{"id":29902,"date":"2011-01-01T12:09:05","date_gmt":"2011-01-01T17:09:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=29902"},"modified":"2011-01-01T12:09:05","modified_gmt":"2011-01-01T17:09:05","slug":"zycie-bojownika-tomasz-terlikowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=29902","title":{"rendered":"\u0179ycie bojownika – Tomasz Terlikowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Fascynuj\u0105ce wprowadzenie w \u017cycie i duchowo\u015b\u0107 arcybiskupa Marcela Lefebvre\u2019a odbiera nadziej\u0119 na widzialn\u0105 jedno\u015b\u0107. Tak najkr\u00f3cej podsumowa\u0107 mo\u017cna ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eMarcel Lefebvre. \u0179ycie\u201d pi\u00f3ra biskupa Bernarda Tissier de Mallerais.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Monumentalne dzie\u0142o przedstawiaj\u0105ce sylwetk\u0119 arcybiskupa Lefebvre\u2019a wci\u0105ga, jak najlepsza powie\u015b\u0107. I nie ma si\u0119 czemu dziwi\u0107 \u017cycie arcybiskupa by\u0142o pe\u0142ne zaskakuj\u0105cych wydarze\u0144, spor\u00f3w, w kt\u00f3re wkracza\u0142, ale tak\u017ce nieoczekiwanych zwrot\u00f3w akcji. Ten ch\u0142opak wywodz\u0105cy si\u0119 z rodziny przemys\u0142owca chcia\u0142 by\u0107 ksi\u0119dzem parafialnym, spokojnym proboszczem, kt\u00f3ry prowadzi \u017cycie swojej parafii, ale zosta\u0142 misjonarzem w Zgromadzeniu Ojc\u00f3w Ducha \u015awi\u0119tego (podobnie jak jego starszy brat, siostry za\u015b zosta\u0142y jedna duchaczk\u0105, a druga karmelitank\u0105).<\/p>\r\n\r\n

Prze\u0142o\u017ceni od razu rzucili go na plac\u00f3wk\u0119 seminaryjn\u0105, cho\u0107 sam m\u0142ody w\u00f3wczas ks. Lefebvre by\u0142 przekonany, \u017ce temu nie podo\u0142a. P\u00f3\u017aniej by\u0142y kolejne plac\u00f3wki w Gabonie, kr\u00f3tki pobyt w Europie i powr\u00f3t do Afryki, ale tym razem do Dakaru (Senegal), gdzie m\u0142ody duchowny zosta\u0142 biskupem, a z czasem wizytatorem apostolskim. Po drodze s\u0105 wojny, spory polityczne czy eklezjalne, o kt\u00f3rych rzadko si\u0119 ju\u017c pami\u0119ta, a je\u015bli to wy\u0142\u0105cznie w spos\u00f3b nakre\u015blony przez tych, kt\u00f3rzy je wygrali. Biskup Tissier de Mallerais przedstawia za\u015b cz\u0119sto opinie drugiej strony, pokazuj\u0105c, \u017ce przyjmowane przez nas racje zwyci\u0119zc\u00f3w wcale nie zawsze s\u0105 jednoznaczne.<\/p>\r\n\r\n

Przede wszystkim misje<\/strong><\/p>\r\n\r\n

<\/strong>Obraz ojca, biskupa i arcybiskupa Lefebvre\u2019a jaki wy\u0142ania si\u0119 z tych stron opowie\u015bci, daleki jest od propagandowego, czarnego wizerunku, jaki cz\u0119sto przedstawiaj\u0105 media, tak\u017ce te katolickie. Lefebvre jest otwartym, dynamicznym duszpasterzem, kt\u00f3ry ufa swoim wsp\u00f3\u0142pracownikom, anga\u017cuje si\u0119 w ich sprawy, a przede wszystkim ci\u0119\u017cko pracuje. Daleko mu tak\u017ce do jakiego\u015b t\u0119pego integryzmu, kt\u00f3ry zainteresowany jest jedynie europeizacj\u0105 Afryki czy \u015blepym zachowywaniem rubryk.<\/p>\r\n\r\n

Jak wynika z biografii arcybiskup opowiada\u0142 si\u0119 za spokojn\u0105 i przemy\u015blan\u0105 afrykanizacj\u0105 kultu Bo\u017cego. \u201eW przedmowie, napisanej w 1956 roku, do zbiorowego dzie\u0142a \u201eDes pr\u00c3\u00aatres noirs s\u2019interrogent\u201d (Afryka\u0144scy ksi\u0119\u017ca zadaj\u0105 sobie pytania) arcybiskup Lefebvre by\u0142 przychylny cz\u0119\u015bciowej afrykanizacji liturgii. Przyzna\u0142, \u017ce nie ma \u00ab\u017cadnego obowi\u0105zku zachowania europejskich melodii\u00bb, i \u017ce na tym polu jest do \u00abwykonania pewna praca we wszystkich j\u0119zykach i z wykorzystanie muzyki lokalnej\u00bb\u201d- przekonuje biskup Bernard Tissier de Mallerais. A dalej wskazuje, \u017ce arcybiskup zgadza\u0142 si\u0119 na pewne formy ta\u0144c\u00f3w, a nawet na przebadanie lokalnych tradycji pod k\u0105tem ich wprowadzenia do obrz\u0119d\u00f3w \u015blubnych.<\/p>\r\n\r\n

To otwarcie, co trzeba bardzo wyra\u017anie podkre\u015bli\u0107, nie oznacza\u0142o jednak \u015blepej akceptacji. Arcybiskup Dakaru\u00a0 by\u0142 bowiem przekonany, \u017ce nie mo\u017cna pozwoli\u0107, by w ramach afrykanizacji utracona zosta\u0142a cho\u0107 cz\u0105stka prawdy zawartej w liturgii. To st\u0105d bra\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniejszy sprzeciw wobec wprowadzenia j\u0119zyk\u00f3w narodowych czy \u015blepej reformy liturgicznej. Nie ma te\u017c, co ukrywa\u0107, \u017ce podobne argumenty sta\u0142y za ostro\u017cno\u015bci\u0105 arcybiskupa w kwestii b\u0142yskawicznej afrykanizacji hierarchii (arcybiskup nie by\u0142 jej przeciwny, ale wzywa\u0142 do umiarkowania).<\/p>\r\n\r\n

S\u0142u\u017cy\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi<\/strong><\/p>\r\n\r\n

<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Gdy jednak Pius XII takie decyzje podj\u0105\u0142, arcybiskup Lefebvre si\u0119 im podporz\u0105dkowa\u0142 i wytrwale szuka\u0142 odpowiednich kandydat\u00f3w na stanowiska biskup\u00f3w. Po \u201eprzyspieszeniu\u201d Jana XXIII sam zrezygnowa\u0142 ze stanowiska arcybiskupa Dakaru i przyj\u0105\u0142 zwierzchnictwo nad niewielk\u0105, zapomnian\u0105 diecezj\u0105 w Tulle. I to w zasadzie bez sprzeciwu, ca\u0142kowicie podporz\u0105dkowuj\u0105c si\u0119 – wiele wskazuje na to, \u017ce niesprawiedliwym – Ojca \u015bwi\u0119tego. Kr\u00f3tko potem zosta\u0142 wybrany zwierzchnikiem generalnym Zgromadzenia Misjonarzy Ducha \u015awi\u0119tego. Tam pr\u00f3bowa\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 odrodzeniu \u017cycia zakonnego i seminaryjnego, co mu si\u0119 – jak sam przyznawa\u0142 – nie uda\u0142o, z powodu oporu duchaczy.<\/p>\r\n\r\n

Jednocze\u015bnie zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II, gdzie reprezentowa\u0142 opcj\u0119 konserwatywn\u0105 (a w wielu kwestiach zwyczajnie ortodoksyjn\u0105) przeciwn\u0105 radykalnym zmianom. Te strony ksi\u0105\u017cki biskupa Tissier de Mallerais s\u0105 zreszt\u0105 szczeg\u00f3lnie ciekawe, dla kogo\u015b, kto Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II zna g\u0142\u00f3wnie z opracowa\u0144 zwolennik\u00f3w \u201educha Soboru\u201d. Tu dochodzi do g\u0142osu inna perspektywa, pozwalaj\u0105ca lepiej zrozumie\u0107 skomplikowan\u0105 sytuacj\u0119 konserwatyst\u00f3w, a tak\u017ce brak pewnych decyzji, kt\u00f3re wydawa\u0142yby si\u0119 oczywiste. Paradoksalnie jednak strony te (by\u0107 mo\u017ce wbrew intencjom autora) wcale nie musz\u0105 odpycha\u0107 od Soboru, a jedynie lepiej zrozumie\u0107, sk\u0105d bierze si\u0119 p\u00f3\u017aniejszy \u201educh Soboru\u201d, kt\u00f3ry z samym Soborem niewiele ma wsp\u00f3lnego.<\/p>\r\n\r\n

Arcybiskup Lefebvre ju\u017c wtedy by\u0142 niech\u0119tnie nastawiony do soborowych przemian, jednak robi\u0142 wszystko, by ich zakres ograniczy\u0107 i by broni\u0107 Tradycji Ko\u015bcio\u0142a. I nie ma co ukrywa\u0107, \u017ce ju\u017c wtedy spotyka\u0142 si\u0119 z niech\u0119ci\u0105, tak cz\u0119\u015bci w\u0142asnych wsp\u00f3\u0142braci zakonnych, jak i innych biskup\u00f3w. Jego biografia u\u015bwiadamia jednak z ca\u0142\u0105 moc\u0105, \u017ce przyczyn\u0105 takiej postawy nie by\u0142 ciasny konserwatyzm (co cz\u0119sto mu si\u0119 zarzuca), ale umi\u0142owanie Prawdy i Ko\u015bcio\u0142a. Dzi\u0119ki takiej jego (i innych biskup\u00f3w) postawie uda\u0142o si\u0119 lepiej zdefiniowa\u0107 wiele soborowych tekst\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

W walce z \u201educhem\u201d Soboru<\/strong><\/p>\r\n\r\n

<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Sprzeciw wobec pewnych sformu\u0142owa\u0144, dokument\u00f3w, a wreszcie ca\u0142ego Soboru narasta\u0142 (i \u015bwietnie oddaje to biografia, kt\u00f3ra nie pr\u00f3buje mitologizowa\u0107 oporu) w arcybiskupie Lefebvrze wraz z wprowadzaniem dekret\u00f3w w \u017cycie. Widz\u0105c, jak rozpadaj\u0105 si\u0119 seminaria, jak zakazuje si\u0119 starej liturgii, jak odchodz\u0105 zakonnicy i kap\u0142ani, jak zaczyna brakowa\u0107 powo\u0142a\u0144 arcybiskup nie potrafi\u0142 by\u0107 oboj\u0119tny. I stopniowo uzna\u0142, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za to ponosz\u0105 nie tyle nieodpowiedzialni komentatorzy czy zmieniaj\u0105ca si\u0119 cywilizacja, ile sam Sob\u00f3r, a tak\u017ce papie\u017ce Pawe\u0142 VI i Jan Pawe\u0142 II.<\/p>\r\n\r\n

I tu trzeba si\u0119 z nim nie zgodzi\u0107. To nie Sob\u00f3r zapocz\u0105tkowa\u0142 bowiem kryzys w Ko\u015bciele. Nie dokumenty soborowe doprowadzi\u0142y do upadku. Przyczyny by\u0142y inne, i w znacznej mierze pozostaj\u0105ce poza Ko\u015bcio\u0142em. Tylko swoisty zbieg okoliczno\u015bci sprawi\u0142, \u017ce tu\u017c po zako\u0144czeniu soboru rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 gigantyczna rewolucja seksualna, kt\u00f3ra zmiot\u0142a stare spo\u0142ecze\u0144stwa. I wiele wskazuje na to, \u017ce gdyby Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie przygotowa\u0142 si\u0119 na tak\u0105 rewolucj\u0119 (mo\u017ce nie\u015bwiadomie), to kryzys by\u0142by podobny, tyle \u017ce nie mieliby\u015bmy broni, by na niego odpowiedzie\u0107. Nie by\u0142oby zatem dzisiejszego odradzania wiary w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy, nie by\u0142oby ogromnego ruchu ewangelizacyjnego. A puste seminaria i odchodz\u0105cy ksi\u0119\u017ca, a tak\u017ce cicha schizma w dziedzinie ludzkiej seksualno\u015bci i tak dopad\u0142a by Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\r\n\r\n

Arcybiskup Lefebvre by\u0142 jednak innego zdania. W centrum wal\u0105cego si\u0119 \u015bwiata trudno si\u0119 zreszt\u0105 dywaguje). I zdecydowa\u0142 si\u0119 wyruszy\u0107 na b\u00f3j o prawdziwe kap\u0142a\u0144stwo i prawdziw\u0105 msz\u0119. Stworzy\u0142 seminarium, potem Bractwo i w nieustannym sporze, a niekiedy pr\u00f3bach dialogu z Episkopatem doprowadzi\u0142 do powstania wielkiego dzie\u0142a wierno\u015bci Tradycji. Te spory, wahania, poszukiwania odpowiednich s\u0142\u00f3w i definicji, przy pe\u0142nej \u015bwiadomo\u015bci tego, co dzia\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas we francuskim czy szwajcarskim Ko\u015bciele – budz\u0105 zreszt\u0105 sympati\u0119 dla osamotnionego bojownika, kt\u00f3ry pr\u00f3buje zachowa\u0107 to, co uwa\u017ca za najwa\u017cniejsze w kap\u0142a\u0144stwie i Ko\u015bciele.<\/p>\r\n\r\n

Kolejne przekraczane mosty<\/strong><\/p>\r\n\r\n

<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ta sympatia jest jednak ograniczana radykalizuj\u0105cym si\u0119 przes\u0142aniem arcybiskupa. Kolejne karty ksi\u0105\u017cki (czyli tak\u017ce kolejne miesi\u0105ce i lata \u017cycia arcybiskupa) s\u0105 bowiem przepe\u0142nione coraz wi\u0119kszym radykalizmem. Hierarcha odrzuca najpierw pewne interpretacje soboru, a z czasem ca\u0142y Sob\u00f3r. Podobnie jest\u00a0 now\u0105 msz\u0105. Zaczyna od jej kontestacji, by doj\u015b\u0107 do zakazu uczestnictwa w niej. Pocz\u0105tkowo okazuje ogromny szacunek papie\u017cowi i wstrzymuje si\u0119 od oceniania go, ale z czasem ociera si\u0119 (cho\u0107 nigdy tej granicy nie przekracza) o sedewakantyzm i uznanie, \u017ce tron papieski jest pusty, bowiem zasiada na nim heretyk.<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Droga ta doprowadza arcybiskupa do \u015bwi\u0119cenia najpierw ksi\u0119\u017cy, bez odpowiedniej jurysdykcji (przez co zaci\u0105ga pierwsze kary), a potem do wy\u015bwi\u0119cenia biskup\u00f3w bez delegacji papieskiej, co doprowadza do ekskomuniki. I cho\u0107 w ksi\u0105\u017cce znajdujemy wyja\u015bnienie tej decyzji (trudno si\u0119 temu dziwi\u0107, skoro jej autorem jest jeden z czterech wy\u015bwi\u0119conych w\u00f3wczas biskup\u00f3w), to trudno uzna\u0107 j\u0105 za przekonuj\u0105c\u0105, je\u015bli uznaje si\u0119 Sob\u00f3r Watyka\u0144ski za wa\u017cny, now\u0105 msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 za wa\u017cn\u0105 a Paw\u0142a VI, Jana Paw\u0142a II i Benedykta XVI za prawdziwych papie\u017cy.<\/p>\r\n\r\n

Realnie o widzialnej jedno\u015bci<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Problemem jest tu zatem ju\u017c nie tyle kwestia starej mszy, by\u0107 mo\u017ce b\u0142\u0119dnych decyzji w sprawie zakazu starego rytu czy szerz\u0105cego si\u0119 kryzysu, ile kwestia wa\u017cno\u015bci Soboru i Magisterium posoborowych papie\u017cy. Arcybiskup, a tak\u017ce autor omawianej ksi\u0105\u017cki, wyra\u017anie uznaj\u0105, \u017ce – jako sprzeczne z Tradycj\u0105 – to nauczanie nie mo\u017ce by\u0107 uznane. Hermeneutyka ci\u0105g\u0142o\u015bci za\u015b, kt\u00f3r\u0105 zaproponowa\u0142 Benedykt XVI, wcale nie jest odpowiedzi\u0105 na ten problem, bowiem zak\u0142ada ona wa\u017cno\u015b\u0107 Magisterium posoborowego, i konieczno\u015b\u0107 jego intepreracji w duchu ci\u0105g\u0142o\u015bci, a nie zerwania. Benedykt XVI wi\u0119c zamiast przywraca\u0107 (najlepiej jednym aktem) star\u0105 msz\u0119 i uznawa\u0107 niewa\u017cno\u015b\u0107 nowej, proponuje reform\u0119 reformy.<\/p>\r\n\r\n

Propozycja taka, dla kogo\u015b, kto odrzuca wa\u017cno\u015b\u0107 decyzji papieskich, kto widzi w Janie Pawle II niebezpiecznego heretyka, a w Soborze \u017ar\u00f3d\u0142o kryzysu jest za\u015b dalece niewystarczaj\u0105ca. Wyj\u015bciem by\u0142oby tylko uznanie b\u0142ed\u00f3w, posypanie g\u0142\u00f3w papieskich popio\u0142em i powr\u00f3t do \u201eprawdziwej wiary\u201d przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105. Uwolnienie mszy, przywracanie wielu zwyczaj\u00f3w, konserwatywny zwrot w teologii, to za\u015b tylko pr\u00f3ba stworzenia dla Tradycji Ko\u015bcio\u0142a w Ko\u015bciele, by spokojnie m\u00f3c j\u0105 sp\u0119ta\u0107. Na to za\u015b zgody arcybiskupa (a tak\u017ce wielu z jego duchowych syn\u00f3w) nie by\u0142o.<\/p>\r\n\r\n

I nic nie wskazuje na to, by taka zgoda mog\u0142a si\u0119 pojawi\u0107. Dlatego, cho\u0107 dobrze si\u0119 sta\u0142o, \u017ce Benedykt XVI zdj\u0105\u0142 ekskomuniki z biskup\u00f3w Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015bwi\u0119tego Piusa X, to trzeba mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jest to tylko pierwszy krok na d\u0142ugiej i trudnej drodze do widzialnej i pe\u0142nej komunii, a tak\u017ce uregulowania sytuacji Bractwa w ramach Ko\u015bcio\u0142a. Drogi, kt\u00f3ra wcale nie musi zako\u0144czy\u0107 si\u0119 sukcesem.<\/p>\r\n\r\n

Lektura biografii arcybiskupa Marcela Lefebvre,a cho\u0107 nie daje \u0142atwej nadziei, to r\u00f3wnocze\u015bnie rozbudza g\u0142\u00f3w takiej pe\u0142nej komunii. Nie ulega bowiem w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce kap\u0142ani tak mocno ogarni\u0119ci pasj\u0105 Prawdy, tak wiele dla niej ryzykuj\u0105cy, a jednocze\u015bnie nie obawiaj\u0105cy si\u0119 walki ze \u015bwiatem s\u0105 Ko\u015bcio\u0142owi niezb\u0119dnie potrzebni. I nie mo\u017cna si\u0119 zgodzi\u0107 z tym, by pozostawali oni na kanonicznym marginesie.<\/p>\r\n\r\n

Tomasz P. Terlikowski<\/em><\/h4>\r\n