{"id":30178,"date":"2011-01-07T22:37:10","date_gmt":"2011-01-08T03:37:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=30178"},"modified":"2011-01-07T22:37:10","modified_gmt":"2011-01-08T03:37:10","slug":"gross-w-okowach-klamstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=30178","title":{"rendered":"Gross w okowach k\u0142amstwa"},"content":{"rendered":"

\u0179eby odda\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 skal\u0119 pomocy \u017bydom w czasie II wojny \u015bwiatowej, Polacy powinni mie\u0107 minimum 200 tys. drzewek Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Z dr. Wojciechem Muszy\u0144skim, pracownikiem naukowym IPN, redaktorem naczelnym kwartalnika historycznego „Glaukopis”, rozmawia Ma\u0142gorzata Rutkowska<\/strong> <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Antypolski pamflet, prowokacja, m\u0119tna publicystyka o lewackim zabarwieniu – „Z\u0142ote \u017cniwa” Jana Tomasza Grossa s\u0105 wszystkim, tylko nie publikacj\u0105 naukow\u0105. Warto dyskutowa\u0107 powa\u017cnie o historical fiction?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Uczestniczymy dzi\u015b w starannie przygotowanej promocji ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ra jeszcze si\u0119 nie ukaza\u0142a. Rzekomy przeciek surowego tekstu z redakcji mia\u0142 na celu wywo\u0142anie medialnego szumu wok\u00f3\u0142 „Z\u0142otych \u017cniw”, zapewni\u0107 jej autorowi rozg\u0142os, co zapewne b\u0119dzie si\u0119 przek\u0142ada\u0142o na marketingowy i finansowy sukces wydawnictwa. Zgadzam si\u0119 natomiast, \u017ce m\u00f3wienie o naukowo\u015bci w tym przypadku to nieporozumienie. Obro\u0144cy Grossa g\u0142osz\u0105, \u017ce jego dzie\u0142a uwra\u017cliwiaj\u0105 Polak\u00f3w na histori\u0119, maj\u0105 na celu „budzenie u\u015bpionych sumie\u0144 Polak\u00f3w”. To zupe\u0142ne nieporozumienie. Rol\u0105 historyka, za jakiego pragnie uchodzi\u0107 Gross, jest pieczo\u0142owite opisywanie przesz\u0142o\u015bci, staranne zbieranie fakt\u00f3w i konfrontowanie ze sob\u0105, a nie podporz\u0105dkowywanie ich z g\u00f3ry przyj\u0119tej ustalonej tezie, wygodnej z jakich\u015b powod\u00f3w dla autora. Jego misj\u0105 nie mo\u017ce by\u0107 ani „pokrzepianie serc”, ani te\u017c zamierzone szokowanie czytelnik\u00f3w. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce w jakiej\u015b swojej kolejnej publikacji Gross b\u0119dzie np. pr\u00f3bowa\u0142 udowadnia\u0107 teori\u0119, \u017ce II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 rozp\u0119tali sami Polacy tylko po to, \u017ceby przegra\u0107 i w efekcie niemieckimi r\u0119kami wymordowa\u0107 \u017cydowskich wsp\u00f3\u0142obywateli. W tym samym celu, jako – dajmy na to – czwart\u0105 faz\u0119 holokaustu, wywo\u0142ano Powstanie Warszawskie. Dzi\u0119ki starannej obr\u00f3bce propagandowej w mediach takie historical fiction mo\u017ce zosta\u0107 uznane za „ciekaw\u0105 koncepcj\u0119 historyczn\u0105” i kto wie, mo\u017ce z czasem trafi\u0107 do podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych. Patrz\u0105c na to, o jakich twierdzeniach dyskutujemy obecnie, a kt\u00f3re jeszcze kilka lat temu uwa\u017cano by w \u015brodowisku naukowym powszechnie za zupe\u0142nie niepowa\u017cne, to mo\u017cna si\u0119 wszystkiego spodziewa\u0107. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

W por\u00f3wnaniu z „S\u0105siadami” i „Strachem” Gross idzie w „Z\u0142otych \u017cniwach” jeszcze dalej w swej antypolskiej postawie: ustawia Polak\u00f3w w roli kat\u00f3w – ju\u017c nie tylko „s\u0105siad\u00f3w”, ale ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Polsce. Zalicza nas do wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Hitlera w zag\u0142adzie…<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Praca, o kt\u00f3rej m\u00f3wimy, ma z za\u0142o\u017cenia wywo\u0142a\u0107 skandal. Tak samo by\u0142o w przypadku poprzednich ksi\u0105\u017cek, od „Upiornej dekady” poczynaj\u0105c. Gdy si\u0119 uprawia taki styl pisania, za ka\u017cdym razem trzeba wywo\u0142ywa\u0107 mocniejszy szok u czytelnik\u00f3w. Inaczej nikt tego nie kupi. Sam Gross w wywiadzie w TVP stwierdzi\u0142 z rozbrajaj\u0105c\u0105 szczero\u015bci\u0105, \u017ce „odpowiedzialno\u015b\u0107 Niemc\u00f3w za holokaust zosta\u0142a ju\u017c wyeksploatowana”. A zatem czas na innych, kt\u00f3rych b\u0119dzie mo\u017cna, w taki czy inny spos\u00f3b, obci\u0105\u017cy\u0107 t\u0105 zbrodni\u0105. Gross wpisa\u0142 si\u0119 w ten schemat i obra\u0142 sobie za cel Polak\u00f3w. Takie pisanie, jak si\u0119 wydaje, trafia w gusta niekt\u00f3rych \u015brodowisk na Zachodzie, w tym tak\u017ce \u017cydowskich. W czasie mojego pobytu w US Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie, gdy w rozmowie z jednym z pracownik\u00f3w stwierdzi\u0142em, \u017ce jestem z Polski, us\u0142ysza\u0142em w odpowiedzi: „O, w Polsce holokaust rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 ju\u017c w latach 30.”. To nie by\u0142 \u017cart, ten cz\u0142owiek naprawd\u0119 w to wierzy\u0142 i nie da\u0142 si\u0119 przekona\u0107, \u017ce to nieprawda. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce Polacy to nie tylko wsp\u00f3\u0142pracownicy Hitlera w zag\u0142adzie, ale nawet jej prekursorzy. Gross jeszcze nie jest a\u017c tak radykalny. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ale zmierza w t\u0119 stron\u0119. Bo czym jest wzi\u0119ta przez niego z sufitu liczba kilkuset, a potem kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli zosta\u0107 zamordowani przez Polak\u00f3w w czasie wojny? Spotka\u0142 si\u0119 Pan w literaturze naukowej z takimi danymi?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Jan Tomasz Gross jest znany raczej jako celebryta ni\u017c uczony, kt\u00f3ry prowadzi samodzielne badania. W swoich publikacjach korzysta z opracowa\u0144 i monografii innych naukowc\u00f3w i tego, co mu odnajd\u0105 w archiwach i pode\u015bl\u0105 koledzy z Polski. W jego publikacjach materia\u0142y te s\u0105 natomiast selektywnie zestawiane i w odpowiedni spos\u00f3b interpretowane. To samo dotyczy statystyk. W ksi\u0105\u017cce, o kt\u00f3rej m\u00f3wimy, Gross podaje przybli\u017con\u0105 liczb\u0119 kilkuset tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych rzekomo mieli zamordowa\u0107 Polacy. W wywiadzie w TVP wycofa\u0142 si\u0119 z tego, twierdz\u0105c, \u017ce chodzi o kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy. R\u00f3\u017cnica, dodajmy, jest fundamentalna. Zapytany dalej o podstawy tych szacunk\u00f3w, stwierdzi\u0142, \u017ce opiera je m.in. na zapiskach Emanuela Ringelbluma w „Kronice Getta Warszawskiego”, gdzie autor napisa\u0142, \u017ce polska granatowa policja zabi\u0142a kilkana\u015bcie tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. A to jest po prostu \u015bmieszne. Wspomniana „Kronika…” Ringelbluma, cenna sk\u0105din\u0105d jako \u017ar\u00f3d\u0142o z epoki, szczeg\u00f3lnie z uwagi na prze\u017cycia autora i jego opisy \u017cycia codziennego, jest tak\u017ce zbiorem wszelkich plotek i pog\u0142osek, kt\u00f3re kr\u0105\u017cy\u0142y po getcie i nie by\u0142y w \u017caden spos\u00f3b przez jej autora weryfikowane. W getcie po prostu nie by\u0142o takich mo\u017cliwo\u015bci, a mo\u017cna podejrzewa\u0107, \u017ce po aryjskiej stronie tak\u017ce. Powo\u0142ywanie si\u0119 w przypadku tego rodzaju szacunk\u00f3w na takie \u017ar\u00f3d\u0142o jest czym\u015b niepowa\u017cnym. Mo\u017cna zatem z du\u017c\u0105 doz\u0105 pewno\u015bci przyj\u0105\u0107, \u017ce wyliczenia \u017cydowskich ofiar polskiego antysemityzmu s\u0105 po prostu \u017conglerk\u0105 pustymi liczbami. Inna sprawa, \u017ce statystyk \u017byd\u00f3w zabitych przez Polak\u00f3w po prostu nie ma. Podobnie jak nie ma ich w odniesieniu do \u017cydowskich ofiar sowieckiej partyzantki czy UPA, kt\u00f3re dzia\u0142a\u0142y na polskich obszarach. Wiadomo tylko, \u017ce takowych mog\u0142o by\u0107 wiele. W czasach PRL nie prowadzono bada\u0144 w tym kierunku, gdy\u017c nie by\u0142o wolno\u015bci naukowej, a nauki historyczne zosta\u0142y podporz\u0105dkowane komunistycznej propagandzie. Obecnie, gdy jeste\u015bmy wolni i mo\u017cna prowadzi\u0107 badania, jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano: brakuje \u015bwiadectw i dokument\u00f3w. Co wi\u0119cej, Polska lat II wojny \u015bwiatowej istotnie r\u00f3\u017cni si\u0119 od wsp\u00f3\u0142czesnej. Blisko po\u0142owa jej \u00f3wczesnego obszaru to Kresy Wschodnie, obecnie oderwane od Rzeczypospolitej, a tam w\u0142a\u015bnie mieszka\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskich \u017byd\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Czy wszystkie zbrodnie na ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u017bydach, niepope\u0142nione przez Niemc\u00f3w, powinny by\u0107 zapisane na polskie konto?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Mam w\u0105tpliwo\u015bci. A co ze zbrodniami ukrai\u0144skich czy litewskich nacjonalist\u00f3w? Czy do „polskich antysemit\u00f3w” nale\u017ca\u0142y tak\u017ce zbiry komunistycznego wata\u017cki Grzegorza Korczy\u0144skiego, kt\u00f3re zabi\u0142y kilkuset \u017byd\u00f3w w okolicy wsi Ludmi\u0142\u00f3wka na prze\u0142omie 1942 i 1943 roku? A jak zakwalifikowa\u0107 likwidacj\u0119 przez cz\u0142onk\u00f3w GL i \u0179OB zbieg\u0142ej z warszawskiego getta grupy tzw. pinkertowc\u00f3w w Lasach Wyszkowskich w 1943 roku? Szkoda, \u017ce Gross, pisz\u0105c o hienach cmentarnych, pomin\u0105\u0142 te wydarzenia. Ludzie Pinkerta zajmowali si\u0119 w getcie poch\u00f3wkiem zw\u0142ok i przy okazji ich grabie\u017c\u0105. Dorobili si\u0119 przy tym poka\u017anego maj\u0105tku. W jakim\u015b stopniu na decyzji o ich likwidacji mog\u0142a zawa\u017cy\u0107 sprawa posiadanych przez nich du\u017cych ilo\u015bci kosztowno\u015bci i pieni\u0119dzy. Kolejna sprawa: ukrywaj\u0105cy si\u0119 \u017bydzi musieli co\u015b je\u015b\u0107 i ubra\u0107 si\u0119 – nie zawsze mogli kupi\u0107 czy dosta\u0107 jedzenie i ubranie, wi\u0119c \u017ceby prze\u017cy\u0107, zmuszeni byli si\u0142\u0105 odbiera\u0107 miejscowej ludno\u015bci to, czego potrzebowali. Niekiedy tego rodzaju wypadki sz\u0142y w parze ze zn\u0119caniem si\u0119, dochodzi\u0142o do morderstw, gwa\u0142t\u00f3w, sytuacji drastycznych. Bywa\u0142o, \u017ce partyzanci AK czy NSZ zdo\u0142ali uj\u0105\u0107 sprawc\u00f3w, kt\u00f3rzy byli likwidowani. I znowu, czy mo\u017cemy w takich wypadkach m\u00f3wi\u0107 o antysemityzmie? M\u00f3wi\u0119 o tym, \u017ceby pokaza\u0107, jak z\u0142o\u017cone i trudne bywa\u0142y w\u00f3wczas sytuacje, kt\u00f3re prowadzi\u0142y do dramat\u00f3w. Wtedy nie dzia\u0142a\u0142 stereotyp: dobry \u017byd i z\u0142y Polak. Nie dzia\u0142a\u0142 \u017caden stereotyp. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Koronnym \u017ar\u00f3d\u0142em „Z\u0142otych \u017cniw” ma by\u0107 zdj\u0119cie zamieszczone trzy lata temu w „Gazecie Wyborczej”, o kt\u00f3rym nic nie wiemy: kogo przedstawia, kiedy i gdzie zosta\u0142o zrobione, w jakich okoliczno\u015bciach. Gross nie daje \u017cadnych dowod\u00f3w, czy przedstawia Polak\u00f3w z\u0142apanych po wojnie na procederze grabie\u017cy grob\u00f3w w Treblince. Jak Pan ocenia taki warsztat badawczy?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– To nie jest warsztat, to postmodernistyczna papka. \u0179eby napisa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 historyczn\u0105, naprawd\u0119 trzeba czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c „poczucie zagubienia” przy ogl\u0105daniu zdj\u0119cia, kt\u00f3rego daty zrobienia nie umie si\u0119 ustali\u0107, ani okre\u015bli\u0107, kto na nim jest, ani dlaczego si\u0119 tam znalaz\u0142. Zamiast tego mamy stwierdzenia sugeruj\u0105ce, \u017ce to miejscowa ludno\u015b\u0107, polskie hieny cmentarne \u017ceruj\u0105ce na cmentarzysku po obozie zag\u0142ady w Treblince. A dalej pojawiaj\u0105 si\u0119 informacje, \u017ce podobny proceder mia\u0142 miejsce tak\u017ce na terenie innych oboz\u00f3w, np. w Be\u0142\u017ccu mia\u0142 si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 nied\u0142ugo po likwidacji tego miejsca ka\u017ani, jeszcze w czasie okupacji niemieckiej. Warto przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej temu, co kryje si\u0119 pod eufemistycznym sformu\u0142owaniem „miejscowa ludno\u015b\u0107”. Tym razem autorowi umkn\u0105\u0142 pewien szczeg\u00f3\u0142 – tak ulubione przez niego statystyki. Wie\u015b Be\u0142\u017cec by\u0142a w\u00f3wczas w powiecie Rawa Ruska (woj. lwowskie), w kt\u00f3rym Polacy stanowili 17 proc. ludno\u015bci, a 72 proc. Ukrai\u0144cy – grekokatolicy. W przypadku gminy wiejskiej Sobib\u00f3r w powiecie w\u0142odawskim (woj. lubelskie) przyt\u0142aczaj\u0105c\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107, bo ok. 70 proc. ludno\u015bci, stanowili prawos\u0142awni Ukrai\u0144cy. W przypadku Treblinki w\u015br\u00f3d tamtejszej ludno\u015bci dominowali Polacy. Ale mo\u017ce jednak warto by\u0142oby dok\u0142adniej zbada\u0107, kto ograbia\u0142 poobozowe pogorzelisko? Nie znaczy to, \u017cebym kwestionowa\u0142 fakt procederu „kopalnictwa” na terenie Treblinki. Oczywi\u015bcie, \u017ce tak by\u0142o. Ludzi skrzywionych i wykolejonych wojennymi prze\u017cyciami nie brakowa\u0142o i na pewno zdarzyli si\u0119 tacy, kt\u00f3rzy byli sk\u0142onni babra\u0107 si\u0119 w do\u0142ach z popio\u0142em krematoryjnym. Ale wydaje mi si\u0119, \u017ce nie nale\u017cy to – jak widzi to Gross – do „naszej wsp\u00f3lnej historii”, a tak\u017ce nie jest to jaka\u015b polska specyfika. Tym, kt\u00f3rzy nie wierz\u0105, polecam dost\u0119pny od niedawna na DVD serial „Pacyfik”, opowiadaj\u0105cy o walkach ameryka\u0144sko-japo\u0144skich podczas II wojny \u015bwiatowej. Jest tam kilka scen, do\u015b\u0107 drastycznych w wyrazie, pokazuj\u0105cych pozyskiwanie przy pomocy bagnet\u00f3w z\u0142otych z\u0119b\u00f3w u poleg\u0142ych Japo\u0144czyk\u00f3w. Tego rodzaju sytuacje zdarza\u0142y si\u0119 naprawd\u0119 i to nie jest fikcja autora. Film Stevena Spielberga to oczywi\u015bcie, tak jak praca Grossa, popkultura, ale pokazuje te incydenty w pewnym kontek\u015bcie, np. wskazuje, co spowodowa\u0142o, \u017ce ci ludzie si\u0119 tacy stali. Walki na Iwo Jimie czy Okinawie nale\u017ca\u0142y do najbrutalniejszych i najkrwawszych w tamtej wojnie – wielu po prostu nie wytrzyma\u0142o psychicznie, zachowuj\u0105c zewn\u0119trzne pozory normalno\u015bci. U Grossa tego nie ma. Poza tym nikt na podstawie tego rodzaju wydarze\u0144 nie formu\u0142uje, metod\u0105 Grossa, koncepcji, \u017ce Amerykanie walczyli w tej wojnie dla \u0142up\u00f3w z dentystycznego z\u0142ota czy \u017ce Korpus Piechoty Morskiej USA specjalizowa\u0142 si\u0119 w grabieniu trup\u00f3w, czy te\u017c \u017ce jest to jaka\u015b wsp\u00f3lna historia jego \u017co\u0142nierzy. Dlaczego wi\u0119c ta regu\u0142a nie dotyczy Polak\u00f3w? <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ze „Z\u0142otych \u017cniw” nie dowiemy si\u0119 nic o \u017cydowskich szmalcownikach i hienach cmentarnych. Na pewno by\u0142oby co przypomina\u0107?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Nie chodzi o to, by i\u015b\u0107 tropem Grossa i wytyka\u0107, tym razem \u017bydom, wstydliwe epizody. To tak\u017ce szkodliwe uog\u00f3lnianie. Og\u00f3\u0142 \u017byd\u00f3w, mordowanych w komorach gazowych KL Auschwitz-Birkenau, Majdanka, Treblinki i innych miejsc zag\u0142ady, nie mia\u0142 przecie\u017c nic wsp\u00f3lnego z hienami Pinkerta czy \u017bydowsk\u0105 S\u0142u\u017cb\u0105 Porz\u0105dkow\u0105 w gettach. To, \u017ce dzia\u0142ali \u017cydowscy kolaboranci, to s\u0105 fakty, ale takie same jak to, \u017ce po polskiej stronie te\u017c byli r\u00f3\u017cni kolaboranci, volksdeutsche i donosiciele, tylko \u017ce nie oni stanowili o obliczu polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Tak jak po polskiej stronie zdarzali si\u0119 szmalcownicy, czerpi\u0105cy profity z szanta\u017cowania ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u017byd\u00f3w, tak po \u017cydowskiej stronie dzia\u0142ali agenci gestapo denuncjuj\u0105cy ukrywaj\u0105cych si\u0119 wsp\u00f3\u0142braci i nios\u0105cych im pomoc chrze\u015bcijan. Dzi\u015b jednak zosta\u0142y zachwiane proporcje i ch\u0119tniej wspomina si\u0119 o szmalcownictwie jako czym\u015b szczeg\u00f3lnie niegodnym, a zapomina o \u017cydowskich kolaborantach gestapo i ich ofiarach. Warto przypomnie\u0107 jeden, do\u015b\u0107 znamienny przyk\u0142ad grupy m\u0142odych \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej i cz\u0142onk\u00f3w M\u0142odzie\u017cy Wszechpolskiej, kt\u00f3rzy pomogli dw\u00f3m \u017byd\u00f3wkom podaj\u0105cym si\u0119 za uciekinierki z getta. Na skutek ich donosu grupa zosta\u0142a aresztowana i miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej rozstrzelana: w\u015br\u00f3d ofiar by\u0142 Zdzis\u0142aw Chrzanowski, brat profesora Wies\u0142awa Chrzanowskiego. Winne zosta\u0142y odnalezione przez kontrwywiad i zlikwidowane. Tak oto rzekomi antysemici, wed\u0142ug kryteri\u00f3w Grossa – katoendecy, ponie\u015bli \u015bmier\u0107, pr\u00f3buj\u0105c ratowa\u0107 \u017byd\u00f3wki. A przy okazji mamy dwie nowe ofiary na konto polskich antysemit\u00f3w. To najlepszy dow\u00f3d, \u017ce w odniesieniu do okresu wojny nale\u017cy wystrzega\u0107 si\u0119 efektownych stereotyp\u00f3w i uog\u00f3lnie\u0144, kt\u00f3rych pe\u0142no jest w publikacjach Grossa, gdy\u017c nie prowadz\u0105 one do prawdy o tamtych czasach. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Jaki by\u0142 stosunek struktur Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego do przypadk\u00f3w wydawania, szanta\u017cowania \u017byd\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Oczywi\u015bcie dzia\u0142acze podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, jak wszyscy przyzwoici ludzie, nie akceptowali takiego procederu. Znane s\u0105 sprawy wydawania i wykonywania wyrok\u00f3w \u015bmierci na szmalcownikach. Mo\u017cna oczywi\u015bcie powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142o ich za ma\u0142o, \u017ceby ca\u0142kiem to zlikwidowa\u0107, ale wyroki \u015bmierci nie zabezpieczy\u0142y przed donosicielstwem struktur AK, NSZ i innych organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowych. Polskie Pa\u0144stwo Podziemne z przyczyn oczywistych nie mia\u0142o mo\u017cliwo\u015bci, by dzia\u0142a\u0107 w pe\u0142ni skutecznie. Mimo to nie zamierzano obni\u017ca\u0107 poprzeczki standard\u00f3w moralnych. Tydzie\u0144 temu ukaza\u0142a si\u0119 pod redakcj\u0105 prof. Marka Chodakiewicza i moj\u0105 ksi\u0105\u017cka „\u0179eby Polska by\u0142a polska”, stanowi\u0105ca antologi\u0119 publicystyki z prasy podziemia narodowego lat 1939-1950. Mo\u017cna tam znale\u017a\u0107 artyku\u0142y, w kt\u00f3rych nie tylko w ostrych s\u0142owach pi\u0119tnowano bogacenie si\u0119 kosztem ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u017byd\u00f3w, ale nawet pot\u0119piano organizowanie hucznych zabaw tanecznych i libacji alkoholowych jako zachowania niegodnego w warunkach okupacyjnych i w chwili tragedii Narodu. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

W „Z\u0142otych \u017cniwach” Gross obsesyjnie oskar\u017ca polsk\u0105 wie\u015b, polskich ch\u0142op\u00f3w o wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 w zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w. Pisze, \u017ce „przemienili si\u0119 z rolnik\u00f3w w handlarzy \u015bmierci”, por\u00f3wnuje Polak\u00f3w do Hutu morduj\u0105cych Tutsi w bratob\u00f3jczym konflikcie w Rwandzie. Na czym polega fa\u0142sz i przewrotno\u015b\u0107 tych analogii?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Por\u00f3wnanie polskiej prowincji do Rwandy, czyli do ludob\u00f3jstwa bardzo dobrze znanego przez wsp\u00f3\u0142czesnego czytelnika, jest ciekawym zabiegiem stylistycznym. Na kilku poziomach. Umo\u017cliwia mianowicie zatarcie w \u015bwiadomo\u015bci odbiorcy najwa\u017cniejszej kwestii: \u017ce wydarzenia, o kt\u00f3rych pisze, mia\u0142y miejsce w czasie okupacji niemieckiej. W Rwandzie nie by\u0142o \u017cadnej okupacji, to by\u0142 wolny kraj – tam po prostu pewnego dnia s\u0105siedzi zabili s\u0105siad\u00f3w maczetami. Mamy wi\u0119c ulubiony motyw tego autora, kt\u00f3ry eksploatowa\u0142 ju\u017c w pracy o Jedwabnem. Kolejna sprawa to skala – w Rwandzie zamordowano milion ludzi, na polskiej wsi – jak teraz m\u00f3wi sam Gross – kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy. Ale w pod\u015bwiadomo\u015bci czytelnika rwandyjski milion trup\u00f3w le\u017c\u0105cych pokotem na ulicach b\u0119dzie odt\u0105d kojarzy\u0142 si\u0119 z polsk\u0105 wsi\u0105, wystarczy tylko, \u017ceby w telewizji pokazano migawki z tamtego afryka\u0144skiego holokaustu. I sprawa ostatnia: maczeta jako narz\u0119dzie mordu. Ludzie zdolni do masowego zabijania czym\u015b takim musz\u0105 budzi\u0107 odraz\u0119 u ka\u017cdego cz\u0142owieka cywilizowanego. Co mo\u017cna pomy\u015ble\u0107 o narodzie, kt\u00f3rego cz\u0142onkowie najmuj\u0105 si\u0119 do nurkowania w fekaliach latryn, od\u0142awiaj\u0105c wyrzucone tam pier\u015bcionki? Tak oto polscy ch\u0142opi – przypomnijmy, \u017ce w latach 40. stanowili ok. 70 proc. og\u00f3\u0142u Polak\u00f3w – staj\u0105 si\u0119 takimi samymi prymitywami jak bandyci z boj\u00f3wek Hutu. A zatem informacja zawarta w podprogowym przekazie Grossa te\u017c jest banalnie prosta: Polska i jej mieszka\u0144cy to dzicz, jacy\u015b zupe\u0142ni podludzie. Bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, \u017ce ksi\u0105\u017cka jest w zasadzie przeznaczona dla czytelnika angielskoj\u0119zycznego, nieznaj\u0105cego Polski, to skuteczno\u015b\u0107 tego rodzaju propagandy oceniam jako wysok\u0105. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Clou ksi\u0105\u017cki stanowi rozdzia\u0142 wskazuj\u0105cy jako g\u0142\u00f3wnego winowajc\u0119 mordowania i grabienia \u017byd\u00f3w Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Gross oskar\u017ca Episkopat, na czele z ksi\u0119ciem kardyna\u0142em Adamem Stefanem Sapieh\u0105, ale ani s\u0142owem nie wspomina o m\u0119cze\u0144stwie polskiego Ko\u015bcio\u0142a, o ksi\u0119\u017cach i siostrach zakonnych ratuj\u0105cych z nara\u017ceniem \u017cycia \u017byd\u00f3w. Te uniki to przemy\u015blana metoda?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki stanowi dla Grossa rodzaj obsesyjnego uciele\u015bnienia z\u0142a. Ksi\u0119\u017cy odwzorowuje zgodnie z najlepszymi tradycjami bolszewickiego pisma „Bezbo\u017cnik”. Mo\u017cna oczywi\u015bcie wymienia\u0107 tu d\u0142ug\u0105 list\u0119 zas\u0142ug ksi\u0119\u017cy i zakon\u00f3w w akcji ratowania \u017byd\u00f3w – co raczej w Polsce jest znane, ale na Zachodzie, rzecz jasna, nie. By\u0107 mo\u017ce autor nie mia\u0142 ochoty przyczynia\u0107 si\u0119 do zmiany tego stanu rzeczy. Mo\u017cna si\u0119 tylko dziwi\u0107 wydawcom, \u017ce godz\u0105 si\u0119 na tego rodzaju tre\u015bci w ksi\u0105\u017cce wydawanej przez oficyn\u0119 wydawnicz\u0105, z nazwy wszak katolick\u0105. By\u0107 mo\u017ce g\u0142\u0119bia katolicyzmu wydawc\u00f3w „Z\u0142otych \u017cniw” jest zbli\u017cona do duchowo\u015bci tych, kt\u00f3rzy pl\u0105drowali po wojnie cmentarzysko w Treblince. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Nie odnajduj\u0119 w „Z\u0142otych \u017cniwach” ani jednego pozytywnego przyk\u0142adu. Polacy s\u0105 odmalowani w wyj\u0105tkowo odra\u017caj\u0105cy spos\u00f3b, gorzej ni\u017c Niemcy. Ani s\u0142owa nie znajdziemy te\u017c o polskich 6 tysi\u0105cach Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata. Ma powsta\u0107 obraz Polaka antysemity?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Raczej Polaka prymitywa i nazisty – o tym ju\u017c m\u00f3wili\u015bmy. Gross u\u0142o\u017cy\u0142 narracj\u0119 tak jak prokurator, kt\u00f3ry dobiera tak\u0105 wersj\u0119 zdarze\u0144, \u017ceby pods\u0105dny otrzyma\u0142 jak najwy\u017cszy wymiar kary. Nie ma tu miejsca dla dobrych Polak\u00f3w, bo to nie pasuje do konwencji. Polacy mog\u0105 by\u0107 tylko \u017ali, prymitywni lub nikczemni, albo wszystko w jednym. I s\u0105 oskar\u017conym pozbawionym prawa do obrony. Dla Niemc\u00f3w autor zarezerwowa\u0142 rol\u0119 \u015bwiadk\u00f3w oskar\u017cenia, niespecjalnie przypominaj\u0105c, \u017ce to oni s\u0105 przyczyn\u0105 nieszcz\u0119\u015b\u0107 spotykaj\u0105cych \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w. Sam za\u015b jest s\u0119dzi\u0105 i prokuratorem. Tak oto mamy w praktyce tw\u00f3rczy przyk\u0142ad sowieckiej sprawiedliwo\u015bci. A co do drzewek Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata – o tym si\u0119 m\u00f3wi przy ka\u017cdej okazji. Dla mnie s\u0105 one pewnym symbolem, ale raczej niedocenienia wk\u0142adu Polak\u00f3w w ratowanie \u017byd\u00f3w. Doktor Marcin Urynowicz, historyk z IPN, kt\u00f3ry bada t\u0119 kwesti\u0119, jest zdania, \u017ce aby odda\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 skal\u0119 pomocy, Polacy powinni mie\u0107 minimum 200 tys. drzewek. Inna sprawa to to, jak Polska by\u0142a postrzegana na Zachodzie w zwi\u0105zku z pomoc\u0105 \u017bydom podczas wojny. W naszym kraju panuje przekonanie, \u017ce Polacy \u017byd\u00f3w ratowali, a na Zachodzie – \u017ce Polacy ich mordowali. Tam przebi\u0107 si\u0119 z opowie\u015bci\u0105, \u017ce by\u0142a rodzina Ulm\u00f3w i setki jej podobnych, kt\u00f3re straci\u0142y \u017cycie za niesienie pomocy \u017bydom, to jest zadanie na lata. Wymaga wielkiej pracy i nak\u0142ad\u00f3w, nie tylko historyk\u00f3w, ale dyplomat\u00f3w, specjalist\u00f3w od PR, \u017ceby spowodowa\u0107, by przynajmniej ameryka\u0144skie elity przesta\u0142y uwa\u017ca\u0107 Polak\u00f3w za zwyrodnialc\u00f3w i nazist\u00f3w. Oczywi\u015bcie po ka\u017cdej kolejnej ksi\u0105\u017cce Grossa zadanie staje si\u0119 trudniejsze. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Sprawa Jedwabnego pokaza\u0142a, \u017ce byli\u015bmy od strony naukowej nieprzygotowani do odparcia kalumnii Grossa: brak bada\u0144, odpowiedniej metodologii, znajomo\u015bci \u017ar\u00f3de\u0142 i literatury na Zachodzie. Gdy ukaza\u0142 si\u0119 „Strach”, by\u0142o ju\u017c znacznie lepiej, bo IPN w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 uczciwie w debat\u0119. Jak b\u0119dzie teraz?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Trudno mi odpowiada\u0107 w imieniu Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, ja tam co prawda pracuj\u0119, ale nie by\u0142em do tego upowa\u017cniony przez prze\u0142o\u017conych. Mog\u0119 wyrazi\u0107 prywatne zdanie, \u017ce IPN nie zosta\u0142 powo\u0142any do instytucjonalnego zajmowania si\u0119 publikacjami pana Grossa ani \u017cadnego innego autora, kt\u00f3ry ma ochot\u0119 napisa\u0107 co\u015b niemi\u0142ego o Polsce. I raczej nie b\u0119dzie komentowa\u0142 ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rej fizycznie nie ma, a tylko kr\u0105\u017cy ona wirtualnie po internecie. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Dla kogo Gross pisze swe ksi\u0105\u017cki: dla Polak\u00f3w czy dla czytelnik\u00f3w na Zachodzie?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Ju\u017c o tym wspomnia\u0142em. Oczywi\u015bcie chodzi g\u0142\u00f3wnie o zachodniego czytelnika, bo polski – po „S\u0105siadach” i „Strachu”, kt\u00f3re stanowi\u0142y pewien szok, ale tak\u017ce rodzaj szczepionki – ju\u017c si\u0119 na teorie tego autora w swej masie uodporni\u0142. Poza tym nie jest istotne to, co w Polsce b\u0119dzie si\u0119 o tej publikacji m\u00f3wi\u0142o i pisa\u0142o. Wydanie jej tutaj to jest rodzaj alibi, kt\u00f3re ma umo\u017cliwi\u0107 jej lepsz\u0105 promocj\u0119 w Stanach Zjednoczonych. B\u0119dzie mo\u017cna np. powiedzie\u0107, \u017ce ukaza\u0142a si\u0119 w Polsce i odbi\u0142a szerokim echem, zosta\u0142a ciep\u0142o przyj\u0119ta przez naukowc\u00f3w, a skrytykowana przez wariat\u00f3w (etnonacjonalist\u00f3w). Ca\u0142a ta otoczka ma spowodowa\u0107, \u017ceby przekona\u0107 do niej ameryka\u0144ski \u015bwiat nauki, \u017ceby wyk\u0142adowcy uniwersyteccy, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 histori\u0105 Europy \u015arodkowo-Wschodniej, polecali j\u0105 swoim studentom jako lektur\u0119 do tematu Polska. Dzi\u0119ki temu, \u017ce stanie si\u0119 modna i popularna, mo\u017ce kreowa\u0107 w\u015br\u00f3d ameryka\u0144skiej elity wizerunek Polski na kolejne 20-30 lat. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

KOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em>: <\/strong>Dyskusja z pseduargumentami pana Grossa i innych agent\u00f3w Przemys\u0142u Holokaustu b\u0119dzie dop\u00f3ty bezwarto\u015bciowa dop\u00f3ki polscy historycy na powa\u017cnie nie zainteresuj\u0105 si\u0119 „pi\u0119t\u0105 Achillesow\u0105” tzw. Holokaustu, czyli obozem w Treblince, jego „komorami gazowymi” i absurdaln\u0105 liczb\u0105 ofiar, a przede wszystkim zagadnieniem metody u\u015bmiercenia 2\/3 wszystkich \u017byd\u00f3w. Oficjalna historiografia m\u00f3wi bowiem o u\u017cyciu do tego celu gaz\u00f3w pochodz\u0105cych z silnik\u00f3w dieslowskich, co pod wzgl\u0119dem techniczno-logistycznym jest po prostu nonsensowne. Je\u015bli teoria ta – ca\u0142y czas lansowana przez \u017cydowskie encyklopedie i tzw. naukowc\u00f3w jako niemal prawda objawiona – b\u0119dzie publicznie obna\u017cona (a uczyni\u0107 mo\u017ce to nawet \u015brednio poj\u0119tny student Politechniki), to w \u015blad za tym upadnie reszta domina. A wraz z tymi klockami r\u00f3wnie\u017c i pan Gross.<\/p>\r\n\r\n

Polecamy tekst: Holokaust czy „99-procentowy\u201d mit?<\/a><\/strong> (a w nim punkt 7. Przypis\u00f3w, zajmuj\u0105cy si\u0119 bardziej szczeg\u00f3\u0142owo zagadnieniem u\u017cycia gaz\u00f3w silnik\u00f3w wysokopr\u0119\u017cnych jako \u017ar\u00f3d\u0142a „zag\u0142ady 2\/3 \u017byd\u00f3w”).<\/p><\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u0179eby odda\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 skal\u0119 pomocy \u017bydom w czasie II wojny \u015bwiatowej, Polacy powinni mie\u0107 minimum 200 tys. drzewek Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata. Z dr. Wojciechem Muszy\u0144skim, pracownikiem naukowym IPN, redaktorem naczelnym kwartalnika historycznego „Glaukopis”, rozmawia Ma\u0142gorzata Rutkowska Antypolski pamflet, prowokacja, m\u0119tna publicystyka o lewackim zabarwieniu – „Z\u0142ote \u017cniwa” Jana Tomasza Grossa s\u0105 wszystkim, tylko nie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[22],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30178"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30178"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30178\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}