{"id":29702,"date":"2010-12-26T11:10:32","date_gmt":"2010-12-26T16:10:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=29702"},"modified":"2010-12-26T11:10:32","modified_gmt":"2010-12-26T16:10:32","slug":"stan-wojenny-w-warszawie-i-wojewodztwie-stolecznym-jan-bodakowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=29702","title":{"rendered":"Stan wojenny w Warszawie i wojew\u00f3dztwie sto\u0142ecznym – Jan Bodakowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Instytut Pami\u0119ci Narodowej<\/strong> w 2009 roku wyda\u0142 ogromn\u0105 (ponad 600 stronicow\u0105) prac\u0119 Tadeusza Ruzikowskiego \u201eStan wojenny w Warszawie i wojew\u00f3dztwie sto\u0142ecznym 1981-1983\u201d<\/strong>. Ruzikowski z benedykty\u0144sk\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 opisuje w swojej pracy ka\u017cdy aspekt Stanu Wojennego , ka\u017cdy przejaw rzeczywisto\u015bci PRL oraz opozycji tamtych lat. Praca oparta jest na materia\u0142ach archiwalnych: raportach komisarzy wojskowych z zak\u0142ad\u00f3w pracy, aktach SB i MO, wspomnieniach, publikacjach podziemnych. Autor ksi\u0105\u017cki opisuje zdarzenia i osoby z czas\u00f3w oficjalnego trwania Stanu Wojennego (od 13 grudnia 1981 do 22 lipca 1983 roku – Stan Wojenny zawieszono 31 grudnia 1982 roku).<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Przez ca\u0142y rok 1981 Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych<\/strong> i Ministerstwo Obrony Narodowej<\/strong> przygotowywa\u0142o w najdrobniejszych szczeg\u00f3\u0142ach (od ilo\u015bci niezb\u0119dnych miejsc w izbach dziecka dla dzieci internowanych opozycjonist\u00f3w, do rozk\u0142ad pomieszcze\u0144 budynk\u00f3w przeznaczonych do pacyfikacji) wprowadzenie Stanu Wojennego. W\u0142adze planowa\u0142y powo\u0142anie do \u017cycia nowej Solidarno\u015bci ca\u0142kowicie kontrolowanej przez Tajnych Wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w<\/strong> (TW mieli do w\u0142adz wybra\u0107 innych TW). R\u00f3wnoleg\u0142e ca\u0142y aparat propagandowy<\/strong> Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej szkalowa\u0142 Solidarno\u015b\u0107. Ju\u017c w pa\u017adziernik w mniejszych miejscowo\u015bciach dzia\u0142a\u0142y Terenowe Grupy Operacyjne<\/strong>, a od listopada w cz\u0119\u015bci zak\u0142ad\u00f3w Wojskowe Grupy Operacyjno Kontrolne<\/strong> i Miejskie Grupy Operacyjne<\/strong>. Dzia\u0142ania grup operacyjnych s\u0142u\u017cy\u0142y przygotowaniu Stanu Wojennego. Kadra ludowego wojska polskiego i aktyw PZPR par\u0142y do konfrontacji z reakcj\u0105<\/strong>. Aktyw PZPR tworzy\u0142 samoobron\u0119<\/strong>, MSW rozda\u0142o aktywistom PZPR bro\u0144 paln\u0105. Wprowadzenie Stanu Wojennego poprzedzi\u0142a 2 grudnia 1981 roku pacyfikacja strajku w Wy\u017cszej Oficerskiej Szko\u0142y Po\u017carnictwa.<\/p>\r\n\r\n

O p\u00f3\u0142nocy 12 grudnia wojsko <\/strong>zaj\u0119\u0142o w Warszawie: centra telekomunikacyjne, radiostacje, telewizje,\u00a0 Pa\u0142ac Kultury. W koszarach na \u0179wirki i Wigury powsta\u0142o studio radiowo-telewizyjne (tu nagrano przem\u00f3wienie Jaruzelskiego). O 3 rano 13 grudnia 1981<\/strong> wojsko zablokowa\u0142o drogi, o 6.30 Ok\u0119cie. Warszaw\u0119 pacyfikowa\u0142o 18.500 \u017co\u0142nierzy, 340 czo\u0142g\u00f3w i 470 transporter\u00f3w opancerzonych<\/strong>. Zak\u0142ady przemys\u0142owe przesz\u0142y pod zarz\u0105d wojskowych, cz\u0119\u015b\u0107 zak\u0142ad\u00f3w zmilitaryzowano. Ulicami Warszawy demonstracyjnie przeje\u017cd\u017ca\u0142y kolumny wojska i milicji. Dopiero 7 stycznia wojsko wr\u00f3ci\u0142o do koszar. Wojsko pr\u00f3cz demonstracji si\u0142y zaanga\u017cowane by\u0142o w wiele innych dzia\u0142a\u0144: tworzy\u0142o Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego, weryfikowa\u0142o dziennikarzy, indoktrynowa\u0142o dzieci i m\u0142odzie\u017c. Wojskowi przeprowadzali inspekcje w zak\u0142adach pracy, plac\u00f3wkach handlowych, administracji publicznej i instytucjach publiczne (w miastach i na wsiach). Wojskowi zarz\u0105dcy zak\u0142ad\u00f3w pracy: odebrali faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 dzia\u0142aczom PZPR i wys\u0142uchiwali skarg robotnik\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej i S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa<\/strong> zostali wykorzystani w akcji: blokowania miast i legitymowania (do zada\u0144 tych skierowano te\u017c funkcjonariuszy zwalczaj\u0105cych przest\u0119pstwa kryminalne). Dzia\u0142ania MO wspiera\u0142a Ochotnicza Rezerwa MO. Z powodu odci\u0119cia telefon\u00f3w komendy MO przyjmowa\u0142y zg\u0142oszenia o potrzebie karetek pogotowia. Siedzib\u0119 regionu mazowieckiego NSZZ Solidarno\u015b\u0107 zajo\u0142 oddzia\u0142 Wydzia\u0142u Zabezpieczania Komendy Sto\u0142ecznej MO dowodzony przez kapitana Edwarda Misztala [Misztal by\u0142 tw\u00f3rca pierwszej w Polsce jednostki antyterrorystycznej na Ok\u0119ciu, ze swoim odzia\u0142em zaatakowa\u0142 i porwa\u0142 pracownik\u00f3w Prymasowskiego Komitetu Pomocy 3 maja 1983 roku, w III RP posiada\u0142 agencje ochrony – JB]. W siedzibie Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w milicja zarekwirowa\u0142a 3 tony publikacji, 21.596 z\u0142otych, 5 dolar\u00f3w i 3 centy. Z milicyjnego transportu rzeczy zarekwirowanych w NZS znikn\u0119\u0142y dwie koszulki NZS i 48 paczek budyniu.<\/p>\r\n\r\n

W Warszawie oficjalnie internowano 384 osoby<\/strong> (wed\u0142ug dzia\u0142aczy Solidarno\u015bci 425). Z tymi kt\u00f3rych nie internowano przeprowadzano rozmowy profilaktyczne kt\u00f3re ko\u0144czy\u0142y si\u0119 propozycj\u0105 podpisania lojalki. SB pracowa\u0142a nad stworzeniem nowej Solidarno\u015bci. Owocem stara\u0144 SB by\u0142 wzrost liczy TW do 2545 w Warszawie<\/strong>. MO i SB<\/strong> tropi\u0142a okrywaj\u0105cych si\u0119 dzia\u0142aczy Solidarno\u015bci, zwalcza\u0142a produkcje i dystrybucje nielegalnych druk\u00f3w, drukowa\u0142a fa\u0142szywe druki rzekomo opozycji maj\u0105ce na cele rozbijanie jedno\u015bci opozycji (szkalowano w nich uczciwych dzia\u0142aczy i zniech\u0119cano do konspiracji). MO i SB wiele energii i czasu przeznacza\u0142y na tuszowanie swoich zbrodni. Do ko\u0144ca 1982 roku SB zlikwidowa\u0142a 52 grupy (licz\u0105ce w sumie 534 osoby) i rozpracowa\u0142a 65 grup (licz\u0105cych 550 os\u00f3b). Z ko\u015bcio\u0142em komuni\u015bci nie walczyli jawnie, zamiast metod jawnych infiltrowali, rozbijali \u015brodowiska katolickie i kompromitowali osoby inwigilowane. Za szczeg\u00f3lnie gro\u017anych SB uznawa\u0142a ksi\u0119dza Jerzego Popie\u0142uszk\u0119 i ksi\u0119dza Stanis\u0142awa Ma\u0142kowskiego. MO i SB przeciwdzia\u0142a\u0142a strajkom i manifestacjom, rozbija\u0142a i pacyfikowa\u0142a nielegalne pochody (podczas manifestacji milicjanci zamordowali kilku opozycjonist\u00f3w).<\/p>\r\n\r\n

Stan Wojenny zak\u0142\u00f3ci\u0142 sielskie \u017cycie nomenklatury PZPR<\/strong>. Posady kierownicze odbierano dzia\u0142aczom PZPR i przekazywano w r\u0119ce wojskowych (kt\u00f3rzy zasady z \u017cycia koszar przenosili na grunt socjalistycznych zak\u0142ad\u00f3w pracy). W\u0142adze PZPR by\u0142y zadowolone \u017ce wojsko zagwarantowa\u0142o im bezpiecze\u0144stwo, zaufani aktywi\u015bci zostali uzbrojeni i tworzyli grupy samoobrony<\/strong> kt\u00f3re wesz\u0142y w sk\u0142ad ORMO. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Podstawowych Organizacji Partyjnych (kom\u00f3rek PZPR w zak\u0142adach pracy) zamar\u0142a. W pa\u017adzierniku 1982 PZPR nakaza\u0142a swoi dzia\u0142aczom tworzenie nowych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych<\/strong> (PZPR obawia\u0142a si\u0119 dominacji by\u0142ych dzia\u0142aczy Solidarno\u015bci w komisjach socjalnych w zak\u0142adach pracy – komisje te przyznawa\u0142y \u015bwiadczenia socjalne i organizowa\u0142y dla robotnik\u00f3w dobra konsumpcyjne). Na zlecenie PZPR rozpocz\u0119to tworzenie PRON<\/strong> (nazwa si\u0119 zmienia\u0142a z Obywatelskiego Komitetu Ocalenie Narodowego na OK Odrodzenia N i na PRON). PRON mia\u0142 by\u0107 pasem transmisyjnym PZPR.<\/p>\r\n\r\n

Po wprowadzeniu Stanu Wojennego na \u0142amach nielegalnej prasy opozycyjnej rozgorza\u0142a dyskusja dotycz\u0105 roli Solidarno\u015bci<\/strong> w nowych warunkach. W cz\u0119\u015bci zak\u0142ad\u00f3w na miejsce legalnych kom\u00f3rek Solidarno\u015bci powsta\u0142y nielegalne. Dzia\u0142acze Solidarno\u015bci zaanga\u017cowali si\u0119 w druk i kolporta\u017c<\/strong> nielegalnych wydawnictw. Nielegalne kom\u00f3rki stara\u0142y si\u0119 odbudowa\u0107 kana\u0142y wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi nielegalnymi grupami Solidarno\u015bci. Dzia\u0142acze Solidarno\u015bci domagali si\u0119 na \u0142amach nielegalnych publikacji: zniesienia Stanu Wojennego, uwolnienia wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, legalizacji Solidarno\u015bci. Na \u0142amach nielegalnej prasy zastanawiano si\u0119 nad koniecznymi w Polsce zmianami, promowano wzajemne wspieranie si\u0119 opozycjonist\u00f3w i wydawanie nielegalnych publikacji. Ilo\u015b\u0107 tytu\u0142\u00f3w prasowych wydawanych w podziemiu by\u0142a ogromna (kto, jakie, kiedy i co wydawa\u0142 dok\u0142adnie oraz jakie dzia\u0142a\u0142y organizacje w swej ksi\u0105\u017cce opisuje Ruzikowski). Cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142aczy anga\u017cowa\u0142a si\u0119 w niezwykle niebezpieczne akcje. Jednym z nich by\u0142 Adam Borowski [wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zaanga\u017cowany w pomoc dla Czeczeni i Czecze\u0144c\u00f3w – JB]. Borowski uwolni\u0142 ze szpitala dzia\u0142acza Solidarno\u015bci Naro\u017cniaka, rozla\u0142 \u015bmierdz\u0105ca substancje w Teatrze Komedia kolaborantki Olgi Lipi\u0144skiej.<\/p>\r\n\r\n

Pr\u00f3cz \u015brodowisk wyros\u0142ych z Solidarno\u015bci opozycje<\/strong> tworzyli te\u017c dzia\u0142acze Solidarno\u015bci Rolnik\u00f3w Indywidualnych i duszpasterstw rolniczych, Niezale\u017cne Zrzeszenie Student\u00f3w, Komitet Helsi\u0144ski zbieraj\u0105cy relacje o represjach (z dzi\u015b znanych dzia\u0142a\u0142 w nim Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski), Archiwum Solidarno\u015bci gromadz\u0105ce nielegalne publikacje (Jacek Fedorowicz, Andrzej Paczkowski), \u015brodowisko \u201eG\u0142osu\u201d (Antoni Macierewicz, Ludwik Dorn, Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski), KPN (Leszek Moczulski, Krzysztof Kr\u00f3l, Romuald Szeremietiew) niestety zinfiltrowane przez SB kt\u00f3ra podsyca\u0142a konflikty w Konfederacji. Jedn\u0105 z wielu spontanicznie dzia\u0142aj\u0105cych \u015brodowisk by\u0142a grupa m\u0142odzie\u017cy z Grodziska Mazowieckiego. Studenci i liceali\u015bci z tej grupy rozbroili dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy. Przy trzeciej pr\u00f3bie rozbrojenia milicjanta funkcjonariusz zgin\u0105\u0142. Opiekunem duchowym grupy by\u0142 ksi\u0105dz Sylwester Zych (kt\u00f3ry przechowywa\u0142 zdobyczn\u0105 bro\u0144). Po procesie w 1982 roku uczestnicy grupy dostali wyroki od 25 do 6 lat. Ksi\u0105dz Zych siedzia\u0142 do 1986 roku, w 1989 zosta\u0142 zamordowany przez funkcjonariuszy bezpieki.<\/p>\r\n\r\n

W ramach konspiracji<\/strong>: udost\u0119pniano lokale (na spotkania, druk, kolporta\u017c, kryj\u00f3wki dla poszukiwanych), nielegalnie drukowano, kolportowano nielegalne druki (ulotki, czasopisma, ksi\u0105\u017cki, poczt\u00f3wki, znaczki, cegie\u0142ki na rzecz Solidarno\u015bci), wypracowano konspiracyjne metody komunikacji, wykonywano napisy na murach. W dzia\u0142ania opozycji by\u0142o zaanga\u017cowanych bardzo wiele kobiet. W Warszawie i okolicach w Stanie Wojennym dzia\u0142a\u0142o ponad 110 wydawnictw. Celem wydawnictw by\u0142o samofinansowanie. Wydawnictwa zmuszone by\u0142y do nielegalnego zdobywania papieru i farby. Istnia\u0142o nielegalne radio Solidarno\u015b\u0107 (prowadzone przez pa\u0144stwa Romaszewskich). Ludzie kultury wyrzuceni po czystkach z instytucji kultury i bojkotuj\u0105cy z powodu Stanu Wojennego oficjalne instytucje zaanga\u017cowali si\u0119 w kultur\u0119 niezale\u017cn\u0105. Arty\u015bci kt\u00f3rzy pozostali wierni re\u017cimowi spotkali si\u0119 ostracyzmem towarzyskim. W domach prywatnych organizowano przedstawienia teatralne, wyk\u0142ady wybitnych naukowc\u00f3w i grupy samokszta\u0142ceniowe. Przestrzeni\u0105 dla niezale\u017cnej kultury i nauki<\/strong> sta\u0142y si\u0119 instytucje ko\u015bcielne.<\/p>\r\n\r\n

Walka trwa\u0142a te\u017c na ulicach<\/strong>. Pierwsza demonstracja Solidarno\u015bci 1 maj\u0105 1982 roku, w kt\u00f3rej wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 30.000 os\u00f3b nie zosta\u0142a spacyfikowana. Kolejna 3 maj\u0105 1982 zosta\u0142a brutalnie rozbita przez 9.000 funkcjonariuszy ZOMO i ORMO. Opozycjoni\u015bci w wielu punktach \u015br\u00f3dmie\u015bcia i okolic oraz na Pradze staczali z oddzia\u0142ami prewencji regularne bitwy. M\u0142odzi ludzie b\u0119d\u0105cy g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 protest\u00f3w budowali barykady korzystaj\u0105c z wiedzy powsta\u0144c\u00f3w warszawskich. Podczas walk milicjanci zamordowali 3 osoby i 286 aresztowali (w wi\u0119kszo\u015bci m\u0142odzi w wieku 17 – 30 lat). Aresztowani byli torturowani podczas przes\u0142ucha\u0144. R\u00f3wnie\u017c kolejne manifestacje by\u0142y brutalnie pacyfikowane.<\/p>\r\n\r\n

Czasem wolno\u015bci dla mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy by\u0142a pielgrzymka Jana Paw\u0142a II do PRL w czerwcu 1983 roku<\/strong>. Innymi pokojowymi metodami demonstrowania<\/strong> oporu by\u0142o noszenie znaczk\u00f3w Solidarno\u015bci, milczenie uczni\u00f3w podczas przerw, sk\u0142adanie kwiat\u00f3w w miejscach publicznych, spacerowanie w porze dziennika telewizyjnego, demonstracyjne niszczenie egzemplarzy \u201eTrybuny Ludu\u201d i \u201e\u0179o\u0142nierza Wolno\u015bci\u201d. Za to w ramach akcji bezpo\u015brednich<\/strong> opozycjoni\u015bci niszczyli tablice og\u0142oszeniowe PZPR, wpuszczali \u015bmierdz\u0105ce substancje do partyjnych pomieszcze\u0144, wysy\u0142ali siepaczom re\u017cimu anonimy z pogr\u00f3\u017ckami, wywieszali listy kolaborant\u00f3w w miejscach publicznych, dewastowali komunistyczne pomniki.<\/p>\r\n\r\n

Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjn\u0105 patriot\u00f3w spotyka\u0142y represje<\/strong>. Internowania dzia\u0142aczy opozycji by\u0142y brutalne. Rodziny pozbawiano informacji o dalszym losie uwi\u0119zionych. Zatrzymywanych przeszukiwano w poni\u017caj\u0105cy spos\u00f3b (zmuszano opozycjonist\u00f3w do rozbierania si\u0119 do naga i grzebano im w miejscach intymnych). Zatrzymywanych umieszczano w celach z kryminalistami (sk\u0142aniaj\u0105c kryminalist\u00f3w do akt\u00f3w agresji wobec wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych). Podczas przes\u0142ucha\u0144 bito przes\u0142uchiwanych. W Warszawie internowano 10% wszystkich internowanych, zatrzymania trwa\u0142y do ko\u0144ca istnienia o\u015brodk\u00f3w internowania (grudnia 1982 roku). R\u00f3wnie\u017c w pracy<\/strong> opozycjoni\u015bci byli represjonowani. Zwalniano internowanych (z powodu nieusprawiedliwionej nieobecno\u015bci w pracy), wyrzucano z pracy za udzia\u0142 w strajkach i protestach (nawet symbolicznych), nie zatrudniano, odmawiano zatrudnienia zgodnego z kwalifikacjami i awans\u00f3w, obni\u017cano zarobki. W wielu instytucjach komisje weryfikacyjne wyrzuca\u0142y z pracy osoby przyzwoite. W zwi\u0105zku z Stanem Wojennym kilka os\u00f3b skazano na kar\u0119 \u015bmierci, kilkadziesi\u0105t na d\u0142ugoletnie wyroki. Opozycjonist\u00f3w skazywano wyrokami s\u0105d\u00f3w i kolegi\u00f3w. Zatrzymani podczas manifestacji byli bici przez milicjant\u00f3w. Na wielu opozycjonist\u00f3w napadli funkcjonariuszem bezpieki zwani nieznanymi sprawcami. Wielu opozycjonist\u00f3w w\u0142adze sk\u0142oni\u0142y do emigracji.<\/p>\r\n\r\n

Jedyn\u0105 instytucj\u0105 reprezentuj\u0105ca uciskane spo\u0142ecze\u0144stwo by\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki<\/strong>. Jedynym cz\u0142onkiem Rady Pa\u0144stwa kt\u00f3ry by\u0142 przeciwny Stanowi Wojennemu by\u0142 Ryszard Reiff (za co odebrano mu przyw\u00f3dztwo w PAX). Pomimo postawy ko\u015bcio\u0142a kt\u00f3ry upomina\u0142 si\u0119 o internowanych wielu opozycjonist\u00f3w, wiernych i ksi\u0119\u017cy mia\u0142o za z\u0142e prymasowi Glempowi jego apele o pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 w reakcjach na Stan Wojenny. W Komunikacie Episkopatu Polski z 15 grudnia 1981 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 domaga\u0142 si\u0119 uwolnienia internowanych i przywr\u00f3cenia mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych a szczeg\u00f3lnie Solidarno\u015bci. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ni\u00f3s\u0142 pomoc charytatywn\u0105 internowanym i ich rodzinom (w ramach tej pomocy rolnicy przekazywali \u017cywno\u015b\u0107 rodzinom internowanych). Niezwykle wa\u017cne dla opozycji by\u0142y msze za ojczyzn\u0119. Najbardziej znane z nich odprawia\u0142 ksi\u0105dz Jerzy Popie\u0142uszko<\/strong>. Msze za ojczyzn\u0119 ko\u0144czy\u0142y si\u0119 cz\u0119sto wyst\u0119pami artyst\u00f3w. Polityczne przes\u0142anie nios\u0142y wystroje Grobu Pa\u0144skiego na Wielkanoc 1982 roku. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pomaga\u0142 si\u0119 organizowa\u0107 Polakom tworz\u0105c duszpasterstwa zawodowe, akademickie, duszpasterstwa rolnik\u00f3w. Wielu ksi\u0119\u017cy nios\u0142o pomoc podziemiu i publicznie manifestowa\u0142o sw\u00f3j antykomunizm. Urz\u0105d do spraw Wyzna\u0144 domaga\u0142 si\u0119 kar dyscyplinarnych dla ksi\u0119\u017cy niez\u0142omnych. Bezpieka zwalcza\u0142a ksi\u0119\u017cy niez\u0142omnych dewastuj\u0105c budynki ko\u015bcielne, wypisuj\u0105c wulgarne napisy na budynkach ko\u015bcielnych, inwigiluj\u0105c, zastraszaj\u0105c, okradaj\u0105c, niszcz\u0105c mienie. Szczeg\u00f3lne represje dotkn\u0119\u0142y ksi\u0119dza Jerzego Popie\u0142uszk\u0119. Inne wyznania zrzeszone w Polskiej Radzie Ekumenicznej Pozosta\u0142y lojalne wobec PZPR i wrogie wobec Solidarno\u015bci<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

Wrogo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa do w\u0142adzy nie przek\u0142ada\u0142a si\u0119 na wrogo\u015b\u0107 do \u017co\u0142nierzy pe\u0142ni\u0105cych s\u0142u\u017cb\u0119 podczas Stanu Wojennego. Niezwykle uci\u0105\u017cliwe dla mieszka\u0144c\u00f3w miasta by\u0142o odci\u0119cie telefon\u00f3w i godzina milicyjne<\/strong> (lokalna \u0142\u0105czno\u015b\u0107 telefoniczna zosta\u0142a przywr\u00f3cona 10 stycznia, 1982 automatyczna mi\u0119dzy miastowa 19 maj\u0105 1982 – w czasie Stanu Wojennego wiele os\u00f3b zmar\u0142o z powodu nie mo\u017cno\u015bci wezwania lekarza). Polakom doskwiera\u0142 brak \u017cywno\u015bci <\/strong>(je\u017celi by\u0142y dost\u0119pne artyku\u0142y \u017cywno\u015bciowe to by\u0142y drogie i kiepskiej jako\u015bci). Niedobory \u017cywno\u015bci \u0142agodzi\u0142 czarny rynek i dary z zachodu. W\u0142adza pr\u00f3bowa\u0142a walczy\u0107 z niedoborami reglamentuj\u0105c towary<\/strong>. Brakowa\u0142o mieszka\u0144, ubra\u0144 <\/strong>(dodatkowo by\u0142y one straszliwie drogie – jedna para but\u00f3w kosztowa\u0142a wi\u0119cej ni\u017c po\u0142ow\u0119 pensji), \u015brodk\u00f3w higieny<\/strong>. Realny poziom p\u0142ac spad\u0142 o 32%, poziom \u017cycia o 25%. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 robotnik\u00f3w \u017cy\u0142a w n\u0119dzy, d\u0142ugach, bardzo \u017ale si\u0119 od\u017cywiaj\u0105c. Zdobywanie \u017cywno\u015bci i towar\u00f3w niezb\u0119dnych do \u017cycia wymaga\u0142o d\u0142ugiego stania w kolejkach<\/strong>. Zak\u0142ady pracy stara\u0142y si\u0119 wspiera\u0107 pracownik\u00f3w organizuj\u0105c im dostawy do zak\u0142ad\u00f3w pracy \u017cywno\u015bci. Cz\u0119sto wy\u0142\u0105czano wod\u0119 i elektryczno\u015b\u0107. Zak\u0142ady pracy nie mia\u0142y jak funkcjonowa\u0107 – nieustanie brak\u0142o surowc\u00f3w<\/strong>. Pracownicy nie dostawali wymaganych ubra\u0144 ochronnych i \u015brodk\u00f3w higieny. Brak surowc\u00f3w i cz\u0119\u015bci zmusi\u0142 wielu rzemie\u015blnik\u00f3w do zamkni\u0119cia zak\u0142ad\u00f3w pomimo wysokiego popytu na bardzo drogie us\u0142ugi. W szpitalach brakowa\u0142o wszystkiego<\/strong> od lek\u00f3w przez \u015brodki higieny do w\u0119gla na ogrzewanie (sytuacje \u0142agodzi\u0142y dary z zachodu). Powszechny brak higieny prowadz\u0105cy do zaka\u017ce\u0144 i epidemii w szpitalach pot\u0119gowa\u0142 fatalny stan nie remontowanej od dekad infrastruktury. Niewydolny system opieki zdrowotnej powodowa\u0142 d\u0142ugie kolejki do lekarzy.<\/p>\r\n\r\n

Jan Bodakowski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Instytut Pami\u0119ci Narodowej w 2009 roku wyda\u0142 ogromn\u0105 (ponad 600 stronicow\u0105) prac\u0119 Tadeusza Ruzikowskiego \u201eStan wojenny w Warszawie i wojew\u00f3dztwie sto\u0142ecznym 1981-1983\u201d. Ruzikowski z benedykty\u0144sk\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 opisuje w swojej pracy ka\u017cdy aspekt Stanu Wojennego , ka\u017cdy przejaw rzeczywisto\u015bci PRL oraz opozycji tamtych lat. Praca oparta jest na materia\u0142ach archiwalnych: raportach komisarzy wojskowych z zak\u0142ad\u00f3w pracy, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29702"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29702\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}