\u00f3\u0142em wszystkim zasadom \u015bw. Doktora, dotycz\u0105cym prawd objawionych.<\/p>\r\n\r\n Doroczne wspomnienie \u015bwi\u0119tego Tomasza z Akwinu do roku 1969 obchodzi\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 7 marca, w dzie\u0144 \u015bmierci \u015awi\u0119tego. Reforma liturgiczna z roku 1969 wspomnienie \u015awi\u0119tego przenios\u0142a, uzasadniaj\u0105c, \u017ce dotychczasowe \u015bwi\u0119to przypada\u0142o zawsze w Wielkim Po\u015bcie. Wybrano dzie\u0144 28 stycznia, gdy\u017c wtedy odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 przeniesienia jego relikwii do Tuluzy (1369).<\/p>\r\n\r\n\r\n
\u015aw. Tomasz z Akwinu, kap\u0142an i doktor Ko\u015bcio\u0142a<\/h2>\r\n\r\n
![\"\u015bw.](\"http:\/\/sanctus.pl\/foto\/sw.Tomasz_z_Akwinu.jpg\")
Do chwa\u0142y \u015bwi\u0119tych wyni\u00f3s\u0142 Tomasza z Akwinu papie\u017c Jan XXII 1323 roku. \u015aw. Pius V zaszczyci\u0142 go tytu\u0142em doktora, czyli nauczyciela Ko\u015bcio\u0142a. Papie\u017c Leon XIII og\u0142osi\u0142 go patronem szk\u00f3\u0142 katolickich. Ju\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bni nadali \u015awi\u0119temu tytu\u0142 \u201edoktora powszechnego\u201d, a wiek XV przyzna\u0142 mu tytu\u0142 \u201edoktora anielskiego\u201d. Relikwie \u015awi\u0119tego dopiero w roku 1368 przeniesiono z Fossanuova do Tuluzy. Wtedy tak\u017ce dokonano ich podzia\u0142u: prawe rami\u0119 \u015awi\u0119tego otrzymali dominikanie w Pary\u017cu, a relikwi\u0119 g\u0142owy przekazano do Salerno.\u00a0Relikwie, zbezczeszczone przez kalwin\u00f3w (1562) i przez rewolucj\u0119 francusk\u0105 (1797), z Tuluzy przeniesiono do St. Sernin, a cz\u0119\u015b\u0107 podarowano do Fossanuova. W 1974 r. relikwie powr\u00f3ci\u0142y do ko\u015bcio\u0142a Jakobin\u00f3w w Tuluzie, gdzie pozostaj\u0105 do dzi\u015b. Do\u015b\u0107 znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u015bmiertelnych szcz\u0105tk\u00f3w \u015bw. Tomasza z Akwinu znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Priverno.\u00a0W klasztorze w Neapolu cela \u015awi\u0119tego zosta\u0142a zamieniona na kaplic\u0119. Mo\u017cna tam zobaczy\u0107 dzwonek, kt\u00f3rym pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 \u015awi\u0119ty w czasie wyk\u0142ad\u00f3w, a przede wszystkim relikwi\u0119 jego lewego ramienia.<\/p>\r\n\r\n