{"id":30242,"date":"2011-01-09T22:56:20","date_gmt":"2011-01-10T03:56:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=30242"},"modified":"2011-01-09T22:56:20","modified_gmt":"2011-01-10T03:56:20","slug":"o-reformie-emerytalnej-z-1999-roku-jej-wplywie-na-budzet-panstwa-i-nasze-emerytury-stefan-swiatkowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=30242","title":{"rendered":"O Reformie Emerytalnej z 1999 roku, jej wp\u0142ywie na bud\u017cet Pa\u0144stwa i nasze emerytury – Stefan \u015awi\u0105tkowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Ostatnio przez media i \u015brodowiska polityczne przetacza si\u0119 dyskusja o sposobie uwzgl\u0119dniania w d\u0142ugu publicznym tej cz\u0119\u015bci zad\u0142u\u017cenia, kt\u00f3ra wynika z przeprowadzonej w 1999r. reformy emerytalnej. Rz\u0105d planuje powa\u017cne zmiany, kt\u00f3rych ostateczny kszta\u0142t nie jest jeszcze znany. Padaj\u0105 r\u00f3\u017cne propozycje, np. emisja specjalnych obligacji emerytalnych kierowanych wy\u0142\u0105cznie do OFE (co mia\u0142oby pozwoli\u0107 na wy\u0142\u0105czenie tej cz\u0119\u015bci zobowi\u0105za\u0144 pa\u0144stwa z d\u0142ugu publicznego), zmniejszenie cz\u0119\u015bci sk\u0142adki odprowadzanej do OFE a\u017c po wariant w\u0119gierski, polegaj\u0105cy na daniu ludziom wyboru czy chc\u0105 by\u0107 w OFE czy nie. Jedynie \u015brodowiska wolno\u015bciowe postuluj\u0105 danie ludziom wyboru szerszego, czy chc\u0105 w og\u00f3le op\u0142aca\u0107 sk\u0142adki na ubezpieczenie emerytalne do instytucji wskazanych przez pa\u0144stwo. Postaram si\u0119 wskaza\u0107 na kilka kwestii, kt\u00f3re w dyskusji o OFE s\u0105 pomijane oraz wykaza\u0107, \u017ce s\u0105 to kwestie zasadnicze, bez kt\u00f3rych uwzgl\u0119dnienia nie mo\u017cna wypracowa\u0107 sensownego rozwi\u0105zania.<\/p>\r\n\r\n

Reforma emerytalna, kt\u00f3ra mia\u0142a zapobiec bankructwu Pa\u0144stwa z powodu zobowi\u0105za\u0144 emerytalnych w odleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci, przyczyni\u0142a si\u0119 do szybszego wzrostu zad\u0142u\u017cenia Pa\u0144stwa – z powodu tych samych zobowi\u0105za\u0144 emerytalnych.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Sp\u00f3jrzmy na obieg pieni\u0105dza pochodz\u0105cego ze sk\u0142adek emerytalnych.<\/p>\r\n\r\n

W systemie typu ZUS moja sk\u0142adka jest przeznaczona na wyp\u0142at\u0119 emerytury osobie pobieraj\u0105cej j\u0105 teraz, gdy ja p\u0142ac\u0119 sk\u0142adk\u0119. Zazwyczaj zbierano nieco mniej sk\u0142adek ni\u017c by\u0142o potrzebne na wyp\u0142at\u0119 emerytur, ale r\u00f3\u017cnica nie by\u0142a du\u017ca. Wed\u0142ug prognoz mia\u0142a si\u0119 ona w przysz\u0142o\u015bci zwi\u0119kszy\u0107 i doprowadzi\u0107 system finans\u00f3w publicznych do bankructwa, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na zmniejszenie si\u0119 liczby os\u00f3b pracuj\u0105cych w por\u00f3wnaniu do liczby emeryt\u00f3w, to z kolei g\u0142\u00f3wnie z powodu ma\u0142ej liczby rodz\u0105cych si\u0119 dzieci (uczenie nazywa si\u0119 to brakiem zast\u0119powalno\u015bci pokole\u0144). Mo\u017cna to zapisa\u0107 jako por\u00f3wnanie wp\u0142yw\u00f3w i wyp\u0142yw\u00f3w pieni\u0119dzy Skarbu Pa\u0144stwa i Funduszu Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych zwi\u0105zanych z emeryturami:<\/p>\r\n\r\n

Wp\u0142yw = bie\u017c\u0105co p\u0142acone sk\u0142adki na ZUS + emisja obligacji<\/p>\r\n\r\n

Wyp\u0142yw = bie\u017c\u0105ca wyp\u0142ata emerytur<\/p>\r\n\r\n

W systemie typu OFE, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 mojej sk\u0142adki przeznaczona jest na inwestycje w moj\u0105 przysz\u0142\u0105 emerytur\u0119 a tylko cz\u0119\u015b\u0107 na wyp\u0142at\u0119 bie\u017c\u0105cych emerytur. Oczywiste jest, \u017ce w momencie przej\u015bcia z jednego systemu na drugi, ze wzgl\u0119du na przekazywanie cz\u0119\u015bci sk\u0142adki do OFE (inwestycja na moj\u0105 przysz\u0142\u0105 emerytur\u0119) zacz\u0119\u0142o brakowa\u0107 du\u017cych pieni\u0119dzy na wyp\u0142at\u0119 emerytury dla pokolenia moich Rodzic\u00f3w. Poniewa\u017c Pa\u0144stwo nie mia\u0142o tych pieni\u0119dzy, musia\u0142o si\u0119 dodatkowo zad\u0142u\u017ca\u0107, emituj\u0105c obligacje. Ponownie mo\u017cna to zapisa\u0107 jako por\u00f3wnanie wp\u0142yw\u00f3w i wyp\u0142yw\u00f3w Skarbu Pa\u0144stwa i Funduszu Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych zwi\u0105zanych z emeryturami:<\/p>\r\n\r\n

Wp\u0142yw = bie\u017c\u0105co p\u0142acone sk\u0142adki na ZUS + emisja obligacji<\/p>\r\n\r\n

Wyp\u0142yw = bie\u017c\u0105ca wyp\u0142ata emerytur + przekazy do OFE<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Zauwa\u017cmy, \u017ce gdyby nie by\u0142o reformy emerytalnej, z powodu emerytur Pa\u0144stwo musia\u0142oby emitowa\u0107 obligacje na pokrycie r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy na bie\u017c\u0105co zbieranymi sk\u0142adkami a na bie\u017c\u0105co wyp\u0142acanymi emeryturami. Po wprowadzeniu reformy, z punktu widzenia finans\u00f3w Pa\u0144stwa, po stronie wp\u0142yw\u00f3w nic si\u0119 nie zmieni\u0142o a po stronie wyp\u0142yw\u00f3w nast\u0105pi\u0142 wzrost o przekazy do OFE. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce reforma emerytalne wp\u0142yn\u0119\u0142a na wzrost d\u0142ugu publicznego o wielko\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w przekazanych do OFE (\u0142\u0105czne wyp\u0142aty emerytur z OFE s\u0105 obecnie na minimalnym poziomie).<\/p>\r\n\r\n

D\u0142ug publiczny wynikaj\u0105cy z reformy emerytalnej jest d\u0142ugiem jak ka\u017cdy inny poniewa\u017c niesie ze sob\u0105 koszty odsetkowe i mo\u017ce spowodowa\u0107 bankructwo d\u0142u\u017cnika (pa\u0144stwa).<\/strong><\/p>\r\n\r\n

<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Na temat uwzgl\u0119dniania (lub nie) w d\u0142ugu publicznym zad\u0142u\u017cenia wynikaj\u0105cego z zamiany ZUS na OFE toczy si\u0119 sp\u00f3r pomi\u0119dzy Rz\u0105dem Polskim a Komisj\u0105 Europejsk\u0105. KE stoi na stanowisku, \u017ce d\u0142ug to d\u0142ug i trzeba go wlicza\u0107 niezale\u017cnie od pochodzenia, co brzmi rozs\u0105dnie. Rz\u0105d RP stoi na stanowisku, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 d\u0142ugu wynika z reformy emerytalnej i por\u00f3wnywanie poziomu d\u0142ugu publicznego RP z poziomem d\u0142ugu publicznego pa\u0144stw, kt\u00f3re reformy emerytalnej nie dokona\u0142y jest bezzasadne i krzywdz\u0105ce dla RP oraz innych pa\u0144stw, kt\u00f3re podobn\u0105 reform\u0119 wdro\u017cy\u0142y. Co r\u00f3wnie\u017c brzmi rozs\u0105dnie, ale tylko na pierwszy rzut oka. Zaistnienie powy\u017cszego sporu spowodowane jest wy\u0142\u0105cznie regulacjami UE, w kt\u00f3rych zapisane s\u0105 progi poziomu zad\u0142u\u017cenia w por\u00f3wnaniu do PKB danego pa\u0144stwa. Przekroczenie tych prog\u00f3w mo\u017ce powodowa\u0107 konsekwencje, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych niemo\u017cno\u015b\u0107 przyst\u0105pienia do strefy Euro wydaje si\u0119 najwa\u017cniejsz\u0105 dla Rz\u0105du RP. W uj\u0119ciu Rz\u0105du RP, mamy szans\u0119 tych prog\u00f3w nie przekroczy\u0107, w uj\u0119ciu KE z pewno\u015bci\u0105 je przekroczymy. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce poziom d\u0142ugu publicznego RP jest ca\u0142kowicie niezale\u017cny od rozstrzygni\u0119cia wy\u017cej opisanego sporu mi\u0119dzy Rz\u0105dem RP a KE.<\/p>\r\n\r\n

I tu dochodzimy do pierwszej istotnej kwestii pomijanej w dyskusji o OFE. Ot\u00f3\u017c w systemach emerytalnych typu ZUS (wyp\u0142ata emerytur z bie\u017c\u0105cych sk\u0142adek os\u00f3b pracuj\u0105cych), zobowi\u0105zania Pa\u0144stwa wobec przysz\u0142ych emeryt\u00f3w s\u0105 od\u0142o\u017cone na przysz\u0142o\u015b\u0107. Poniewa\u017c nie s\u0105 na dzie\u0144 dzisiejszy zmaterializowane, nie generuj\u0105 powstania zad\u0142u\u017cenia – firma mog\u0142aby je uj\u0105\u0107 jako zobowi\u0105zania pozabilansowe. W systemach emerytalnych typu OFE, \u015brodki na wyp\u0142at\u0119 przysz\u0142ych emerytur zosta\u0142y ju\u017c przekazane (do OFE) przez bud\u017cet pa\u0144stwa, kt\u00f3ry w tym celu musia\u0142 wyemitowa\u0107 obligacje. Od tych obligacji – i tu jest sedno sprawy -naliczanie s\u0105 odsetki, podobnie jak od innych sk\u0142adowych d\u0142ugu publicznego. Z powodu tych w\u0142a\u015bnie odsetek, kt\u00f3re corocznie bud\u017cet pa\u0144stwa musi sp\u0142aca\u0107, zobowi\u0105zania wynikaj\u0105ce z transfer\u00f3w do OFE ekonomicznie s\u0105 d\u0142ugiem jak ka\u017cdy inny. Kwoty odsetek wynikaj\u0105cych z obligacji wyemitowanych w celu dokonania transfer\u00f3w do OFE s\u0105 niebagatelne. W opublikowanym 21 grudnia 2010r. w \u201eRzeczypospolitej\u201d artykule, Pan Jan Krzystof Bielecki podaje, \u017ce \u201etransfery przekazane OFE wraz z odsetkami od obligacji, kt\u00f3re maj\u0105 w portfelu, wynios\u0142y przez tych dziesi\u0119\u0107 lat ok. 220 mld z\u0142\u201d. Inne \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 podobne wielko\u015bci. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce kwoty \u015bwiadcze\u0144 emerytalnych wyp\u0142acanych obecnie z drugiego filaru (OFE) s\u0105 bardzo ma\u0142e, oznacza to, \u017ce gdyby nie reforma emerytalna, d\u0142ug publiczny – obecnie na poziomie ok. 770 mld z\u0142 – by\u0142by ni\u017cszy o 220 mld z\u0142 czyli o prawie 30% (zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce kolejne rz\u0105dy nie zad\u0142u\u017ca\u0142yby nas bardziej, maj\u0105c wi\u0119ksze pole manewru). Przyjmuj\u0105c koszt emisji d\u0142ugu na poziomie 5% rocznie [1]\u00a0 oznacza to, \u017ce koszt obs\u0142ugi d\u0142ugu publicznego wynikaj\u0105cego z reformy emerytalnej wynosi ok. 11 mld z\u0142 rocznie. Jest jednak silniejszy argument przemawiaj\u0105cy za podobie\u0144stwem d\u0142ugu wynikaj\u0105cego z reformy emerytalnej do ka\u017cdego innego d\u0142ugu publicznego. Ot\u00f3\u017c zobowi\u0105zania emerytalne w systemie typu ZUS nie mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 przyczyn\u0105 bankructwa pa\u0144stwa poniewa\u017c zawsze mo\u017ce zmieni\u0107 warunki ustalania wysoko\u015bci emerytury albo – w ostateczno\u015bci – zdewaluowa\u0107 swoje zobowi\u0105zania emerytalne przy u\u017cyciu inflacji. W systemie typu OFE emerytura zale\u017cy od wysoko\u015bci \u015brodk\u00f3w zgromadzonych na rachunku emeryta i pole manewru jest mniejsze (cho\u0107 jest – mo\u017cna cho\u0107by manipulowa\u0107 prognozami demograficznymi) natomiast inflacja spowodowa\u0142aby wzrost oprocentowania obligacji i konieczno\u015b\u0107 p\u0142acenia wi\u0119kszych odsetek (cho\u0107 i tu jest pole manewru – gdyby OFE przed wprowadzeniem hiperinflacji siedzia\u0142y g\u0142\u00f3wnie na obligacjach na sta\u0142\u0105 stop\u0119, to te obligacje by si\u0119 po prostu zdewaluowa\u0142y – nie krzywdz\u0105c OFE tylko emeryt\u00f3w). \u0179eby istniej\u0105ce pole manewru wykorzysta\u0107, pa\u0144stwo musia\u0142oby uzgodni\u0107 dzia\u0142ania z OFE, a to kontrahent znacznie silniejszy – ze wzgl\u0119du na posiadane ogromne \u015brodki finansowe i silnych w\u0142a\u015bcicieli – ni\u017c rozproszeni i w\u0142a\u015bnie pauperyzowani emeryci. St\u0105d zagro\u017cenie bankructwem pa\u0144stwa z powodu zobowi\u0105za\u0144 emerytalnych przy systemie typu OFE jest realne i dlatego takie zad\u0142u\u017cenie nale\u017cy uwzgl\u0119dnia\u0107 przy monitorowaniu prog\u00f3w ostro\u017cno\u015bciowych.<\/p>\r\n\r\n

Reforma emerytalna, kt\u00f3r\u0105 faktycznie wdro\u017cono, jest zasadniczo inna ni\u017c zapowiadania w momencie jej rozpocz\u0119cia a status w\u0142asno\u015bciowy zgromadzonych w OFE \u015brodk\u00f3w jest niejasny, wiadomo jedynie, \u017ce nie s\u0105 one w\u0142asno\u015bci\u0105 przysz\u0142ego emeryta.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

W 1999r. uwa\u017ca\u0142em reform\u0119 emerytaln\u0105 za sensown\u0105. Zmieni\u0142em zdanie, po cz\u0119\u015bci w wyniku nabytych wiedzy i do\u015bwiadczenia ale po cz\u0119\u015bci ze wzgl\u0119du na p\u00f3\u017aniejszy kierunek ewolucji tej reformy. Przede wszystkim nie wbudowano mechanizm\u00f3w wymuszaj\u0105cych konkurencj\u0119 mi\u0119dzy OFE w zakresie stopy zwrotu. Po drugie nie wykorzystano wp\u0142yw\u00f3w z prywatyzacji dla pokrycia zad\u0142u\u017cenia wynikaj\u0105cego z reformy mimo, \u017ce takie by\u0142y plany. Po trzecie wprowadzono dodatkowe mechanizmy niszcz\u0105ce rodzin\u0119, silniejsze nawet ni\u017c w systemie ZUS – o tym zagadnieniu b\u0119dzie mowa ni\u017cej. Po czwarte reforma mia\u0142a by\u0107 neutralna dla bud\u017cetu pa\u0144stwa – przyznaj\u0119, \u017ce w 1999r. nie wyobra\u017ca\u0142em sobie jak to mo\u017cliwe, ale wtedy naiwnie s\u0105dzi\u0142em, \u017ce reform\u0119 opracowuj\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy finanse rozumiej\u0105 lepiej. Jak zaznaczono wy\u017cej, reforma spowodowa\u0142a w ci\u0105gu 10 lat przyrost zad\u0142u\u017cenia o ok. 220 mld z\u0142, czyli o neutralno\u015bci dla bud\u017cetu nie ma mowy – b\u0142\u0105d na poziomie 220 mld z\u0142 kompromituje tw\u00f3rc\u00f3w reformy emerytalnej jako fachowc\u00f3w. Co ciekawe – nadal uchodz\u0105 oni za autorytety, do kt\u00f3rych odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 media i obecny rz\u0105d. Po pi\u0105te wreszcie i najwa\u017cniejsze – pieni\u0105dze zgromadzone na rachunku w OFE nie s\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 przysz\u0142ego emeryta. Trybuna\u0142 Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 czerwca 2008r. w sprawie p. Adama Mielczarka, kt\u00f3ry domaga\u0142 si\u0119 uznania, \u017ce pa\u0144stwo nie mo\u017ce go zmusza\u0107 do odk\u0142adania \u015brodk\u00f3w w OFE (s\u0119dzia SN Maria Wr\u0119biakowska – Marzec) orzek\u0142, \u017ce \u201eW praktyce b\u0119dzie dochodzi\u0107 do sytuacji, kiedy pewne osoby b\u0119d\u0105 \u017cy\u0142y d\u0142u\u017cej ni\u017c \u015brodki zgromadzone na ich kontach, przewidywane na okre\u015blon\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia; w takim przypadku oczywi\u015bcie ich \u015bwiadczenia b\u0119d\u0105 musia\u0142y by\u0107 finansowane ze sk\u0142adek innych os\u00f3b. W tej sytuacji nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce ta sk\u0142adka nie jest prywatn\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 ubezpieczonego<\/strong>\u201d[2] (podkre\u015blenie S\u015a). Czyli dla mnie jako podatnika i przysz\u0142ego emeryta , ca\u0142a ta reforma jest tylko sposobem wyssania dodatkowych pieni\u0119dzy (odsetki od obligacji emitowanych przez Skarb Pa\u0144stwa, pokrywane z p\u0142aconych przeze mnie podatk\u00f3w) a w dodatku nast\u0105pi\u0142o przeniesienie kontroli nad zabranymi mi \u015brodkami z pa\u0144stwa cz\u0119\u015bciowo w r\u0119ce podmiot\u00f3w prywatnych. Poniewa\u017c SN orzek\u0142 jedynie, \u017ce te pieni\u0105dze nie s\u0105 moj\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 – a nie orzek\u0142, czyj\u0105 w takim razie s\u0105, zapewne dojdzie w kt\u00f3rym\u015b momencie – a w\u0142a\u015bciwie ju\u017c dochodzi – do sporu mi\u0119dzy Rz\u0105dem a OFE dotycz\u0105cego podzia\u0142u zakresu kontroli nad tymi pieni\u0119dzmi. W przysz\u0142o\u015bci taka sytuacja mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 podstaw\u0105 do wywierania nacisku przez wierzyciela (OFE) na d\u0142u\u017cnika (Skarb Pa\u0144stwa), co stawia pod znakiem zapytania, kto w tej sytuacji jest suwerenem.<\/p>\r\n\r\n

Przej\u015bcie z systemu typu ZUS na system typu OFE nie uniezale\u017cni\u0142o wysoko\u015bci emerytur od stanu finans\u00f3w pa\u0144stwa.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Powy\u017cej om\u00f3wione zosta\u0142y niekt\u00f3re aspekty reformy emerytalnej z perspektywy finans\u00f3w pa\u0144stwa. Z perspektywy przysz\u0142ego emeryta kluczowe s\u0105 pewno\u015b\u0107 otrzymania \u015bwiadczenia i jego wysoko\u015b\u0107. Kwestia wysoko\u015bci \u015bwiadczenia emerytalnego jest cz\u0119sto dyskutowana i z tych om\u00f3wie\u0144 wynika, \u017ce jest wielk\u0105 niewiadom\u0105. Prognozy wahaj\u0105 si\u0119 od \u201ehoteli all inclusive pod palmami\u201d do \u201e30% ostatniej pensji dla osoby zarabiaj\u0105cej \u015bredni\u0105 krajow\u0105\u201d. Problem wysoko\u015bci przysz\u0142ego \u015bwiadczenia wynika z samej istoty ubezpieczenia emerytalnego. Jest ono tak d\u0142ugoterminowe, \u017ce w zasadzie wszystko jest mo\u017cliwe. Je\u015bli wi\u0119c nie wiadomo jak wysokie b\u0119dzie \u015bwiadczenie, warto zastanowi\u0107 si\u0119 jakie s\u0105 szanse, \u017ce ono w og\u00f3le b\u0119dzie, tzn., \u017ce \u015bwiadczeniodawca b\u0119dzie w stanie wywi\u0105za\u0107 si\u0119 ze swojego zobowi\u0105zania, cho\u0107by nawet wysoko\u015b\u0107 tego zobowi\u0105zania nie by\u0142a okre\u015blona w kontrakcie.<\/p>\r\n\r\n

Gdy przeprowadzano reform\u0119 emerytaln\u0105 w Polsce, wskazywano na fakt, \u017ce w systemie ZUS-owskim emerytura wyp\u0142acana jest faktycznie przez bud\u017cet pa\u0144stwa i w przypadku bankructwa pa\u0144stwa, do kt\u00f3rego mo\u017ce prowadzi\u0107 m. in. rozdmuchiwanie systemu emerytalnego – \u015bwiadcze\u0144 nie b\u0119dzie, podczas gdy w systemie typu OFE, emerytura wyp\u0142acana jest ze \u015brodk\u00f3w zgromadzonych przez przysz\u0142ego emeryta i w zwi\u0105zku z tym jest ona pewna. \u0179eby t\u0119 pewno\u015b\u0107 zwi\u0119kszy\u0107, wprowadzono ograniczenia dotycz\u0105ce akceptowalnych sposob\u00f3w inwestowania pieni\u0119dzy przysz\u0142ych emeryt\u00f3w. W efekcie obecnie ponad 60% \u015brodk\u00f3w przechowywanych przez OFE jest zainwestowane w obligacje emitowane przez Rz\u0105d RP. I tu dochodzimy do drugiej istotnej kwestii pomijanej w dyskusji o OFE. Wyp\u0142ata emerytury b\u0119dzie mia\u0142a miejsce dopiero po up\u0142ynnieniu aktyw\u00f3w, w kt\u00f3re zainwestowano \u015brodki zgromadzone na koncie przysz\u0142ego emeryta. W wi\u0119kszo\u015bci – po up\u0142ynnieniu obligacji Skarbu Pa\u0144stwa. To oznacza, \u017ce aby g\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 emerytury mog\u0142a zosta\u0107 wyp\u0142acona – Skarb Pa\u0144stwa b\u0119dzie musia\u0142 dostarczy\u0107 got\u00f3wk\u0119 na wykupienie swoich obligacji. Jak wida\u0107, praktyczna r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy systemem typu ZUS i typu OFE jest niewielka. W obu przypadkach wyp\u0142ata emerytury jest uzale\u017cniona g\u0142\u00f3wnie od tego, czy Skarb Pa\u0144stwa b\u0119dzie mia\u0142 \u015brodki (w OFE zale\u017cno\u015b\u0107 ta jest co najmniej 60 procentowa a w ZUS 100 procentowa). Za to w OFE – Skarb Pa\u0144stwa musia\u0142 obligacje wyemitowa\u0107 wcze\u015bniej i p\u0142aci\u0107 od nich odsetki, co – bior\u0105c pod uwag\u0119 d\u0142ugo\u015b\u0107 inwestycji – niweluje wy\u017cej wspomnian\u0105 40 – procentow\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119.<\/p>\r\n\r\n

Skarb Pa\u0144stwa tylko wtedy b\u0119dzie mia\u0142 \u015brodki na wyp\u0142at\u0119 emerytur – jak wykaza\u0142em powy\u017cej, prawie wszystko jedno czy w formie bezpo\u015bredniej czy w formie wykupu obligacji od OFE – gdy osoby opodatkowuj\u0105ce si\u0119 na obszarze jurysdykcji podatkowej Pa\u0144stwa zap\u0142ac\u0105 odpowiedni\u0105 kwot\u0119 podatk\u00f3w. Ale – znowu wracaj\u0105c do ju\u017c omawianego w\u0105tku – Skarb Pa\u0144stwa mo\u017ce mie\u0107 pieni\u0105dze ale te pieni\u0105dze mog\u0105 by\u0107 niewiele warte w wyniku na przyk\u0142ad inflacji wy\u017cszej ni\u017c tempo waloryzacji zobowi\u0105za\u0144 emerytalnych.<\/p>\r\n\r\n

W pa\u0144stwie zdominowanym przez emeryt\u00f3w, Produkt Krajowy Brutto na osob\u0119 b\u0119dzie niski wi\u0119c pieni\u0105dze zaoszcz\u0119dzone przez emeryt\u00f3w b\u0119d\u0105 niewiele warte. Obowi\u0105zkowe systemy emerytalne s\u0105 silnym czynnikiem prowadz\u0105cym do pa\u0144stwa zaludnionego g\u0142\u00f3wnie przez emeryt\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

I tu dochodzimy do trzeciej istotnej kwestii pomijanej w dyskusji o OFE. Realna warto\u015b\u0107 emerytury zale\u017cy od rzeczywistej si\u0142y gospodarki stoj\u0105cej za pieni\u0105dzem. Ta si\u0142a gospodarki zale\u017cy z kolei od liczby os\u00f3b pracuj\u0105cych i wydajno\u015bci ich pracy. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce typ systemu emerytalnego ma niewielki wp\u0142yw na poziom wydajno\u015bci pracy. Natomiast ewidentne jest, \u017ce system emerytalny ma wp\u0142yw na liczb\u0119 os\u00f3b pracuj\u0105cych, kt\u00f3ra jest pochodn\u0105 liczby os\u00f3b zamieszkuj\u0105cych dany obszar gospodarczy. Obowi\u0105zkowe systemy emerytalne, niezale\u017cnie od swej natury (typu OFE czy typu ZUS), w dwojaki spos\u00f3b wp\u0142ywaj\u0105 na zmniejszenie\u00a0 przyrostu naturalnego, zamieniaj\u0105c go wr\u0119cz w ubytek naturalny.\u00a0 Po pierwsze likwiduj\u0105 potrzeb\u0119 posiadania dzieci jako zabezpieczenia na staro\u015b\u0107, poniewa\u017c utrzymanie na staro\u015b\u0107 gwarantuje pa\u0144stwo. Po drugie odbieraj\u0105 osobom w wieku pozwalaj\u0105cym na posiadanie dzieci wypracowane \u015brodki finansowe, utrudniaj\u0105c utrzymanie licznej rodziny. Jedno dziecko jest luksusem, zaspokajaj\u0105cym podstawow\u0105, instynktown\u0105 potrzeb\u0119 cz\u0142owieka, tzw. drugie prawo biologiczne, dotycz\u0105ce zachowania ci\u0105g\u0142o\u015bci gatunku. \u00a0 Nast\u0119pne dzieci s\u0105 – patrz\u0105c finansowo – czystym zbytkiem. Mamy tu jak wida\u0107 do czynienia z negatywnym sprz\u0119\u017ceniem zwrotnym. Dzia\u0142anie najkorzystniejsze finansowo z perspektywy jednego podmiotu (osoby, rodziny) polegaj\u0105ce na posiadaniu ma\u0142ej liczby dzieci – wykonywane statystycznie rzecz bior\u0105c przez wszystkich – powoduje niemo\u017cno\u015b\u0107 zapewnienia emerytom zabezpieczenia na staro\u015b\u0107 przez pa\u0144stwo. Oczywi\u015bcie mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 niedob\u00f3r ludno\u015bci w wieku produkcyjnym imigrantami, jednak\u017ce opieranie polityki ekonomicznej na takim za\u0142o\u017ceniu wydaje si\u0119 ryzykowne i – w mojej ocenie – niemoralne.<\/p>\r\n\r\n

W dodatku w systemie OFE mocno os\u0142abiono, a w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w zniesiono, zasad\u0119 dziedziczenia emerytury. Obecnie, je\u015bli ubezpieczony umrze cho\u0107 chwil\u0119 po przej\u015bciu na emerytur\u0119 – jego ma\u0142\u017conek ju\u017c nie dziedziczy emerytury (je\u015bli ubezpieczony umrze wcze\u015bniej to tak). Oznacza to, \u017ce niezbyt aktywna zawodowo \u017cona (np. wychowuj\u0105ca kilkoro dzieci), je\u015bli jej m\u0105\u017c szcz\u0119\u015bliwie do\u017cyje pocz\u0105tku emerytury – od momentu jego \u015bmierci otrzyma jedynie rent\u0119, niezale\u017cn\u0105 od wysoko\u015bci emerytury wypracowanej przez m\u0119\u017ca i maj\u0105c\u0105 charakter socjalny (emerytura jest jednak w jaki\u015b spos\u00f3b prawem nabytym, wypracowanym). W ten spos\u00f3b m\u0105\u017c nie jest w stanie zapewni\u0107 \u017conie bezpiecze\u0144stwa finansowego na staro\u015b\u0107 na podstawie sk\u0142adek, kt\u00f3re i tak musi obowi\u0105zkowo p\u0142aci\u0107. System taki popycha kobiety do aktywno\u015bci zawodowej – i odpycha od posiadania dzieci.<\/p>\r\n\r\n

Dzia\u0142anie pa\u0144stwa skierowane jest jak wida\u0107 przeciwko mi\u0119dzypokoleniowym wi\u0119zom rodzinnym oraz przeciwko posiadaniu dzieci, a na dodatek jest to dzia\u0142anie oparte na oszustwie, poniewa\u017c osoby wy\u0142amuj\u0105ce si\u0119 ze statystyki i posiadaj\u0105ce wi\u0119cej dzieci s\u0105 przez pa\u0144stwo rabowane podw\u00f3jnie – teraz musz\u0105 wi\u0119cej pracowa\u0107, \u017ceby utrzyma\u0107 liczniejsz\u0105 rodzin\u0119, p\u0142ac\u0105c jednocze\u015bnie sk\u0142adki na ZUS, a w przysz\u0142o\u015bci ich dzieci b\u0119d\u0105 musia\u0142y wi\u0119cej pracowa\u0107, \u017ceby utrzyma\u0107 emeryt\u00f3w, kt\u00f3rzy wychowali mniej potomstwa ni\u017c wystarcza na zapewnienie im godziwej staro\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Pieni\u0105dz papierowy nie spe\u0142nia funkcji tezauryzacyjnej.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Abstrahuj\u0105c od moralnej szkodliwo\u015bci obowi\u0105zkowych system\u00f3w emerytalnych, mo\u017cna wskaza\u0107 przyczyn\u0119 niemo\u017cno\u015bci zagwarantowania przez jakikolwiek system godziwej emerytury. Jak wspomnia\u0142em powy\u017cej, realna wielko\u015b\u0107 emerytury zale\u017cy od si\u0142y gospodarki. A nie od ilo\u015bci pieni\u0105dza. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce pieni\u0105dz papierowy (fiducjarny, fiat money) nie ma \u017cadnej warto\u015bci w\u0142asnej, jako przedmiot. I dlatego – o czym pami\u0119ta dzi\u015b bardzo niewiele os\u00f3b – nie spe\u0142nia przynajmniej jednej z czterech podstawowych funkcji pieni\u0105dza, funkcji tezauryzacyjnej, poniewa\u017c nie daje zaufania co do niezmienno\u015bci jego si\u0142y nabywczej. Pieni\u0105dz papierowy si\u0119 po prostu nie nadaje do robienia d\u0142ugoterminowych oszcz\u0119dno\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Stefan \u015awi\u0105tkowski<\/em><\/strong>
\r\n Warszawa 9 stycznia 2011 r.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Stefan \u015awi\u0105tkowski<\/strong> – jest posiadaj\u0105cym d\u0142ugoletnie do\u015bwiadczenie specjalist\u0105 w zakresie zarz\u0105dzania ryzykiem w instytucjach finansowych.
\r\n W 1990 roku uzyska\u0142 stopie\u0144 magistra matematyki na Politechnice \u0141\u00f3dzkiej, w 1991 roku otrzyma\u0142 tytu\u0142 Master of Science w dziedzinie matematyki na University of Leeds w Wielkiej Brytanii, a w 1995 roku tytu\u0142 MBA INSEAD w Fontainebleau we Francji.
\r\n W latach 1991-1992 by\u0142 asystentem w Instytucie Matematyki Politechniki \u0141\u00f3dzkiej.
\r\n Przez 5 lat pracowa\u0142 jako konsultant w firmie McKinsey.
\r\n Kolejno w Banku Handlowym, Lukas Banku i Europejskim Funduszu Leasingowym pe\u0142ni\u0142 funkcje dyrektora departament\u00f3w odpowiedzialnych za ryzyko kredytowe, strategi\u0119, ryzyko rynkowe i finanse.
\r\n Od maja 2007 roku przez ponad rok pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 Wiceprezesa nadzoruj\u0105cego obszar ryzyka i windykacji w najwi\u0119kszym polskim banku – PKO BP SA.
\r\n Obecnie jest V-ce Prezesem w\u00a0 FM Banku d\/s ryzyka finansowego.
\r\n Prezes \u015awi\u0105tkowski jest tak\u017ce autorem ksi\u0105\u017cki \u201eDeadline, czyli stryczek o prywatyzacji kt\u00f3rej nie by\u0142o\u201d, pierwszej polskiej powie\u015bci na temat prywatyzacji.<\/p>\r\n\r\n

<\/em><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n

1. Koszt 5% rocznie przyj\u0105\u0142em do oblicze\u0144 poniewa\u017c obligacje dwuletnie maj\u0105 na dzie\u0144 23 grudnia stop\u0119 zwrotu 4,78% a pi\u0119cioletnie ju\u017c 5,48%<\/p>\r\n\r\n

2. Cytat za www.onet.pl<\/a>, www.gazetaprawna.pl<\/a>, www.ofe<\/a>. Sprawdzi\u0142em w kilku \u017ar\u00f3d\u0142ach, gdy\u017c koncept d\u0142u\u017cszego \u017cycia osoby ni\u017c jej \u015brodk\u00f3w wyda\u0142 mi si\u0119 dziwny. Nie znalaz\u0142em innej wersji.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n


<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ostatnio przez media i \u015brodowiska polityczne przetacza si\u0119 dyskusja o sposobie uwzgl\u0119dniania w d\u0142ugu publicznym tej cz\u0119\u015bci zad\u0142u\u017cenia, kt\u00f3ra wynika z przeprowadzonej w 1999r. reformy emerytalnej. Rz\u0105d planuje powa\u017cne zmiany, kt\u00f3rych ostateczny kszta\u0142t nie jest jeszcze znany. Padaj\u0105 r\u00f3\u017cne propozycje, np. emisja specjalnych obligacji emerytalnych kierowanych wy\u0142\u0105cznie do OFE (co mia\u0142oby pozwoli\u0107 na wy\u0142\u0105czenie tej […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[52],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30242"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30242"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30242\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}