{"id":30699,"date":"2011-01-16T14:56:08","date_gmt":"2011-01-16T19:56:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=30699"},"modified":"2011-01-16T14:56:08","modified_gmt":"2011-01-16T19:56:08","slug":"w-minionym-roku-tragedia-stala-sie-komedia-wojciech-wencel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=30699","title":{"rendered":"W minionym roku tragedia sta\u0142a si\u0119 komedi\u0105 – Wojciech Wencel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Jak zapami\u0119tamy rok, w kt\u00f3rym dosz\u0142o do jednego z najbardziej tragicznych i donios\u0142ych wydarze\u0144 w historii Polski? Czy by\u0142 to czas smutku, powagi i skupienia? Ho\u0142du sk\u0142adanego ofiarom katastrofy smole\u0144skiej? W pierwszych dniach po 10 kwietnia wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w pogr\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 w \u017ca\u0142obie. Pod pa\u0142acem prezydenckim p\u0142on\u0119\u0142y tysi\u0105ce zniczy, w gazetach pe\u0142no by\u0142o pi\u0119knych wspomnie\u0144, a stacje telewizyjne z wyczuciem informowa\u0142y o kolejnych pogrzebach. Ale bardzo szybko atmosfera si\u0119 zmieni\u0142a. Kto\u015b nagra\u0142 piosenk\u0119 \u201ePo trupach do celu\u201d. Kto\u015b inny chcia\u0142 bada\u0107, czy w czasie lotu prezydent by\u0142 pijany. Jeszcze kto\u015b inny rechota\u0142 z reklamy piwa \u201eZimny Lech\u201d i szydzi\u0142 z ludzi modl\u0105cych si\u0119 pod krzy\u017cem.
\r\n
\r\n W mediach ucich\u0142y treny i zacz\u0119\u0142y si\u0119 dyskusje o polskim ba\u0142aganie, politycznym wykorzystywaniu katastrofy, smole\u0144skiej grypie itd. Od s\u0142owa do s\u0142owa \u015bmiertelnie powa\u017cna – wydawa\u0142oby si\u0119 – tragedia sta\u0142a si\u0119 komedi\u0105, na co zwr\u00f3ci\u0142 niedawno uwag\u0119 prof. Andrzej Nowak. Smole\u0144sk przedstawiano jako partyjn\u0105 gr\u0119, spiral\u0119 pomy\u0142ek, idiotyzm, absurd. Jako wydarzenie, gdzie \u015bcieraj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne racje, z kt\u00f3rych \u017cadna nie jest do ko\u0144ca prawdziwa. Na ko\u0144cu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wszystkie uczestnicz\u0105ce w przedstawieniu postaci, z ofiarami katastrofy w\u0142\u0105cznie, s\u0105 r\u00f3wnie zabawne.
\r\n
\r\n W \u201eKsi\u0119gach narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego\u201d napisanych po upadku powstania listopadowego Adam Mickiewicz wzywa\u0142: \u201eWy no\u015bcie czamary powsta\u0144skie, i starsi, i m\u0142odsi; bo wszyscy jeste\u015bcie \u017co\u0142nierzami powstania Ojczyzny. Czamar\u0105 za\u015b nazywa si\u0119 po polsku str\u00f3j, w kt\u00f3ry ubierano umieraj\u0105cego. A wielu z Was umrze w stroju powsta\u0144skim. Wszyscy za\u015b niech b\u0119d\u0105 gotowi umrze\u0107\u201d. By\u0142a to nie tylko naturalna reakcja na kl\u0119sk\u0119 powstania, ale i duchowy testament dla chrze\u015bcijan nast\u0119pnych stuleci. A co Polacy za\u0142o\u017cyli po katastrofie smole\u0144skiej? Czapeczk\u0119 z dzwoneczkami, kolorowy \u017cupanik i rajtuzy. Szaty b\u0142azna.
\r\n
\r\n Napisa\u0142em wiele felieton\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y na celu przede wszystkim rozbawi\u0107 czytelnika. Nigdy nie ukrywa\u0142em, \u017ce katolicy, kt\u00f3rzy nigdy si\u0119 nie \u015bmiej\u0105, s\u0105 w moim odczuciu bardziej niezno\u015bni ni\u017c atei\u015bci. Jednak czym innym jest \u015bmia\u0107 si\u0119 z rzeczy \u015bmiesznych, a czym innym \u015bmia\u0107 si\u0119 zawsze. W weso\u0142ym miasteczku i na cmentarzu. W pe\u0142nym s\u0142o\u0144cu i podczas burzy. Na koncercie Dody i na koncercie Chopina. Niezale\u017cnie od sensu zdarze\u0144, ka\u017cde z nich przerabia\u0107 na g\u0142upaw\u0105 historyjk\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna opowiedzie\u0107 sobie i innym, \u017ceby poczu\u0107 si\u0119 przyjemnie.
\r\n
\r\n Taka permanentna ucieczka od powagi jest cech\u0105 ludzi bez charakteru. Jest mask\u0105 egoistycznie zak\u0142adan\u0105 na twarz, by nie da\u0107 si\u0119 zrani\u0107, dotkn\u0105\u0107, poruszy\u0107 do\u015bwiadczeniami bli\u017anich. Ale jej skala w przypadku tragedii smole\u0144skiej sprawia, \u017ce decyduje ona o kszta\u0142cie ca\u0142ej polskiej kultury. Przestaje by\u0107 czyj\u0105\u015b prywatn\u0105 spraw\u0105, wp\u0142ywa na \u017cycie nas wszystkich. Oczywi\u015bcie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 b\u0142azn\u00f3w \u015bmiej\u0105cych si\u0119 z tragedii to \u201em\u0142odzi, wykszta\u0142ceni, z wielkich miast\u201d. Na internetowych blogach nazywa si\u0119 ich lemingami, bo \u0142atwo przewidzie\u0107 ich reakcje. Ich zara\u017aliwy rechot jest tyle\u017c skutkiem z\u0142ej woli, co konsekwencj\u0105 ograniczenia horyzont\u00f3w. Wi\u0119ksz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 ponosz\u0105 reprezentanci b\u0142aze\u0144stwa \u015bwiadomego, najcz\u0119\u015bciej uwa\u017caj\u0105cy si\u0119 za spadkobierc\u00f3w Witolda Gombrowicza. \u0179ycie jest dla nich pojedynkiem na miny. Nie zaprzeczaj\u0105, \u017ce sami nosz\u0105 maski, ale wmawiaj\u0105 to r\u00f3wnie\u017c wszystkim innym. Nie uznaj\u0105 autentyczno\u015bci. Ich zdaniem, cz\u0142owiek zawsze k\u0142amie, a je\u015bli wierzy, \u017ce m\u00f3wi prawd\u0119, to znaczy, \u017ce zosta\u0142 zmanipulowany i oszukuje samego siebie.
\r\n
\r\n Do niedawna istnia\u0142a wyra\u017ana granica mi\u0119dzy lemingami a intelektualistami. Jedni rechotali albo pos\u0142ugiwali si\u0119 prostym szyderstwem, drudzy doskonalili trudn\u0105 sztuk\u0119 ironii. Katastrofa smole\u0144ska zatar\u0142a t\u0119 granic\u0119, czego widzialnym znakiem by\u0142 kongres Ruchu Poparcia Janusza P. Profesorowie wymieszali si\u0119 z medialnymi trefnisiami i chuliganami z Krakowskiego Przedmie\u015bcia, a jako\u015b\u0107 ich b\u0142aze\u0144stwa stoczy\u0142a si\u0119 po r\u00f3wni pochy\u0142ej. Jedni i drudzy m\u00f3wi\u0105 dzi\u015b tym samym j\u0119zykiem. Pod sztandarami walki z hipokryzj\u0105 licz\u0105 ksi\u0119\u017com samochody, tropi\u0105 smole\u0144sk\u0105 \u201enekrofili\u0119\u201d i manipulacje Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego. Ich szyderstwa maj\u0105 lekko\u015b\u0107 czo\u0142gu. Ich rechot brzmi nazbyt dono\u015bnie.
\r\n
\r\n \u201eB\u00f3g zsy\u0142a mnich\u00f3w, diabe\u0142 b\u0142azn\u00f3w\u201d – g\u0142osi\u0142o \u015bredniowieczne przys\u0142owie. Nie zawsze trafno\u015b\u0107 tej my\u015bli by\u0142a tak oczywista, jak dzisiaj, kiedy g\u0142upkowaty \u015bmiech roznosi si\u0119 nad polskimi trumnami. Demaskatorskie teksty Gombrowicza by\u0142y potrzebne naszej kulturze dla zachowania r\u00f3wnowagi, jako antidotum przeciw skrajnej narodowej megalomanii. Podejrzewam jednak, \u017ce gdyby autor \u201eTrans-Atlantyku\u201d wiedzia\u0142, jakie b\u0119d\u0105 konsekwencje jego projektu, przerzuci\u0142by si\u0119 na pisanie romantycznej poezji. Wizja Polski cham\u00f3w mimo wszystko musia\u0142aby go zniech\u0119ci\u0107 do podgryzania Mickiewicza.
\r\n
\r\n Kto\u015b powie, \u017ce wieszcz przesadza\u0142, zalecaj\u0105c Polakom przywdzianie szaty \u015bmierci. Jego \u201eczamary powsta\u0144skie\u201d mia\u0142y jednak swoj\u0105 wag\u0119, wi\u0105za\u0142y si\u0119 z powa\u017cnym namys\u0142em nad losem i misj\u0105 narodu wobec historycznego do\u015bwiadczenia. Nowe szaty b\u0142azna nie maj\u0105 \u017cadnego ci\u0119\u017caru, bo – jak w ba\u015bni Andersena o cesarzu – s\u0105 iluzj\u0105. Ich w\u0142a\u015bciciele udaj\u0105, \u017ce nosz\u0105 pi\u0119kne ubrania, \u017ceby nie wyj\u015b\u0107 na g\u0142upc\u00f3w, ale w rzeczywisto\u015bci biegaj\u0105 po Polsce z go\u0142ymi ty\u0142kami. B\u0119d\u0105 tak biega\u0107, a\u017c jakie\u015b dziecko krzyknie: \u201eB\u0142azen jest nagi!\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Wojciech Wencel<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Felieton z tygodnika „Go\u015b\u0107 Niedzielny” nr 2\/2011<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jak zapami\u0119tamy rok, w kt\u00f3rym dosz\u0142o do jednego z najbardziej tragicznych i donios\u0142ych wydarze\u0144 w historii Polski? Czy by\u0142 to czas smutku, powagi i skupienia? Ho\u0142du sk\u0142adanego ofiarom katastrofy smole\u0144skiej? W pierwszych dniach po 10 kwietnia wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w pogr\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 w \u017ca\u0142obie. Pod pa\u0142acem prezydenckim p\u0142on\u0119\u0142y tysi\u0105ce zniczy, w gazetach pe\u0142no by\u0142o pi\u0119knych wspomnie\u0144, a […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30699"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30699"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30699\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}