{"id":30935,"date":"2011-01-20T22:43:01","date_gmt":"2011-01-21T03:43:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=30935"},"modified":"2011-01-20T22:43:01","modified_gmt":"2011-01-21T03:43:01","slug":"poziom-konformizmu-dziennikarskiego-nie-do-zniesienia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=30935","title":{"rendered":"Poziom konformizmu dziennikarskiego – nie do zniesienia"},"content":{"rendered":"

Z dr Hann\u0105 Karp, medioznawc\u0105 z Wy\u017cszej Szko\u0142y Kultury Spo\u0142ecznej i Medialnej, rozmawia Paulina Jarosi\u0144ska<\/strong>
\r\n
\r\n„Gazeta Wyborcza”, jak i „Rzeczpospolita” zmieniaj\u0105 kierunek, je\u015bli chodzi o przekaz o katastrofie smole\u0144skiej. W weekendowym wydaniu gazety Adama Michnika pojawia si\u0119 informacja o komendzie „odchodzimy”, o kt\u00f3rej „Nasz Dziennik” pisa\u0142 ju\u017c p\u00f3\u0142 roku temu. „GW” przez 9 miesi\u0119cy s\u0105czy\u0142a tez\u0119 o winie pilot\u00f3w, podpieraj\u0105c j\u0105 nieraz kompletnie irracjonalnymi argumentami. O czym \u015bwiadczy ta zmiana?<\/strong>
\r\n– Prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zmiana azymutu „Gazety Wyborczej”, je\u015bli chodzi o spos\u00f3b relacjonowania merytorycznie i formalnie ca\u0142ej sprawy katastrofy smole\u0144skiej, odbywa si\u0119 ju\u017c po opublikowaniu przez MAK raportu ko\u0144cowego. Mo\u017cemy wi\u0119c przyj\u0105\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie konferencja spowodowa\u0142a przestawienie sposobu relacjonowania o katastrofie w og\u00f3le we wszystkich mediach w Polsce. „Gazeta Wyborcza” natychmiast uwzgl\u0119dni\u0142a wszystko, co si\u0119 z tym wi\u0105\u017ce – \u0142\u0105cznie z rezonansem, jaki wywo\u0142a\u0142a konferencja MAK u polskiego odbiorcy. Pismo Adama Michnika ma bardzo wyczulone ucho na wszystkie drgania opinii publicznej i uwzgl\u0119dnia je, je\u015bli to jest po jego my\u015bli. Jednak potrafi te\u017c i\u015b\u0107 ostro pod pr\u0105d. „Gazeta Wyborcza” ma swoj\u0105 polityk\u0119 i nie zamierza z niej rezygnowa\u0107. Bywa, \u017ce cz\u0119sto „dra\u017cni si\u0119” wr\u0119cz z opini\u0105 publiczn\u0105. Czytelnicy mog\u0105 czu\u0107 si\u0119 nieraz g\u0142\u0119boko upokorzeni kampaniami realizowanymi wed\u0142ug tezy redaktor\u00f3w tej gazety. To przestawienie narracji nie wynika jednak z redakcyjnego koniunkturalizmu. „Wyborcza” wci\u0105\u017c realizuje swoj\u0105 polityk\u0119 z \u017celazn\u0105 konsekwencj\u0105. Przestawienie narracji na temat katastrofy smole\u0144skiej wpisuje si\u0119 w jej g\u0142\u00f3wny nurt. Po pierwsze, wszyscy w Polsce odnotowali d\u0142ug\u0105 nieobecno\u015b\u0107 premiera, a za nim ca\u0142ego rz\u0105du i prezydenta w obliczu tak wa\u017cnych zaistnia\u0142ych nowych okoliczno\u015bci. Wypowied\u017a Donalda Tuska pojawi\u0142a si\u0119 o wiele za p\u00f3\u017ano, natomiast Bronis\u0142aw Komorowski zapad\u0142 na „chorob\u0119 dyplomatyczn\u0105” i nie wyda\u0142 nawet \u017cadnego merytorycznego o\u015bwiadczenia w sprawie raportu MAK. Jeste\u015bmy w sytuacji zawieszenia w\u0142adzy w Polsce. „Gazeta Wyborcza” stara si\u0119 „zapanowa\u0107” nad ca\u0142\u0105 sytuacj\u0105 i narzuci\u0107 opinii publicznej swoj\u0105 interpretacj\u0119. Sytuacja jest rozwojowa. „Wyborcza” zdaje sobie spraw\u0119 z tego i chce zn\u00f3w sta\u0107 na czele frontu medialnego, by zdominowa\u0107 publiczny dyskurs. Dzi\u015b bowiem dowiadujemy si\u0119 o kolejnych faktach, kt\u00f3rych nie mo\u017cna ju\u017c przemilcze\u0107, „Wyborcza” ma tego \u015bwiadomo\u015b\u0107 i chce wpisa\u0107 si\u0119 w ton, kt\u00f3ry za chwil\u0119 mo\u017ce stanowi\u0107 w opinii publicznej dominant\u0119. Tylko po to, aby potem powiedzie\u0107: oto jeste\u015bmy opiniotw\u00f3rczy i miarodajni.
\r\n
\r\nTo walka o nowych czytelnik\u00f3w?<\/strong>
\r\n– „Gazeta Wyborcza” walczy w pierwszej kolejno\u015bci o w\u0142asnego czytelnika.
\r\n
\r\nBo przecie\u017c ca\u0142y czas jest obecna w retoryce gazety teza o nacisku, o „niekompletno\u015bci raportu MAK”…<\/strong>
\r\n– Niedawno w TVN 24 jeden z prominentnych redaktor\u00f3w „Wyborczej” Piotr Stasi\u0144ski wyrazi\u0142 oburzenie, \u017ce w mediach szeroko podejmowana jest dyskusja o tym, i\u017c raport MAK godzi w honor polskiego genera\u0142a, \u017ce zosta\u0142o naruszone dobre imi\u0119 polskiej armii. Wed\u0142ug niego, taka debata nie powinna si\u0119 odbywa\u0107, poniewa\u017c nie jest „merytoryczna”. Swoj\u0105 drog\u0105, mo\u017cna zapyta\u0107, czym dla redaktor\u00f3w w og\u00f3le jest polski honor… Wracaj\u0105c do g\u0142\u00f3wnego w\u0105tku, ton „Gazety Wyborczej” przewija si\u0119 w\u0142a\u015bciwie przez wszystkie stacje komercyjne, r\u00f3wnie\u017c Polsat i TVN. A przecie\u017c mamy prawo oczekiwa\u0107, \u017ce tak\u017ce stacje komercyjne b\u0119d\u0105 d\u0105\u017cy\u0142y w swoim przekazie przede wszystkim do prawdy, a nie jedynie do zdobycia odbiorc\u00f3w i powielania schemat\u00f3w wymieszanych z p\u00f3\u0142prawdami. Zdumiewaj\u0105ce jest to, \u017ce dopiero po konferencji MAK, dopiero gdy si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce nie da si\u0119 wt\u0142oczy\u0107 Polakom zmanipulowanych tre\u015bci, dopiero teraz dostrzegamy zmian\u0119 og\u00f3lnej narracji.
\r\n
\r\nPewnych tez ju\u017c po prostu nie da si\u0119 d\u0142u\u017cej kolportowa\u0107, „GW” maskuje w ten spos\u00f3b swoj\u0105 kompromitacj\u0119?<\/strong>
\r\n– Czasami mo\u017cna by\u0142o wr\u0119cz odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce dziennikarze „Wyborczej” \u015bwiadomie zamykali oczy na fakty. „Nasz Dziennik” i wszystkie media, kt\u00f3re stawia\u0142y niewygodne, rzeczowe pytania i kt\u00f3re przedstawia\u0142y spraw\u0119 z zupe\u0142nie innej strony, ni\u017c czyni\u0142y to mainstreamowe media, by\u0142y o\u015bmieszane i pi\u0119tnowane. Celowo bagatelizowano wnioski z ich \u015bledczej dzia\u0142alno\u015bci. „Gazeta Wyborcza” nie pozwoli\u0142aby na to, aby jaki\u015b inny dziennik czy medium odebra\u0142o jej palm\u0119 pierwsze\u0144stwa w kszta\u0142towaniu narracji o katastrofie smole\u0144skiej. To by\u0142o i jest w \u015bwiecie wolnych medi\u00f3w kuriozalne.
\r\n
\r\nCzy wolta „Wyborczej” jest sprz\u0119\u017cona z zachowaniem rz\u0105du i prezydenta?<\/strong>
\r\n– Wydaje si\u0119, \u017ce „Gazeta Wyborcza” nie ma teraz wyj\u015bcia i trzyma si\u0119 konsekwentnie obranej drogi. Na pewno rz\u0105d jest politycznie opcj\u0105 jej bardzo blisk\u0105, ale s\u0105dz\u0119, \u017ce du\u017co bli\u017cej \u015brodowisku „Gazety Wyborczej” jest do Bronis\u0142awa Komorowskiego i obozu przez niego budowanego. To zaplecze prezydenckie jest przecie\u017c w ogromnej mierze oparte o \u015brodowisko dawnej Unii Wolno\u015bci, a to z kolei jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z Adamem Michnikiem. „Gazeta Wyborcza” jest jednocze\u015bnie bardzo uwa\u017cna, je\u015bli chodzi o Rosj\u0119, a zw\u0142aszcza polityk\u0119 Putina, i w swojej narracji musi uwzgl\u0119dnia\u0107 odpowiedni stosunek do niej. Widzimy wyra\u017anie, jak\u0105 polityk\u0119 wschodni\u0105 prowadzi polski prezydent. To wszystko jest ze sob\u0105 powi\u0105zane. Tak na marginesie, ju\u017c dzi\u015b wida\u0107, \u017ce zaplecze Bronis\u0142awa Komorowskiego ma ambicj\u0119 jeszcze wi\u0119kszych wp\u0142yw\u00f3w i w\u0142adzy w Polsce.
\r\n
\r\nZapytam wobec tego jeszcze o zmian\u0119 w retoryce „Rzeczpospolitej”, zmian\u0119 bardziej wyrafinowan\u0105. Jak ju\u017c kiedy\u015b Pani ocenia\u0142a, je\u015bli chodzi o katastrof\u0119 smole\u0144sk\u0105, cho\u0107 nie tylko, to jest to bardzo nier\u00f3wny dziennik. Kilka miesi\u0119cy temu pojawi\u0142a si\u0119 w nim analiza prawnicza Krzysztofa Karsznickiego, w kt\u00f3rej jednoznacznie uzna\u0142 on, \u017ce niemo\u017cliwe by\u0142oby powo\u0142anie wsp\u00f3lnego zespo\u0142u \u015bledczego do zbadania katastrofy, teraz jednak gazeta sugeruje, \u017ce by\u0142aby taka szansa…<\/strong>
\r\n– „Gazeta Wyborcza” walczy o czytelnika w tym sensie, \u017ce chce by\u0107 ci\u0105gle liderem przekazu. Od czasu do czasu uwzgl\u0119dnia drugi g\u0142os, aby po jakim\u015b czasie doda\u0107 swoje „ale”, by tym samym zbudowa\u0107 wersj\u0119, kt\u00f3ra na d\u0142ugo zdominuje przekaz medialny. Natomiast „Rzeczpospolita” rzeczywi\u015bcie walczy o nak\u0142ad i obecno\u015b\u0107 na rynku. Zauwa\u017cmy, jak porozrzucanych \u015bwiatopogl\u0105dowo ma publicyst\u00f3w – od prawicy po skrajn\u0105 lewic\u0119. Nier\u00f3wno\u015b\u0107 „Rzeczpospolitej” uwidacznia si\u0119 najmocniej przy katastrofie smole\u0144skiej. Pawe\u0142 Lisicki – redaktor naczelny pisma, wr\u0119cz wije si\u0119 jak piskorz, m\u00f3wi\u0105c o katastrofie smole\u0144skiej. Wszystkie g\u0142osy gazety, kt\u00f3re mog\u0142yby wydawa\u0107 si\u0119 g\u0142osami rzeczowymi w tej sprawie, s\u0105 od razu neutralizowane przez teksty chocia\u017cby g\u0142\u00f3wnej korespondentki z Moskwy, pani Justyny Prus. Pawe\u0142 Lisicki prowadzi dzi\u015b sw\u00f3j statek na wzburzonym morzu, ale nie wiemy do ko\u0144ca, jakie motywacje nim kieruj\u0105, kiedy wybiera taki, a nie inny kurs. Katastrofa smole\u0144ska mo\u017ce by\u0107 probierzem ca\u0142ej linii pisma. Lisicki od pocz\u0105tku nie dopuszcza\u0142 do g\u0142osu wersji, \u017ce przyczyny katastrofy mog\u0105 by\u0107 zwi\u0105zane np. z zamachem. Tak jakby zaklina\u0142 si\u0119 przed kim\u015b, \u017ce on absolutnie takiej wersji nie bierze pod uwag\u0119, i uwa\u017ca tych, kt\u00f3rzy j\u0105 podtrzymuj\u0105, za niepowa\u017cnych.
\r\n
\r\nCzy nie uwa\u017ca Pani, \u017ce ma to swoj\u0105 przyczyn\u0119 w uleg\u0142o\u015bci wobec specyficznie poj\u0119tej poprawno\u015bci politycznej?<\/strong>
\r\n– R\u00f3wnie\u017c. Zwr\u00f3\u0107my jednak uwag\u0119, \u017ce redaktor naczelny ma zawsze szersz\u0105 perspektyw\u0119 ni\u017c szeregowi dziennikarze redakcji – zdaje sobie spraw\u0119 z sytuacji, w jakiej znajduje si\u0119 gazeta. Mo\u017cliwe, \u017ce dzia\u0142ania Lisickiego s\u0105 dzia\u0142aniem koniunkturalnym. Trudno podejrzewa\u0107 go o niedostatki redaktorskie czy brak rozeznania na rynku prasowym. Potrafi\u0142 przecie\u017c pisa\u0107 bardzo ostre teksty. Sytuacja diametralnie zmieni\u0142a si\u0119 po katastrofie smole\u0144skiej.
\r\n
\r\nNa ile konformizm, a na ile wp\u0142ywy rz\u0105dowe determinuj\u0105 kszta\u0142t przekazu w mainstreamie w kontek\u015bcie katastrofy smole\u0144skiej?<\/strong>
\r\n– W tej chwili dziennikarstwo \u015bledcze w sprawie katastrofy smole\u0144skiej spo\u015br\u00f3d dziennik\u00f3w uprawia w\u0142a\u015bciwie tylko „Nasz Dziennik”. Wszystkie inne redakcje – cho\u0107by w mediach publicznych – kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y si\u0119 tym zajmowa\u0107, zosta\u0142y pozamykane. \u015awiadczy to dobitnie o tym, \u017ce dziennikarski koniunkturalizm i jaka\u015b niezrozumia\u0142a bierno\u015b\u0107 pozosta\u0142ych dziennikarzy wobec dzia\u0142a\u0144 rz\u0105du wzi\u0119\u0142y absolutn\u0105 g\u00f3r\u0119 nad d\u0105\u017ceniem do prawdy. Co jest g\u0142\u00f3wnym celem dziennikarstwa \u015bledczego? Patrzenie w\u0142adzy na r\u0119ce. Tymczasem dziennikarstwo \u015bledcze w mediach publicznych zosta\u0142o ca\u0142kowicie zastopowane. W przypadku katastrofy smole\u0144skiej wci\u0105\u017c jest w tym zakresie ogromne pole do popisu. Natomiast kto\u015b, kto nie wiedzia\u0142by, co si\u0119 dzieje w Polsce, m\u00f3g\u0142by odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce w Polsce wci\u0105\u017c rz\u0105dzi Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski. Bo to on jest ci\u0105gle w mediach recenzowany, atakowany, analizowany – a nie rz\u0105d. Poziom konformizmu w\u015br\u00f3d dziennikarzy medi\u00f3w szerokiego nurtu jest chyba najwy\u017cszy od 1989 roku. Dlatego tak istotna jest rola wszystkich niezale\u017cnych medi\u00f3w i dziennikarzy, kt\u00f3rzy krusz\u0105 \u00f3w mur dezinformacji. Nie przypadkiem Polacy coraz liczniej zaczynaj\u0105 si\u0119ga\u0107 po „niszowe” dzienniki i tygodniki. Jednowymiarowy przekaz informacji i \u017cabia perspektywa informacji z tzw. telewizyjnego paska staj\u0105 si\u0119 ju\u017c nie do zniesienia.
\r\n
\r\n„Rzeczpospolita” poruszy\u0142a dwa tematy ju\u017c szeroko podejmowane i analizowane przez „Nasz Dziennik” – zar\u00f3wno je\u015bli chodzi o stanowisko ICAO w kwestii statusu lotu rz\u0105dowego Tu-154M, jak i protoko\u0142y dotycz\u0105ce gen. Andrzeja B\u0142asika, kt\u00f3re wed\u0142ug „Rzeczpospolitej” ujawni\u0142 „Super Express”. Sk\u0105d ta skrajna niemo\u017cno\u015b\u0107 do przywo\u0142ania „Naszego Dziennika”?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– „Rzeczpospolita” i „Gazeta Wyborcza” jako licz\u0105ce si\u0119 dzienniki opiniotw\u00f3rcze ujawniaj\u0105 bardzo niezdrowy obyczaj – je\u015bli ju\u017c powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na jakie\u015b publikacje, to najch\u0119tniej tylko te, kt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 na ich w\u0142asnych \u0142amach. „Gazeta Wyborcza” je\u015bli cytuje „Nasz Dziennik”, to tylko wtedy, gdy co\u015b chce o\u015bmieszy\u0107 lub wykpi\u0107. Cho\u0107 najch\u0119tniej zabi\u0142aby „Nasz Dziennik” milczeniem. „Rzeczpospolita” tak\u017ce stosuje taktyk\u0119 \u017celaznego przemilczania efekt\u00f3w pracy konkurencji. Ale przemilcze\u0107 publikacji „Naszego Dziennika” – cho\u0107by tych dotycz\u0105cych katastrofy smole\u0144skiej – ju\u017c dzi\u015b nie spos\u00f3b. Artyku\u0142y „Naszego Dziennika” regularnie odnotowuj\u0105 du\u017ce portale internetowe, ale tak\u017ce inne opiniotw\u00f3rcze dzienniki czy tygodniki. „Nasz Dziennik” od pocz\u0105tku tragedii smole\u0144skiej jest kilka krok\u00f3w dalej ni\u017c tzw. gazety mainstreamowe. Wydaje si\u0119, \u017ce i „Wyborcza”, i „Rzeczpospolita” maj\u0105 niema\u0142y problem z tematem smole\u0144skim, a przywo\u0142uj\u0105c „Nasz Dziennik”, kt\u00f3ry pierwszy pewne materia\u0142y publikowa\u0142, musia\u0142yby przyzna\u0107, \u017ce jest gazeta, kt\u00f3ra wyprzedza je w ujawnianiu r\u00f3\u017cnych istotnych fakt\u00f3w. A to by\u0142oby r\u00f3wnoznaczne z przyznaniem si\u0119 do tego, \u017ce jako redakcje s\u0105 po prostu s\u0142absze i mniej kompetentne. Cho\u0107 i si\u0142y personalne, i wielkie materialno-finansowe zaplecze tych prasowych kolos\u00f3w s\u0105 z „Naszym Dziennikiem” absolutnie niepor\u00f3wnywalne.
\r\n
\r\nDzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z dr Hann\u0105 Karp, medioznawc\u0105 z Wy\u017cszej Szko\u0142y Kultury Spo\u0142ecznej i Medialnej, rozmawia Paulina Jarosi\u0144ska „Gazeta Wyborcza”, jak i „Rzeczpospolita” zmieniaj\u0105 kierunek, je\u015bli chodzi o przekaz o katastrofie smole\u0144skiej. W weekendowym wydaniu gazety Adama Michnika pojawia si\u0119 informacja o komendzie „odchodzimy”, o kt\u00f3rej „Nasz Dziennik” pisa\u0142 ju\u017c p\u00f3\u0142 roku temu. „GW” przez 9 miesi\u0119cy s\u0105czy\u0142a […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,137,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30935"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30935"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30935\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}