{"id":31391,"date":"2011-01-27T16:27:22","date_gmt":"2011-01-27T21:27:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=31391"},"modified":"2011-01-27T16:27:22","modified_gmt":"2011-01-27T21:27:22","slug":"pomylenie-probek-skutkuje-calkowicie-falszywa-konkluzja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=31391","title":{"rendered":"Pomylenie pr\u00f3bek skutkuje ca\u0142kowicie fa\u0142szyw\u0105 konkluzj\u0105"},"content":{"rendered":"

B\u0142\u0119dy i zaniedbania w badaniach genetycznych niestety si\u0119 zdarzaj\u0105. Bardzo wiele zale\u017cy od specjalizacji i do\u015bwiadczenia konkretnego laboratorium. Najskuteczniejszym sposobem weryfikacji metod badawczych i kompetencji bieg\u0142ych jest regularne uczestnictwo w testach kompetencji o zasi\u0119gu krajowym i mi\u0119dzynarodowym.<\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n

Z prof. dr. hab. Tomaszem Grzybowskim, kierownikiem Katedry Medycyny S\u0105dowej oraz Zak\u0142adu Genetyki Molekularnej i S\u0105dowej Collegium Medicum w Bydgoszczy Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, rozmawia Paulina Jarosi\u0144ska<\/strong>
\r\n
\r\nJak dok\u0142adnie przebiega procedura identyfikacji genetycznej ofiar katastrof lotniczych i kiedy j\u0105 si\u0119 podejmuje?<\/strong>
\r\n– W przypadku katastrof masowych, a do takich nale\u017cy zaliczy\u0107 katastrofy statk\u00f3w powietrznych z du\u017c\u0105 liczb\u0105 os\u00f3b na pok\u0142adzie, identyfikacja genetyczna jest w zasadzie jedynym w pe\u0142ni wiarygodnym sposobem potwierdzenia to\u017csamo\u015bci ofiar. Uzasadnieniem jest najcz\u0119\u015bciej znaczny stopie\u0144 fragmentacji zw\u0142ok, kt\u00f3re niejednokrotnie trudno rozpozna\u0107 innymi metodami. Procedura obejmuje zabezpieczenie materia\u0142u biologicznego ofiary (mo\u017ce to by\u0107 np. krew, fragment ko\u015bci lub tkanki mi\u0119kkiej), a nast\u0119pnie sporz\u0105dzenie jej profilu genetycznego z wykorzystaniem laboratoryjnych metod biologii molekularnej. Profil genetyczny jest wynikiem analizy tych fragment\u00f3w ludzkiego DNA, kt\u00f3re wykazuj\u0105 zmienno\u015b\u0107 mi\u0119dzyosobnicz\u0105. Je\u015bli liczba zbadanych fragment\u00f3w jest wystarczaj\u0105co du\u017ca, mo\u017cna \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce \u017cadna inna osoba na Ziemi poza badan\u0105 nie ma takiego samego profilu DNA. Innymi s\u0142owy, profil jest unikalnym identyfikatorem danej osoby. Jedynym wyj\u0105tkiem od tej zasady s\u0105 bli\u017ani\u0119ta jednojajowe. Aby dokona\u0107 pozytywnej identyfikacji szcz\u0105tk\u00f3w ludzkich, nale\u017cy por\u00f3wna\u0107 ich profil DNA z profilami najbli\u017cszej rodziny zmar\u0142ego. Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c dokona\u0107 takiego por\u00f3wnania z uzyskanym wcze\u015bniej profilem danej osoby. Przyk\u0142adowo, wiemy, \u017ce si\u0142y zbrojne tworz\u0105 baz\u0119 danych profili genetycznych niekt\u00f3rych \u017co\u0142nierzy. W tym przypadku profil pe\u0142ni funkcj\u0119 swoistego „genetycznego nie\u015bmiertelnika” skracaj\u0105cego czas ewentualnej identyfikacji cia\u0142a zmar\u0142ego \u017co\u0142nierza.
\r\n
\r\nJak d\u0142ugo trwa taka identyfikacja?<\/strong>
\r\n– Zale\u017cy to od liczby i rodzaju badanych pr\u00f3bek, charakteru i dost\u0119pno\u015bci materia\u0142u por\u00f3wnawczego oraz wielko\u015bci i organizacji laboratorium. Przyk\u0142adowo, identyfikacja cia\u0142 23 g\u00f3rnik\u00f3w, ofiar katastrofy w kopalni „Halemba” w Rudzie \u015al\u0105skiej na jesieni 2006 roku, poci\u0105ga\u0142a za sob\u0105 konieczno\u015b\u0107 zbadania krwi ofiar oraz materia\u0142u por\u00f3wnawczego od kilkudziesi\u0119ciu cz\u0142onk\u00f3w ich rodzin. Zaj\u0119\u0142o to naszemu \u015bredniej wielko\u015bci laboratorium kilka dni. Ale ju\u017c identyfikacja ponad 220 ofiar katastrofy Boeinga 747-131 (TWA 800), kt\u00f3ry latem 1996 roku eksplodowa\u0142 i run\u0105\u0142 do Atlantyku u wschodnich wybrze\u017cy USA, zaj\u0119\u0142a ameryka\u0144skim naukowcom ponad rok. By\u0142o to zwi\u0105zane z du\u017cymi trudno\u015bciami w zabezpieczaniu szcz\u0105tk\u00f3w oraz bardzo siln\u0105 fragmentacj\u0105 zw\u0142ok.
\r\n
\r\nJak\u0105 pewno\u015b\u0107 daje taka procedura?<\/strong>
\r\n– M\u00f3wimy o prawdopodobie\u0144stwie granicz\u0105cym z pewno\u015bci\u0105; w praktyce jest to ca\u0142kowicie pewna identyfikacja.
\r\n
\r\nJaka jest granica czasowa, to znaczy – ile czasu od katastrofy mo\u017cna jeszcze przeprowadzi\u0107 identyfikacj\u0119 genetyczn\u0105 ofiary, aby jej wyniki by\u0142y wiarygodne?<\/strong>
\r\n– DNA jest cz\u0105steczk\u0105 do\u015b\u0107 stabiln\u0105, co sprawia, \u017ce potwierdzenie to\u017csamo\u015bci osoby metodami genetycznymi mo\u017cliwe jest nawet wiele lat po katastrofie.
\r\n
\r\nW jaki spos\u00f3b pobiera si\u0119 materia\u0142 genetyczny w celu stwierdzenia, czy ofiara w chwili katastrofy przebywa\u0142a w danym miejscu samolotu i z jak\u0105 pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna to sprawdzi\u0107?<\/strong>
\r\n– Tego rodzaju rekonstrukcje polegaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej na genetycznych badaniach \u015blad\u00f3w biologicznych zabezpieczonych z okre\u015blonych miejsc, np. \u015blad\u00f3w krwi czy w\u0142os\u00f3w ujawnionych na zag\u0142\u00f3wku fotela lub w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach kokpitu.
\r\n
\r\nCzy s\u0142ysza\u0142 Pan kiedykolwiek o zaniedbaniach w identyfikacji genetycznej? Je\u015bli tak, to z czym najcz\u0119\u015bciej s\u0105 one zwi\u0105zane i w jakim stopniu mog\u0105 one zawa\u017cy\u0107 na wiarygodno\u015bci przeprowadzanego badania?<\/strong>
\r\n– B\u0142\u0119dy i zaniedbania w badaniach genetycznych niestety si\u0119 zdarzaj\u0105. Do najbardziej prozaicznych mo\u017cna zaliczy\u0107 chocia\u017cby pomylenie pr\u00f3bek materia\u0142u biologicznego, kt\u00f3re skutkuje ca\u0142kowicie fa\u0142szyw\u0105 konkluzj\u0105 co do identyfikacji danej osoby. Podczas pracy w Komisji Genetyki S\u0105dowej Polskiego Towarzystwa Medycyny S\u0105dowej i Kryminologii, prowadz\u0105cej atestacj\u0119 polskich laboratori\u00f3w genetyczno-s\u0105dowych, spotyka\u0142em si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z bardziej subtelnymi b\u0142\u0119dami. Polega\u0142y one m.in. na nieprawid\u0142owym oznaczaniu pewnych komponent\u00f3w profilu DNA czy te\u017c b\u0142\u0119dnej interpretacji mieszanin DNA. Bardzo wiele zale\u017cy tutaj od specjalizacji i do\u015bwiadczenia konkretnego laboratorium. Najskuteczniejszym sposobem weryfikacji metod badawczych oraz kompetencji bieg\u0142ych jest regularne uczestnictwo w wymagaj\u0105cych testach kompetencji o zasi\u0119gu krajowym i mi\u0119dzynarodowym. Bardzo wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c uznanie laboratorium w mi\u0119dzynarodowym \u015brodowisku, potwierdzone publikacjami naukowymi z zakresu genetyki s\u0105dowej.
\r\n
\r\nCzy w przypadku, gdy do katastrofy lotniczej dochodzi na terenie innego pa\u0144stwa, specjali\u015bci z Polski mog\u0105 bra\u0107 udzia\u0142 w badaniach – identyfikacji genetycznej ofiar?<\/strong>
\r\n– Z technicznego i organizacyjnego punktu widzenia trudno sobie wyobrazi\u0107 wykonywanie bada\u0144 genetycznych o charakterze laboratoryjnym przy udziale ekspert\u00f3w pochodz\u0105cych z innych o\u015brodk\u00f3w. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby te same badania identyfikacyjne by\u0142y wykonywane w r\u00f3\u017cnych laboratoriach. Uzyskanie tych samych wynik\u00f3w przez r\u00f3\u017cne o\u015brodki by\u0142oby tutaj dodatkowym potwierdzeniem wiarygodno\u015bci konkluzji, zw\u0142aszcza w trudniejszych przypadkach.
\r\n
\r\nDzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

<\/h3>\r\n
\r\n

B\u0142\u0119dy i zaniedbania w badaniach genetycznych niestety si\u0119 zdarzaj\u0105. Bardzo wiele zale\u017cy od specjalizacji i do\u015bwiadczenia konkretnego laboratorium. Najskuteczniejszym sposobem weryfikacji metod badawczych i kompetencji bieg\u0142ych jest regularne uczestnictwo w testach kompetencji o zasi\u0119gu krajowym i mi\u0119dzynarodowym<\/h4>\r\n

Pomylenie pr\u00f3bek skutkuje ca\u0142kowicie fa\u0142szyw\u0105 konkluzj\u0105<\/h3>\r\n\r\n

Z prof. dr. hab. Tomaszem Grzybowskim, kierownikiem Katedry Medycyny S\u0105dowej oraz Zak\u0142adu Genetyki Molekularnej i S\u0105dowej Collegium Medicum w Bydgoszczy Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, rozmawia Paulina Jarosi\u0144ska<\/strong>
\r\n
\r\nJak dok\u0142adnie przebiega procedura identyfikacji genetycznej ofiar katastrof lotniczych i kiedy j\u0105 si\u0119 podejmuje?<\/strong>
\r\n– W przypadku katastrof masowych, a do takich nale\u017cy zaliczy\u0107 katastrofy statk\u00f3w powietrznych z du\u017c\u0105 liczb\u0105 os\u00f3b na pok\u0142adzie, identyfikacja genetyczna jest w zasadzie jedynym w pe\u0142ni wiarygodnym sposobem potwierdzenia to\u017csamo\u015bci ofiar. Uzasadnieniem jest najcz\u0119\u015bciej znaczny stopie\u0144 fragmentacji zw\u0142ok, kt\u00f3re niejednokrotnie trudno rozpozna\u0107 innymi metodami. Procedura obejmuje zabezpieczenie materia\u0142u biologicznego ofiary (mo\u017ce to by\u0107 np. krew, fragment ko\u015bci lub tkanki mi\u0119kkiej), a nast\u0119pnie sporz\u0105dzenie jej profilu genetycznego z wykorzystaniem laboratoryjnych metod biologii molekularnej. Profil genetyczny jest wynikiem analizy tych fragment\u00f3w ludzkiego DNA, kt\u00f3re wykazuj\u0105 zmienno\u015b\u0107 mi\u0119dzyosobnicz\u0105. Je\u015bli liczba zbadanych fragment\u00f3w jest wystarczaj\u0105co du\u017ca, mo\u017cna \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce \u017cadna inna osoba na Ziemi poza badan\u0105 nie ma takiego samego profilu DNA. Innymi s\u0142owy, profil jest unikalnym identyfikatorem danej osoby. Jedynym wyj\u0105tkiem od tej zasady s\u0105 bli\u017ani\u0119ta jednojajowe. Aby dokona\u0107 pozytywnej identyfikacji szcz\u0105tk\u00f3w ludzkich, nale\u017cy por\u00f3wna\u0107 ich profil DNA z profilami najbli\u017cszej rodziny zmar\u0142ego. Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c dokona\u0107 takiego por\u00f3wnania z uzyskanym wcze\u015bniej profilem danej osoby. Przyk\u0142adowo, wiemy, \u017ce si\u0142y zbrojne tworz\u0105 baz\u0119 danych profili genetycznych niekt\u00f3rych \u017co\u0142nierzy. W tym przypadku profil pe\u0142ni funkcj\u0119 swoistego „genetycznego nie\u015bmiertelnika” skracaj\u0105cego czas ewentualnej identyfikacji cia\u0142a zmar\u0142ego \u017co\u0142nierza.
\r\n
\r\nJak d\u0142ugo trwa taka identyfikacja?<\/strong>
\r\n– Zale\u017cy to od liczby i rodzaju badanych pr\u00f3bek, charakteru i dost\u0119pno\u015bci materia\u0142u por\u00f3wnawczego oraz wielko\u015bci i organizacji laboratorium. Przyk\u0142adowo, identyfikacja cia\u0142 23 g\u00f3rnik\u00f3w, ofiar katastrofy w kopalni „Halemba” w Rudzie \u015al\u0105skiej na jesieni 2006 roku, poci\u0105ga\u0142a za sob\u0105 konieczno\u015b\u0107 zbadania krwi ofiar oraz materia\u0142u por\u00f3wnawczego od kilkudziesi\u0119ciu cz\u0142onk\u00f3w ich rodzin. Zaj\u0119\u0142o to naszemu \u015bredniej wielko\u015bci laboratorium kilka dni. Ale ju\u017c identyfikacja ponad 220 ofiar katastrofy Boeinga 747-131 (TWA 800), kt\u00f3ry latem 1996 roku eksplodowa\u0142 i run\u0105\u0142 do Atlantyku u wschodnich wybrze\u017cy USA, zaj\u0119\u0142a ameryka\u0144skim naukowcom ponad rok. By\u0142o to zwi\u0105zane z du\u017cymi trudno\u015bciami w zabezpieczaniu szcz\u0105tk\u00f3w oraz bardzo siln\u0105 fragmentacj\u0105 zw\u0142ok.
\r\n
\r\nJak\u0105 pewno\u015b\u0107 daje taka procedura?<\/strong>
\r\n– M\u00f3wimy o prawdopodobie\u0144stwie granicz\u0105cym z pewno\u015bci\u0105; w praktyce jest to ca\u0142kowicie pewna identyfikacja.
\r\n
\r\nJaka jest granica czasowa, to znaczy – ile czasu od katastrofy mo\u017cna jeszcze przeprowadzi\u0107 identyfikacj\u0119 genetyczn\u0105 ofiary, aby jej wyniki by\u0142y wiarygodne?<\/strong>
\r\n– DNA jest cz\u0105steczk\u0105 do\u015b\u0107 stabiln\u0105, co sprawia, \u017ce potwierdzenie to\u017csamo\u015bci osoby metodami genetycznymi mo\u017cliwe jest nawet wiele lat po katastrofie.
\r\n
\r\nW jaki spos\u00f3b pobiera si\u0119 materia\u0142 genetyczny w celu stwierdzenia, czy ofiara w chwili katastrofy przebywa\u0142a w danym miejscu samolotu i z jak\u0105 pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna to sprawdzi\u0107?<\/strong>
\r\n– Tego rodzaju rekonstrukcje polegaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej na genetycznych badaniach \u015blad\u00f3w biologicznych zabezpieczonych z okre\u015blonych miejsc, np. \u015blad\u00f3w krwi czy w\u0142os\u00f3w ujawnionych na zag\u0142\u00f3wku fotela lub w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach kokpitu.
\r\n
\r\nCzy s\u0142ysza\u0142 Pan kiedykolwiek o zaniedbaniach w identyfikacji genetycznej? Je\u015bli tak, to z czym najcz\u0119\u015bciej s\u0105 one zwi\u0105zane i w jakim stopniu mog\u0105 one zawa\u017cy\u0107 na wiarygodno\u015bci przeprowadzanego badania?<\/strong>
\r\n– B\u0142\u0119dy i zaniedbania w badaniach genetycznych niestety si\u0119 zdarzaj\u0105. Do najbardziej prozaicznych mo\u017cna zaliczy\u0107 chocia\u017cby pomylenie pr\u00f3bek materia\u0142u biologicznego, kt\u00f3re skutkuje ca\u0142kowicie fa\u0142szyw\u0105 konkluzj\u0105 co do identyfikacji danej osoby. Podczas pracy w Komisji Genetyki S\u0105dowej Polskiego Towarzystwa Medycyny S\u0105dowej i Kryminologii, prowadz\u0105cej atestacj\u0119 polskich laboratori\u00f3w genetyczno-s\u0105dowych, spotyka\u0142em si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z bardziej subtelnymi b\u0142\u0119dami. Polega\u0142y one m.in. na nieprawid\u0142owym oznaczaniu pewnych komponent\u00f3w profilu DNA czy te\u017c b\u0142\u0119dnej interpretacji mieszanin DNA. Bardzo wiele zale\u017cy tutaj od specjalizacji i do\u015bwiadczenia konkretnego laboratorium. Najskuteczniejszym sposobem weryfikacji metod badawczych oraz kompetencji bieg\u0142ych jest regularne uczestnictwo w wymagaj\u0105cych testach kompetencji o zasi\u0119gu krajowym i mi\u0119dzynarodowym. Bardzo wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c uznanie laboratorium w mi\u0119dzynarodowym \u015brodowisku, potwierdzone publikacjami naukowymi z zakresu genetyki s\u0105dowej.
\r\n
\r\nCzy w przypadku, gdy do katastrofy lotniczej dochodzi na terenie innego pa\u0144stwa, specjali\u015bci z Polski mog\u0105 bra\u0107 udzia\u0142 w badaniach – identyfikacji genetycznej ofiar?<\/strong>
\r\n– Z technicznego i organizacyjnego punktu widzenia trudno sobie wyobrazi\u0107 wykonywanie bada\u0144 genetycznych o charakterze laboratoryjnym przy udziale ekspert\u00f3w pochodz\u0105cych z innych o\u015brodk\u00f3w. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby te same badania identyfikacyjne by\u0142y wykonywane w r\u00f3\u017cnych laboratoriach. Uzyskanie tych samych wynik\u00f3w przez r\u00f3\u017cne o\u015brodki by\u0142oby tutaj dodatkowym potwierdzeniem wiarygodno\u015bci konkluzji, zw\u0142aszcza w trudniejszych przypadkach.
\r\n
\r\nDzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"B\u0142\u0119dy i zaniedbania w badaniach genetycznych niestety si\u0119 zdarzaj\u0105. Bardzo wiele zale\u017cy od specjalizacji i do\u015bwiadczenia konkretnego laboratorium. Najskuteczniejszym sposobem weryfikacji metod badawczych i kompetencji bieg\u0142ych jest regularne uczestnictwo w testach kompetencji o zasi\u0119gu krajowym i mi\u0119dzynarodowym. Z prof. dr. hab. Tomaszem Grzybowskim, kierownikiem Katedry Medycyny S\u0105dowej oraz Zak\u0142adu Genetyki Molekularnej i S\u0105dowej Collegium Medicum […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31391"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31391"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31391\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}