{"id":29767,"date":"2010-12-27T23:13:05","date_gmt":"2010-12-28T04:13:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=29767"},"modified":"2010-12-27T23:13:05","modified_gmt":"2010-12-28T04:13:05","slug":"kardynal-jozsef-pehm-%e2%80%93-mindszenty-1892-%e2%80%93-1975-ofiara-komunistycznego-terroru-oraz-watykanskiej-dyplomacji-zbigniew-lignarski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=29767","title":{"rendered":"Kardyna\u0142 J\u00f3zsef Pehm \u2013 Mindszenty (1892 \u2013 1975). Ofiara komunistycznego terroru oraz watyka\u0144skiej dyplomacji &#8211; <em>Zbigniew Lignarski<\/em>"},"content":{"rendered":"<p>J\u00f3zsef  Pehm przyszed\u0142 na \u015bwiat 29 marca 1892 roku, w le\u017c\u0105cej na po\u0142udniu  kraju, w\u0119gierskiej wsi Chehimindszent, jako pierworodny w wielodzietnej  rodzinie rolniczej, trudni\u0105cej si\u0119 upraw\u0105 winoro\u015bli. Do szko\u0142y  ucz\u0119szcza\u0142 do pobliskiego miasteczka Mindszent. To od nazwy tej  miejscowo\u015bci przyjmie kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej swoje drugie nazwisko.  Powo\u0142anie do stanu kap\u0142a\u0144skiego otrzyma\u0142 J\u00f3zsef Pehm w latach swej  wczesnej m\u0142odo\u015bci: po uzyskaniu egzaminu maturalnego, wst\u0105pi\u0142 do  seminarium duchownego w Szombathely. \u015awi\u0119cenia otrzyma\u0142 12 czerwca 1915  roku, w wieku 23 lat. W pocz\u0105tkowych latach pos\u0142ug\u0119 kap\u0142a\u0144sk\u0105 w  parafiach na prowincji kraju, \u0142\u0105czy\u0142 ksi\u0105dz Pehm z prac\u0105 nauczycielsk\u0105,  dziennikarsk\u0105 oraz samorz\u0105dow\u0105: zosta\u0142 rajc\u0105 miejskim w Zalaegerszeg,  gdzie przez lata by\u0142 proboszczem.<\/p>\r\n\r\n<p><a title=\"images\" rel=\"lightbox[12659]\" href=\"http:\/\/www.nacjonalista.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/12\/images.jpeg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" style=\"margin: 10px;\" title=\"images\" src=\"http:\/\/www.nacjonalista.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/12\/images.jpeg\" alt=\"\" width=\"191\" height=\"263\" align=\"left\" \/><\/a>Tragiczny rozdzia\u0142 w \u017cyciorysie J\u00f3zsefa  Pehm otwiera si\u0119 w roku 1919, kiedy to na W\u0119grzech do w\u0142adzy doszli  komuni\u015bci. Bolszewicki przewr\u00f3t, kt\u00f3remu przewodzi\u0142 Bela Kun (Kohn),  przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania W\u0119gierskiej Republiki Rad. Jak bardzo  nienawistna komunistom by\u0142a religia, w szczeg\u00f3lno\u015bci katolicka,  przekona\u0142 si\u0119 ksi\u0105dz Pehm, kiedy wielokrotnie aresztowany (mi\u0119dzy innymi  za odprawianie Mszy \u015awi\u0119tej), trafi\u0142 w ko\u0144cu za kraty na kilka  miesi\u0119cy. Z wi\u0119zienia wyszed\u0142 dopiero po upadku czerwonej rewolucji,  wraz z nastaniem rz\u0105d\u00f3w admira\u0142a Miklosa Horthyego. Komunistyczna  rewolucja, nim upad\u0142a, przynios\u0142a ksi\u0119dzu jeszcze jedn\u0105 osobist\u0105  tragedi\u0119: jej ofiar\u0105 pad\u0142 dziadek J\u00f3zsefa Pehm.<\/p>\r\n\r\n<p>Przyjmowanie kolejnych godno\u015bci  ko\u015bcielnych, doprowadzi\u0142o do otrzymania sakry biskupiej z r\u0105k papie\u017ca  Piusa XII. 4 marca 1944 roku J\u00f3zsef Pehm obj\u0105\u0142 urz\u0105d biskupa Veszprem.  Wcze\u015bniej swoje nazwisko zmieni\u0142 na Mindszenty, co podkre\u015bla\u0142o jego  pochodzenie, i by\u0142o widoczn\u0105 oznak\u0105 patriotyzmu. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce  podczas \u00a0trwania II Wojny \u015awiatowej wykaza\u0142 si\u0119 prawdziwym hartem ducha,  mimo trudno\u015bci realizuj\u0105c chrze\u015bcija\u0144ski obowi\u0105zek pomocy  potrzebuj\u0105cym. Przekonali si\u0119 o tym mi\u0119dzy innymi liczni uchod\u017acy z  okupowanej Polski, kt\u00f3rzy owej pomocy do\u015bwiadczyli. Za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107  biskup Mindszenty trafi\u0142 na <em>czarn\u0105 list\u0119<\/em> Gestapo, kt\u00f3re po  \u015bledztwie doprowadzi\u0142o do jego aresztowania. Przez kilka miesi\u0119cy  przebywa\u0142 on w wi\u0119zieniu o zaostrzonym rygorze, sk\u0105d wyszed\u0142 dopiero po  interwencji Horthyego.<\/p>\r\n\r\n<p>W roku 1945 umiera dotychczasowy prymas  W\u0119gier, Justynian Seredi. 2 pa\u017adziernika tego roku, Pius XII podnosi  biskupa Pehm &#8211; Mindszentego do godno\u015bci arcybiskupiej, powierzaj\u0105c mu  sprawowanie pieczy nad archidiecezj\u0105 Esztergom. Z tego tytu\u0142u nowy  arcybiskup obj\u0105\u0142 tak\u017ce urz\u0105d prymasa W\u0119gier, a kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej 18  lutego, na pierwszym powojennym konsystorzu, otrzyma\u0142 tak\u017ce kapelusz  kardynalski. Podczas kazania intronizacyjnego, nowy kardyna\u0142 powiedzia\u0142:  <em>Chc\u0119 by\u0107 dobrym pasterzem, kt\u00f3ry &#8211; jak zajdzie tego potrzeba &#8211; odda  \u017cycie swoje za swoj\u0105 trzod\u0119, za sw\u00f3j Ko\u015bci\u00f3\u0142 i za swoj\u0105 Ojczyzn\u0119<\/em>.  Tu\u017c po wojnie, kiedy miliony W\u0119gr\u00f3w zmaga\u0142y si\u0119 z trudno\u015bciami natury  materialnej oraz politycznej, pod narzuconymi rz\u0105dami komunist\u00f3w,  kardyna\u0142 Mindszenty prowadzi\u0142 szeroko rozpowszechnion\u0105 akcj\u0119  charytatywn\u0105. Dzi\u0119ki jego zaanga\u017cowaniu, organizacje katolickie z Europy  Zachodniej oraz Stan\u00f3w Zjednoczonych wysy\u0142a\u0142y liczne transporty  \u017cywno\u015bci oraz ubra\u0144.\u00a0 Wkr\u00f3tce jednak nowa w\u0142adza uniemo\u017cliwi\u0142a  prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci charytatywnej, mocno utrudniaj\u0105c tak\u017ce  publiczne sprawowanie kultu. Sprawdzianem dla w\u0119gierskich katolik\u00f3w by\u0142y  obchodzone w ca\u0142ym kraju uroczysto\u015bci religijne zwi\u0105zane z Rokiem  Maryjnym. W roku 1947, przez kraj przesz\u0142a fala pielgrzymek, licznie  odbywa\u0142y si\u0119 Msze i nabo\u017ce\u0144stwa, tak\u017ce te polowe. Szacuje si\u0119, \u017ce w  sumie w og\u00f3lnokrajowych uroczysto\u015bciach\u00a0 wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 oko\u0142o 5 mln os\u00f3b.  Te pi\u0119kne chwile postanowi\u0142a \u201eurozmaici\u0107\u201d swym udzia\u0142em komunistyczna  machina represji, czyni\u0105c przeszkody dla spokojnego przebiegu  uroczysto\u015bci. Opr\u00f3cz specyficznej atmosfery, jak\u0105 wytworzyli komuni\u015bci,  nad g\u0142owami Ko\u015bcio\u0142a na W\u0119grzech wisia\u0142a tak\u017ce gro\u017aba dalszych  prze\u015bladowa\u0144. Sta\u0142o si\u0119 to faktem, kiedy rozmachu nabra\u0142a antykatolicka  propaganda, w wulgarny spos\u00f3b szkaluj\u0105ca Ko\u015bci\u00f3\u0142, a w szczeg\u00f3lno\u015bci  w\u0119gierskiego kardyna\u0142a. Ponadto z kraju zosta\u0142 wydalony nuncjusz  papieski, a liczne szko\u0142y i stowarzyszenia katolickie uleg\u0142y  rozwi\u0105zaniu, maj\u0105tki ko\u015bcielne ulega\u0142y konfiskacie na rzecz w\u0142adz.<\/p>\r\n\r\n<p>Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dzia\u0142ania rz\u0105du  Matyasa Rakosyego*, by\u0142y tylko preludium do maj\u0105cych nast\u0105pi\u0107 wkr\u00f3tce  daleko bardziej okrutnych dzia\u0142a\u0144 wobec w\u0119gierskiego Ko\u015bcio\u0142a. Pocz\u0105tki  planu fizycznej eksterminacji <em>szpiega Watykanu<\/em>, jak pogardliwie  komuni\u015bci nazywali Mindszentyego, to okres \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia 1948  roku. Po rewizji, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 23 grudnia, w uroczysto\u015b\u0107 \u015bwi\u0119tego  Szczepana, Kardyna\u0142 zosta\u0142 aresztowany przez funkcjonariuszy  \u00c3\u0081llamv\u00c3\u00a9delmi Hat\u00f3s\u00e1g (AVH), stalinowskiej bezpieki. W wi\u0119zieniu poddano  go bestialskim torturom fizycznym (ci\u0105g\u0142e bicie, dotykanie roz\u017carzonym  metalem, etc.) oraz udr\u0119kom psychicznym. Okrucie\u0144stwo \u201eprzes\u0142uchuj\u0105cych\u201d  by\u0142o tym wi\u0119ksze, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w osobie Kardyna\u0142a, komuni\u015bci  upatrywali g\u0142\u00f3wnego wroga\u00a0 ustroju. Z pewno\u015bci\u0105 do bia\u0142ej gor\u0105czki  doprowadza\u0142 ich fakt bezkompromisowej postawy pasterza w\u0119gierskich  katolik\u00f3w, kt\u00f3ry niejednokrotnie dawa\u0142 wyraz swej wrogo\u015bci wobec  stalinowskiego re\u017cimu, jak cho\u0107by w\u00f3wczas, kiedy zwalcza\u0142 destrukcyjn\u0105  dzia\u0142alno\u015b\u0107 tzw. <em>ksi\u0119\u017cy pokoju<\/em> (odpowiednik\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w powojennej Polsce <em>ksi\u0119\u017cy patriot\u00f3w<\/em>).<\/p>\r\n\r\n<p>W lutym 1949 roku rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 s\u0105dowa  farsa, czyli pokazowy proces Prymasa W\u0119gier, zako\u0144czony orzeczeniem  wyroku do\u017cywotniego wi\u0119zienia. Zapewne przed wydaniem wyroku \u015bmierci  powstrzyma\u0142a komunist\u00f3w obawa przysporzenia w ten spos\u00f3b Ko\u015bcio\u0142owi  nowego m\u0119czennika &#8211; symbolu dla przeciwnik\u00f3w systemu. St\u0105d te\u017c wyrok  s\u0105du obliczony by\u0142 na powolne, stopniowe wyniszczenie wi\u0119\u017ania.  D\u0142ugoletni pobyt za kratami przyp\u0142aci\u0142 Prymas Mindszenty zrujnowanym  zdrowiem. Wyeliminowanie Kardyna\u0142a pozwoli\u0142o komunistom na niczym ju\u017c  nieskr\u0119powane represje wobec Ko\u015bcio\u0142a na W\u0119grzech: \u201eporozumienie\u201d mi\u0119dzy  Pa\u0144stwem a Ko\u015bcio\u0142em podpisane z marionetkowymi przedstawicielami  hierarchii katolickiej, masowe aresztowania tysi\u0119cy ksi\u0119\u017cy, zakonnik\u00f3w  oraz zakonnic, to ponury obraz rzeczywisto\u015bci ko\u0144ca lat czterdziestych i  po\u0142owy lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych.<\/p>\r\n\r\n<p>Kr\u00f3tkotrwa\u0142a normalizacja przysz\u0142a  oczywi\u015bcie wraz z wybuchem w\u0119gierskiego Pa\u017adziernika roku 1956.  Uwolniony Kardyna\u0142 Mindszenty by\u0142 entuzjastycznie witany przez t\u0142umy  zgromadzone na ulicach Budapesztu. Przyw\u00f3dca duchowy Narodu, jakim bez  w\u0105tpienia by\u0142 Prymas, wyg\u0142osi\u0142 w w\u0119gierskim parlamencie transmitowane  przez radio p\u0142omienne przem\u00f3wienie, skierowane <em>do W\u0119gr\u00f3w i \u015awiata<\/em>,  w kt\u00f3rym wyrazi\u0142 nadziej\u0119 na szybkie wycofanie si\u0119 wojsk radzieckich z  W\u0119gier oraz demokratyzacj\u0119 kraju. \u201eInterwencja\u201d Zwi\u0105zku Radzieckiego, a w  konsekwencji krwawe st\u0142umienie Rewolucji 1956 roku, przynios\u0142o kres  wolno\u015bci s\u0142owa na W\u0119grzech. By unikn\u0105\u0107 ponownego aresztowania, Kardyna\u0142  Mindszenty schroni\u0142 si\u0119 w ameryka\u0144skiej ambasadzie, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 jego  \u201edomem\u201d na kolejne 15 lat. Ani wtedy, kiedy mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przedostania  si\u0119 za granic\u0119, korzystaj\u0105c z rewolucyjnego zamieszania ani kilka lat  p\u00f3\u017aniej, kiedy z inicjatyw\u0105 opuszczenia przez niego kraju wyszli  komuni\u015bci (warunkiem by\u0142a pro\u015bba o \u0142ask\u0119), Prymas Wegier trwa\u0142  konsekwentnie w postanowieniu nie opuszczania Ojczyzny. Kolejn\u0105 pr\u00f3b\u0119  (r\u00f3wnie\u017c nieskuteczn\u0105) nak\u0142onienia Minszentyego do \u201ekompromisu\u201d z w\u0142adz\u0105  pa\u0144stwow\u0105 podj\u0105\u0142 z ramienia Ko\u015bcio\u0142a Franz Koenig, arcybiskup Wiednia.  Tu zaczyna si\u0119 kolejna ods\u0142ona dramatu bohaterskiego Kardyna\u0142a, a  niepo\u015bledni\u0105, lecz niestety negatywn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 w niej wchodz\u0105cy na  drog\u0119 posoborowych przemian Ko\u015bci\u00f3\u0142 Powszechny.<\/p>\r\n\r\n<p><em>Wiosna w Ko\u015bciele,<\/em> jak zwyk\u0142o  si\u0119 nazywa\u0107 okres trwania Vaticanum II, oraz posoborowe  \u201eprzemeblowania\u201d, z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142a czasem przyjaznym dla tak  radykalnych postaw, jakie prezentowa\u0142 Prymas W\u0119gier. Nowa <em>polityka wschodnia<\/em> Watykanu za pontyfikatu Paw\u0142a VI odznacza\u0142a si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 uleg\u0142o\u015bci\u0105  Stolicy Apostolskiej w rozmowach z przedstawicielami w\u0142adzy w krajach  \u201edemokracji ludowej\u201d **.<\/p>\r\n\r\n<p>Zabiegi wys\u0142annik\u00f3w Stolicy Apostolskiej  okaza\u0142y si\u0119 skuteczne: zar\u00f3wno kursuj\u0105cy bezustannie na linii Wiede\u0144 &#8211;  Budapeszt arcybiskup Koenig, jak i arcybiskup Casaroli, dopi\u0119li swego.  Przyczyni\u0142o si\u0119 do tego z pewno\u015bci\u0105 wezwanie samego papie\u017ca, kt\u00f3remu  Kardyna\u0142 Mindszenty si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0142. 28 wrze\u015bnia 1971 roku opu\u015bci\u0142  ameryka\u0144sk\u0105 ambasad\u0119 i uda\u0142 si\u0119 do Rzymu. Po przybyciu do Wiecznego  Miasta stwierdzi\u0142, \u017ce to w\u0142a\u015bnie opuszczenie Ojczyzny jest dla niego  najwi\u0119kszym cierpieniem. Warunkami opuszczenia W\u0119gier przez Kardyna\u0142a  by\u0142a gwarancja zachowania urz\u0119du arcybiskupa Esztergom oraz godno\u015bci  Prymasa W\u0119gier. Jednak ju\u017c 18 grudnia 1973 Pawe\u0142 VI odwo\u0142a\u0142  Mindszentyego z urz\u0119du arcybiskupa Esztergom, odbieraj\u0105c mu w ten spos\u00f3b  godno\u015b\u0107 prymasowsk\u0105. W jego miejsce, w roku 1976, a wi\u0119c ju\u017c po \u015bmierci  Prymasa, przyszed\u0142 \u201eelastyczny\u201d arcybiskup Laszl\u00f3 Lekai (zm. 1986),  kt\u00f3ry\u00a0 najbardziej \u201ezas\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119\u201d wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z w\u0119giersk\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105  bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\r\n\r\n<p>Na wygnaniu Kardyna\u0142 Mindszenty, mimo  usilnych stara\u0144 cz\u0119\u015bci nieprzychylnych mu zwolennik\u00f3w \u201edialogu\u201d, w  postaci takich hierarch\u00f3w jak wspomniany wy\u017cej abp Casaroli, by nie  opuszcza\u0142 Rzymu, odby\u0142 szereg podr\u00f3\u017cy pasterskich, oraz, mimo podesz\u0142ego  ju\u017c wieku, zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 misyjn\u0105 na Dalekim Wschodzie,  oraz obu Amerykach. Po utraceniu tytu\u0142u do sprawowania urz\u0119du  arcybiskupa diecezji Esztergom, b\u0119d\u0105cej odpowiednikiem polskiego  Gniezna, Prymas Mindszenty z\u0142o\u017cy\u0142 o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym napisa\u0142:<\/p>\r\n\r\n<blockquote><p>1. W\u0119gry i Ko\u015bci\u00f3\u0142 na W\u0119grzech nie s\u0105 wolne.<\/p>\r\n\r\n<p>2. Kierownictwo diecezji spoczywa w r\u0119kach administracji kontrolowanej przez komunist\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n<p>3. \u0179aden arcybiskup czy administrator apostolski nie jest w stanie zmieni\u0107 czegokolwiek.<\/p>\r\n\r\n<p>4. Komuni\u015bci decyduj\u0105 o nominacji wszystkich kap\u0142an\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n<p>5. Wolno\u015b\u0107 sumienia i wyznania, gwarantowane przez konstytucj\u0119, nie istniej\u0105.<\/p>\r\n\r\n<p>6. Wyznaczanie biskup\u00f3w czy  administrator\u00f3w apostolskich bez usuni\u0119cia wy\u017cej wymienionych brak\u00f3w,  nie mo\u017ce rozwi\u0105za\u0107 problemu Ko\u015bcio\u0142a na W\u0119grzech.<\/p><\/blockquote>\r\n\r\n<p>Kardyna\u0142 J\u00f3zsef Mindszenty zmar\u0142 6 maja  1975 roku. Zgodnie z \u017cyczeniem wyra\u017conym w testamencie, zosta\u0142 pochowany  w sanktuarium maryjnym w austriackim Mariazell. Zapewne wyb\u00f3r ten by\u0142  podyktowany w du\u017cej mierze blisko\u015bci\u0105 jego ukochanych W\u0119gier, kt\u00f3re  zmuszony by\u0142 opu\u015bci\u0107 wskutek uk\u0142ad\u00f3w dyplomacji watyka\u0144skiej z aparatem  komunistycznej w\u0142adzy. Od 1996 roku w Ko\u015bciele trwa Jego proces  beatyfikacyjny.<\/p>\r\n\r\n<p><strong><em>Zbigniew Lignarski<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><strong>Przypisy:<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">* W\u0142a\u015bc. Matyas Rosenfeld<\/p>\r\n\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">** Cytuj\u0105c za dr K. Kaw\u0119ckim: <em>Abp Agostino Casaroli <\/em>(watyka\u0144ski sekretarz stanu &#8211; przyp.. ZL)<em> doprowadzi\u0142 na W\u0119grzech do takiej &#8222;normalizacji\u201d stosunk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a z  w\u0142adzami, \u017ce papie\u017c m\u00f3g\u0142 mianowa\u0107 na W\u0119grzech biskup\u00f3w, lecz ich  zatwierdzenie zale\u017ca\u0142o do w\u0142adz komunistycznych, a ksi\u0119\u017ca i biskupi  zobowi\u0105zani byli do sk\u0142adania przysi\u0119gi na r\u0119ce przedstawicieli rz\u0105du.<\/em> Innym przyk\u0142adem zmiany frontu w stosunku Watykanu do komunist\u00f3w by\u0142o  wydarzenie, do kt\u00f3rego dosz\u0142o podczas obrad Soboru Watyka\u0144skiego  Drugiego: <em>Ponad 400 ojc\u00f3w Soboru podpisa\u0142o wniosek w sprawie  konieczno\u015bci wyra\u017anego pot\u0119pienia przez Sob\u00f3r komunizmu (w\u015br\u00f3d  inicjator\u00f3w by\u0142 kardyna\u0142 Stefan Wyszy\u0144ski). Wniosek zosta\u0142 z\u0142o\u017cony w  Sekretariacie Soboru, po czym\u2026 znikn\u0105\u0142. <\/em>Cyt. za: Kaw\u0119cki K., <em>Kardyna\u0142 J\u00f3zef Mindszenty &#8211; sumienie W\u0119gier <\/em>(<a href=\"..\/..\/?p=4548\">http:\/\/www.bibula.com\/?p=4548<\/a>)<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"J\u00f3zsef Pehm przyszed\u0142 na \u015bwiat 29 marca 1892 roku, w le\u017c\u0105cej na po\u0142udniu kraju, w\u0119gierskiej wsi Chehimindszent, jako pierworodny w wielodzietnej rodzinie rolniczej, trudni\u0105cej si\u0119 upraw\u0105 winoro\u015bli. Do szko\u0142y ucz\u0119szcza\u0142 do pobliskiego miasteczka Mindszent. To od nazwy tej miejscowo\u015bci przyjmie kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej swoje drugie nazwisko. Powo\u0142anie do stanu kap\u0142a\u0144skiego otrzyma\u0142 J\u00f3zsef Pehm w latach [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29767"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29767"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29767\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}