{"id":30379,"date":"2016-01-11T22:22:46","date_gmt":"2016-01-12T03:22:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=30379"},"modified":"2016-01-12T17:26:26","modified_gmt":"2016-01-12T22:26:26","slug":"oltarz-i-tron-prawomocna-swieckosc-panstwa-chrzescijanskiego-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=30379","title":{"rendered":"O\u0142tarz i tron. Prawomocna \u015bwiecko\u015b\u0107 pa\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skiego – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dodano: 2011-01-11 10:22 pm<\/p>

Zrozumia\u0142y niepok\u00f3j opinii katolickiej w naszej Ojczy\u017anie wzbudza obserwacja wzmagaj\u0105cej si\u0119 inwazji chrystofobicznych si\u0142 lokalnego \u201ezapateryzmu\u201d, kt\u00f3re coraz cz\u0119\u015bciej podnosz\u0105 slogan walki o \u201e\u015bwieckie pa\u0144stwo\u201d. Warto u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce ju\u017c w samym tak sformu\u0142owanym celu kryje si\u0119 wierutny fa\u0142sz, kt\u00f3rego ojcem – jak ka\u017cdego k\u0142amstwa – jest szatan. W cywilizacji \u0142aci\u0144sko-chrze\u015bcija\u0144skiej bowiem, zbudowanej zasadniczo przez \u015bwieckich – cho\u0107 dzi\u0119ki sile duchowej i moralnej udzielanej im przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 – nigdy nie by\u0142o, nie ma i by\u0107 nie mo\u017ce doczesnego pa\u0144stwa (civitas terrena<\/em>) innego ni\u017c \u201e\u015bwieckie\u201d, to znaczy urz\u0105dzanego i rz\u0105dzonego przez \u015bwieckich, nie za\u015b przez duchownych. Ci drudzy bowiem rz\u0105dz\u0105 i szafuj\u0105 sakramentami w innym \u201epa\u0144stwie\u201d, jedynie pielgrzymuj\u0105cym po ziemi – w Pa\u0144stwie Bo\u017cym (Civitas Dei<\/em>). W Christianitas<\/em> niemo\u017cliwa jest – tak jak to si\u0119 dzieje w judaizmie czy w islamie – \u201eteokracja\u201d, wyj\u0105wszy przypadek Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego, jako \u015bwieckiej domeny papie\u017ca, zabezpieczaj\u0105cej niezawis\u0142o\u015b\u0107 widzialnej G\u0142owy Ko\u015bcio\u0142a od jakiejkolwiek w\u0142adzy doczesnej. Piotr podj\u0105\u0142 tylko jeden miecz z dwu danych mu przez Chrystusa, drugi pozostawiaj\u0105c w\u0142adzy \u015bwieckiej z zadaniem samodzielnego strze\u017cenia prawa Bo\u017cego na ziemi i takiego zarz\u0105du sprawami doczesnymi, aby obywatele pa\u0144stwa ziemskiego, \u017cyj\u0105c w pokoju i sprawiedliwo\u015bci, zyskali sprzyjaj\u0105ce warunki dla uzyskania szcz\u0119\u015bcia i pokoju wieczystego w Niebie. \u201ePa\u0144stwo \u015bwieckie\u201d zatem, w k\u0142amliwym sloganie ideologicznych laicyzator\u00f3w, to po prostu \u201epa\u0144stwo bezbo\u017cne\u201d, ignoruj\u0105ce Pana wszelkiego stworzenia i Kr\u00f3la Kr\u00f3l\u00f3w – kt\u00f3rego panowanie winno by\u0107 uznane przez wszystkich tymczasowych piastun\u00f3w jakiejkolwiek w\u0142adzy na ziemi – albo wr\u0119cz wojuj\u0105ce z Nim, tym samym za\u015b oddaj\u0105ce pok\u0142on Ksi\u0119ciu Tego \u015awiata.<\/p>

Ko\u015bci\u00f3\u0142 i pa\u0144stwo<\/h4>

Poddani wszechogarniaj\u0105cej presji co najmniej oboj\u0119tnych (je\u015bli nie otwarcie wrogich) chrze\u015bcija\u0144stwu \u015brodk\u00f3w masowego przekazu i indoktrynacji katolicy pozostan\u0105 wobec ich propagandy bezbronni, je\u015bli nie \u201eodpomn\u0105\u201d sobie autentycznej nauki na temat relacji pomi\u0119dzy dwiema spo\u0142eczno\u015bciami: Ko\u015bcio\u0142em (wsp\u00f3lnot\u0105 religijn\u0105) i pa\u0144stwem (wsp\u00f3lnot\u0105 polityczn\u0105), kt\u00f3rych najwy\u017csz\u0105 G\u0142ow\u0105 jest (i winien by\u0107 w obu, a nie tylko w pierwszej, jako taki uznany) Chrystus; to za\u015b b\u0119dzie bardzo trudne, je\u017celi katolicy nie b\u0119d\u0105 umieli korzysta\u0107 ze zdobyczy tej identyfikacji ka\u017cdej rzeczywisto\u015bci – wi\u0119c natury pa\u0144stwa r\u00f3wnie\u017c – kt\u00f3rej dostarcza zdrowa i realistyczna filozofia chrze\u015bcija\u0144ska.<\/p>

Najwi\u0119kszy z chrze\u015bcija\u0144skich filozof\u00f3w (i Doktor\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a) – \u015bw. Tomasz z Akwinu (1225-1274) genez\u0119 pa\u0144stwa wyja\u015bnia spo\u0142eczn\u0105 natur\u0105 cz\u0142owieka. Nie jest ono tylko – jak s\u0105dzi\u0142 jeszcze \u015bw. Augustyn – \u201ez powodu grzechu\u201d (ratione peccati<\/em>) i jako narz\u0119dzie kary, lecz posiada w\u0142asne pozytywne cele i w\u0142asn\u0105 naturaln\u0105 sfer\u0119 dzia\u0142ania; stanowi \u201espo\u0142eczno\u015b\u0107 doskona\u0142\u0105\u201d (societas perfecta<\/em>) w tym znaczeniu, i\u017c mo\u017ce dostarczy\u0107 ludziom wszystkiego, czego im trzeba w \u017cyciu doczesnym. Ka\u017cde pa\u0144stwo, bez wzgl\u0119du na form\u0119 ustroju, ustala w\u0142asne prawo, co stanowi wyraz jego niezawis\u0142o\u015bci. Musi mie\u0107 ono koniecznie struktur\u0119 hierarchiczn\u0105, na kt\u00f3rej szczycie musi znajdowa\u0107 si\u0119 w\u0142adza najwy\u017csza, gdy\u017c \u017cadna spo\u0142eczno\u015b\u0107 nie mo\u017ce istnie\u0107 bez jakiego\u015b czynnika kieruj\u0105cego (aliquod regitivum<\/em>). Archetypem (wzorcem) autorytetu zwierzchnika pa\u0144stwa jest w\u0142adza Boga nad \u015bwiatem (regimen universale Dei<\/em>), albowiem ca\u0142y porz\u0105dek stworzenia opiera si\u0119 na systemie zwierzchno\u015bci (ordo praelationis<\/em>), na kt\u00f3rego szczycie znajduje si\u0119 B\u00f3g posiadaj\u0105cy pe\u0142ni\u0119 w\u0142adzy we wszech\u015bwiecie (summum dominium in universum<\/em>).<\/p>

Stosunek wzajemny w\u0142adz: duchownej i \u015bwieckiej okre\u015bla hierarchia cel\u00f3w cz\u0142owieka. Cele doczesne, acz wa\u017cne, s\u0105 ni\u017csze od celu wiecznego (nadprzyrodzonego), tote\u017c winny by\u0107 mu przyporz\u0105dkowane, a porz\u0105dek natury podlega porz\u0105dkowi \u0141aski. W konsekwencji tego\u017c papie\u017c – jako najwy\u017csza w\u0142adza duchowna – stoi tak\u017ce ponad wszelk\u0105 w\u0142adz\u0105 doczesn\u0105. Z woli Boga albowiem papie\u017c \u0142\u0105czy na szczycie hierarchii najwy\u017csz\u0105 w\u0142adz\u0119 doczesn\u0105 i najwy\u017csz\u0105 w\u0142adz\u0119 duchown\u0105:<\/p>

\u201eS\u0142u\u017cb\u0119 wi\u0119c temu [Chrystusowemu – J.B.] kr\u00f3lestwu, aby odr\u00f3\u017cni\u0107 rzeczy ziemskie od duchowych, powierzono nie ziemskim kr\u00f3lom, ale kap\u0142anom – a przede wszystkim najwy\u017cszemu kap\u0142anowi, nast\u0119pcy Piotra, wikariuszowi Chrystusa, czyli biskupowi Rzymu, kt\u00f3remu winni s\u0105 podda\u0144stwo wszyscy kr\u00f3lowie ludu chrze\u015bcija\u0144skiego, tak jak samemu Panu, Jezusowi Chrystusowi\u201d (De regno<\/em>, 15.4).<\/p><\/blockquote>

Papie\u017c posiada zatem prawo do interweniowania w sfer\u0119 polityczn\u0105, ale nie bezpo\u015brednio – z racji swojej najwy\u017cszej w\u0142adzy \u015bwieckiej – lecz po\u015brednio, z tytu\u0142u w\u0142adzy duchownej i ograniczonej do wp\u0142ywu na moralny aspekt dzia\u0142a\u0144 w\u0142adc\u00f3w doczesnych (potestas indirecta in temporalibus<\/em>); nadto jej uzasadnieniem jest wy\u0142\u0105cznie wzgl\u0105d na dobro dusz poddanych lub samego w\u0142adcy. To rozr\u00f3\u017cnienie pozwala Tomaszowi rozgraniczy\u0107 zakresy kompetencji obu w\u0142adz – kt\u00f3rych relacja por\u00f3wnywana jest do stosunku duszy i cia\u0142a – oraz zachowa\u0107 autonomi\u0119 ka\u017cdej z nich w sferze im w\u0142a\u015bciwej. Innym adekwatnym por\u00f3wnaniem jest podobie\u0144stwo relacji Ko\u015bci\u00f3\u0142 – pa\u0144stwo do stosunku \u0142\u0105cz\u0105cego \u017ceglarza i budowniczego okr\u0119tu oraz rycerza i rusznikarza; obaj rzemie\u015blnicy musz\u0105 pracowa\u0107 autonomicznie, wed\u0142ug regu\u0142 swojej sztuki, ale o tym jak bro\u0144 ma by\u0107 u\u017cyta, decyduje rycerz, a o tym dok\u0105d p\u0142yn\u0105\u0107 winien okr\u0119t, decyduje \u017ceglarz; skoro za\u015b od doskona\u0142o\u015bci wytwor\u00f3w zale\u017cy powodzenie poczyna\u0144, \u017ceglarz i rycerz maj\u0105 prawo zg\u0142asza\u0107 wobec wytw\u00f3rc\u00f3w postulaty dotycz\u0105ce ich pracy.<\/p>

\u201eRozr\u00f3\u017cnienia\u201d nie nale\u017cy wi\u0119c w \u017cadnym wypadku myli\u0107 z \u201erozdzia\u0142em\u201d (\u201erozdzieleniem\u201d) Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa, i religii od polityki – analogicznie jak w metafizyce \u201eistota\u201d jest r\u00f3\u017cna od \u201eistnienia\u201d, a w antropologii \u201ecia\u0142o\u201d jest r\u00f3\u017cne od \u201eduszy\u201d; nie s\u0105 one jednak rozdzielone. Uznanie odmienno\u015bci r\u00f3l i zada\u0144 Ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa nie przeczy temu, i\u017c tworz\u0105 one wsp\u00f3ln\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, tak samo jak r\u00f3\u017cni s\u0105 i pe\u0142ni\u0105 r\u00f3\u017cne role m\u0119\u017cczyzna i kobieta, a jednak tworz\u0105 oni jedno\u015b\u0107 w ma\u0142\u017ce\u0144stwie. Sekularystyczny b\u0142\u0105d \u201erozdzia\u0142u\u201d Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa mo\u017cna natomiast przyr\u00f3wna\u0107 do miecza, kt\u00f3ry swym ostrzem przecina jedno cia\u0142o na dwie oddzielne cz\u0119\u015bci.<\/p>

Modele relacji<\/h4>

Idealna formu\u0142a relacji wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej i politycznej, zwana jest od imienia panuj\u0105cego w latach 492-496 papie\u017ca \u015bw. Gelazego I \u201egelazja\u0144sk\u0105\u201d, albo teori\u0105 \u201eDw\u00f3ch Mieczy\u201d (duchownego i \u015bwieckiego). Zakresy kompetencji obu \u201emieczy\u201d papie\u017c \u00f3w sprecyzowa\u0142 w Czwartym traktacie o wi\u0119zach anatemy<\/em>, powiadaj\u0105c:<\/p>

\u201eAlbowiem Chrystus, pomny ludzkiej u\u0142omno\u015bci, Swoim wspania\u0142ym ustanowieniem, maj\u0105cym na celu zbawienie swoich wyznawc\u00f3w, tak w\u0142a\u015bnie rozdzieli\u0142 funkcje obu w\u0142adz, przydzielaj\u0105c ka\u017cdej w\u0142a\u015bciwe pole dzia\u0142ania i odr\u0119bne godno\u015bci, poniewa\u017c chcia\u0142, aby Jego wyznawcy osi\u0105gali zbawienie przez pokor\u0119 i nie ulegali zarozumia\u0142o\u015bci, lecz aby i cesarze chrze\u015bcija\u0144scy potrzebowali kap\u0142an\u00f3w ze wzgl\u0119du na \u017cycie wieczne i kap\u0142ani stosowali si\u0119 do rozporz\u0105dze\u0144 cesarskich w sprawach ziemskich; aby dzia\u0142alno\u015b\u0107 duchowa nie ulega\u0142a naciskowi rzeczy materialnych, gdy\u017c \u201ebojownik Bo\u017cy nie wik\u0142a si\u0119 w sprawy tego \u017cycia\u201d (2 Tm 2, 4) i odwrotnie, aby ten, kto uwik\u0142any jest w sprawy \u015bwieckie, nie wywo\u0142ywa\u0142 wra\u017cenia, \u017ce pretenduje do rz\u0105dzenia sprawami Boskimi i aby obie strony w pe\u0142nieniu swych funkcji zachowywa\u0142y skromno\u015b\u0107 i \u017cadnej nie ponosi\u0142a ambicja, by posi\u0105\u015b\u0107 obie godno\u015bci, lecz kompetencja ka\u017cdej z nich dostosowana by\u0142a do szczeg\u00f3lnego charakteru jego dzia\u0142alno\u015bci\u201d.<\/p><\/blockquote>

Historia – tak\u017ce historia Christianitas<\/em> – unaocznia jednak, \u017ce ta doskona\u0142a w teorii formu\u0142a, podlega\u0142a rozmaitym wypaczeniom praktycznym i b\u0142\u0119dnym interpretacjom. Z godn\u0105 podziwu precyzj\u0105 opisa\u0142 je hiszpa\u0144ski tradycjonalista Juan V\u00e1zquez de Mella (1861-1928), kt\u00f3ry wyr\u00f3\u017cni\u0142 cztery modele relacji Ko\u015bci\u00f3\u0142 – pa\u0144stwo:<\/p>

1\u00ba cezaropapizm, polegaj\u0105cy na podporz\u0105dkowaniu sobie duchowego (sacerdotium<\/em>) przez polityczne (regnum<\/em>), nominalnie chrze\u015bcija\u0144ski, ale faktycznie poga\u0144ski;<\/p>

2\u00ba ateizm pa\u0144stwowy pa\u0144stwa liberalnego i demokratycznego;<\/p>

3\u00ba hierokracj\u0119, czyli zaw\u0142adni\u0119cie sfer\u0105 w\u0142adzy \u015bwieckiej (potestas<\/em>) przez kap\u0142an\u00f3w;<\/p>

4\u00ba pa\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie (estado cristiano<\/em>), realizuj\u0105ce jedno\u015b\u0107 katolick\u0105 narodu w duchu swoich ustaw i w dzia\u0142aniu etycznym, ale suwerennego i autonomicznego w zakresie swoich kompetencji, obejmuj\u0105cych porz\u0105dek naturalny i publiczny.<\/p>

W\u0142a\u015bciwy (i \u201egelazja\u0144ski\u201d) jest oczywi\u015bcie jedynie czwarty model, poniewa\u017c zagro\u017cenie stanowi\u0105 nie tylko poganizm i ateizm, ale tak\u017ce st\u0142amszenie porz\u0105dku naturalnego, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c jest \u0142adem ustanowionym i chcianym przez Boga. Pa\u0144stwo musi by\u0107 podporz\u0105dkowane katolickiej wierze i moralno\u015bci, ale nie klerowi i ko\u015bcielnemu prawu pozytywnemu. W stosunkach Ko\u015bci\u00f3\u0142 – pa\u0144stwo wykluczone by\u0107 musz\u0105 zar\u00f3wno separacja – bo ta oznacza ateizm pa\u0144stwowy, jak absorpcja w jakiejkolwiek, a obustronnie szkodliwej, relacji poch\u0142aniania. Pomi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em i pa\u0144stwem panowa\u0107 winna unia duchowa i moralna, lecz nie administracyjna; \u201eorbity\u201d, po kt\u00f3rych kr\u0105\u017c\u0105 obie te, pochodz\u0105ce od Boga, wsp\u00f3lnoty s\u0105 bowiem r\u00f3\u017cne, ale zasada ich dzia\u0142ania – s\u0142u\u017cba Bogu i realizacji Jego prawa na ziemi – jest identyczna. Je\u017celi funkcjonuj\u0105 one zgodnie z t\u0105 zasad\u0105, porz\u0105dek naturalny i nadnaturalny, rozum i wiara nie tylko \u017ce nie niszcz\u0105 si\u0119 wzajemnie, ale dope\u0142niaj\u0105 si\u0119 we wspania\u0142ej harmonii.<\/p>

Relacj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa ujmuje V\u00e1zquez de Mella tak\u017ce w aspekcie rodzaj\u00f3w przys\u0142uguj\u0105cej obu tym cia\u0142om suwerenno\u015bci, kt\u00f3re nie powinny by\u0107 ze sob\u0105 mylone. Pa\u0144stwu nale\u017cy si\u0119 suwerenno\u015b\u0107 polityczna (soberan\u00c3\u00ada pol\u00c3\u00adtica<\/em>), poj\u0119ta jako wprowadzanie przez w\u0142adz\u0119 publiczn\u0105 \u0142adu w zmienno\u015b\u0107 rzeczy, ochrona bezpiecze\u0144stwa i d\u00f3br osobowych cz\u0142onk\u00f3w wsp\u00f3lnoty oraz kierowanie nimi ku realizacji cel\u00f3w wsp\u00f3lnych. Ko\u015bci\u00f3\u0142 natomiast jest depozytariuszem, nadanej Mu przez Jego Boskiego Za\u0142o\u017cyciela, suwerenno\u015bci duchowej (soberan\u00c3\u00ada espiritual<\/em>), kt\u00f3ra dotyczy celu ostatecznego cz\u0142owieka. Musi by\u0107 ona poj\u0119ta jako prawo wp\u0142ywaj\u0105ce bezpo\u015brednio na spo\u0142ecze\u0144stwo i pa\u0144stwo, zw\u0142aszcza poprzez nadz\u00f3r Ko\u015bcio\u0142a nad edukacj\u0105 i kultur\u0105. Nie mo\u017cna tolerowa\u0107 niszcz\u0105cej jedno\u015b\u0107 wyznaniow\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skiego heterodoksji publicznej, poniewa\u017c tylko dzi\u0119ki katolicyzmowi – tej \u201eksi\u0119dze ca\u0142ej modalno\u015bci ludzkiej\u201d – mo\u017cliwa jest najwy\u017csza jedno\u015b\u0107 duchowa i moralna ludzi, tworz\u0105ca tradycj\u0119 transmitowan\u0105 z pokolenia na pokolenie.<\/p>

Ani sakralne, ani laickie<\/h4>

Poj\u0119cie pa\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skiego nie oznacza zatem postulatu pa\u0144stwa \u201eklerykalnego\u201d, b\u0119d\u0105cego pomieszaniem hierarchii politycznej z hierarchi\u0105 ko\u015bcieln\u0105. Nie jest ono tak\u017ce pa\u0144stwem \u201esakralnym\u201d – charakterystycznym dla cywilizacji sakralnych (jak brami\u0144ska, \u017cydowska czy arabska), w rozumieniu tego poj\u0119cia przez Feliksa Konecznego (1861-1949) – poniewa\u017c nie sakralizuje og\u00f3\u0142u czynno\u015bci ludzkich, lecz tylko nieliczne i g\u0142\u00f3wne instytucje, takie jak ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Jest natomiast jednocze\u015bnie – jako posiadaj\u0105ce kult publiczny – pa\u0144stwem religijnym i rzeczywi\u015bcie \u201e\u015bwieckim\u201d, lecz w znaczeniu stanowym (stanu \u015bwieckiego, r\u00f3\u017cnego od duchownego), a nie ideologicznym, identycznym z laicyzmem. Sens poj\u0119cia \u201epa\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie\u201d wyp\u0142ywa z wzi\u0119cia pod uwag\u0119 faktu istnienia Boga i ustanowionego przeze\u0144 Ko\u015bcio\u0142a; jest wyci\u0105gni\u0119ciem wniosk\u00f3w z metafizyki bytu, rozpoznaj\u0105cej prawd\u0119 o realnym Bogu osobowym, kt\u00f3rego istnienie domaga si\u0119 integralnego odniesienia ludzkiego do Niego i do zasad prawa naturalnego. Natomiast postulat tzw. neutralno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej pa\u0144stwa – nawet je\u015bli od\u017cegnuje si\u0119 od agresywnie antyreligijnego \u201elaicyzmu\u201d (la\u00c3\u00afcisme<\/em>), wzorowanego na francuskim modelu \u201erepublikanizmu\u201d, postuluj\u0105c jedynie bardziej pow\u015bci\u0105gliw\u0105 \u201elaicko\u015b\u0107\u201d (la\u00c3\u00afcit\u00c3\u00a9<\/em>) – stanowi przypadek ignorancji, albowiem ka\u017cde pa\u0144stwo, zw\u0142aszcza w swojej dzia\u0142alno\u015bci prawodawczej, jest nieuchronnie oparte na pewnych rozstrzygni\u0119ciach (moralnych, prawnych, ideowych etc.), kt\u00f3re nie s\u0105 i nie mog\u0105 by\u0107 \u201eaksjologicznie neutralne\u201d.<\/p>

Religijny (katolicki) charakter pa\u0144stwa nie wyklucza te\u017c ani nie umniejsza tolerancji dla kultu prywatnego, uprawianego przez b\u0142\u0119dnowierc\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c niewyznawania \u017cadnej religii przez jednostki pozbawione wiary. Pa\u0144stwo nie mo\u017ce wnika\u0107 w sumienia os\u00f3b, ale te\u017c traktowanie pa\u0144stwa jako sumy izolowanych jednostek jest grubym b\u0142\u0119dem filozoficznego i spo\u0142ecznego nominalizmu, kt\u00f3ry nie dostrzega relacji mi\u0119dzyosobowych we wsp\u00f3lnocie tworz\u0105cej pa\u0144stwo.<\/p>

Wyrywane cz\u0119sto z kontekstu zdanie Chrystusa o kr\u00f3lestwie \u201enie z tego \u015bwiata\u201d nie usprawiedliwia opinii, i\u017c Jego kr\u00f3lowanie nie dotyczy \u017cycia doczesnego, lecz oznacza jedynie to, i\u017c nie by\u0142o zamiarem Boskiego Zbawiciela ustanawianie na ziemi pa\u0144stwa teokratycznego, kt\u00f3re by\u0142oby rz\u0105dzone bezpo\u015brednio przez Niego samego. Jak stwierdza tomistyczny filozof polityki, Frederick D. Wilhelmsen (1923-1996), celem (finalidad<\/em>) w\u0142adzy duchowej Ko\u015bcio\u0142a jest prowadzi\u0107 ludzi do zbawienia, celem rz\u0105d\u00f3w ludzkich jest natomiast prowadzi\u0107 ludzi do szcz\u0119\u015bcia doczesnego (felicidad temporal<\/em>), w tej mierze, w jakiej jest ono na tym padole osi\u0105galne. \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 nie jest porz\u0105dkiem politycznym (el orden pol\u00c3\u00adtico<\/em>), a \u0142ad polityczny nie jest Ko\u015bcio\u0142em\u201d, jednakowo\u017c \u201e\u0142ad polityczny musi by\u0107 poruszony (animado<\/em>) i o\u017cywiony (vivificado<\/em>) zasadami moralnymi g\u0142oszonymi przez Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3rego G\u0142ow\u0105 (Cabeza<\/em>) jest Chrystus\u201d (Los saberes pol\u00c3\u00adticos (Ciencia, Filosof\u00c3\u00ada y Teolog\u00c3\u00ada Pol\u00c3\u00adticas)<\/em>, Barcelona 2006, s. 78).<\/p>

Chrze\u015bcija\u0144ska konstytucja pa\u0144stw<\/h4>

Najbardziej kompletny wyk\u0142ad katolickiej nauki o pa\u0144stwie w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych da\u0142 papie\u017c Leon XIII, w szczeg\u00f3lno\u015bci w encyklice \u201eo w\u0142adzy politycznej\u201d Diuturnum illud<\/em> z 29 VI 1881 oraz w encyklice Immortale Dei<\/em> z 1 XI 1885, zwanej tak\u017ce encyklik\u0105 \u201eo chrze\u015bcija\u0144skiej konstytucji pa\u0144stw\u201d. Kardynalne punkty tego wyk\u0142adu uj\u0105\u0107 mo\u017cna nast\u0119puj\u0105co:<\/p>

1\u00ba Chocia\u017c w\u0142adza duchowna i polityczna powo\u0142ane zosta\u0142y do innych zada\u0144 oraz maj\u0105 r\u00f3\u017cne zakresy kompetencji, to jednak pierwiastek panowania i w\u0142adzy (imperii et auctoritatis<\/em>) \u017ar\u00f3d\u0142owo jest w nich ten sam. Ka\u017cdej w\u0142adzy, kt\u00f3ra godno\u015b\u0107 swoj\u0105 nabywa jako emanacja w\u0142adzy boskiej, nale\u017cy si\u0119 zatem cze\u015b\u0107 i poszanowanie jej autorytetu, w kt\u00f3ry wyposa\u017cy\u0142 j\u0105 B\u00f3g. Zatem \u201ekto opiera si\u0119 w\u0142adzy pa\u0144stwowej, opiera si\u0119 woli Bo\u017cej, a odmawia\u0107 szacunku panuj\u0105cemu, jest to odmawia\u0107 go Bogu\u201d (Diuturnum illud<\/em>). Pos\u0142usze\u0144stwa odm\u00f3wi\u0107 mo\u017cna jedynie w\u0142adzy \u017c\u0105daj\u0105cej od poddanych czego\u015b przeciwnego prawu naturalnemu lub Bo\u017cemu.<\/p>

2\u00ba Wsp\u00f3lne \u017ar\u00f3d\u0142o w\u0142adzy ko\u015bcielnej i pa\u0144stwowej oraz ich wsp\u00f3lna podleg\u0142o\u015b\u0107 najwy\u017cszej w\u0142adzy Stw\u00f3rcy domagaj\u0105 si\u0119 koniecznie, aby pomi\u0119dzy obu tymi w\u0142adzami istnia\u0142 – w poszanowaniu odmienno\u015bci zada\u0144 – \u201eharmonijny zwi\u0105zek, kt\u00f3ry najw\u0142a\u015bciwiej ze sp\u00f3jni\u0105 duszy z cia\u0142em w cz\u0142owieku por\u00f3wna\u0107 mo\u017cna\u201d (Immortale Dei<\/em>).<\/p>

3\u00ba Podstaw\u0105 prawodawczej, a wi\u0119c zasadniczej, funkcji pa\u0144stwa nie mog\u0105 by\u0107 \u201ezachcianki i nami\u0119tno\u015bci ludu, nie kaprys i b\u0142\u0119dne mniemania t\u0142umu, ale prawda i s\u0142uszno\u015b\u0107\u201d; prawo pa\u0144stwowe winno zatem nosi\u0107 cech\u0119 prawa publicznego chrze\u015bcija\u0144skiego, tymczasem rz\u0105dy \u201esamow\u0142adnego ludu\u201d, kt\u00f3ry pa\u0144stwo czyni \u201etylko t\u0142umem, co sam sobie jest mistrzem i panem\u201d, oznaczaj\u0105 nieustann\u0105 sekularyzacj\u0119, tak i\u017c \u201epa\u0144stwo nie poczuwa si\u0119 do \u017cadnych wzgl\u0119dem Boga obowi\u0105zk\u00f3w i \u017cadnej religii publicznie nie wyznaje\u201d (tam\u017ce<\/em>).<\/p>

4\u00ba Szczeg\u00f3lnym przypadkiem – i nieuchronn\u0105 konsekwencj\u0105 – rugowania prawa Bo\u017cego z pa\u0144stwowo\u015bci, szerzenia niwecz\u0105cej autorytet w\u0142adzy opinii, jakoby w\u0142adcy byli \u201etylko narz\u0119dziami do spe\u0142niania woli ludu wybranymi\u201d (tam\u017ce<\/em>), i nawet wprowadzania do ustaw konstytucyjnych prawa do rebelii przeciwko w\u0142adzy prawowitej, jak r\u00f3wnie\u017c \u201ezgubnej i niemoralnej\u201d, zupe\u0142nej wolno\u015bci my\u015blenia i wolno\u015bci prasy – jest pa\u0144stwowy indyferentyzm religijny, przybieraj\u0105cy – r\u00f3\u017cni\u0105c si\u0119 tylko stopniowalno\u015bci\u0105 jednego i tego samego z\u0142a – posta\u0107 albo zupe\u0142nego ateizmu pa\u0144stwowego, albo od\u0142\u0105czenia pa\u0144stwa od Ko\u015bcio\u0142a, albo stawiania wszystkich wyzna\u0144 na jednej p\u0142aszczy\u017anie \u201er\u00f3wnouprawnienia\u201d, albo wreszcie pr\u00f3by jego podporz\u0105dkowania pa\u0144stwu.<\/p>

5\u00ba Oczywistym wnioskiem i \u201enorm\u0105 fundamentaln\u0105\u201d katolickiej teologii polityki jest na\u0142o\u017cenie na pa\u0144stwo bezwzgl\u0119dnego nakazu oddawania czci Bogu, i to w spos\u00f3b nie dowolny, poprzez wyznawanie jakiejkolwiek religii, lecz zgodny z Objawieniem i nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, albowiem:<\/p>

\u201eTak urz\u0105dzona spo\u0142eczno\u015b\u0107, z tylu i tak wa\u017cnych powod\u00f3w zobowi\u0105zana Bogu, powinna mu si\u0119 oczywi\u015bcie wyp\u0142aca\u0107 kultem publicznym. Zakon przyrodzony, kt\u00f3ry ka\u017cdego zniewala do oddawania Bogu czci religijnej (\u2026), ten\u017ce sam obowi\u0105zek i pa\u0144stwu nak\u0142ada. (\u2026) Pa\u0144stwa nie mog\u0105 bez wielkiej winy post\u0119powa\u0107, jak gdyby Boga wcale nie by\u0142o; trosk\u0119 o religi\u0119, jakby do nich nie nale\u017c\u0105c\u0105 albo nieprzydatn\u0105, odrzuca\u0107, z r\u00f3\u017cnorodnych religii wedle swego widzimisi\u0119 wybiera\u0107; ale winny koniecznie ten spos\u00f3b czczenia Boga przyj\u0105\u0107, kt\u00f3rym B\u00f3g okaza\u0142, \u017ce chce by\u0107 czczony. Przeto \u015bwi\u0119te dla rz\u0105dz\u0105cych powinno by\u0107 Imi\u0119 Pa\u0144skie, a naczelnym ich obowi\u0105zkiem jest otacza\u0107 religi\u0119 sw\u0105 przychylno\u015bci\u0105, wspiera\u0107 powag\u0105, tarcz\u0105 prawodawstwa os\u0142ania\u0107, a nic nie stanowi\u0107 ani zarz\u0105dza\u0107 z ujm\u0105 jej praw nietykalnych\u201d (tam\u017ce<\/em>).<\/p><\/blockquote>

Swoistym ukoronowaniem nauczania spo\u0142ecznego Ko\u015bcio\u0142a jest encyklika papie\u017ca Piusa XI o \u201ekr\u00f3lewskiej godno\u015bci Chrystusa Pana\u201d Quas primas <\/em>z 11 XII 1925 roku. By\u0142a ona przypomnieniem – w dobie powszechnego triumfu laickiej demokracji liberalnej oraz wyst\u0105pienia jeszcze gro\u017aniejszego dla cia\u0142 i dusz ludzkich \u201ebezbo\u017cnego komunizmu\u201d – jedynozbawczej konieczno\u015bci ponownego poddania si\u0119 panowaniu Chrystusa Kr\u00f3la w ka\u017cdej sferze \u017cycia, albowiem:<\/p>

\u201e\u2026nawa\u0142nica z\u0142a nie tylko dlatego nawiedzi\u0142a \u015bwiat, poniewa\u017c bardzo wielu ludzi usun\u0119\u0142o Jezusa Chrystusa i Jego naj\u015bwi\u0119tsze prawo z w\u0142asnych obyczaj\u00f3w i \u017cycia prywatnego, rodzinnego i publicznego; lecz tak\u017ce i w przysz\u0142o\u015bci nie zaja\u015bnieje pewna nadzieja sta\u0142ego pokoju mi\u0119dzy narodami, dop\u00f3ki tak jednostki, jak pa\u0144stwa stroni\u0107 b\u0119d\u0105 i zaprzecza\u0107 panowaniu Zbawcy Naszego. Przeto wezwali\u015bmy, by pokoju Chrystusowego szuka\u0107 w kr\u00f3lestwie Chrystusowym (pax Christi in regno Christi<\/em>)\u201d.<\/p><\/blockquote>

Papie\u017c wyra\u017anie podkre\u015bli\u0142, i\u017c nie chodzi tu jedynie o \u015bci\u015ble religijny sens oddawania czci Chrystusowi Kr\u00f3lowi, znajduj\u0105cy wyraz w ustanowieniu w liturgii ko\u015bcielnej nowego \u015bwi\u0119ta, ani tylko o kr\u00f3lowanie Chrystusa w znaczeniu przeno\u015bnym – nad ludzkimi umys\u0142ami, wol\u0105 i sercami, ale – nawet pomimo tego, i\u017c kr\u00f3lestwo Chrystusa \u201ejest g\u0142\u00f3wnie duchowe i do duchowych rzeczy g\u0142\u00f3wnie si\u0119 odnosi\u201d – \u201enieograniczon\u0105 w\u0142adz\u0119\u201d Chrystus sprawuje r\u00f3wnie\u017c nad wszystkimi sprawami ziemskimi. Dlatego tak\u017ce pa\u0144stwa podlegaj\u0105 Jego w\u0142adzy: \u201eNiech\u017ce wi\u0119c rz\u0105dcy pa\u0144stw nie wzbraniaj\u0105 si\u0119 sami i wraz ze swoim narodem odda\u0107 kr\u00f3lestwu Chrystusowemu publicznych oznak czci i pos\u0142usze\u0144stwa, je\u017celi pragn\u0105 zachowa\u0107 nienaruszon\u0105 sw\u0105 powag\u0119 i przyczyni\u0107 si\u0119 do pomno\u017cenia pomy\u015blno\u015bci swej ojczyzny\u201d (tam\u017ce<\/em>).<\/p>

Prawo publiczne Ko\u015bcio\u0142a<\/h4>

Ca\u0142\u0105 tradycyjn\u0105 nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, od Aposto\u0142\u00f3w i Ojc\u00f3w staro\u017cytnych po wiek XX, uj\u0105\u0107 mo\u017cna w nast\u0119puj\u0105ce zasady prawa publicznego Ko\u015bcio\u0142a:<\/p>

1\u00ba Ca\u0142kowita niezale\u017cno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa, jako spo\u0142eczno\u015bci doskona\u0142ej i wspieranej przez jego Boskiego Za\u0142o\u017cyciela, kt\u00f3rej celem jest nadprzyrodzone zbawienie dusz.<\/p>

2\u00ba Odr\u0119bno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa, b\u0119d\u0105cego r\u00f3wnie\u017c spo\u0142eczno\u015bci\u0105 doskona\u0142\u0105 i suwerenn\u0105 w swojej dziedzinie, kt\u00f3rej bezpo\u015brednim celem jest wsp\u00f3lne dobro doczesne. T\u0119 odr\u0119bno\u015b\u0107 pa\u0144stwa papie\u017c Pius XII nazywa \u201eprawomocn\u0105 i zdrow\u0105 \u015bwiecko\u015bci\u0105\u201d (Przem\u00f3wienie do mieszka\u0144c\u00f3w Marches z 23 III 1958), r\u00f3\u017cn\u0105 wszelako od laicyzmu.<\/p>

3\u00ba Zwi\u0105zek pomi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a pa\u0144stwem, kt\u00f3rego podstaw\u0105 winna by\u0107 jednomy\u015blno\u015b\u0107 dzia\u0142ania dla przyrodzonego i nadprzyrodzonego dobra cz\u0142owieka.<\/p>

4\u00ba Po\u015brednia jurysdykcja Ko\u015bcio\u0142a nad doczesno\u015bci\u0105, daj\u0105ca Mu prawo do interweniowania w sprawach doczesnych, kt\u00f3re normalnie podlegaj\u0105 jurysdykcji pa\u0144stwa, z powodu grzechu i ze wzgl\u0119du na zbawienie dusz.<\/p>

5\u00ba Po\u015brednie podporz\u0105dkowanie pa\u0144stwa Ko\u015bcio\u0142owi, rozumiane jako zasada wiary lub przynajmniej teologicznej pewno\u015bci, \u017ce cele realizowane przez pa\u0144stwo s\u0142u\u017c\u0105 osi\u0105ganiu przez ludzi zbawienia.<\/p>

6\u00ba S\u0142u\u017cebna funkcja pa\u0144stwa, kt\u00f3re winno wspomaga\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 we wszystkim, co s\u0142u\u017cy osi\u0105ganiu Jego zbawczego celu.<\/p>

7\u00ba Spo\u0142eczne panowanie Chrystusa Kr\u00f3la nad wszystkimi jednostkami i spo\u0142ecze\u0144stwami, kt\u00f3re domaga si\u0119 przesycania ustawodawstwa pa\u0144stwowego prawem Bo\u017cym w taki spos\u00f3b, aby w swojej (doczesnej) dziedzinie by\u0142o ono instrumentem zbawienia dokonanego przez Chrystusa.<\/p>

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>

Pierwodruk: \u201ePolonia Christiana\u201d<\/a> nr 17, listopad – grudzie\u0144 2010, ss. 35-40.","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dodano: 2011-01-11 10:22 pmZrozumia\u0142y niepok\u00f3j opinii katolickiej w naszej Ojczy\u017anie wzbudza obserwacja wzmagaj\u0105cej si\u0119 inwazji chrystofobicznych si\u0142 lokalnego \u201ezapateryzmu\u201d, kt\u00f3re coraz cz\u0119\u015bciej podnosz\u0105 slogan walki o \u201e\u015bwieckie pa\u0144stwo\u201d. Warto u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce ju\u017c w samym tak sformu\u0142owanym celu kryje si\u0119 wierutny fa\u0142sz, kt\u00f3rego ojcem – jak ka\u017cdego k\u0142amstwa – jest szatan. W cywilizacji \u0142aci\u0144sko-chrze\u015bcija\u0144skiej bowiem, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[35,119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30379"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30379"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30379\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}