{"id":30748,"date":"2011-01-17T23:29:03","date_gmt":"2011-01-18T04:29:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=30748"},"modified":"2011-01-17T23:29:03","modified_gmt":"2011-01-18T04:29:03","slug":"zydzi-w-prl-jan-bodakowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=30748","title":{"rendered":"\u017bydzi w PRL – Jan Bodakowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Nak\u0142adem Instytutu Pami\u0119ci Narodowej<\/strong> ukaza\u0142 si\u0119 w 2009 roku wyb\u00f3r tekst\u00f3w (wielu znamienitych autor\u00f3w) \u201eSpo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska PRL przed kampani\u0105 antysemick\u0105 lat 1967 – 1968 i po niej<\/strong>\u201d,\u00a0 dotycz\u0105cych historii relacji \u017byd\u00f3w z Polakami. Praca zbiorowa (na kt\u00f3rej opa\u0142em sw\u00f3j artyku\u0142 i kt\u00f3rej fragmenty cytuj\u0119) jest niezwykle ciekawym (politycznie niepoprawnym) g\u0142osem naukowc\u00f3w w debacie dotycz\u0105cej historii relacji Polak\u00f3w z \u017bydami.<\/p>\r\n\r\n

\u017bydzi po II wojnie \u015bwiatowej<\/h3>\r\n\r\n

\"\"Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017bydowska w okupowanej przez Sowiet\u00f3w Polsce po II wojnie \u015bwiatowej odradzi\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki ogromnym transferom pieni\u0119dzy od ameryka\u0144skich \u017byd\u00f3w<\/strong> do \u017byd\u00f3w z komunistycznej \u201ePolski\u201d (co samo w sobie by\u0142o niezwyk\u0142e w sytuacji kiedy Polacy nie mieli mo\u017cliwo\u015bci \u017cadnego kontaktu z Zachodem, a za s\u0142uchanie zachodnich rozg\u0142o\u015bni Polak\u00f3w spotyka\u0142y represje). Transferu \u015brodk\u00f3w dokonywa\u0142 American Jewish Joint <\/strong>Distribution Committee<\/em> (Ameryka\u0144sko-\u017bydowski Po\u0142\u0105czony Komitet Rozdzielczy). Joint<\/em> zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1914 roku by wspiera\u0107 \u017byd\u00f3w w Palestynie, szybko jednak zaj\u0105\u0142 si\u0119 wspieraniem \u017byd\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Od 1914 Joint<\/em> by\u0142 obecny na ziemiach polskich. Joint<\/em> dzia\u0142a\u0142 na ziemiach polskich do 1949 roku, Zimna Wojna przerwa\u0142a jego dzia\u0142ania do 1956 roku. Od 1956 dzia\u0142a\u0142 do 1967 roku (wojny sze\u015bciodniowej). W Pa\u017adzierniku 1956 Gomu\u0142ka za cen\u0119 kredyt\u00f3w z Zachodu zgodzi\u0142 si\u0119 na dzia\u0142alno\u015b\u0107 w PRL zachodnich organizacji charytatywnych (w tym przede wszystkim Jointu<\/em>). Dzia\u0142alno\u015b\u0107 w PRL Jointu<\/em> zbieg\u0142a si\u0119 z now\u0105 fal\u0105 migracji \u017byd\u00f3w do PRL, od 1957 do 1958 z ZSRR do PRL wyemigrowa\u0142o 18.000 \u017byd\u00f3w (g\u0142\u00f3wnym celem Joint<\/em> by\u0142o umo\u017cliwienie migrantom \u017bydowskim dalszej migracji – \u017bydzi do 1960 mogli swobodnie migrowa\u0107 z ZSRR do PRL a z PRL na Zach\u00f3d). Na podstawie umowy Joint<\/em> z PRL: Joint<\/em> m\u00f3g\u0142 regularnie wysy\u0142a\u0107 swego przedstawiciela na wizytacje do PRL, korzysta\u0142 z preferencyjnego kursu walut, zwolniony by\u0142 z podatku od darowizn, mia\u0142 prawo tworzy\u0107 lokalne komitety zajmuj\u0105ce si\u0119 rozdzielaniem nades\u0142anej pomocy. PRL i Rumunia by\u0142y jedynymi komunistycznymi krajami gdzie Joint<\/em> m\u00f3g\u0142 dzia\u0142a\u0107. Joint<\/em> przekazywa\u0142 kas\u0119 poprzez Centraln\u0105 \u017bydowsk\u0105 Komisje Pomocy Spo\u0142ecznej (utworzon\u0105 w Pa\u017adzierniku 1957 przez Joint<\/em>, Towarzystwo Spo\u0142eczno Kulturalne \u017byd\u00f3w w Polsce i Zwi\u0105zek Religijny Wyznania Moj\u017ceszowego). W miastach zamieszka\u0142ych przez \u017byd\u00f3w Joint<\/em> stworzy\u0142 16 oddzia\u0142\u00f3w (bud\u017cet Joint<\/em> w Polsce waha\u0142 si\u0119 od 4.00.000 USD do 1 miliona USD, r\u00f3s\u0142 on systematycznie od 1958 do 1961 roku). Joint<\/em> w PRL wspiera\u0142 finansowo migrant\u00f3w ydowskich kt\u00f3rzy wyje\u017cd\u017cali z PRL, szko\u0142y Towarzystwa Szerzenia Pracy Zawodowej i Rolnej W\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w (dzia\u0142aj\u0105ce w 13 miastach i maj\u0105ce 13.000 absolwent\u00f3w), sp\u00f3\u0142dzielnie \u017cydowskie (16 sp\u00f3\u0142dzielni utrzymywa\u0142o 5.000 rodzin \u017cydowskich – 25% populacji \u017byd\u00f3w w PRL). W latach 1962 – 1964 bud\u017cet zmniejszono, PRL odebra\u0142 uprzywilejowany kurs wymiany. Joint<\/em> ograniczy\u0142 si\u0119 do finansowania koloni oraz m\u0142odzie\u017cowych klub\u00f3w TSK\u0179wP, pomocy dla inwalid\u00f3w, starszych i chorych (potrzebuj\u0105cym Joint<\/em> przyzna\u0142 rent\u0119). Z pomocy Joint<\/em> korzysta\u0142o od 6.000 do 20.000 \u017byd\u00f3w w PRL. Joint<\/em> doprowadzi\u0142 do o\u017cywienia \u017cycia kulturalnego, inwestowa\u0142 w m\u0142odzie\u017c, wspiera\u0142 sp\u00f3\u0142dzielnie ydowskie a przede wszystkim emigracje. Joint<\/em> o wp\u0142ywy w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w rywalizowa\u0142 z TSK\u0179wP (licz\u0105cym 7000 cz\u0142onk\u00f3w podczas gdy Zwi\u0105zek Religii Moj\u017ceszowej liczy\u0142 5.500 cz\u0142onk\u00f3w). Inwestycje w PRL by\u0142y dla Joint<\/em> tym bardziej wa\u017cne – PRL by\u0142 dla Joint<\/em> oknem na blok sowiecki. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Joint<\/em> w PRL zosta\u0142a zablokowana w czerwcu 1967 w wyniku wojny sze\u015bciodniowej (w kt\u00f3rej Izrael walczy\u0142 z Arabami b\u0119d\u0105cym sojusznikami ZSRR).<\/p>\r\n\r\n

Po II wojnie \u015bwiatowej na ziemiach polskich znalaz\u0142o si\u0119 250.000 \u017byd\u00f3w (szybko jednak liczba ta mala\u0142a wskutek emigracji \u017byd\u00f3w, w 1949 roku 80.000, w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych 30.000 – pod koniec dekady 10.000). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wojn\u0119 prze\u017cy\u0142a w ZSRR – co by\u0142o jednym z powod\u00f3w pro-sowieckiej postawy \u017byd\u00f3w. Sowieci budowali komunistyczn\u0105 administracje na ziemiach polskich po II wojnie \u015bwiatowej [a tak\u017ce w trakcie jej trwania] \u201ez udzia\u0142em \u017byd\u00f3w\u201d. Za zbrodnie komunistyczne na ziemiach polskich odpowiadali komuni\u015bci pochodzenia ydowskiego i komuni\u015bci pochodzenia polskiego. Po wojnie \u017bydzi na ziemiach polskich akceptowali komunizm, nawet ci kt\u00f3rzy podczas wojny byli na emigracji gdzie nie manifestowali poparcia dla komunizmu<\/strong> (np. Julian Tuwim<\/strong>, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 wojn\u0119 w Nowym Jorku, a po wojnie w wierszach s\u0142awi\u0142 Stalina i ZSRR, Antoni S\u0142onimski <\/strong>sp\u0119dzi\u0142 wojn\u0119 w Londynie). W okupowanej przez komunist\u00f3w Polsce o\u015brodkiem kszta\u0142towania kadr komunistycznych by\u0142 tygodnik \u201eKu\u017anica\u201d<\/strong> zdominowany przez \u017byd\u00f3w. Najwa\u017cniejszymi \u017bydami w grupie ”Ku\u017anicy” byli \u201eJan Kott, Adam Wa\u017cyk, Kazimierz Brandys, Pawe\u0142 Hertz, Seweryn Pollak, Mieczys\u0142aw Jastrun i Adolf Rudnicki\u201d<\/strong>. W \u201ePolsce\u201d ludowej \u017bydzi \u015bwiadomie porzucali kultur\u0119 swoich przodk\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Ministerstwo Bezpiecze\u0144stwa Publicznego <\/strong>przed powstaniem Izraela by\u0142o zainteresowane procedurami emigracyjnymi i kontaktami z Palestyn\u0105, kontrolowa\u0142o nielegaln\u0105 emigracje i kontakty z mi\u0119dzynarodowymi organizacjami ydowskimi. W 1947 roku MBP uzna\u0142o \u017byd\u00f3w z PPR za uzale\u017cnionych od \u017byd\u00f3w z Zachodu. Powsta\u0142e we wrze\u015bniu 1948 roku poselstwo Izraela znalaz\u0142o si\u0119 pod obserwacj\u0105 bezpieki. Komuni\u015bci syjonist\u00f3w rz\u0105dz\u0105cych Izraelem uznawali za element niepewny. Jesieni\u0105 1948 Stalin zacz\u0105\u0142 wycofywa\u0107 si\u0119 z przyjaznej polityki wzgl\u0119dem Izraela. Od 1950 roku MBP uznawa\u0142o Izrael za sojusznika USA. \u017byd\u00f3w w \u201ePolsce\u201d podejrzewano \u017ce mog\u0105 szpiegowa\u0107 na rzecz Zachodu, za szczeg\u00f3lnie niebezpiecznych uznawano izraelskich dyplomat\u00f3w. W 1953 roku stosunki sowiet\u00f3w z \u017bydami uleg\u0142y dalszemu pogorszeniu (w ZSRR i CSRR dosz\u0142o do proces\u00f3w pokazowych). W 1953 sytuacja uleg\u0142a dalszemu zaostrzeniu, komuni\u015bci uznali \u017ce syjonizm jest wrog\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 wymierzon\u0105 w komunizm. Eskalacje zatrzyma\u0142a \u015bmier\u0107 Stalina 5 marca 1953 roku. W czasie odwil\u017cy 1956 roku MSW wydawa\u0142o \u017bydom masowe pozwolenia na wyjazd z PRL do Izraela, miejsce po emigruj\u0105cych \u017bydach zajmowali \u017bydowscy repatrianci z ZSRR. Liberalizacja o\u017cywi\u0142a \u017cycie spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, umo\u017cliwi\u0142a wznowienie przez Joint<\/em> (w 1957 roku) dzia\u0142alno\u015bci w PRL. Pomimo odwil\u017cy \u017bydzi byli pod baczn\u0105 obserwacj\u0105 (inwigilowano te\u017c goi z ich \u015brodowiska np. W\u0142adys\u0142awa Bartoszewskiego). W latach 60 MSW z baczn\u0105 uwag\u0105 \u015bledzi\u0142a relacje syjonist\u00f3w z RFN. W czerwcu 1967 roku wybuch\u0142a wojna sze\u015bciodniowa. W jej wyniku 12 czerwca 1967 PRL zerwa\u0142a stosunki dyplomatyczne z Izraelem. W obserwacje budynku ambasady Izraela zaanga\u017cowano du\u017co wi\u0119cej funkcjonariuszy ni\u017c w obserwacje budynku ambasady Wielkiej Brytanii czy USA. Podejrzliwo\u015b\u0107 bezpieki nakr\u0119cali \u201epartyzanci\u201d z MSW. Podejrzliwo\u015b\u0107 resortu zaskakiwa\u0142a \u017byd\u00f3w. W zwi\u0105zku z pro izraelskim nastawieniem \u017byd\u00f3w przeprowadzono czystk\u0119 we w\u0142adzach. MSW w swoich raportach z 1968 roku donosi\u0142o \u017ce \u201ewiele os\u00f3b, kt\u00f3re w Polsce zajmowa\u0142y odpowiedzialne stanowiska w administracji pa\u0144stwowej i wojsku – po wyje\u017adzie do Izraela zmieni\u0142a swoje oblicze i sta\u0142o si\u0119 zagorza\u0142ymi wrogami naszego ustroju i narodu\u201d. MSW obawia\u0142o si\u0119 \u017ce \u017bydzi we w\u0142adzach PRL s\u0105 lojalni dop\u00f3ki maj\u0105 dost\u0119p do koryta. Ju\u017c po kampanii antysemickiej w 1970 MSW wyda\u0142o siedem broszur \u201eNotki biograficzne niekt\u00f3rych emigrant\u00f3w do Izraela\u201d z 300 biogramami. Propaganda PRL przedstawia\u0142a Izrael w negatywnym \u015bwietle.<\/p>\r\n\r\n

Traumatycznym wydarzeniem dla \u017byd\u00f3w zaanga\u017cowanych w komunistyczn\u0105 tyranie by\u0142 nagonka antysemicka marca 1968. Marzec by\u0142 dla wielu \u017byd\u00f3w kl\u0119sk\u0105 \u017cyciow\u0105, \u201enag\u0142\u0105 i radykaln\u0105 degradacj\u0105 stratyfikacji spo\u0142ecznej\u201d, kompletnym bankructwem \u201emoralnych, ideologicznych i politycznych inwestycji \u017cycia\u201d. \u017bydzi do tej pory b\u0119d\u0105cy beniaminkami komunistycznej tyrani nagle stali si\u0119 \u201eobiektem atak\u00f3w, ostracyzmu, gr\u00f3\u017ab i nienawi\u015bci\u201d.<\/strong> Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zmuszono do emigracji. Dzieci \u017byd\u00f3w z nomenklatury komunistycznej usuni\u0119to z (niedost\u0119pnych dla wielu polskich patriot\u00f3w) uczelni wy\u017cszych, niekt\u00f3rych uwi\u0119ziono, najm\u0142odszych prze\u015bladowano w liceach. \u015awiat komunist\u00f3w \u017bydowskich rozpad\u0142 si\u0119 w proch. Bankructwo \u017byd\u00f3w w PRL zmusi\u0142o ich do emigracji. \u201eZa emigracja przemawia\u0142a g\u0142\u0119boko zraniona duma i to\u017csamo\u015b\u0107, kl\u0119ska przekona\u0144, usuni\u0119cie z partii i pracy\u201d, troska o przysz\u0142o\u015b\u0107 dzieci. \u017bydzi byli w\u015bciekli bo nagle stali si\u0119 przedmiotem cudzych decyzji, emigrowali w obce miejsca, do kraj\u00f3w rz\u0105dzonych przez swoich ideowych wrog\u00f3w (kapitalist\u00f3w w USA i Europie, syjonist\u00f3w w Izraelu). Zdanie si\u0119 na \u0142ask\u0119 wrog\u00f3w politycznych by\u0142o kolejn\u0105 kl\u0119sk\u0105 ich \u017cycia. Emigracja oznacza\u0142a r\u00f3wnie\u017c rozpad ich zwi\u0105zk\u00f3w z ich dotychczasowymi aryjskimi partnerami kt\u00f3rzy nie chcieli emigrowa\u0107. Emigranci \u017cydowscy dodatkowo byli ju\u017c lud\u017ami starszymi i pozbawionymi realnego zawodu (na zachodzie nie by\u0142o zapotrzebowania na ich wiedz\u0119 i do\u015bwiadczenie z instytucji terroru), strach przed nieznan\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105 by\u0142 dla nich niezwykle dokuczliwy. Po marcu 1968 z 25.000 \u017byd\u00f3w pozosta\u0142o 5.000.<\/p>\r\n\r\n

Anty\u017cydowsk\u0105 nagonk\u0119 w\u0142adz PRL rozpocz\u0119\u0142o przem\u00f3wienie W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki<\/strong> na Kongresie Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych 19 czerwca 1967 roku. Gomu\u0142ka pot\u0119pi\u0142 w nim imperializm Izraela, USA i Wielkiej Brytanii, popar\u0142 arabski antyimperializm, zapewni\u0142 o akceptacji przez blok socjalistyczny istnienia Izraela, zarzuci\u0142 \u017bydom z PRL solidarnym z Izraelem \u017ce s\u0105 pi\u0105t\u0105 kolumn\u0105 syjonizmu. Marzec 68 nie by\u0142 jednak protestem ydowskim, by\u0142 buntem polskiej m\u0142odzie\u017cy<\/strong> (protesty rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 8 marca 1968) brutalnie spacyfikowanym przez w\u0142adz\u0119 <\/strong>(9 marca). Jedna z klik PZPR wykorzysta\u0142o bunt m\u0142odzie\u017cy jako pretekst do walki o dominacje w PZPR (warto zaznaczy\u0107 \u017ce nie ma dowod\u00f3w na to \u017ce bunt zosta\u0142 przez bezpiek\u0119 zainspirowany by u\u0142atwi\u0107 walki frakcyjne). Anty\u017cydowskie oskar\u017cenia pojawi\u0142y si\u0119 dopiero 11 marca. Kampanie anty\u017cydowsk\u0105 zainicjowa\u0142 PAX artyku\u0142em w \u201eS\u0142owie Powszechnym\u201d. Artyku\u0142 insynuowa\u0142 spisek Izraela i RFN, obecno\u015b\u0107 wrog\u00f3w w partii. Wymieniono nazwiska rzekomych inspirator\u00f3w m\u0142odzie\u017cowego buntu: Antoniego Zambrowskiego (syna Romana), Henryka Szlajfera, Adama Michnika i Seweryna Blumsztajna<\/strong>. W skoordynowanej nagonce (w prasie i podczas akcji ulotkowych) do nazwisk rzekomych inspirator\u00f3w dodano nazwiska Aleksandra Smolara i Ireny Lasoty<\/strong>. PZPR, SB i Zarz\u0105d Polityczny Wojska Polskiego sztucznie wykreowa\u0142 na inspirator\u00f3w protest\u00f3w \u017byd\u00f3w podczas gdy nie byli oni inspiratorami antykomunistycznego buntu<\/strong>. MSW szykowa\u0142o si\u0119 do czystki anty\u017cydowskiej ju\u017c od 1967 roku. W ramach akcji przeprowadzono masowe wyst\u0105pienia antysyjonistyczne w zak\u0142adach pracy. Od 13 marca rozpocz\u0119to akcje zwolnie\u0144 \u017byd\u00f3w z pracy i wyrzucania ich z PZPR. Akcje anty\u017cydowsk\u0105 pr\u00f3bowa\u0142 ogranicza\u0107 Gomu\u0142ka, nie uda\u0142o mu si\u0119 to jednak, prasa nie zaprzesta\u0142a rozkr\u0119cania kampanii. Kampania anty\u017cydowska pozwoli\u0142a PZPR do przykrycia protest\u00f3w studenckich, skompromitowanie student\u00f3w w oczach robotnik\u00f3w, stygmatyzacji protest\u00f3w jako \u017cydowskiej awantury<\/strong>. Anty\u017cydowska nagonka wywo\u0142a\u0142a psychoz\u0119 w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych w Polsce i sk\u0142oni\u0142a ich do emigracji. \u017bydzi emigrowali szybko i bez rozg\u0142osu. Nagle okazywa\u0142o si\u0119 kto ma \u017cydowskie pochodzenie. Emigranci byli pozbawiani obywatelstwa PRL, pozostawiali w PRL rodziny.<\/p>\r\n\r\n

M\u0142odzi \u017cydowscy rzekomi inspiratorzy buntu mieli spotyka\u0107 si\u0119 w Klubie Student\u00f3w i M\u0142odej Inteligencji \u201eBabel\u201d warszawskiego TSK\u0179<\/strong> w PRL w lokalu przy Nowogrodzkiej 6. Klub ten dzia\u0142a\u0142 od kwietnia 1967 do kwietnia 1968. W ramach klubu prowadzono wyk\u0142ady z: historii \u017byd\u00f3w, nauk\u0119 jidysz, teatrzyk, zaj\u0119cia poetyckie, spotkania o teatrze i filmie, kabaret, zespo\u0142y muzyczne, sobotnie wieczorki taneczne, spotkania z interesuj\u0105cymi lud\u017ami. Klubowicze byli wychowankami na koloniach TSK\u0179. Klub utrzymywa\u0142 kontakty z innymi plac\u00f3wkami TSK\u0179. W jego pracach bra\u0142o udzia\u0142 do 280 os\u00f3b. Klub by\u0142 inwigilowany przez SB (TW by\u0142 cz\u0142onkiem w\u0142adz, a kilku innych TW bra\u0142o udzia\u0142 w pracy klubu). Podczas spotka\u0144 krytykowano w\u0142adze PRL i wyra\u017cano rado\u015b\u0107 ze zwyci\u0119stw Izraela.<\/p>\r\n\r\n

Izrael<\/h3>\r\n\r\n

Od 1941 do 1945 roku sowieci wspierali syjonist\u00f3w<\/strong>. Celem dzia\u0142a\u0144 sowiet\u00f3w by\u0142o os\u0142abienie Brytyjczyk\u00f3w w Palestynie i stworzenie na bliskim wschodzie sojuszniczego pa\u0144stwa. By wesprze\u0107 syjonist\u00f3w komuni\u015bci u\u0142atwiali \u017bydom emigracje z \u201ePolski\u201d ludowej<\/strong> (kulminacja pierwszej fali emigracji mia\u0142a miejsce pogromie kieleckim [dokonanym przez komunistyczne w\u0142adze na \u017cydach syjonistach], druga by\u0142a wynikiem czystek w\u015br\u00f3d oprawc\u00f3w z aparatu bezpiecze\u0144stwa w latach 1956-1958, trzecia by\u0142a owocem wydarze\u0144 marcowych w 1968 roku).<\/p>\r\n\r\n

Na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych sowieci zacz\u0119li odnosi\u0107 sukcesy w infiltracji Bliskiego Wschodu. W Syrii pu\u0142kownicy z BAAS (Socjalistycznej Partii Odrodzenia Arabskiego) przej\u0119li w\u0142adz\u0119, rozpocz\u0119li wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z ZSRR i militaryzacje kraju. W strefie zdemilitaryzowanej mi\u0119dzy Syri\u0105 a Izraelem tli\u0142 si\u0119 konflikt, nieustanie trwa\u0142 walki, Syria wspiera\u0142a Palesty\u0144czyk\u00f3w. ZSRR w pe\u0142ni wspiera\u0142 Syri\u0119. Syria udost\u0119pnia\u0142a Armii Czerwonej bazy, ZSRR wspar\u0142 Syri\u0119 sprz\u0119tem i szkoleniami wojskowymi<\/strong>. Propaganda ZSRR przedstawia\u0142a Izrael jako pacho\u0142ka ameryka\u0144skiego imperializmu. Kolejny s\u0105siad Izraela mia\u0142 dobre stosunki z Izraelem. Podczas wojny o Kana\u0142 Sueski w 1956 roku ZSRR popar\u0142 Egipt przeciw Wielkiej Brytanii, Francji i Izraelowi kt\u00f3re sprzeciwi\u0142y si\u0119 nacjonalizacji kana\u0142u przez Egipt. W 1966 roku Egipt udost\u0119pni\u0142 swoje porty sowieckiej marynarce wojennej. ZSRR wspar\u0142 Egipt szkoleniami wojskowymi<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

Wiosn\u0105 1967 roku zaogni\u0142 si\u0119 konflikt Syrii z Izraelem. \u015awiat arabski popar\u0142 Syri\u0119, Izrael by\u0142 otoczony przez wrogie pa\u0144stwa (od 1964 Egipt, Syri\u0119 i Jordanie \u0142\u0105czy\u0142o porozumienie wojskowe, w 1967 do tego porozumienia do\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 Irak). Zapowied\u017a wojny spowodowa\u0142a kryzys w Izraelu. W obliczu koncentracji obcych wojsk na granicach 5 czerwca 1967 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wojna sze\u015bciodniowa – <\/strong>lotnictwo Izraela zbombardowa\u0142o bazy lotnicze Egiptu. Izraelczycy zniszczyli 300 z 340 samolot\u00f3w Egipskich, egipskie lotniska (pasy startowe, bazy i urz\u0105dzenia naziemne). Po zniszczeniu egipskich lotnisk Izraelczycy zniszczyli bazy lotnicze Jordanii, Syrii i Iraku. Lotnictwo izraelskie zniszczy\u0142o 66% syryjskich MIG\u00f3w, 100% Jorda\u0144skich, cz\u0119\u015b\u0107 Irackich, w sumie 416 wrogich maszyn (393 na ziemi). Izrael straci\u0142 w walkach 26 samolot\u00f3w. Lotnictwo izraelskie zdoby\u0142o ca\u0142kowit\u0105 swobod\u0119 w powietrzu. Po zdobyciu dominacji w powietrzu wojska l\u0105dowe Izraela zaatakowa\u0142y s\u0105siad\u00f3w, po 36 godzinach walk Izrael prze\u0142ama\u0142 obron\u0119 s\u0105siad\u00f3w. Izraelczycy zdobyli wszystkie w\u0119z\u0142y komunikacyjne. W obliczu arabskiej kl\u0119ski sojuszniczy ZSRR zagrozi\u0142 atakiem na Izrael. 8 czerwca Izrael opanowa\u0142 ca\u0142y p\u00f3\u0142wysep Synaj, 9 zdoby\u0142 Wzg\u00f3rza Golan. Zawieszenie broni zosta\u0142o zawarte 10 czerwca. Zwyci\u0119stwo Izraela by\u0142o bezsporne. Izraelczycy rozgromili obce wojska i odepchn\u0119li je od granic Izraela. Izrael straci\u0142 759 \u017co\u0142nierzy, 40 samolot\u00f3w i 80 czo\u0142g\u00f3w. Arabowie stracili tysi\u0105ce zabitych, 450 samolot\u00f3w i ponad 800 czo\u0142g\u00f3w. Izrael odni\u00f3s\u0142 zwyci\u0119stwo dzi\u0119ki doskona\u0142emu wywiadowi i panikarstwu arab\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Wojna sze\u015bciodniowa kt\u00f3re zmieni\u0142a stosunek wielu kraj\u00f3w do Izraela, pokaza\u0142a \u017ce Izrael jest wstanie skutecznie przeciwstawi\u0107 si\u0119 arabskiemu zagro\u017ceniu. 9 czerwca 1967 roku ZSRR zerwa\u0142 stosunki z Izraelem<\/strong>, podobnie post\u0105pi\u0142y te\u017c kolonie Moskwy w tym i PRL. Prasa Izraelska<\/strong> ubolewa\u0142a \u017ce Polska do\u015bwiadczona II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 zerwa\u0142a stosunki z Izraelem kt\u00f3ry stara\u0142 si\u0119 nie dopu\u015bci\u0107 do powt\u00f3rnego holocaustu. W prasie izraelskiej pojawi\u0142y si\u0119 antypolskie komentarze stwierdzaj\u0105ce ze zerwanie stosunk\u00f3w z Izraelem kontynuuje tradycje polskiej oboj\u0119tno\u015bci wobec holocaustu. Media izraelskie podkre\u015bla\u0142y upokarzaj\u0105ce wyp\u0119dzenie ambasadora Izraela z Warszawy, nie zrywanie przez PRL stosunk\u00f3w dyplomatycznych z innymi krajami prowadz\u0105cymi wojny (co pokazywa\u0142o hipokryzje rzekomo pacyfistycznych argument\u00f3w PRL). R\u00f3wnocze\u015bnie Izraelczycy podkre\u015blali \u017ce decyzja Warszawy jest szkodliwa dla polskiej gospodarki a w\u0142adze PRL podj\u0119\u0142y j\u0105 na polecenie Moskwy.<\/p>\r\n\r\n

Prasa izraelska w marcu 1968 roku rozpisywa\u0142a si\u0119 o anty\u017cydowskiej nagonce w PRL, zarzutach PRL krytykuj\u0105cych blisk\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 Izraela z RFN, uczynieniu z \u017byd\u00f3w koz\u0142\u00f3w ofiarnych protest\u00f3w polskich student\u00f3w (co samo w sobie jest ciekawym dowodem na polski marzec 68 kt\u00f3ry dzi\u015b redukowany jest do nagonki anty\u017cydowskiej). Zdaniem izraelskiej prasy zwyci\u0119stwo Izraela sta\u0142o si\u0119 inspiracj\u0105 dla Polak\u00f3w okupowanych przez ZSRR, w\u0142adze PRL odpowiedzialno\u015b\u0107 za kryzys gospodarczy chcia\u0142y przerzuci\u0107 na \u017byd\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie gorsz\u0105ce by\u0142o w oczach izraelskich publicyst\u00f3w zbojkotowanie przez w\u0142adze PRL obchod\u00f3w Powstania w Getcie przez w\u0142adze PRL i anty\u017cydowski to przem\u00f3wie\u0144 rocznicowych. W odwecie za anty\u017cydowsk\u0105 kampanie w\u0142adz PRL \u017bydzi na ca\u0142ym \u015bwiecie zorganizowali antypolsk\u0105 nagonk\u0119 w \u015bwiatowych mediach.<\/p>\r\n\r\n

Emigranci marcowi<\/h3>\r\n\r\n

Emigranci marcowi wyrastali w PRL w domach wyobcowanych z to\u017csamo\u015bci polskiej, katolickiej i patriotycznej. Ich domy przepe\u0142nione by\u0142y to\u017csamo\u015bci\u0105 komunistyczn\u0105, kombatanctwem KPP i sympati\u0105 do ZSRR.<\/strong> Wyobcowani byli z to\u017csamo\u015bci \u017cydowskiej, judaistycznej, cho\u0107 dzia\u0142ali w TSK\u0179. TSK\u0179 zamiast hebrajskiego promowa\u0142 Jidysz i kultur\u0119 rewolucyjn\u0105 proletariatu \u017cydowskiego. W PRL \u017bydzi odczuwali wi\u0119c wobec Polak\u00f3w obco\u015b\u0107 kulturow\u0105. Przesz\u0142o\u015b\u0107 w\u0142asnych rodzin by\u0142a dla nich tabu (dziadkowie byli pogardzanymi judaistami). \u017bydzi nie mieli jak Polacy opowie\u015bci o swoich korzeniach. \u0179yli od 1956 roku w cieniu nieustannych emigracji w\u0142asnych znajomych do Izraela. W 1967 przestraszyli si\u0119 antysemityzmu i odkryli w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105. \u201ePrawdziwe za\u0142amanie dotychczasowej wizji \u015bwiata i wizji siebie przyni\u00f3s\u0142 dopiero Marzec\u201d. Nagle rozpad\u0142y si\u0119 ich przyja\u017anie z polskimi towarzyszami. Emigrowali w po\u015bpiechu. W Wiedniu i Rzymie znale\u017ali si\u0119 pod opiek\u0105 organizacji \u017bydowskich. Dostawali stypendia od organizacji \u017bydowskich na \u017cycie i wynaj\u0119cie mieszkania.<\/p>\r\n\r\n

W USA emigrant\u00f3w marcowych gorszy\u0142 prymitywizm intelektualny amerykan\u00f3w. Ameryka\u0144ska kultura i indywidualizm by\u0142 dla nich bolesny. W USA z neofickim zapa\u0142em zacz\u0119li odkrywa\u0107 swoj\u0105 \u017cydowsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Proces ten wymaga\u0142 wiele wysi\u0142ku, emigrant\u00f3w marcowych odrzuca\u0142a judaistyczna to\u017csamo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w ameryka\u0144skich, \u017bydzi ameryka\u0144scy byli zgorszeni wykorzenieniem z \u017cydowsko\u015bci emigrant\u00f3w z PRL. Dzieci emigrant\u00f3w \u017cydowskich wychowywane by\u0142y ju\u017c w judaizmie. Szybko emigranci marcowi stali si\u0119 bardzo pro izraelscy, cz\u0119sto odwiedzali Izrael, organizowali w Izraelu zloty integracyjne dla emigrant\u00f3w podczas kt\u00f3rych wspominali Marzec (zloty by\u0142y areligijne i kultywowa\u0142y jidysz).<\/p>\r\n\r\n

W epoce internetu wyrazem solidarno\u015bci emigrant\u00f3w marcowych sta\u0142o si\u0119 czasopismo \u201ePlotkies\u201d.<\/strong> Wydawane by\u0142o od 2002 roku. Publikowane na jego \u0142amach wspomnienia emigrant\u00f3w ukazywa\u0142o wykorzenienie \u017byd\u00f3w w PRL z \u017cydowsko\u015bci, ich obco\u015b\u0107 wobec Polak\u00f3w, wsp\u00f3lnot\u0119 opart\u0105 na jidysz. Do 1968 roku \u017bydzi w PRL byli szcz\u0119\u015bliwi, czuli \u017ce PRL to ich kraj.<\/p>\r\n\r\n

Holocaust ca\u0142kowicie wyniszczy\u0142 populacje ortodoks\u00f3w, ci co prze\u017cyli stracili wiar\u0119 lub znienawidzili Boga. Po latach populacja ortodoks\u00f3w odrodzi\u0142a si\u0119 w USA i Izraelu.<\/p>\r\n\r\n

\u017bydzi w III RP<\/h3>\r\n\r\n

<\/span><\/p>\r\n\r\n

W III RP w gminach \u017bydowskich zrzeszonych by\u0142o 5.000 \u017byd\u00f3w. Dodatkowo z spo\u0142eczno\u015bci\u0105 \u017bydowsk\u0105 zwi\u0105zanych by\u0142o kolejnych 25.000 os\u00f3b.<\/p>\r\n\r\n

Jan Bodakowski<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Bibliografia:<\/p>\r\n\r\n

\u201eSpo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017bydowska PRL przed kampani\u0105 antysemick\u0105 lat 1967 – 1968 i po niej\u201d IPN 2009<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nak\u0142adem Instytutu Pami\u0119ci Narodowej ukaza\u0142 si\u0119 w 2009 roku wyb\u00f3r tekst\u00f3w (wielu znamienitych autor\u00f3w) \u201eSpo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska PRL przed kampani\u0105 antysemick\u0105 lat 1967 – 1968 i po niej\u201d,\u00a0 dotycz\u0105cych historii relacji \u017byd\u00f3w z Polakami. Praca zbiorowa (na kt\u00f3rej opa\u0142em sw\u00f3j artyku\u0142 i kt\u00f3rej fragmenty cytuj\u0119) jest niezwykle ciekawym (politycznie niepoprawnym) g\u0142osem naukowc\u00f3w w debacie dotycz\u0105cej historii […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[18,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30748"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30748"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30748\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30748"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30748"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30748"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}