{"id":30231,"date":"2013-01-07T21:15:38","date_gmt":"2013-01-08T02:15:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=30231"},"modified":"2013-01-07T21:36:13","modified_gmt":"2013-01-08T02:36:13","slug":"tanczaca-dobroczynnosc-bp-karol-niedzialkowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=30231","title":{"rendered":"Ta\u0144cz\u0105ca dobroczynno\u015b\u0107 &#8211; <em>Bp. Karol Niedzia\u0142kowski<\/em>"},"content":{"rendered":"<p><em>Przed nami kolejna edycja Fina\u0142u<strong> Wielkiej Orkiestry \u015awi\u0105tecznej Pomocy<\/strong>, kt\u00f3ra wg pysza\u0142kowatych zapewnie\u0144 jej wodzireja \u201ema gra\u0107 do ko\u0144ca \u015bwiata, a nawet jeden dzie\u0144 d\u0142u\u017cej\u201d, czyli wiecznie \/?\/, wszak wiadomo, \u017ce po ko\u0144cu \u015bwiata nast\u0105pi koniec czas\u00f3w. <\/em><em>Jak tam z wieczno\u015bci\u0105 tej kolejnej mutacji niedzielnego czynu spo\u0142ecznego b\u0119dzie, to jeszcze zobaczymy. Zach\u0119cam natomiast do lektury ciekawego eseju ksi\u0119dza Karola Niedzia\u0142kowskiego, biskupa \u0142ucko-\u017cytomierskiego, napisanego ponad 100 lat temu. Esej ten napisany z punktu widzenia katolickiego, po\u015bwi\u0119cony jest <strong>prostowaniu b\u0142\u0119dnych opinii w zakresie nieporozumie\u0144 dotycz\u0105cych zagadnie\u0144 dobroczynno\u015bci.<\/strong> Mam nadziej\u0119, \u017ce lektura tego eseju przyczyni si\u0119 do lepszego zrozumienia r\u00f3\u017cnic w naturze dzia\u0142a\u0144 pretenduj\u0105cych do szczytnego miana dobroczynno\u015bci. <\/em><\/p>\r\n<p><em> (Materia\u0142 przygotowa\u0142: Andrzej Paciej, prezes <a href=\"http:\/\/uprnowysacz.blog.onet.pl\/Tanczaca-dobroczynnosc,2,ID419685434,n\" target=\"_blank\">Oddzia\u0142u Nowos\u0105deckiego UPR<\/a>)<\/em><\/p>\r\n<p><em><br \/> <\/em><\/p>\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<h2><strong> Ta\u0144cz\u0105ca dobroczynno\u015b\u0107 &#8211; <em>Bp. Karol Niedzia\u0142kowski<\/em><\/strong><\/h2>\r\n<p><em><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" style=\"margin: 10px;\" src=\"http:\/\/www.wenecki.pl\/images\/stories\/tanczca.png\" alt=\"tanczca\" width=\"195\" height=\"239\" align=\"left\" \/><\/em><\/p>\r\n<p>Czasami spotykamy ludzi tak r\u00f3\u017cnych od widzianych codziennie, \u017ce nie mo\u017cemy zda\u0107 sobie sprawy z tego, na co patrzymy i mimowolnie ci\u015bnie si\u0119 do ust ludowe: odmieniec jaki\u015b, Panie odpu\u015b\u0107! Podobnie w \u017cyciu spo\u0142ecznym zdarzaj\u0105 si\u0119 zjawiska tak niepodobne do wszystkiego, na co\u015bmy od dziecka patrzyli, \u017ce si\u0119 z nimi w \u017caden spos\u00f3b pogodzi\u0107 nie mo\u017cemy, niby jakim\u015b niepoj\u0119t6ym dziwotworem czyli jak m\u00f3wiono dawniej, igrzyskiem natury. Ta\u0144cz\u0105ca dobroczynno\u015b\u0107 w oczach wielu do takich w\u0142a\u015bnie igrzysk nale\u017cy; my\u015bmy od ojc\u00f3w naszych, ci za\u015b od swoich, s\u0142yszeli o dobroczynno\u015bci po\u015bwi\u0119caj\u0105cej si\u0119, powa\u017cnej, p\u0142acz\u0105cej z p\u0142acz\u0105cymi, nigdy jednak o \u017cadnych pl\u0105sach tej statecznej matrony nie my\u015bleli\u015bmy nawet. Ale oto zjawia si\u0119 dobroczynno\u015b\u0107 nowa jaka\u015b &#8211; gra, \u015bpiewa, maluje, nie do\u015b\u0107 tego, Ta\u0144czy, ba, chodzi po linie i kozio\u0142ki wywija w powietrzu, a wszystko przez dobro\u0107 serca i po\u015bwi\u0119cenie dla cierpi\u0105cej ludzko\u015bci. Ludzie starego autoramentu kr\u0119c\u0105 na to g\u0142ow\u0105 i ruszaj\u0105 ramionami powtarzaj\u0105c: Najosobliwsza osobliwo\u015b\u0107!<\/p>\r\n<p>Ju\u017cci kiedy dobroczynno\u015b\u0107, to musi by\u0107 dobra, ale czemu\u017c ona ta\u0144czy i chodzi po linie, czemu stroi si\u0119 w sztuczne kwiaty, czemu mizdrzy si\u0119 i \u015bmieje? Jako\u015b to dziwnie wygl\u0105da, chc\u0105c cierpi\u0105cego pocieszy\u0107, b\u0119dzie przed nim czy przy nim ta\u0144czy\u0107 mazura, zasypie go kwiatami, przeleci ko\u0142o niego w zamaskowanym korowodzie trefnisi\u00f3w, poliszynel\u00f3w i przer\u00f3\u017cnych b\u0142azn\u00f3w. Nie trzeba jednak dziwi\u0107 si\u0119: inne drzewo, inne te\u017c owoce rodzi. My\u015bmy wyro\u015bli pod cieniem drzewa chrze\u015bcija\u0144skiej mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, drzewa, kt\u00f3rego korzeniem jest przykazanie: b\u0119dziesz mi\u0142owa\u0142 bli\u017aniego twego jako siebie samego &#8211; dla Boga i w Bogu. Do owoc\u00f3w z tych ga\u0142\u0119zi i konar\u00f3w przyzwyczajeni jeste\u015bmy &#8211; a kto ich nie widzia\u0142?<\/p>\r\n<p>Ile razy by\u0142em w Wiedniu, odwiedza\u0142 mnie stale w hotelu wysoki, w czarnym habicie braciszek Bonifratr\u00f3w; ten co dnia go obchodzi\u0142, zbieraj\u0105c ja\u0142mu\u017cn\u0119 &#8211; i szyderstwa: pierwsze oddawa\u0142 na szpital przez jego zakon utrzymywany, drugie zatrzymywa\u0142 dla siebie. Patrzy\u0142em z szacunkiem na pokornego braciszka, praktykuj\u0105cego z po\u015bwi\u0119ceniem mi\u0142o\u015bci w\u0142asnej chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego; z przyjemno\u015bci\u0105 te\u017c \u015bledzi\u0142em za przyjaznymi spojrzeniami, jakimi go przyjmowa\u0142a i przeprowadza\u0142a znajoma mu s\u0142u\u017cba. Ona tak\u017ce czci\u0142a dobroczynno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. W innym mie\u015bcie bosi braciszkowie, w szarych \u015bwitach, zbieraj\u0105 okruchy ze sto\u0142\u00f3w dostatnich dla n\u0119dzarzy, zbieraj\u0105 dziatw\u0119 sieroc\u0105, karmi\u0105 j\u0105 i ucz\u0105 &#8211; ci tak\u017ce po chrze\u015bcija\u0144sku praktykuj\u0105 dobroczynno\u015b\u0107. Po c\u00f3\u017c dalej wylicza\u0107? Pobo\u017cne kobiety czuwaj\u0105ce przy \u0142o\u017cu chorego, lito\u015bciwy cz\u0142owiek wychowuj\u0105cy sierot\u0119, uboga kobiecina, ucz\u0105ca bezp\u0142atnie pacierza i czytania biedne dzieci wiejskie, ka\u017cdy, kto w imi\u0119 Boga poda kawa\u0142ek chleba g\u0142odnemu, szklank\u0119 wody spragnionemu, kto podniesie upad\u0142ego, o\u015bwieci w\u0105tpi\u0105cego, rozweseli smutnego &#8211; wszyscy oni spe\u0142niaj\u0105 dobroczynno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, a uczynki ich s\u0105 owocami dojrza\u0142ymi na starym, znanym drzewie chrze\u015bcija\u0144skiej mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego. Obok tego drzewa zacz\u0119\u0142y wyrasta\u0107 inne, nie chc\u0105ce zapuszcza\u0107 korzeni w chrze\u015bcija\u0144skim gruncie, maj\u0105ce jednak pretensje do przynoszenia dobrych, a nawet lepszych, ni\u017c chrze\u015bcija\u0144skie, owoc\u00f3w.<\/p>\r\n<p>Zjawi\u0142a si\u0119 wi\u0119c filantropia &#8211; znaczy to po grecku, \u201emi\u0142o\u015b\u0107 cz\u0142owieka\u201d, wi\u0119c niby to samo, a jednak nie to samo. Znajdujemy tu cz\u0142owieka, ale nie widzimy bli\u017aniego, ten drugi bowiem wyraz i poj\u0119cie s\u0105 ca\u0142kiem chrze\u015bcija\u0144skie, wi\u0119c filozofia przesz\u0142ego wieku, jak wiadomo bezbo\u017cna i niechrze\u015bcija\u0144ska, wyrzuci\u0142a je, by unikn\u0105\u0107 przypomnienia nawet chrze\u015bcija\u0144stwa wzmianki o porz\u0105dku nadprzyrodzonym. W naszych czasach obok filantropii zjawia si\u0119 jeszcze a l t r u i z m ; nazwa ta, maj\u0105ca tak\u017ce zast\u0105pi\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego, pochodzi od \u0142aci\u0144skiego wyrazu alter, drugi i ma by\u0107 odpowiednikiem egoizmu (ego-ja). Ukuto ten a l t r u i z m w obozie bezwyznaniowym, a ma on oznacza\u0107, \u017ce jak egoizm jest wrodzony cz\u0142owiekowi, tak samo mi\u0142o\u015b\u0107 drugich, altruizm jest tak\u017ce wrodzon\u0105, \u017ce zatem nie jest wcale specjaln\u0105 cnot\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i bynajmniej \u017cadnym owocem nadprzyrodzonych dar\u00f3w \u0142aski, lecz zwyczajnym owocem natury ludzkiej. Co prawda, nie wida\u0107 tak bardzo tych owoc\u00f3w po stronie nie wierz\u0105cych (niekt\u00f3rzy utrzymuj\u0105 nawet, \u017ce altruizmu nie ma tam ani na lekarstwo, a egoizmu wi\u0119cej ni\u017c potrzeba) &#8211; no, ale wiadomo, \u017ce pisa\u0107 \u0142atwo, a gada\u0107 jeszcze \u0142atwiej. Ot\u00f3\u017c z pojawieniem si\u0119 tych nowych drzewek, nowe te\u017c zjawi\u0142y si\u0119 owoce filantropii i altruizmu; patrzymy na nie, czytamy o nich &#8211; i dot\u0105d do nich przyzwyczai\u0107 si\u0119 nie mo\u017cemy, bo naprawd\u0119 dziwnie troch\u0119 wygl\u0105daj\u0105. Oto np. w pewnym wielkim mie\u015bcie po obydwu stronach ulicy \u015bcisk i t\u0142ok &#8211; oczekuj\u0105 czego\u015b ludzie. Jako\u017c zjawiaj\u0105 si\u0119 powozy ozdobione kwiatami; konie tak\u017ce w kwiatach &#8211; i na \u0142bie i gdzieindziej. W niekt\u00f3rych powozach jad\u0105 panowie, w innych maski, jeszcze w innych opas\u0142e figury, o garbatych nosach &#8211; w niekt\u00f3rych rozpieraj\u0105 si\u0119 damy z nieca\u0142ego \u015bwiata. Powiadaj\u0105, \u017ce \u015bmiechu, szykan i drwin by\u0142o tam tyle prawie, co py\u0142u i z pewno\u015bci\u0105 wi\u0119cej, ni\u017c kwiat\u00f3w, a jednak by\u0142 to jeden z owoc\u00f3w altruizmu i filantropii. Zdobiono swe konie i ko\u0142a powoz\u00f3w kwiatami dla wspomo\u017cenia biedak\u00f3w, nie maj\u0105cych ca\u0142ej koszuli na grzbiecie, a rozmaite figury roz\u0142o\u017cone wygodnie w powozie, m\u00f3wi\u0142y im, nie s\u0142owami wprawdzie, lecz j\u0119zykiem czyn\u00f3w: dajemy wam, tam do kasy, kilka groszy, ale jedziemy oto przed wami, \u017ceby\u015bcie wiedzieli, \u017ce mogli\u015bmy da\u0107 50 albo i sto razy tyle, gdyby\u015bmy wam oddali tylko te kwiaty, kt\u00f3re dzi\u015b jeszcze zwi\u0119dn\u0105. Ale nie damy &#8211; wiedzcie bowiem, \u017ce my bogaci, a wy ho\u0142ota. Albo inny przyk\u0142ad z dziej\u00f3w obecnej wiosny (1898r.) w Sycylii. Na ca\u0142ej wyspie panuje g\u0142\u00f3d, (bo trzeba zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zjednoczone W\u0142ochy zamiast wszystkich obiecywanych dobrodziejstw, da\u0142y swym mieszka\u0144com g\u0142\u00f3d prawie ci\u0105g\u0142y i troch\u0119 papierowych pieni\u0119dzy). W jednym miasteczku zrozpaczeni biedacy rzucili si\u0119 na sklepy piekarzy i magazyny zbo\u017cowe; oczywi\u015bcie \u017co\u0142nierze rozp\u0119dzili ich, a gdy nie chcieli odej\u015b\u0107, dali salw\u0119 jedn\u0105 i drug\u0105. Zabito 8 os\u00f3b, a 12 raniono. W drugim miasteczku by\u0142 podobny wypadek; znowu strzelano, kilkunastu skaleczono. Wtedy naczelnik, nie wiem ju\u017c, powiatu, czy cz\u0119\u015bci prowincji, widz\u0105c, \u017ce \u017ale, postanowi\u0142 zawczasu z\u0142emu zaradzi\u0107, wi\u0119c uda\u0142 si\u0119 do filantropii, czy mo\u017ce altruizmu, nie wiem, to tylko pewne, \u017ce nie do chrze\u015bcija\u0144skiej mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, bo wszystkie chrze\u015bcija\u0144skie cnoty skasowano w urz\u0119dowych W\u0142oszech. Pewnej tedy nocy pa\u0142ac pana naczelnika zaja\u015bnia\u0142 od \u015bwiat\u0142a; powozy zje\u017cd\u017ca\u0142y si\u0119 jeden za drugim, wioz\u0105c ustrojonych pan\u00f3w i wyperfumowane damy, wreszcie sta\u0142o si\u0119 jak w balladzie Ody\u0144ca: \u201eNa zamku kasztelana, brzmi muzyka dobrana\u201d. Mieszka\u0144cy g\u0142odni, chwiej\u0105cy si\u0119 na nogach, wychodzili na ulic\u0119 patrze\u0107, kto tak ur\u0105ga ich bole\u015bci i weseli si\u0119 g\u0142o\u015bno, gdy oni umieraj\u0105. I widzieli przez o\u015bwietlone okna, jak w salach naczelnika kr\u0105\u017cy\u0142y postrojone pary w rozmaitych ta\u0144cach, pl\u0105sach i figurach. Oburzenie ogarn\u0119\u0142o ca\u0142e miasto, zbieg\u0142y si\u0119 t\u0142umy; rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 wrzaski i demonstracje. Przestraszeni go\u015bcie do karet chcieli ucieka\u0107, &#8211; t\u0142um rzuci\u0142 si\u0119 na powozy, sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na tym, \u017ce znowu karabinierowi zjednoczonego kr\u00f3lestwa, dla wi\u0119kszego dobra wsp\u00f3\u0142obywateli, strzelali do nich &#8211; do\u015b\u0107 jednak nieszkodliwie, bo zabitych by\u0142o tylko 6 i ranionych 17 (je\u015bli dobrze pami\u0119tam). Ciemny bo ten lud, pomimo tyluletniej nad nim pracy mason\u00f3w, nie rozumia\u0142, czy nie chcia\u0142 rozumie\u0107, \u017ce \u00f3w bal by\u0142 dzieckiem najprawdziwszej filantropii i i najczystszego altruizmu. Pan naczelnik prowincji wyda\u0142 go w\u0142a\u015bnie na korzy\u015b\u0107 g\u0142odnych i umieraj\u0105cych. Nic dziwnego, \u017ce te i tym podobne zjawiska dziwi\u0105 ludzi, przyzwyczajonych do s\u0142uchania b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa i podzi\u0119kowania, przy \u015bwiadczeniu dobrodziejstw star\u0105, zacofan\u0105, chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 metod\u0105.<\/p>\r\n<p>Przypatrzmy si\u0119 jednak dobrze naturze mi\u0142o\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej i nowoczesnego altruizmu, a zrozumiemy wszystko dok\u0142adnie. Nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, \u017ce niechrze\u015bcijanie maj\u0105 po cz\u0119\u015bci racj\u0119, \u017ce w naturze ludzkiej le\u017cy mi\u0142o\u015b\u0107 dla podobnych sobie. Jest ona tam w samej rzeczy, ale w taki spos\u00f3b, w jaki p\u0142odno\u015b\u0107 znajduje si\u0119 w ziemi; grunt mo\u017ce by\u0107 nawet bardzo urodzajny z natury swojej, ale je\u015bli go nie uprawi\u0107, nie wrzuci\u0107 do niego ziarna, je\u015bli na\u0144 nie spadnie deszcz i nie ogrzeje s\u0142o\u0144ce, to zamiast k\u0142os\u00f3w zbo\u017ca, wyro\u015bnie mn\u00f3stwo wszelakich chwast\u00f3w i niepotrzebnego zielska. W sercu ludzkim le\u017cy zdolno\u015b\u0107 do mi\u0142o\u015bci swych braci, ale potrzebuje ona usilnej pracy, dobrego nasienia i innych warunk\u00f3w; bez tego rozro\u015bnie si\u0119 na tej niwie egoizm i wszelkie kie\u0142kowanie altruizmu zag\u0142uszy bez lito\u015bci. Chrystus Pan doskonale o tym wiedzia\u0142, to te\u017c ro\u015blin\u0119 mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego zasadzi\u0142 na gruncie nadprzyrodzonym. Powiedzia\u0142 On, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 taka jest o b o w i \u0105 z k i e m , pochodz\u0105cym z rozkazu Bo\u017cego: \u201eb\u0119dziesz mi\u0142owa\u0142 bli\u017aniego twego, jako siebie samego\u201d. Nakaza\u0142 czyni\u0107 mu dobrze, obiecuj\u0105c za to nagrody wieczne, a za zaniechanie dobroczynno\u015bci, gro\u017c\u0105c karami wiecznymi (Ob. Mat. Roz. XXV). \u0179eby za\u015b ten obowi\u0105zek l\u017cejszym i milszym uczyni\u0107 swoim uczniom, zapewni\u0142 ich, \u017ce cokolwiek uczyni\u0105 jednemu z tych najmniejszych, Jemu samemu to czyni\u0105 (Mat. XXV, 40). Nadto, jak co do ka\u017cdej cnoty nadprzyrodzonej, zapewni\u0142 i daje nadprzyrodzon\u0105 sw\u0105 pomoc i \u0142ask\u0119. Takim sposobem w chrze\u015bcija\u0144stwie mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego sta\u0142a si\u0119 odblaskiem mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej; jak s\u0142o\u0144ce swymi promieniami o\u015bwieca ksi\u0119\u017cyc, tak mi\u0142o\u015b\u0107 Boga o\u015bwieca w oczach wierz\u0105cego ka\u017cdego bli\u017aniego, ka\u017cdego \u201emaluczkiego\u201d. Rezultat tego taki, \u017ce im kto wi\u0119cej mi\u0142uje Boga, tym silniej kocha bli\u017aniego, a jakie owoce na takim drzewie rodz\u0105 si\u0119 i dojrzewaj\u0105, kt\u00f3\u017c nie wie? \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 &#8211; powiada \u015bw. Pawe\u0142, cierpliwa jest, \u0142askawa jest; mi\u0142o\u015b\u0107 nie zajrzy, z\u0142o\u015bci nie wyrz\u0105dza, nie nadyma si\u0119, nie jest czci pragn\u0105ca, nie szuka swego\u2026 wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, wszystkiego si\u0119 spodziewa, wszystko wytrwa\u201d (1, Kor. 13). Wszystkie wi\u0119c dobre uczynki pochodz\u0105ce z mi\u0142o\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej, nosz\u0105 na sobie cech\u0119 i piecz\u0119\u0107 tej Boskiej cnoty. Cz\u0142owiek zwyczajny nie pojmie, jakim sposobem kto\u015b \u201edobrze urodzony\u201d, pi\u0119kny, bogaty i szcz\u0119\u015bliwy, mo\u017ce obcowa\u0107 z ubogimi n\u0119dzarzami, g\u0142upimi, strasznymi nieraz pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem, ale od czego\u017c jest \u0142aska i mi\u0142o\u015b\u0107? One sprawuj\u0105, \u017ce na widok nieszcz\u0119\u015bliwego rodzi si\u0119 w sercu patrz\u0105cego na\u0144 lito\u015b\u0107 bezmierna, stosuj\u0105ca do niego s\u0142owa powiedziane przez poet\u0119 do Zbawiciela: \u201eJa ciebie kocham, bo\u015b by\u0142 nieszcz\u0119\u015bliwy. Bo przebola\u0142e\u015b to wszystko, co boli\u201d. One sprawuj\u0105, \u017ce uczymy si\u0119 ogranicza\u0107 w\u0142asne potrzeby, owszem odmawia\u0107 nieraz nawet sobie rzeczy koniecznych, by ul\u017cy\u0107 cierpi\u0105cym, \u017ce dajemy raz, drugi, dziesi\u0105ty, setny, dajemy przez ca\u0142e \u017cycie, bo mi\u0142o\u015b\u0107 jest \u017ar\u00f3d\u0142em obfitym i niewyczerpanym. Ona to wreszcie rodzi w praktyce dobrych uczynk\u00f3w przymiot nieoceniony &#8211; delikatno\u015b\u0107. O \u015bwi\u0119ta, szlachetna, wielka mi\u0142o\u015bci chrze\u015bcija\u0144ska, szcz\u0119\u015bliwy kto ci\u0119 zna\u0142, widzia\u0142 i oceni\u0107 potrafi\u0142, bo jak powiada poeta, \u201e\u015bwi\u0119tym jest na ziemi, kto umia\u0142 zawrze\u0107 przyja\u017a\u0144 ze \u015awi\u0119tymi!\u201d<\/p>\r\n<p>Dlatego to chrze\u015bcijanin wierz\u0105cy a mi\u0142uj\u0105cy, je\u015bli czyni komu dobrze, nie zdobi w kwiaty siebie, ani swego konia, nie jedzie roz\u0142o\u017cony w powozie na gumach przed oczami t\u0142um\u00f3w, patrz\u0105cych na owe dobrodziejstwo, ale daje prawic\u0105 tak, \u017ceby lewica nic o tym nie wiedzia\u0142a; nie zadowoli si\u0119 \u201epapierow\u0105 dobroczynno\u015bci\u0105\u201d, nie posy\u0142a przez oficjalist\u00f3w i przez specjalne kancelarie, ale sam zetknie si\u0119 z ubogim i cierpi\u0105cym i b\u0119dzie z nim obcowa\u0142, jak brat z bratem i \u0142zy mu otrze r\u0119k\u0105 w\u0142asn\u0105, nie za\u015b naj\u0119tego umy\u015blnie cz\u0142owieka. Przede wszystkim za\u015b strze\u017ce si\u0119 wszelkiego upokorzenia tego, komu robi dobrze, najmniejszego zadra\u015bni\u0119cia, podra\u017cnienia cz\u0142owieka cierpi\u0105cego i nieszcz\u0119\u015bliwego. Jestem najpewniejszy, \u017ce dobry chrze\u015bcijanin, wola\u0142by ca\u0142e \u017cycie piechot\u0105 chodzi\u0107, ni\u017c przed n\u0119dzarzami paradowa\u0107 w \u201ekwiatowym pochodzie\u201d, rzekomo dla dania mu kilku rubli; \u017ce wola\u0142by na ca\u0142e \u017cycie straci\u0107 w\u0142adz\u0119 w nogach, ni\u017c ta\u0144czy\u0107 wobec braci umieraj\u0105cych z g\u0142odu, niby dla ich poratowania. Taka nieludzko\u015b\u0107, taka brutalno\u015b\u0107 mo\u017ce si\u0119 zrodzi\u0107 tylko w sercu spoganionym, na kt\u00f3re ju\u017c nie pada ani jeden promyk chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwiat\u0142a, do kt\u00f3rego nie dostaje si\u0119 ani jedna kropla Chrystusowej \u0142aski. Biedni ludzie, oni chcieliby nawet robi\u0107 dobrze, ale nie umiej\u0105 &#8211; oni tylko praktykuj\u0105 filantropi\u0119 i altruizm: jakie drzewa, takie owoce! Bo i jakie\u017c im pozostaje \u017ar\u00f3d\u0142o, jaki zas\u00f3b si\u0142 do dzie\u0142a tak trudnego, jakim bez zaprzeczenia jest dobroczynno\u015b\u0107? Pozostaje w najlepszym razie dobre serce, ale z praktyki wiadomo, \u017ce owo dobre serce w rzeczywisto\u015bci nie jest znowu tak bardzo dobrem, jak si\u0119 jemu samemu zdaje i cz\u0119sto za dobrego i poczciwego cz\u0142owieka uchodzi kto\u015b dla tego tylko, \u017ce nic z\u0142ego nikomu nie zrobi\u0142, kiedy jednak trzeba by\u0142o co\u015b zrobi\u0107 dobrze &#8211; dobre serce kurczy\u0142o si\u0119 jak \u015blimak do swej skorupy. Nie jedno dobre serce uwa\u017ca, \u017ce zrobi\u0142o nies\u0142ychany wysi\u0142ek, gdy na korzy\u015b\u0107 ubogich kupi\u0142o par\u0119 bilet\u00f3w na fantowej loterii i zyska\u0142o tylko drugie tyle, ile zap\u0142aci\u0142o. Ostatecznie najlepsze serce, bez wy\u017cszej jakiej\u015b zach\u0119ty, da raz, drugi, dziesi\u0105ty, ale przy pi\u0119\u0107dziesi\u0105tym powie: \u201ea dajcie\u017c mi \u015bwi\u0119ty pok\u00f3j z tymi waszymi ubogimi, kiedy cz\u0142owiek robi co mo\u017cna, a niemo\u017cna, to niemo\u017cna\u201d. A tu n\u0119dza si\u0119 wzmaga i nawet grozi porz\u0105dkowi spo\u0142ecznemu, a tu rz\u0105d i stanowisko ka\u017c\u0105 zaj\u0105\u0107 si\u0119 ubogimi, no i ten wzgl\u0105d, \u017ce po stronie katolickiej ci\u0105gle m\u00f3wi\u0105 o potrzebie mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, a nie tylko m\u00f3wi\u0105, lecz ukazuj\u0105 uczynki, kt\u00f3re by\u0142y by tak\u017ce bardzo po\u017c\u0105dane po stronie wolnej my\u015bli i moralno\u015bci niepodleg\u0142ej. Jak tu sobie poradzi\u0107? Powstaj\u0105 rzeczywi\u015bcie do rozporz\u0105dzenia tylko te \u015brodki przyrodzone; w niekt\u00f3rych pa\u0144stwach jak np. w Anglii nak\u0142adane s\u0105 podatki dla biednych, to znowu gminy s\u0105 zobowi\u0105zane utrzymywa\u0107 swoich ubogich, a gdy to wszystko nie wystarcza, zw\u0142aszcza w razach nadzwyczajnych i nag\u0142ych, altruizm czy, je\u017celi kto woli, filantropia, zmuszona jest do urz\u0105dzania rozmaitych zabaw i rozrywek, by przy tej sposobno\u015bci ca\u0142y doch\u00f3d, albo te\u017c pewn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jego, odda\u0107 potrzebuj\u0105cym. Urz\u0105dzaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c zabawy, koncerty, wystawy, widowiska, bazary itp. na cele dobroczynne. Od razu widzimy olbrzymi\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy taka a chrze\u015bcija\u0144ska dobroczynno\u015bci\u0105; ta ostatnia czyni wszystko dla Boga i dla bli\u017aniego, o sobie , przynajmniej w tym \u017cyciu, nie my\u015bli, owszem siebie po\u015bwi\u0119ca. Po\u015bwi\u0119ca na zetkni\u0119cie si\u0119 osobiste z n\u0119dz\u0105, b\u00f3lem, g\u0142upot\u0105; o zabawie przy tej sposobno\u015bci nie marzy nawet, rozg\u0142osu, s\u0142awy, zadowolenia, pr\u00f3\u017cno\u015bci unika starannie. Dobroczynno\u015b\u0107 \u015bwiecka, czyli filantropia, przeciwnie ucieka si\u0119 do egoizmu, podnieca go, schlebia cz\u0142owiekowi, tr\u0105bi o jego pi\u0119kno\u015bci, zas\u0142ugach, dobroci i cnotach dlatego tylko, \u017ceby przy tej sposobno\u015bci wy\u017cebra\u0107 grosik dla ubogiego. Kiedy pierwsza podnosi cz\u0142owieka moralnie nie tylko przez mi\u0142osierdzie wzgl\u0119dem bli\u017aniego, ale tak\u017ce przez umartwianie si\u0119, przezwyci\u0119\u017canie i po\u015bwi\u0119canie siebie, druga przeciwnie, je\u015bli nie poni\u017ca, to ju\u017c w \u017cadnym razie nie podnosi. Ona rozbawia cz\u0142owieka, wyzyskuje jego egoizm ch\u0119\u0107 rozrywki, jako \u015brodek zdobycia ja\u0142mu\u017cny. Jest wi\u0119c n\u0119dzn\u0105 i poziom\u0105 w por\u00f3wnaniu do chrze\u015bcija\u0144skiej. Nie do\u015b\u0107 tego; kiedy \u017ar\u00f3d\u0142o s\u0142abo bije i strumie\u0144 nie mo\u017ce by\u0107 obfity, wi\u0119c te\u017c biedna filantropia wysila si\u0119 te\u017c na coraz nowe pomys\u0142y, coraz inne zabawy, bo gdy spowszedniej\u0105 stare, nikt nie idzie i dochodu nie ma. Zdobywa w ko\u0144cu z wielkim trudem kilka rubli i dzieli je miedzy potrzebuj\u0105cych, nikt nie powie, \u017ce robi \u017ale, gdy\u017c owszem jest to z pewno\u015bci\u0105 rzecz dobra, ale jaka\u017c jest to olbrzymia r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy rozdzielaniem w kancelarii, albo odes\u0142aniem przez oficjaln\u0105 figur\u0119 wydzielonej ka\u017cdemu kwoty, a ow\u0105 ciep\u0142\u0105 bratni\u0105 r\u0119k\u0105, \u015bciskaj\u0105c\u0105 gdzie\u015b w podziemnej norze, lub na poddaszu r\u0119k\u0119 ubogiego, mi\u0119dzy wr\u0119czaniem za pokwitowaniem, a owym chrze\u015bcija\u0144skim obcowaniem bogatszego i szcz\u0119\u015bliwszego z upo\u015bledzonym i nieszcz\u0119\u015bliwym. Zapewne i pomoc filantropijna ma sw\u00f3j dobry wp\u0142yw , ale niezmiernie mniejszy , od dzia\u0142alno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej mi\u0142o\u015bci. Wreszcie i to zauwa\u017cy\u0107 trzeba, \u017ce dobroczynno\u015b\u0107 ta\u0144cz\u0105ca dla zebrania ma\u0142ego owocu potrzebuj\u0105 nak\u0142adu pracy, czasu i pieni\u0119dzy, kt\u00f3ry gdyby w\u0142o\u017cony zosta\u0142 do dzie\u0142a chrze\u015bcija\u0144skiego t.j. chrze\u015bcija\u0144skich tylko pobudek przedsi\u0119branego, wyda\u0142by rezultat pieni\u0119\u017cny o 50 razy wi\u0119kszy.<\/p>\r\n<p>Opowiadano mi wiele ciekawych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w o tym, ile koszt\u00f3w musi ponie\u015b\u0107 uczestnik balu dla ubogich, p\u0142ac\u0105cy za bilet wej\u015bcia tylko rb. 5; toalety \u017cony, c\u00f3rek, jego w\u0142asna, pow\u00f3z, bufet etc. etc., wynosi nieraz kilkaset rubli, z kt\u00f3rych ubodzy nie bior\u0105 nic, dla nich przeznaczone jest owe 5 rb., z kt\u00f3rych jeszcze odtr\u0105ci\u0107 potrzeba rozmaite wydatki za urz\u0105dzenie zabawy, albo widowiska. Dobrze jest jeszcze, \u017ce przy tej sposobno\u015bci zarobi\u0105 kupcy, doro\u017ckarze, s\u0142u\u017cba, kucharze, bo i oni \u017cy\u0107 potrzebuj\u0105, ale w\u0142a\u015bciwi ubodzy zabior\u0105 jaki\u015b male\u0144ki procencik sumy, wydanej dla dania im owych kilku groszy. Mo\u017cna wi\u0119c \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, ze dobroczynno\u015b\u0107 \u015bwiecka jest machin\u0105 skomplikowan\u0105, ci\u0119\u017ck\u0105, potrzebuj\u0105c\u0105 ogromnego nak\u0142adu, dla wydania stosunkowo do\u015b\u0107 miernego rezultatu.<\/p>\r\n<p>Tyle co do r\u00f3\u017cnic, spostrzeganych okiem zmys\u0142owym (cho\u0107 da\u0142oby si\u0119 i wi\u0119cej powiedzie\u0107), ale jaka\u017c r\u00f3\u017cnica w stosunku do \u017cycia przysz\u0142ego! Kto w imi\u0119 Boga poda spragnionemu cho\u0107by tylko szklank\u0119 wody, otrzyma sw\u0105 nagrod\u0119 w wieczno\u015bci; ale czy ta\u0144cz\u0105cy i bawi\u0105cy si\u0119 dla ubogich b\u0119d\u0105 mogli ro\u015bci\u0107 pretensje, by na ich utrefione i spocone w ta\u0144cu czo\u0142a w\u0142o\u017cy\u0142 B\u00f3g wieniec, nale\u017cny kochaj\u0105cym i pracuj\u0105cym? Nie b\u0119d\u0105 \u015bmieli, a gdyby si\u0119 o\u015bmielili, dano by im odpowied\u017a \u201ewzi\u0119li\u015bcie zap\u0142at\u0119 swoj\u0105\u201d. Ta\u0144czyli\u015bcie, jedli\u015bcie lody, s\u0142uchali\u015bcie muzyki &#8211; to i dosy\u0107.<\/p>\r\n<p>Czy\u017c dlatego mamy taka dobroczynno\u015b\u0107 gani\u0107 i przeciwko niej powstawa\u0107? Bezwarunkowo i z pewno\u015bci\u0105 nie, lecz tylko to co w niej mo\u017ce si\u0119 znale\u017a\u0107 nagannego, nale\u017cy zgani\u0107 i wedle mo\u017cno\u015bci znie\u015b\u0107, co dobrego za\u015b zachowa\u0107, staraj\u0105c si\u0119 przy tym podnie\u015b\u0107 i udoskonali\u0107, co udoskonalonym by\u0107 mo\u017ce. Bo trzeba przyzna\u0107, \u017ce nawet w tak praktykowanej dobroczynno\u015bci jest niejedna dobra strona. Ka\u017cdy bowiem cho\u0107by i niedo\u0142\u0119\u017cny czyn przedsi\u0119brany ku po\u017cytkowi bli\u017aniego, ka\u017cda nawet w tym kierunku dobra ch\u0119\u0107, godna jest pochwa\u0142y , bo w rzeczy samej jest dobra. Najlepiej zapewne by\u0142oby, gdyby wszystkie czyny, mowy i my\u015bli ludzkie pochodzi\u0142y z pobudek nadprzyrodzonych i takimi kierowane by\u0142y prawami, wszak\u017ce i to, co jest dobrem w porz\u0105dku tylko przyrodzonym na nagan\u0119 nie zas\u0142uguje, owszem chyba przeciwnie. Wi\u0119c je\u017celi przy zabawie, widowisku jakim, ludzie, bawi\u0105c si\u0119, z\u0142o\u017c\u0105 jaki\u015b grosz dla ubogich i cierpi\u0105cych, bardzo pi\u0119knie post\u0105pi\u0105 i warto by nawet, \u017ceby przy ka\u017cdej rozrywce i przyjemno\u015bci, ludzie uczyli si\u0119 w ten lub inny spos\u00f3b pami\u0119ta\u0107 o takich, kt\u00f3rzy bawi\u0107 si\u0119 i odpoczywa\u0107 nie mog\u0105. Za tak\u0105 dobroczynno\u015bci\u0105 przemawia to tak\u017ce, \u017ce mo\u017ce jednoczy\u0107 do jednego celu ludzi, kt\u00f3rzy opr\u00f3cz ch\u0119ci pomo\u017cenia cierpi\u0105cemu nic wsp\u00f3lnego z sob\u0105 nie maj\u0105. Na wystaw\u0119, bazar, czy koncert w celu dobroczynnym mog\u0105 p\u00f3j\u015b\u0107 i chodz\u0105 ludzie najrozmaitszych wiar, narodowo\u015bci, przekona\u0144: tak dobrze wierz\u0105cy katolik, jak sko\u0144czony ateusz, na kt\u00f3rego pro\u015bba \u201edla mi\u0142o\u015bci Boga\u201d najmniejszego nie wywar\u0142aby wra\u017cenia.<\/p>\r\n<p>Je\u015bli jednak dla tych, a mo\u017ce i innych jeszcze wzgl\u0119d\u00f3w, mo\u017cna zgodzi\u0107 si\u0119 na zabawy, urz\u0105dzane w celu dobroczynnym, byle sk\u0105din\u0105d z\u0142ymi nie by\u0142y, to przecie\u017c nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mimo chwalebnego celu, nie raz potrzeba je zgani\u0107 i przeciwdzia\u0142a\u0107 im, skoro obra\u017caj\u0105 moralno\u015b\u0107 i zdrowy rozs\u0105dek. Wi\u0119c np. wystawy obraz\u00f3w i rze\u017ab, obra\u017caj\u0105cych przyzwoito\u015b\u0107, wi\u0119c teatralne przedstawienia w stylu fars francuskich, poniewa\u017c s\u0105 z\u0142e same w sobie, to nie usprawiedliwi ich wcale cel, cho\u0107by najlepszy nawet, gdy\u017c jak powiada teologia non sunt facjenda mala ut eveneant bona &#8211; nie mo\u017cna robi\u0107 \u017ale, by st\u0105d dobre wynika\u0142o.<\/p>\r\n<p>Powy\u017csze i podobne do nich ujemne strony filantropijnej dobroczynno\u015bci daj\u0105 si\u0119 jeszcze do\u015b\u0107 \u0142atwo spostrzega\u0107, jest jednak w niej gro\u017ane niebezpiecze\u0144stwo, o kt\u00f3rym bodaj rzadko kto my\u015bli, to mianowicie, \u017ce ludzie tak\u0105 to tylko znaj\u0105c dobroczynno\u015b\u0107, mog\u0105 pomy\u015ble\u0107, \u017ce innej ju\u017c nie ma i by\u0107 nie mo\u017ce, mog\u0105 nabra\u0107 przekonania, \u017ce ta\u0144cz\u0105c i bawi\u0105c si\u0119, mog\u0105 uczyni\u0107 zado\u015b\u0107 wszystkim potrzebom nieszcz\u0119\u015bliwych swych braci i swoim wzgl\u0119dem nich obowi\u0105zkom, mog\u0105 zapomnie\u0107, \u017ce nie filantropia, ale chrze\u015bcija\u0144ska mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego wiedzie cz\u0142owieka do nieba i usprawiedliwia w dzie\u0144 s\u0105du. Owszem mo\u017ce doj\u015b\u0107 do tego nawet, \u017ce dobroczynno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska mo\u017ce by\u0107 uznawana za przestarza\u0142\u0105 i miejsce jej by\u0107 wyznaczone w domu ob\u0142\u0105kanych, jak tego przyk\u0142ady niedawno mieli\u015bmy w g\u0142o\u015bnej ze swej dobroczynno\u015bci Warszawie. S\u0142owem niebezpiecze\u0144stwo nawet godziwej i dobrej sk\u0105din\u0105d filantropii w tym le\u017cy, \u017ce mo\u017ce wyprze\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego, odzwyczai\u0107 cz\u0142owieka od pierwiastka nadprzyrodzonego, a w ko\u0144cu sama zgin\u0105\u0107 i wyschn\u0105\u0107. Przeciwnicy bowiem przestarza\u0142ej chrze\u015bcija\u0144skiej dobroczynno\u015bci, niezmiernie podobni s\u0105 do cz\u0142owieka, kt\u00f3ry odr\u0105ba\u0142 od drzewa ga\u0142\u0105\u017a, na kt\u00f3rej siedzia\u0142, a potem upad\u0142szy jeszcze p\u0142aka\u0142 i dziwowa\u0142 si\u0119. Ci panowie chcieliby chrze\u015bcijan umie\u015bci\u0107 w Tworkach, jednocze\u015bnie eksploatowa\u0107 na rzecz ubogich uczucie, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie w chrze\u015bcija\u0144stwie tylko czerpie swe si\u0142y. Gdyby przestarza\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska bli\u017aniego naprawd\u0119 ust\u0105pi\u0142a, zgas\u0142aby i dobroczynno\u015b\u0107, jak to by\u0142o i jest wsz\u0119dzie w poganizmie. Ot\u00f3\u017c poniewa\u017c cz\u0142owiekowi \u0142atwo przychodzi zapomina\u0107 o nadprzyrodzonym swym ko\u0144cu, a natomiast wybiera\u0107 co \u0142atwiejsze i wygodniejsze, wi\u0119c nie przeszkadzaj\u0105c, albo nawet pomagaj\u0105c dobroczynno\u015bci \u015bwiatowej, o ile jest godziw\u0105, powinni\u015bmy zawsze i wsz\u0119dzie stara\u0107 si\u0119 o gruntowanie i rozszerzanie chrze\u015bcija\u0144skiej mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, opartej na nadprzyrodzonej mi\u0142o\u015bci Boga, bo tylko to, co si\u0119 na tej niewzruszonej opoce opiera, nigdy nie zostanie obalone i co z tego bezbrze\u017cnego oceanu wyp\u0142ywa, nigdy p\u0142yn\u0105\u0107 nie przestanie &#8211; i do tego samego \u017ar\u00f3d\u0142a wszechbytu i szcz\u0119\u015bliwo\u015bci przyprowadza.<\/p>\r\n<p><em><strong>Ksi\u0105dz Karol Niedzia\u0142kowski, biskup \u0142ucko-\u017cytomierski<\/strong><\/em><\/p>\r\n<p>Z ksi\u0105\u017cki: \u201eSnopek k\u0105kolu\u201d, Warszawa 1903,<\/p>\r\n<p><span style=\"font-size: x-small;\">Dodano: 2011-01-9 3:15 pm<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przed nami kolejna edycja Fina\u0142u Wielkiej Orkiestry \u015awi\u0105tecznej Pomocy, kt\u00f3ra wg pysza\u0142kowatych zapewnie\u0144 jej wodzireja \u201ema gra\u0107 do ko\u0144ca \u015bwiata, a nawet jeden dzie\u0144 d\u0142u\u017cej\u201d, czyli wiecznie \/?\/, wszak wiadomo, \u017ce po ko\u0144cu \u015bwiata nast\u0105pi koniec czas\u00f3w. Jak tam z wieczno\u015bci\u0105 tej kolejnej mutacji niedzielnego czynu spo\u0142ecznego b\u0119dzie, to jeszcze zobaczymy. Zach\u0119cam natomiast do lektury [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[14],"tags":[119,226],"class_list":["post-30231","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lead-news","tag-catholic-teaching","tag-owsiak"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30231","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30231"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30231\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}