{"id":30217,"date":"2011-01-09T08:10:26","date_gmt":"2011-01-09T13:10:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=30217"},"modified":"2011-01-08T19:34:03","modified_gmt":"2011-01-09T00:34:03","slug":"ekshumowani-po-latach-tadeusz-m-pluzanski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=30217","title":{"rendered":"Ekshumowani po latach – Tadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

W stalinizmie skrytob\u00f3jczo zamordowani i potajemnie pogrzebani. W III RP, dzi\u0119ki mozolnej pracy Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, odnaleziono ich szcz\u0105tki i pochowano z honorami. Wolna Polska odda\u0142a im ho\u0142d i cze\u015b\u0107. Przywr\u00f3ci\u0142a dobre imi\u0119 \u017co\u0142nierzy niepodleg\u0142o\u015bci.<\/strong>
\r\n
\r\n– Miejsca poch\u00f3wku bezskutecznie szuka\u0142 nasz dziadek, potem rodzice. Tak by\u0142o przez 54 lata. Dopiero za \u017cycia nas, trzeciego pokolenia, uda\u0142o si\u0119 – m\u00f3wi siostrzenica Edwarda Cie\u015bli, Barbara Tabak-Chamiec. I wylicza pami\u0105tki, jakie zosta\u0142y po Edku. Listy z wi\u0119zienia pisane kopiowym o\u0142\u00f3wkiem, ju\u017c wyblak\u0142e, trudne do odczytania. Ostatni datowany na 3 sierpnia 1952 r., sze\u015b\u0107 dni przed \u015bmierci\u0105. Legitymacja studencka, ksi\u0105\u017ceczka wojskowa, pisma rodzic\u00f3w do Bieruta z pro\u015bb\u0105 o \u0142ask\u0119. I protok\u00f3\u0142 wykonania kary \u015bmierci.<\/p>\r\n\r\n

Miejsce pogrzebania Edwarda Cie\u015bli na cmentarzu w Opolu-P\u00f3\u0142wsi zlokalizowa\u0142 naczelnik wroc\u0142awskiego Biura Edukacji Publicznej IPN, dr Krzysztof Szwagrzyk. Po odkryciu grobu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce s\u0105 tam dwie trumny, gdy\u017c kto\u015b dokona\u0142 tzw. dopoch\u00f3wku. Szcz\u0105tki Cie\u015bli spoczywa\u0142y poni\u017cej. Mia\u0142 przestrzelon\u0105 czaszk\u0119 i podkurczone nogi – nie zmie\u015bci\u0142 si\u0119 do za ma\u0142ej trumny. Potem by\u0142a ekshumacja, drobiazgowe badania DNA i pogrzeb – 3 pa\u017adziernika 2006 r. – z pe\u0142nymi honorami wojskowymi w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
\r\n
\r\nU „Dra\u017cy”<\/strong>
\r\n
\r\nEdward Cie\u015bla ps. Zabawa urodzi\u0142 si\u0119 22 lutego 1923 r. w Studzianie, pow. Przeworsk na Rzeszowszczy\u017anie, jako syn Jana i Karoliny z domu Majcher. Bra\u0142 udzia\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej. Od maja 1942 r. by\u0142 zast\u0119pc\u0105 szefa propagandy plac\u00f3wki AK Przeworsk-wie\u015b, kolportowa\u0142 pras\u0119 konspiracyjn\u0105, wykonywa\u0142 wyroki na konfidentach i kolaborantach. Ze wzgl\u0119du na niebieskie oczy, rude w\u0142osy oraz dobr\u0105 znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka niemieckiego cz\u0119sto uczestniczy\u0142 w akcjach dywersyjnych przebrany w niemiecki mundur. W mi\u0119dzyczasie zda\u0142 konspiracyjn\u0105 matur\u0119 i uko\u0144czy\u0142 konspiracyjn\u0105 Szko\u0142\u0119 Podchor\u0105\u017cych.<\/p>\r\n\r\n

W sierpniu 1944 r. jego oddzia\u0142 mia\u0142 przyj\u015b\u0107 na pomoc walcz\u0105cej stolicy, ale zosta\u0142 rozbrojony przez Sowiet\u00f3w. Cie\u015bla by\u0142 poszukiwany przez NKWD i UB. Od jesieni nale\u017ca\u0142 do zgrupowania partyzanckiego Obszaru Lwowskiego AK kryptonim „Warta”, rozbitego po rozmowach z tajemniczym gen. Iwanowem, czyli Iwanem Sierowem. W maju 1945 r. wst\u0105pi\u0142 do oddzia\u0142u Dragana „Dra\u017cy” Sotirovicia, Serba, kt\u00f3ry za udzia\u0142 w wyzwoleniu Lwowa dosta\u0142 krzy\u017c Virtuti Militari, a potem uciek\u0142 z sowieckiego wi\u0119zienia na Rzeszowszczyzn\u0119. U „Dra\u017cy” walczy\u0142o dw\u00f3ch Cie\u015bl\u00f3w – Edward i jego brat Tadeusz.<\/p>\r\n\r\n

Starszy o cztery lata Tadeusz Cie\u015bla, jako wi\u0119zie\u0144 KL Auschwitz w obozowej konspiracji dzia\u0142a\u0142 razem z rotmistrzem Witoldem Pileckim. Uciek\u0142 w grudniu 1944 r.
\r\nEdek dowodzi\u0142 akcj\u0105 rozbicia posterunku milicji w Markowej, Tadek bra\u0142 udzia\u0142 w likwidacji szefa bezpieki w Przeworsku. Tadek przedosta\u0142 si\u0119 do Niemiec, do ameryka\u0144skiej strefy okupacyjnej. W Monachium zosta\u0142 kierownikiem plac\u00f3wki informacyjno-wywiadowczej Biura Planowania 2. Korpusu Armii gen. Andersa. We wrze\u015bniu w Niemczech znalaz\u0142 si\u0119 te\u017c Edek i tak jak brat wst\u0105pi\u0142 do 2. Korpusu. Organizowa\u0142 przerzut rodzin z kraju do W\u0142och. UB aresztowa\u0142 go zaraz po przekroczeniu granicy.
\r\n
\r\nMiesi\u0105c po miesi\u0105cu<\/strong>
\r\n
\r\nTadek chcia\u0142 odbi\u0107 Edka z wi\u0119zienia albo s\u0105du. Gdy przekracza\u0142 granic\u0119, te\u017c trafi\u0142 w r\u0119ce bezpieki. Nie rozpoznany, na wolno\u015b\u0107 wyszed\u0142 w 1946 r. na mocy amnestii i… wr\u00f3ci\u0142 do Monachium.
\r\nEdek mia\u0142 mniej szcz\u0119\u015bcia. Wyrokami Wojskowego S\u0105du Rejonowego w Warszawie z 17 marca i 21 listopada 1947 r. zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci, zamienion\u0105 ostatecznie na trzy lata wi\u0119zienia. Wronieckie wi\u0119zienie opu\u015bci\u0142 w styczniu 1949 r. Rozpocz\u0105\u0142 studia w Wy\u017cszej Szkole Handlowej we Wroc\u0142awiu, ale my\u015bla\u0142 te\u017c o przedostaniu si\u0119 na Zach\u00f3d, do brata.
\r\nW grudniu 1949 r. Edek dowiedzia\u0142 si\u0119 o aresztowaniu Tadka, kt\u00f3ry przedosta\u0142 si\u0119 do Polski z kolejn\u0105 misj\u0105 kuriersk\u0105. Teraz on, z kolegami, chcia\u0142 ratowa\u0107 brata. – Planowali\u015bmy odbi\u0107 Tadzika w Warszawie, w s\u0105dzie albo op\u0142aci\u0107 mu adwokata – wspomina J\u00f3zef Kapusta, s\u0105dzony potem razem z Edwardem Cie\u015bl\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Wyda\u0142 ich inny cz\u0142onek grupy – W\u0119gier. Wyrokiem z 28 lutego1952 r. WSR w Opolu skaza\u0142 Cie\u015bl\u0119 na kar\u0119 \u015bmierci. Najwy\u017cszy S\u0105d Wojskowy utrzyma\u0142 wyrok w mocy, a Bierut nie skorzysta\u0142 z prawa \u0142aski. 9 sierpnia 1952 r. wyrok zosta\u0142 wykonany w wi\u0119zieniu w Opolu. List po\u017cegnalny Edwarda Cie\u015bli do rodzic\u00f3w skonfiskowano – nigdy nie dotar\u0142 do r\u0105k adresat\u00f3w. Tak jak zegarek i 13 z\u0142otych i 90 groszy, kt\u00f3re przepad\u0142y na rzecz Skarbu Pa\u0144stwa. Prokurator wojskowy kpt. Stanis\u0142aw Urbaniak odm\u00f3wi\u0142 wydania zw\u0142ok rodzinie. S\u0105dy wolnej Polski uniewa\u017cni\u0142y wszystkie wyroki wydane na Edwarda Cie\u015bl\u0119.
\r\nTadeusz Cie\u015bla wyrokiem WSR w Warszawie z 21 grudnia 1950 r. te\u017c zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci. Stracony 9 lipca 1952 r. (dok\u0142adnie miesi\u0105c przed Edwardem) w wi\u0119zieniu mokotowskim w Warszawie. Miejsce jego pogrzebania nadal pozostaje nieznane.
\r\n
\r\nKryptonim „Mordercy”<\/strong>
\r\n
\r\nMieczys\u0142aw Bujak urodzi\u0142 si\u0119 2 kwietnia 1926 r. w Krakowie, jako syn Andrzeja (\u017co\u0142nierza Legion\u00f3w, p\u00f3\u017aniej znanego pi\u0142karza Wis\u0142y Krak\u00f3w), i Bronis\u0142awy z domu Gwardzi\u0144skiej. W latach 30. dzia\u0142a\u0142 w ZHP.<\/p>\r\n\r\n

Od 1942 r. \u017co\u0142nierz AK. \u0141\u0105cznik i kolporter podziemnej prasy. Rok p\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142 przydzia\u0142 do grupy bojowo-dywersyjnej „\u0179ywiciela”. Od czerwca do sierpnia 1944 r. by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 dru\u017cyny w zgrupowaniu partyzanckim AK Kampinos, z kt\u00f3rym przedziera\u0142 si\u0119 do Powstania Warszawskiego, by w ko\u0144cu walczy\u0107 w szeregach Oddzia\u0142\u00f3w Specjalnych „Jerzyki”.
\r\nZ niemieckiego obozu jenieckiego uwolniony przez armi\u0119 ameryka\u0144sk\u0105, do kt\u00f3rej wst\u0105pi\u0142 i walczy\u0142 na terenie Czech.<\/p>\r\n\r\n

W pa\u017adzierniku 1945 r. wr\u00f3ci\u0142 do Polski. Wst\u0105pi\u0142 do oddzia\u0142u partyzanckiego WiN kpt. Mariana Bernaciaka „Orlika”, dzia\u0142aj\u0105cego na terenie powiatu pu\u0142awskiego. Po jego rozwi\u0105zaniu znalaz\u0142 si\u0119 w szeregach „ludowego” Wojska Polskiego. W 1948 r. uko\u0144czy\u0142 Oficersk\u0105 Szko\u0142\u0119 Piechoty we Wroc\u0142awiu, po czym s\u0142u\u017cy\u0142 w Jeleniej G\u00f3rze i Warszawie. Nadal jednak otwarcie przyznawa\u0142 si\u0119 do AK-owskiej przesz\u0142o\u015bci i krytycznie wypowiada\u0142 o otaczaj\u0105cej go rzeczywisto\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

M\u0142odym, popularnym w\u015br\u00f3d podchor\u0105\u017cych porucznikiem szybko zainteresowa\u0142a si\u0119 Informacja Wojskowa. Od lutego 1949 r. do jesieni 1951 r. kilkudziesi\u0119ciu oficer\u00f3w IW, Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego i tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w rozpracowywa\u0142o tajn\u0105 organizacj\u0119, za\u0142o\u017con\u0105 i kierowan\u0105 przez ppor. Mieczys\u0142awa Bujaka na terenie OSP w Jeleniej G\u00f3rze – organizacji, kt\u00f3ra nigdy nie istnia\u0142a. Sprawa o kryptonimie „Mordercy” (wcze\u015bniej „Paj\u0105ki”) sko\u0144czy\u0142a si\u0119 aresztowaniem dziewi\u0119ciu podchor\u0105\u017cych. Bujak wpad\u0142 19 sierpnia 1950 r. Zarzuty: udzia\u0142 w nielegalnej organizacji WiN, gromadzenie broni i prowadzenie w\u015br\u00f3d podchor\u0105\u017cych „agitacji antypa\u0144stwowej”. Wszyscy przeszli brutalne \u015bledztwo.
\r\n
\r\nZamordowany za to, \u017ce by\u0142 Polakiem<\/strong>
\r\n
\r\nMieczys\u0142awa Bujaka przes\u0142uchiwa\u0142 m.in. Edmund Czeka\u0142a, krwawy szef wydzia\u0142u \u015bledczego Zarz\u0105du Informacji Wroc\u0142awskiego Okr\u0119gu Wojskowego, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c brutalne \u015bledztwa przeciw oficerom oskar\u017conym o tzw. spisek w wojsku. Nale\u017ca\u0142 do nielicznej grupy „\u015bledzi”, kt\u00f3rzy uko\u0144czyli gimnazjum i liceum.<\/p>\r\n\r\n

25 kwietnia 1951 r. Bujak zosta\u0142 skazany przez Wojskowy S\u0105d Okr\u0119gowy nr IV na dwukrotn\u0105 kar\u0119 \u015bmierci, wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniowie otrzymali kilkuletnie wyroki. Jak wspomina\u0142a protokolantka, do ko\u0144ca chroni\u0142 koleg\u00f3w, ca\u0142\u0105 win\u0119 bior\u0105c na siebie. Jednym z morderc\u00f3w w todze by\u0142 Stefan Piekarski, cz\u0142onek WKP(b), oficer Armii Czerwonej, absolwent prawa w Moskwie, w maju 1943 r. oddelegowany do s\u0105downictwa LWP. Bierut nie skorzysta\u0142 z prawa \u0142aski.<\/p>\r\n\r\n

Mieczys\u0142aw Bujak zosta\u0142 zamordowany 30 sierpnia 1951 r. o godz. 20.00 w wi\u0119zieniu nr 1 przy ul. Kleczkowskiej we Wroc\u0142awiu. Po egzekucji jego cia\u0142o pogrzebano w kwaterze 81 A na Cmentarzu Osobowickim obok kilkuset innych ofiar stalinowskiego bezprawia.<\/p>\r\n\r\n

Szcz\u0105tki ppor. Bujaka ekshumowano w kwietniu 2006 r. w wyniku prac prowadzonych przez wroc\u0142awskie Biuro Edukacji Publicznej IPN. W grobie odnaleziono fragmenty but\u00f3w, kilka guzik\u00f3w wojskowych i cz\u0119\u015b\u0107 naramiennika munduru, oraz zakopan\u0105 (jesieni\u0105 1951 r.) przez jego matk\u0119 i siostr\u0119 butelk\u0119 z kartk\u0105: „Zamordowany za to, \u017ce by\u0142 Polakiem”. Uroczysty pogrzeb odby\u0142 si\u0119 na Pow\u0105zkach Wojskowych w Warszawie 3 kwietnia 2007 r.
\r\nW\u015br\u00f3d wielu oprawc\u00f3w Mieczys\u0142awa Bujaka \u017cyje jeszcze oskar\u017caj\u0105cy go prokurator Wac\u0142aw Szulc, ale wymiar sprawiedliwo\u015bci III RP nie chce poci\u0105gn\u0105\u0107 go do odpowiedzialno\u015bci.
\r\n
\r\nBandycka rodzina<\/strong>
\r\n
\r\nStefan P\u00f3\u0142rul urodzi\u0142 si\u0119 9 maja 1926 r. w podkoni\u0144skiej wsi Korwin, jako syn Stanis\u0142awa i Stanis\u0142awy z domu Karweckiej. W kwietniu 1947 r. zmobilizowany do Wojska Polskiego. By\u0142 zachwycony morzem, mundurem i mo\u017cliwo\u015bci\u0105 pracy po odbyciu s\u0142u\u017cby wojskowej. Prze\u017cy\u0142 zaw\u00f3d mi\u0142osny, tym ch\u0119tniej podpisa\u0142 kontrakt na „nadterminowego”. Niestety, nie pozwolono mu p\u0142ywa\u0107 – zatrudniono w S\u0105dzie Marynarki Wojennej w Gdyni, gdzie s\u0142u\u017cy\u0142 jako goniec. W 1949 r. awansowa\u0142 – zosta\u0142 bosmanmatem i jednocze\u015bnie starszym kancelist\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Szybko przekona\u0142 si\u0119, \u017ce instytucja, w kt\u00f3rej pracuje, to zbrodnicza machina na us\u0142ugach sowieckiego okupanta. \u0179e pod byle pretekstem, w sfingowanych procesach skazuje marynarzy nazywaj\u0105c ich wrogami systemu, bandytami i szpiegami. W obecno\u015bci P\u00f3\u0142rula i jego koleg\u00f3w s\u0119dziowie wojskowi przechwalali si\u0119, kt\u00f3ry by\u0142 bardziej surowy w s\u0105dzeniu. Ponury rekord wynosi\u0142 \u0142\u0105cznie ponad 500 lat wi\u0119zienia i sze\u015b\u0107 wyrok\u00f3w \u015bmierci!<\/p>\r\n\r\n

Wkr\u00f3tce P\u00f3\u0142rul zosta\u0142 cz\u0142onkiem tajnej Polskiej Organizacji Podziemnej „Wolno\u015b\u0107”. Sporz\u0105dzali listy kadry dow\u00f3dczej Marynarki Wojennej i Informacji Wojskowej, szczeg\u00f3lnie oficer\u00f3w sowieckich, kt\u00f3rzy budzili najwi\u0119ksz\u0105 nienawi\u015b\u0107. Nie by\u0142o mu dane dzia\u0142a\u0107 w niej d\u0142ugo – IW aresztowa\u0142a go 5 grudnia 1951 r. Koledzy, ani rodzina nie wiedzieli, co si\u0119 z nim sta\u0142o.
\r\nW rodzinnym domu marynarza przeprowadzono kilka rewizji, podrzucono ulotki i bro\u0144. Zatrzymano te\u017c jego brata. S\u0105siadom P\u00f3\u0142rul\u00f3w wm\u00f3wiono, \u017ce to „bandycka rodzina”. W wiosce i okolicy ubecy rozwiesili plakaty z informacjami o procesie „bandyty”.<\/p>\r\n\r\n

Krzysztof Szwagrzyk: – Odnale\u017ali\u015bmy cz\u0142onk\u00f3w rodziny Stefana P\u00f3\u0142rula. Przez ca\u0142y czas \u017cyli z pi\u0119tnem posiadania w rodzinie kryminalisty. Dopiero od nas dowiedzieli si\u0119, \u017ce jego sprawa mia\u0142a charakter wy\u0142\u0105cznie polityczny i \u017ce wiemy, gdzie jest pochowany.
\r\n
\r\nButeleczka i na\u015bwietlania<\/strong>
\r\n
\r\n\u015aledztwo by\u0142o koszmarem. Henryk Haponiuk – jedyny dzi\u015b \u015bwiadek tamtych wydarze\u0144 doskonale zapami\u0119ta\u0142 brutalno\u015b\u0107 oprawc\u00f3w:
\r\n„Kto\u015b z tzw. obstawy przynosi\u0142 p\u00f3\u0142litrow\u0105 buteleczk\u0119, stawia\u0142 j\u0105 mniej wi\u0119cej 2 metry od biurka i kaza\u0142 na niej siada\u0107. Pierwszy raz nie usiad\u0142em, drugi raz tak\u017ce nie, to za trzecim razem sami przyszli i mnie posadzili. Potem ju\u017c siada\u0142em… Ka\u017cde przes\u0142uchanie rozpoczyna\u0142o si\u0119 zawsze tak samo: nazwisko, imi\u0119, adres, co robicie w wojsku – tak jakby nie wiedzieli. I m\u00f3wcie o swojej wrogiej dzia\u0142alno\u015bci. Poniewa\u017c nie by\u0142o co m\u00f3wi\u0107, to przes\u0142uchuj\u0105cy w „odpowiedni” spos\u00f3b to przypomina\u0142. Jak tylko przewr\u00f3ci\u0142em si\u0119 razem z t\u0105 buteleczk\u0105, zaczyna\u0142o si\u0119 kopanie, bicie, ci\u0105ganie po ca\u0142ym pomieszczeniu itp. Znajdowa\u0142y si\u0119 tam tak\u017ce trzy \u017car\u00f3wki o mocy 500 V: czerwona, zielona i bia\u0142a. Drzwi zamykali i rozpoczyna\u0142o si\u0119 na\u015bwietlanie. Po 30 minutach by\u0142em dos\u0142ownie do niczego.<\/p>\r\n\r\n

W ci\u0105gu trzech dni sporz\u0105dzono akt oskar\u017cenia. Na samej rozprawie obecnych by\u0142o ok. 50 oficer\u00f3w politycznych. Oskar\u017cono nas z art. 14 i 15 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. paragraf 1 i 2 za dywersj\u0119, sabota\u017c i szpiegostwo. Po orzeczeniu wyroku przewodnicz\u0105cy sk\u0142adu s\u0119dziowskiego kpt. Jankowski [Kazimierz Jankowski, nieprzypadkowo nazywany „katem narodu”; w nagrod\u0119 awansowa\u0142 potem na prezesa Izby Wojskowej S\u0105du Najwy\u017cszego – TMP] pouczy\u0142 nas, \u017ce przys\u0142uguje nam prawo wniesienia skargi rewizyjnej (…). Ale nie odnios\u0142oby to i tak \u017cadnego skutku, poniewa\u017c by\u0142y to po prostu decyzje polityczne. Stefana P\u00f3\u0142rula widzia\u0142em po raz ostatni w momencie, kiedy nas rozkuwali. Czynili to w pewnej odleg\u0142o\u015bci, nie wi\u0119kszej ni\u017c 1,5 metra. Obaj ruszyli\u015bmy do siebie, z\u0142apali\u015bmy si\u0119 za r\u0119ce i mocno u\u015bciskali\u015bmy. Stefan zd\u0105\u017cy\u0142 do mnie jeszcze powiedzie\u0107: „Heniu, \u017ceby\u015b ty wiedzia\u0142, ile ja si\u0119 wycierpia\u0142em”. To by\u0142 ju\u017c wtedy szkielet cz\u0142owieka. Sk\u00f3ra i ko\u015bci. Mundur wisia\u0142 nam nim jak worek”.<\/p>\r\n\r\n

6 czerwca 1952 r. wyrokiem S\u0105du Marynarki Wojennej w Gdyni – tego samego, w kt\u00f3rym wcze\u015bniej pracowa\u0142 – Stefan P\u00f3\u0142rul zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci. Matka w dramatycznym li\u015bcie prosi\u0142a Bieruta o \u0142ask\u0119 dla syna. „Prezydent” jednak odm\u00f3wi\u0142. Wykonanie wyroku od\u0142o\u017cono jednak ze wzgl\u0119du na opini\u0119 bieg\u0142ego psychiatry s\u0105dowego: „W stanie obecnym chory nie nadaje si\u0119 do brania udzia\u0142u w post\u0119powaniu s\u0105dowym, ewentualnie do odbywania kary”. Objawy choroby psychicznej P\u00f3\u0142rul zacz\u0105\u0142 zdradza\u0107 wkr\u00f3tce po procesie, oczekuj\u0105c na egzekucj\u0119. Dzi\u015b trudno ustali\u0107, czy symulowa\u0142 chorob\u0119, czy rzeczywi\u015bcie zachorowa\u0142 w skutek zastosowanych w IW metod \u015bledczych. Z zachowanej dokumentacji wynika, \u017ce „postrada\u0142 zmys\u0142y w wyniku d\u0142ugotrwa\u0142ego silnego stresu i niepewno\u015bci swego losu”. Szpital wi\u0119zienny w Gda\u0144sku skierowa\u0142 go wi\u0119c na obserwacj\u0119 do Szpitala Psychiatrycznego we Wroc\u0142awiu, dzia\u0142aj\u0105cego przy areszcie \u015bledczym. Tam P\u00f3\u0142rul przebywa\u0142 kolejne dwa lata. Poddano go obserwacji i leczeniu, kt\u00f3re polega\u0142o na… elektrowstrz\u0105sach. Wszystko po to, aby m\u00f3c rozstrzela\u0107 skazanego.<\/p>\r\n\r\n

Krzysztof Szwagrzyk: – Decyzj\u0119 o takich w\u0142a\u015bnie dzia\u0142aniach w stosunku do marynarza podj\u0119\u0142y dwie osoby: komendant szpitala Jerzy Katzenelenbogen i jego asystent dr Izydor Wassermann. 18 marca 1953 r. sporz\u0105dzili orzeczenie lekarsko-psychiatryczne nr 15\/53 stwierdzaj\u0105ce zdolno\u015b\u0107 S. P\u00f3\u0142rula do dzia\u0142a\u0144 prawnych. Podstaw\u0105 sta\u0142 si\u0119 jego list, kt\u00f3ry nigdy nie trafi\u0142 do adresat\u00f3w: „Kochana rodzino, napiszcie mi, czy jestem jeszcze w \u015bledztwie czy ju\u017c po wyroku i za co?”.
\r\n
\r\n„Nigdy nie wr\u00f3cisz do domu”<\/strong>
\r\n
\r\nW ramach owych dzia\u0142a\u0144 prawnych Stefan P\u00f3\u0142rul zosta\u0142 stracony 9 kwietnia 1953 r. w wi\u0119zieniu przy ul. Kleczkowskiej we Wroc\u0142awiu – tym samym, w kt\u00f3rym prawie dwa lata wcze\u015bniej rozstrzelano Mieczys\u0142awa Bujaka. Te\u017c o godz. 20.00.<\/p>\r\n\r\n

Jego szcz\u0105tki zosta\u0142y odnalezione przez zesp\u00f3\u0142 historyk\u00f3w z wroc\u0142awskiego oddzia\u0142u IPN i ekshumowane 2 czerwca 2008 r. na Cmentarzu Osobowickim we Wroc\u0142awiu. Ogl\u0119dziny czaszki nie pozostawia\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci: P\u00f3\u0142rul zgin\u0105\u0142 tak samo, jak polscy oficerowie w Katyniu – od strza\u0142u w ty\u0142 g\u0142owy. Stwierdzono r\u00f3wnie\u017c, \u017ce przed samym zgonem mia\u0142 z\u0142aman\u0105 szcz\u0119k\u0119, co jest kolejnym dowodem, \u017ce by\u0142 torturowany. Znaleziono przy nim du\u017ce fragmenty czarnego sukna munduru marynarskiego, czapk\u0119 marynarsk\u0105, guziki marynarskie ze znakiem kotwicy oraz dobrze zachowane buty. I to wszystko znalaz\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej w jego obecnej trumnie.<\/p>\r\n\r\n

Krzysztof Szwagrzyk: – Uda\u0142o nam si\u0119 odnale\u017a\u0107 szcz\u0105tki P\u00f3\u0142rula dzi\u0119ki temu, \u017ce w powojennym Wroc\u0142awiu na cmentarzu grabarzami byli Niemcy, kt\u00f3rzy w tym mie\u015bcie jeszcze zostali. Gdy bezpieka mordowa\u0142a ludzi i w tajemnicy zakopywa\u0142a w przypadkowych miejscach, Niemcy zapisywali skrupulatnie, kt\u00f3rego dnia i gdzie kogo pochowano.
\r\nStefan P\u00f3\u0142rul zosta\u0142 pochowany 9 wrze\u015bnia 2008 r. na cmentarzu w M\u0142odojewie pod S\u0142upc\u0105, w rodzinnym grobie. W pogrzebie uczestniczy\u0142a honorowa kompania WP i niemal wszyscy mieszka\u0144cy. Nie spe\u0142ni\u0142y si\u0119 s\u0142owa jednego z oprawc\u00f3w, kt\u00f3ry podczas przes\u0142uchania krzycza\u0142 do P\u00f3\u0142rula: „Nigdy nie wr\u00f3cisz do domu, bandyto!”. Losy marynarza sta\u0142y si\u0119 kanw\u0105 wzruszaj\u0105cego filmu Jolanty Krysowatej. Telewizja publiczna pokaza\u0142a go w \u015brodku nocy…
\r\n
\r\nTadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W stalinizmie skrytob\u00f3jczo zamordowani i potajemnie pogrzebani. W III RP, dzi\u0119ki mozolnej pracy Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, odnaleziono ich szcz\u0105tki i pochowano z honorami. Wolna Polska odda\u0142a im ho\u0142d i cze\u015b\u0107. Przywr\u00f3ci\u0142a dobre imi\u0119 \u017co\u0142nierzy niepodleg\u0142o\u015bci. – Miejsca poch\u00f3wku bezskutecznie szuka\u0142 nasz dziadek, potem rodzice. Tak by\u0142o przez 54 lata. Dopiero za \u017cycia nas, trzeciego pokolenia, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30217"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30217"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30217\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}