{"id":29888,"date":"2010-12-31T20:17:16","date_gmt":"2011-01-01T01:17:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=29888"},"modified":"2010-12-31T20:17:16","modified_gmt":"2011-01-01T01:17:16","slug":"sylwestrowa-opowiesc-o-atlasowym-meczenstwie-romuald-szeremietiew","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=29888","title":{"rendered":"Sylwestrowa opowie\u015b\u0107 o at\u0142asowym m\u0119cze\u0144stwie – Romuald Szeremietiew<\/em>"},"content":{"rendered":"

Spos\u00f3b w jaki dokona\u0142a si\u0119 zmiana ustroju w dawnej Czechos\u0142owacji jest nazywany \u201eat\u0142asow\u0105 rewolucj\u0105\u201d. Zastanawiam si\u0119 czy m\u0119cze\u0144stwo te\u017c mo\u017ce by\u0107 at\u0142asowe. W ostatni dzie\u0144 koszmarnego dla nas roku 2010 (Smole\u0144sk) listonosz przyni\u00f3s\u0142 stos list\u00f3w z \u017cyczeniami \u015bwi\u0105tecznymi i wezwanie z IPN. Zosta\u0142em poproszony, aby jako \u015bwiadek z\u0142o\u017cy\u0107 zeznania w sprawie \u201ezbrodni komunistycznej pope\u0142nionej w latach 1983-1984 w Barczewie przez funkcjonariuszy pa\u0144stwa komunistycznego, polegaj\u0105cej na fizycznym i psychicznym zn\u0119caniu si\u0119 nad pozbawionymi wolno\u015bci Piotrem Bednarzem, Romualdem Szeremietiewem i innymi\u201d. Wr\u00f3ci\u0142y wspomnienia z tamtego okresu.<\/p>\r\n\r\n

Latem 1983 roku trafi\u0142em do wi\u0119zienia w Barczewie (wcze\u015bniej od stycznia 1981 r siedzia\u0142em w Areszcie \u015aledczym na ul. Rakowieckiej w Warszawie). Wraz ze mn\u0105 w Barczewie osadzono Edumunda Ba\u0142uk\u0119, Patryka Kosmowskiego, Jerzego Kropiwnickiego, Andrzeja S\u0142owika, Leszka Moczulskiego i Tadeusza Sta\u0144skiego. Po pewnym czasie przywieziono W\u0142adys\u0142awa Frasyniuka. Nasze cele znajdowa\u0142y si\u0119 w wybudowanym przez Niemc\u00f3w w latach trzydziestych pawilonie. Ka\u017cda mia\u0142a powierzchnie ok. 6,5 m2<\/sup>. Za Niemc\u00f3w by\u0142y przeznaczone dla jednego wi\u0119\u017ania (nas trzymano po 2 lub 3). Zimne, zagrzybione, ca\u0142kowicie zastawione pryczami, sto\u0142em, \u015bmierdz\u0105cym kub\u0142em (nie by\u0142o kanalizacji). Drewniana pod\u0142oga, przegni\u0142a, po\u0142o\u017cna na betonie wylanym bezpo\u015brednio na ziemi. Pawilon ten s\u0142u\u017cy\u0142 do osadzania wi\u0119\u017ani\u00f3w niebezpiecznych ukaranych dyscyplinarnie oraz wi\u0119\u017ani\u00f3w chorych na \u017c\u00f3\u0142taczk\u0119 zaka\u017an\u0105, a tak\u017ce dla przest\u0119pc\u00f3w hitlerowskich (siedzia\u0142 E. Koch, po naszym przyje\u017adzie zosta\u0142 przeniesiony w lepsze warunki do separatki szpitalnej). Wszystkich osadzonych dozorowali wsp\u00f3lni stra\u017cnicy, kt\u00f3rzy pobierali dodatek za prac\u0119 w warunkach szkodliwych dla zdrowia, a wi\u0119\u017aniowie chorzy zaka\u017anie i zdrowi korzystali ze wsp\u00f3lnej \u0142a\u017ani.<\/p>\r\n\r\n

Zapyta\u0142em naczelnika wi\u0119zienia, czy w takich warunkach powinni by\u0107 trzymani wi\u0119\u017aniowie polityczni. Odpar\u0142, \u017ce w PRL nie ma \u017cadnych wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych i b\u0119dziemy traktowani tak jak inni \u201ekryminali\u015bci\u201d. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce nawet tego nie b\u0119dzie. Na pocz\u0105tku grudnia 1983 r. na polecenie z Warszawy \u201eprzykr\u0119cono \u015brub\u0119\u201d. Zabrano nam przywiezione z Rakowieckiej w\u0142asne ksi\u0105\u017cki, ubrania, koce i odebrano hurtem wszystkie uprawnienia regulaminowe przys\u0142uguj\u0105ce wi\u0119\u017aniom kryminalnym. Nie mogli\u015bmy np. pisa\u0107 list\u00f3w do domu, spotyka\u0107 si\u0119 z bliskimi i adwokatami. Mnie dodatkowo odm\u00f3wiono zgody na pisanie pracy doktorskiej.<\/p>\r\n\r\n

Podj\u0119li\u015bmy czynna akcj\u0119 protestacyjn\u0105. Wi\u0119zienie chcia\u0142o nas spacyfikowa\u0107. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu przetrzymywani byli\u015bmy w kajdankach. Kuto nas w spos\u00f3b szczeg\u00f3lnie dotkliwy – do ty\u0142u, przekuwaj\u0105c jedynie na noc r\u0119ce do przodu. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce opr\u00f3cz zakucia w kajdany zaklejano nam plastrem usta w identyczny spos\u00f3b, jak robili to hitlerowcy rozstrzeliwuj\u0105cy Polak\u00f3w. Zak\u0142adano nam kaftany bezpiecze\u0144stwa, twierdz\u0105c, \u017ce jeste\u015bmy psychicznie chorzy. Stosowano te\u017c specjalne urz\u0105dzenie kr\u0119puj\u0105ce, wykorzystywane przy wykonywaniu kary \u015bmierci przez powieszenie. U\u017cywano gazy parali\u017cuj\u0105co-\u0142zawi\u0105ce. \u015awiadomie oblewano nam gazem oczy z odleg\u0142o\u015bci kilku centymetr\u00f3w w celu uszkodzenia wzroku. Pami\u0119tam s\u0142owa klawisza: \u201eDaj mu mocniej po \u015blepiach niech o\u015blepnie<\/em>\u201d. Byli\u015bmy wielokro\u0107 zamykani do specjalnej celi. By\u0142o to pomieszczenie o pow. 5 m kw., bardzo szczelne, bez okien i dost\u0119pu powietrza. Ju\u017c po kilku minutach osoby osadzone odczuwa\u0142y brak tlenu. Wtedy obserwuj\u0105cy nas przez wizjer klawisz otwiera\u0142 drzwi i… mo\u017cna by\u0142o oddycha\u0107. Takie podduszanie trwa\u0142o godzinami. Sta\u0144ski nazwa\u0142 t\u0119 cel\u0119 \u201ebunkrem g\u0142odowym\u201d bowiem zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce zamkni\u0119tym nie podawano posi\u0142k\u00f3w. Np. w dniach 29 marca do 2 kwietnia 1984 roku osobom przebywaj\u0105cym w tym pomieszczeniu nie podano jedzenia. Podstaw\u0105 prawn\u0105 zastosowania takich metod by\u0142o podobno zarz\u0105dzenie ministra sprawiedliwo\u015bci z 1975 roku pozwalaj\u0105ce na stosowanie takiego rodzaju tortur.<\/p>\r\n\r\n

Po kilku miesi\u0105cach nasz protest zako\u0144czy\u0142 si\u0119 sukcesem. Okupionym jednak du\u017cymi stratami: Kropiwnicki i S\u0142owik g\u0142od\u00f3wkami spowodowali trwa\u0142e uszkodzenie zdrowia, Piotr Bednarz rozpru\u0142 sobie no\u017cem brzuch, a ja trafi\u0142em do szpitala z powa\u017cn\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 serca. Ponadto pod sfingowanym zarzutem pobicia klawisza przygotowano kolejny proces i mia\u0142em sp\u0119dzi\u0107 za kratami nast\u0119pne kilka lat.<\/p>\r\n\r\n

Kiedy o tym wszystkim my\u015bl\u0119 spogl\u0105dam na stron\u0119 internetow\u0105 z wypowiedzi\u0105 prezydenta Komorowskiego. Skrytykowany za zaproszenie gen. Jaruzelskiego na posiedzenie Rady Bezpiecze\u0144stwa Narodowego podkre\u015bli\u0142, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do swoich adwersarzy ma osobiste do\u015bwiadczenia zwi\u0105zane ze stanem wojennym, w wyniku kt\u00f3rego trafi\u0142 do obozu internowania. Prezydent m\u00f3wi\u0142: „By\u0107 mo\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 tego w\u015bciek\u0142ego ataku na mnie to po prostu przejaw jakiego\u015b kompleksu tych, kt\u00f3rzy albo czmychn\u0119li za granic\u0119 w okresie stanu wojennego i stamt\u0105d byli bohaterami zza p\u0142ota, albo tych, kt\u00f3rzy nigdy nie zaryzykowali niczego i stan wojenny przeczekali spokojnie mocz\u0105c nogi w miednicy z ciep\u0142\u0105 wod\u0105<\/em>”\u00a0 Rzeczywi\u015bcie Komorowski by\u0142 od grudnia 1981 do czerwca 1982 internowany w obozie w Jaworzu. Mamy opis obozu:\u00a0 \u201eO\u015brodek w Jaworzu by\u0142 jednym z kilku zaledwie oboz\u00f3w internowania stanu wojennego, kt\u00f3ry umieszczono nie w wi\u0119zieniu, lecz w wojskowym domu wczasowym podleg\u0142ym dow\u00f3dztwu wojsk lotniczych. (…) By\u0142 to ob\u00f3z niewielki, liczba internowanych rzadko przekracza\u0142a 60 os\u00f3b. (…) Cech\u0105 najbardziej charakterystyczn\u0105, odbiegaj\u0105c\u0105 od przeci\u0119tnej innych oboz\u00f3w by\u0142 sk\u0142ad osobowy Jaworza: przebywali w nim intelektuali\u015bci – pisarze, arty\u015bci, naukowcy i – jak si\u0119 po kilku latach okaza\u0142o – przyszli politycy z pierwszych miejsc w kraju. O\u015brodek odosobnienia w Jaworzu, jako jeden z bardzo niewielu w kraju, odpowiada\u0142 warunkom internowania zapowiadanym przez w\u0142adze stanu wojennego: dwa pawilony spe\u0142nia\u0142y standard wczasowy, w pokojach ok. 10 m2<\/sup>, z przedpokojem mieszcz\u0105cym szaf\u0119 i umywalk\u0119, mieszka\u0142y 3 osoby. Dwa prysznice i cztery kabiny WC na pi\u0119trze przypada\u0142y na 20-30 os\u00f3b. Czysto\u015b\u0107 w pokojach, na korytarzu i w pomieszczeniach sanitarnych utrzymywali sami internowani. W oknach nie by\u0142o krat, pokoje by\u0142y otwarte, panowa\u0142a swoboda poruszania si\u0119 po korytarzach i wewn\u0105trz pawilonu – ale ju\u017c nie swoboda wychodzenia na zewn\u0105trz, na teren bez muru i wie\u017cyczek stra\u017cniczych. Spacery odbywa\u0142y si\u0119 pod nadzorem, w k\u00f3\u0142ko po wyznaczonym terenie. Posi\u0142ki, przyrz\u0105dzane smacznie, podawano do stolik\u00f3w w sto\u0142\u00f3wce. Osobist\u0105 kontrol\u0119 nad obozem sprawowa\u0142 adiutant gen. Kiszczaka, pu\u0142kownik Romanowski – on eskortowa\u0142 transport helikopterami z Warszawy do Jaworza, on te\u017c odwiedza\u0142 regularnie ob\u00f3z. Sta\u0142a, SB-cka cz\u0119\u015b\u0107 za\u0142ogi Jaworza, nie ulega\u0142a zmianie … (..)\u00a0 Opiek\u0119 duszpastersk\u0105 nad obozem sprawowa\u0142 pocz\u0105tkowo sam ordynariusz diecezji koszali\u0144skiej, bp Ignacy Je\u017c; (…) W obozie istnia\u0142a doskona\u0142a samooroganizacja dla zagospodarowania czasu: dzia\u0142a\u0142a ,,wszechnica jaworzy\u0144ska?, kt\u00f3rej wyk\u0142ady odbywa\u0142y si\u0119 pocz\u0105tkowo codziennie – p\u00f3\u017aniej dwa razy w tygodniu, co sobot\u0119 odbywa\u0142y si\u0119 wieczory PEN-Clubu, a tak\u017ce wieczory poezji, seminaria historyczne i filozoficzne, spotkania okoliczno\u015bciowe, dzia\u0142a\u0142y lektoraty j\u0119zykowe. W Jaworzu – i tylko w nim – pojawi\u0142 si\u0119 powa\u017cny problem, kt\u00f3rego nie zna\u0142y inne obozy. By\u0142a w nim \u015bwiadomo\u015b\u0107 wyra\u017anego uprzywilejowania w stosunku do innych miejsc odosobnienia<\/em>…\u201d<\/p>\r\n\r\n

W po\u0142owie kwietnia 1981 r. \u017cona Bronis\u0142awa Komorowskiego skierowa\u0142a pro\u015bb\u0119 o udzielenie przepustki jej m\u0119\u017cowi ze wzgl\u0119du na \u015bmier\u0107 dziadka. Komorowski dosta\u0142 przepustk\u0119 i j\u0105 przed\u0142u\u017ca\u0142 prowadz\u0105c rozmowy z esbekami. Moja \u017cona te\u017c wyst\u0119powa\u0142a o przepustk\u0119 dla mnie w zwi\u0105zku z pogrzebem babci. Nawet jej nie odpowiedziano. Mo\u017ce dlatego, \u017ce rodzice mojej \u017cony nie mogli j\u0105 wesprze\u0107 w tych staraniach; ojciec in\u017cynier, w czasie wojny by\u0142 w Szarych Szeregach, \u017co\u0142nierz AK, matka bibliotekarka – w latach 50. nie przyj\u0119to jej na polonistyk\u0119 bowiem by\u0142a c\u00f3rk\u0105 przedwojennego policjanta.<\/p>\r\n\r\n

A skoro wspomnia\u0142em \u017con\u0119. M\u00f3wi Komorowski: \u201eAle najbardziej by\u0142em z niej dumny, kiedy siedzia\u0142em internowany. Ania znalaz\u0142a Jaworze na mapie, dojecha\u0142a tam 31 grudnia 1981 roku, brn\u0119\u0142a kilka kilometr\u00f3w przez \u015bnieg, z plecakiem dotar\u0142a do o\u015brodka<\/em>.” Moja Iza nie mog\u0142a w grudniu 1981 r. odwiedza\u0107 mnie w wi\u0119zieniu. Sama znalaz\u0142a si\u0119 za kratami. Z racji nazwiska ( by\u0142a tylko szeregowym cz\u0142onkiem \u201eSolidarno\u015bci\u201d) zosta\u0142a o p\u00f3\u0142nocy z 12\/13 grudnia 1981 r. skuta przez esbek\u00f3w kajdankami i nast\u0119pnie zawieziona do wi\u0119zienia. Samochodem ci\u0119\u017carowym z plandek\u0105 w zimie, z Leszna – gdzie w\u00f3wczas mieszkali\u015bmy – do Ostrowa Wlkp., odleg\u0142o\u015b\u0107 ponad 100 km. Witali j\u0105 w kryminale stra\u017cnicy z psami, trzymano w celi stosuj\u0105c surowy regulamin wi\u0119zienny. Nie by\u0142o \u017cadnych paczek i tym podobnych fanaberii. Jak si\u0119 okaza\u0142o \u017con\u0119 zamkn\u0119li, aby wymusi\u0107 podpisanie lojalki. Nie da\u0142a si\u0119 z\u0142ama\u0107 – zdawa\u0142a sobie spraw\u0119, \u017ce w ten spos\u00f3b chciano u\u015bwini\u0107 nasze nazwisko – w \u201eTrybunie Ludu\u201d napisaliby, \u017ce Izabela Szeremietiew popiera stan wojenny. Po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia spotka\u0142 j\u0105 prezent od tzw. naszych. Kolega pojecha\u0142 do dzia\u0142aj\u0105cego przy Ko\u015bciele o\u015brodka pomocy represjonowanym. Powiedzia\u0142, \u017ce zg\u0142asza osob\u0119 bez \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, kt\u00f3ra ma m\u0119\u017ca w wi\u0119zieniu, a sama niedawno wysz\u0142a z internowania. Us\u0142ysza\u0142: \u201eoczywi\u015bcie trzeba pom\u00f3c, jak ta pani si\u0119 nazywa<\/em>\u201d. Poda\u0142 nazwisko: Szeremietiew. \u201eTo nazwisko nas nie interesuje<\/em>\u201d – us\u0142ysza\u0142.<\/p>\r\n\r\n

Komorowski szczyci si\u0119 dzieln\u0105 \u017con\u0119, kt\u00f3ra pierwsza \u201eprzedar\u0142a si\u0119\u201d do Jaworza i dostarczy\u0142a mu paczk\u0119. Moja \u017con\u0105 musia\u0142a z Leszna Wlkp. do Barczewa pod Olsztynem (gdzie siedzia\u0142em) najpierw pokona\u0107 700 km poci\u0105giem, co trwa\u0142o ponad dob\u0119 i mog\u0142a mi dostarczy\u0107 3 kilogramow\u0105 paczk\u0119, jak przewidywa\u0142 regulamin, a w niej to, co mog\u0142a kupi\u0107 na kartki, odejmuj\u0105c sobie od ust. Zdarza\u0142o si\u0119 kilka razy, \u017ce pod bram\u0105 wi\u0119zienia m\u00f3wiono jej, i\u017c odebrano mi prawo do widzenia i musia\u0142a wraca\u0107 z niczym. Do dzi\u015b pami\u0119tam, jak kiedy\u015b przyjecha\u0142a do mnie zim\u0105, mia\u0142a na nogach grube skarpety i letnie buty z odkrytymi palcami. Nie mia\u0142a pieni\u0119dzy na kupno zimowych but\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Tak, tak, byli\u015bmy obaj z Bronkiem prze\u015bladowani przez re\u017cim gen. Jaruzelskiego, gdy inni wtedy nogi moczyli w miednicy, za p\u0142otem oczywi\u015bcie.<\/p>\r\n\r\n

Romuald Szeremietiew<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Spos\u00f3b w jaki dokona\u0142a si\u0119 zmiana ustroju w dawnej Czechos\u0142owacji jest nazywany \u201eat\u0142asow\u0105 rewolucj\u0105\u201d. Zastanawiam si\u0119 czy m\u0119cze\u0144stwo te\u017c mo\u017ce by\u0107 at\u0142asowe. W ostatni dzie\u0144 koszmarnego dla nas roku 2010 (Smole\u0144sk) listonosz przyni\u00f3s\u0142 stos list\u00f3w z \u017cyczeniami \u015bwi\u0105tecznymi i wezwanie z IPN. Zosta\u0142em poproszony, aby jako \u015bwiadek z\u0142o\u017cy\u0107 zeznania w sprawie \u201ezbrodni komunistycznej pope\u0142nionej w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[144,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29888"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29888"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29888\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29888"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29888"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29888"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}