{"id":29694,"date":"2010-12-26T10:57:26","date_gmt":"2010-12-26T15:57:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=29694"},"modified":"2010-12-26T10:57:26","modified_gmt":"2010-12-26T15:57:26","slug":"slawek-opisz-to-bo-ja-sie-boje-wywiad-z-dr-slawomirem-cenckiewiczem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=29694","title":{"rendered":"„S\u0142awek, opisz to, bo ja si\u0119 boj\u0119” – wywiad z dr. S\u0142awomirem Cenckiewiczem<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dr S\u0142awomir Cenckiewicz ujawnia, jak w III RP niszczy si\u0119 nieprawomy\u015blnych historyk\u00f3w.<\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n

Rozmowa z dr. S\u0141AWOMIREM CENCKIEWICZEM,\u00a0historykiem, laureatem tegorocznej nagrody Czytelnik\u00f3w w konkursie \u201eKsi\u0105\u017cka Historyczna Roku\u201d za publikacj\u0119 \u201eAnna Solidarno\u015b\u0107.\u201d \u0179ycie i dzia\u0142alno\u015b\u0107 Anny Walentynowicz na tle epoki (1929-2010), wsp\u00f3\u0142autorem ksi\u0105\u017cki \u201eSB a Lech Wa\u0142\u0119sa. Przyczynek do biografii\u201d<\/strong><\/p>\r\n\r\n


\r\n<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– \u201ePrawo r\u00f3wni pochy\u0142ej jest jednakie dla wszystkich. Kto na ni\u0105 raz wkroczy, toczy si\u0119 dalej\u201d. Ten aforyzm J\u00f3zefa Mackiewicza wybra\u0142 pan za motto swojej strony internetowej. Troch\u0119 mnie pan rozczarowa\u0142. Spodziewa\u0142am si\u0119 innej \u201ez\u0142otej my\u015bli\u201d Mackiewicza: \u201eTylko prawda jest ciekawa\u201d.<\/strong>
\r\n – To oczywi\u015bcie jest wa\u017cna maksyma, ale nieco wy\u015bwiechtana. Teraz ka\u017cdy si\u0119 do niej odwo\u0142uje. Natomiast sytuacja, w kt\u00f3rej znalaz\u0142em si\u0119 po roku 2008 bardziej odpowiada wybranemu przeze mnie mottu.<\/p>\r\n\r\n

– Dlaczego?<\/strong>
\r\n – Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 koleg\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy maj\u0105 prywatnie identyczne pogl\u0105dy jak ja, nie mia\u0142a odwagi stan\u0105\u0107 na wysoko\u015bci zadania – nie mia\u0142a odwagi broni\u0107 mnie, a tak naprawd\u0119 broni\u0107 sprawy. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce prawo r\u00f3wni pochy\u0142ej w jakim\u015b sensie ich dosi\u0119g\u0142o. Oni s\u0105 – \u017ce tak powiem, tu gdzie dzisiaj s\u0105. Nic z tego, co obiecali, \u017ce zrobi\u0105 – nie uczynili. Wi\u0119c jest to jak najbardziej zasadna maksyma.<\/p>\r\n\r\n

– W imi\u0119 prawdy zaryzykowa\u0142 pan. Ale liczy\u0142 si\u0119 z tym, \u017ce to mo\u017ce si\u0119 tak sko\u0144czy\u0107?<\/strong>
\r\n – Oczywi\u015bcie. Jednak nie przypuszcza\u0142em, \u017ce tak wielu koleg\u00f3w \u201eucieknie z pola bitwy\u201d. \u0179e zostan\u0119 sam z tematem, kt\u00f3ry zrealizowa\u0142em.<\/p>\r\n\r\n

– Za publikacj\u0119 ujawniaj\u0105c\u0105 i dokumentuj\u0105c\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 Lecha Wa\u0142esy ze S\u0142u\u017cb\u0105 Bezpiecze\u0144stwa straci\u0142 pan prac\u0119 w IPN. Nie mia\u0142 pan \u017calu do prezesa Janusza Kurtyki, \u017ce \u201epo\u015bwi\u0119ci\u0142\u201d pana na o\u0142tarzu wielkiej sprawy, bo chcia\u0142 ratowa\u0107 Instytut.<\/strong>
\r\n – Zbyt ma\u0142o czasu min\u0119\u0142o od tamtych wydarze\u0144 i od 10 kwietnia (Janusz Kurtyka zgin\u0105\u0142 w katastrofie smole\u0144skiej – przyp. red.). Wci\u0105\u017c nie ma spokojnej dyskusji wok\u00f3\u0142 IPN. To nie jest odpowiedni czas, by o tym m\u00f3wi\u0107, ale przyjdzie taki moment. Pani pierwszej to powiem – pisa\u0142em w tamtym czasie dziennik. Kiedy\u015b go opublikuj\u0119. B\u0119dzie w nim m.in. o politykach, kt\u00f3rzy wtedy r\u00f3\u017cne rzeczy m\u00f3wili, naciskali, spotykali si\u0119 z prezesem, a prezes mi to relacjonowa\u0142.<\/p>\r\n\r\n

– Podczas promocji ksi\u0105\u017cki \u201eAnna Solidarno\u015b\u0107\u201d w Bydgoszczy ujawni\u0142 pan kulisy zwi\u0105zane ze znalezieniem w archiwach IPN akt dotycz\u0105cych TW \u201eBolek\u201d – m\u00f3wi\u0142 m.in. o powo\u0142aniu super tajnego zespo\u0142u, kt\u00f3ry mia\u0142 zdecydowa\u0107, co z nimi zrobi\u0107. Czy gdyby w 2005 r. prof. Leon Kieres ponownie zosta\u0142 szefem IPN tej publikacji by nie by\u0142o?<\/strong>
\r\n – To jest oczywiste. Ksi\u0105\u017cka \u201eSB a Lech Wa\u0142\u0119sa\u201d mog\u0142a powsta\u0107 dzi\u0119ki odwadze Janusza Kurtyki. To by\u0142 zupe\u0142nie inny cz\u0142owiek, zupe\u0142nie inny prezes. Kieres uosabia\u0142 w IPN wszystkie najgorsze cechy polskiego dyskursu i \u017cycia intelektualnego III RP. By\u0142 niewolnikiem pewnych konwenans\u00f3w i uk\u0142ad\u00f3w salonowych. Nie mia\u0142 osobistej odwagi, \u017ceby zmierzy\u0107 si\u0119 z jakimkolwiek trudnym tematem. Przyk\u0142adem sprawa o. Hejmy, kt\u00f3rego prezes IPN, na konferencji prasowej, w skandaliczny spos\u00f3b og\u0142osi\u0142 agentem. To sytuacja bez precedensu. Nigdy nic takiego ju\u017c si\u0119 nie powt\u00f3rzy\u0142o. Przez t\u0119 spraw\u0119 Kieres straci\u0142 szanse na bycie prezesem drug\u0105 kadencj\u0119.<\/p>\r\n\r\n

– Krytycznie ocenia pan swego pierwszego szefa. Przypomn\u0119, \u017ce za kadencji prof. Kieresa kierowana przez niego instytucja musia\u0142a zmierzy\u0107 si\u0119 ze zbrodni\u0105 w Jedwabnem.<\/strong>
\r\n – Spraw\u0119 Jedwabnego wywo\u0142a\u0142a ksi\u0105\u017cka Tomasza Grossa. To, co robi\u0142 IPN by\u0142o reakcj\u0105 na t\u0119 publikacj\u0119. Wydane przez Instytut dwa tomy studi\u00f3w i dokument\u00f3w nie wzbudzi\u0142y wi\u0119kszych kontrowersji, poza skrajnymi stanowiskami. Najwi\u0119ksza burza by\u0142a w\u00f3wczas, gdy Gross g\u0142osi\u0142 efekty – w cudzys\u0142owiu – swoich bada\u0144 naukowych i IPN zosta\u0142 tym zaskoczony.<\/p>\r\n\r\n

– Pawe\u0142 Zyzak, autor kolejnej \u201enieprawomy\u015blnej\u201d ksi\u0105\u017cki o Wa\u0142\u0119sie, w kt\u00f3rej znalaz\u0142y si\u0119 nieznane w\u0105tki z prywatnego \u017cycia przyw\u00f3dcy \u201eS\u201d te\u017c zosta\u0142 wyrzucony z pracy. W jednym z wywiad\u00f3w m\u00f3wi\u0142, \u017ce aby utrzyma\u0107 rodzin\u0119 wyk\u0142ada\u0142 towar w hipermarkecie. Pan pono\u0107 nie jest ca\u0142kiem prywatnym historykiem z Tr\u00f3jmiasta. Kto\u015b pana zatrudni\u0142? Ma pan etat, mo\u017ce p\u00f3\u0142?<\/strong>
\r\n – Nie, \u017cyj\u0119 z tego, co napisz\u0119. Przyznam, \u017ce to ca\u0142kiem ciekawe do\u015bwiadczenie. Podejmuj\u0119 trudne tematy.Moje ksi\u0105\u017cki nie s\u0105 finezyjnie skonstruowane, a zwa\u017cywszy na ich obj\u0119to\u015b\u0107 nie docieraj\u0105 do du\u017cej liczby czytelnik\u00f3w, chocia\u017c sprzedaj\u0119 po kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy egzemplarzy. To jest pewien fenomen, \u017ce mo\u017cna z wydawania ksi\u0105\u017cek naukowych utrzymywa\u0107 si\u0119 na powierzchni\u2026 Nie ma takiej si\u0142y, kt\u00f3ra sprawi, \u017ce nie b\u0119d\u0119 tego robi\u0142. Historia jest moim \u017cyciem.<\/p>\r\n\r\n

– Za to \u201eokre\u015blenie si\u0119\u201d dosta\u0142 pan od publiczno\u015bci zgromadzonej w bydgoskim \u201eW\u0119gliszku\u201d gromkie brawa. Szczeg\u00f3lnie za deklaracj\u0119, \u017ce nie ma takiego polityka, kt\u00f3ry by pana do czego\u015b zmusi\u0142.<\/strong>
\r\n – Bo nie ma. Politycy maj\u0105 to do siebie, \u017ce chc\u0105 mie\u0107 w\u0142adz\u0119 nad przesz\u0142o\u015bci\u0105. Aczkolwiek musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce to, co si\u0119 wydarzy\u0142o w ostatnich dw\u00f3ch latach jest czym\u015b, co nie ma precedensu. Ca\u0142e zast\u0119py polityk\u00f3w wypowiada\u0142y si\u0119 na temat ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rej nie czytali. Pami\u0119tam tak\u0105 sytuacja – siedz\u0119 w studio telewizyjnym, a dziennikarz \u0142\u0105czy si\u0119 z premierem Tuskiem, kt\u00f3ry komentuje ksi\u0105\u017ck\u0119 o Wa\u0142\u0119sie, mimo \u017ce do niej nie zajrza\u0142, do czego si\u0119 przyzna\u0142. Inny przyk\u0142ad – ukazuje si\u0119 poza IPN-em praca magisterska\u2026<\/p>\r\n\r\n

– \u2026Zyzaka,<\/strong>
\r\n – \u2026. a minister nauki Barbara Kudrycka organizuje konferencj\u0119, na kt\u00f3rej og\u0142asza, \u017ce powstanie rz\u0105dowa komisja dla sprawdzenia tej publikacji. Wszystko to dzieje si\u0119 w kraju, w kt\u00f3rym tysi\u0105ce prac magisterskich i dyplomowych to plagiaty! W kraju, w kt\u00f3rym nie ma \u017cadnych instrument\u00f3w prawnych, \u017ceby z tym walczy\u0107. Tymczasem pa\u0144stwo polskie, poprzez swoich ministr\u00f3w, zajmuje si\u0119 konkretnymi ksi\u0105\u017ckami tylko dlatego, \u017ce dotycz\u0105 one ich obozu politycznego i ludzi, kt\u00f3rzy ich wspieraj\u0105. To bardzo psuje debat\u0119. R\u00f3wnie\u017c naukow\u0105. Od czasu ksi\u0105\u017cki o Wa\u0142\u0119sie bywaj\u0105 konferencje naukowe, na kt\u00f3re cz\u0119\u015b\u0107 historyk\u00f3w nie jedzie, bo s\u0105 tam zaproszeni inni historycy, i na odwr\u00f3t. To jest sytuacja, w kt\u00f3rej nie podajemy sobie r\u0105k. Tak by\u0142o mi\u0119dzy innymi na uroczysto\u015bci wr\u0119czenia nagr\u00f3d w konkursie Ksi\u0105\u017cka Historyczna Roku. Prosz\u0119 mi wierzy\u0107, przed 2008 rokiem tego nie by\u0142o.<\/p>\r\n\r\n

– Reakcje niekt\u00f3rych historyk\u00f3w by\u0142y zadziwiaj\u0105ce. Wytkni\u0119to panu np. brak analizy jakiego\u015b wa\u017cnego dokumentu, cho\u0107 de facto w ksi\u0105\u017cce by\u0142.<\/strong>
\r\n – Zarzuty sformu\u0142owane przez Andrzeja Friszke i Paw\u0142a Machcewicz by\u0142y kuriozalne. Zastanawiali si\u0119 mi\u0119dzy innymi, w jaki spos\u00f3b dotarli\u015bmy do niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142. Powini cieszy\u0107 si\u0119, \u017ce jako badacze znale\u017ali\u015bmy te dokumenty<\/p>\r\n\r\n

– Dwa lata, kt\u00f3re min\u0119\u0142y od paskudnej nagonki udowodni\u0142y, \u017ce jest zapis na tych, kt\u00f3rzy \u201eszargaj\u0105 narodowe \u015bwi\u0119to\u015bci\u201d. Kto\u015b jednak pana zaprasza. Kto?<\/strong>
\r\n – Bardzo r\u00f3\u017cne \u015brodowiska – od naukowych, studenckich, po sie\u0107 klub\u00f3w \u201eGazety Polskiej\u201d, samorz\u0105dowcy, domy kultury.<\/p>\r\n\r\n

– Niekt\u00f3rzy zapraszali, a potem odwo\u0142ywali spotkania.<\/strong>
\r\n – Tak by\u0142o w trakcie promocji ksi\u0105\u017cki o Wa\u0142\u0119sie. Prezydent Opola mnie zaprosi\u0142, ale w wyniku nacisku kierownictwa Platformy Obywatelskiej odwo\u0142a\u0142 spotkanie. Smutne jest to, \u017ce ataki personalne – na mnie, Gontarczyka, Paw\u0142a Zyzaka, Henryka G\u0142\u0119bockiego, autora tekst o Kuroniu – maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 zastraszeniu i w jakim\u015b sensie skr\u0119powaniu polskiej nauki. Idzie o to, by m\u0142odzi badacze, zanim podejm\u0105 si\u0119 jakiego\u015b zadania, par\u0119 razy zastanowili si\u0119 nad tym. Powiem pani, \u017ce to dzia\u0142a. Niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105: – S\u0142awek, popieram ci\u0119, ale opisz to, bo ja si\u0119 boj\u0119. Nie chc\u0119 by\u0107 na pierwszej stronie gazety \u201ewiadomej\u201d. Nie b\u0119d\u0119 tego robi\u0142 ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 sytuacj\u0119 \u017cyciow\u0105. Mam rodzin\u0119, wzi\u0105\u0142em kredyt. To jest zwyci\u0119stwo si\u0142 przeciwnych. Przejrza\u0142em monumentaln\u0105 histori\u0119 \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Chcia\u0142em zobaczy\u0107, czy \u201ezakazane ksi\u0105\u017cki\u201d s\u0105 tam cytowane.<\/p>\r\n\r\n

– I s\u0105?<\/strong>
\r\n – Dotychczas wysz\u0142y cztery tomy, a tylko jeden autor zacytowa\u0142 Paw\u0142a Zyzaka. Tak dzia\u0142a klasyczna autocenzura. Autor my\u015bli, \u017ce nie wypada cytowa\u0107 zakazanych pozycji\u2026<\/p>\r\n\r\n

– Przerabiali\u015bmy to w PRL.<\/strong>
\r\n – Prof. Andrzej Zybertowicz nazywa to strategi\u0105 uniewa\u017cniania prawdy. Polega ona na tym, \u017ce nie dyskutuje si\u0119 merytorycznie o tre\u015bci publikacji, tylko m\u00f3wi o autorze – o tym, jak wygl\u0105da, drwi z nazwiska, jak by\u0142o w przypadku Gontarczyka i Zyzaka, przykleja epitet \u201ewnuczek ubeka\u201d. Do dyskursu publicznego wprowadza si\u0119 elementy, kt\u00f3re odwracaj\u0105 uwag\u0119 od ksi\u0105\u017cek, a ich autor\u00f3w czyni si\u0119 osobami niewiarygodnymi. Ludzie odrzucaj\u0105 ich publikacje, bo nas\u0142uchali si\u0119 lub naczytali o nich tak wiele z\u0142ych rzeczy. Przez niewiarygodno\u015b\u0107 autora nie si\u0119gamy po jego prace.<\/p>\r\n\r\n

– To jest bardzo gro\u017ane i bardzo niebezpieczne, kiedy z powod\u00f3w politycznych i koniukturalnych pr\u00f3buje si\u0119 zamyka\u0107 usta tym, kt\u00f3rzy ujawniaj\u0105 prawd\u0119. Chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce to chichot historii.<\/strong>
\r\n – Dotar\u0142em do protoko\u0142\u00f3w z posiedze\u0144 Wydzia\u0142u Historii Uniwersytetu Warszawskiego w sprawie zmar\u0142ego przed rokiem prof. Paw\u0142a Wieczorkiewicza. Kona\u0142 na raka, o czym wszyscy wiedzieli, a mimo to panowie profesorowie i doktorzy habilitowani dywagowali nad tym, \u017ce maj\u0105 do czynienia z neonazist\u0105 i \u017ce nale\u017cy co\u015b z tym zrobi\u0107. Jak umar\u0142 to w protokole znalaz\u0142y si\u0119 dopiski: \u201eUsun\u0105\u0107\u201d. C\u00f3\u017c, g\u0142upio by by\u0142o pokaza\u0107 dokument, w kt\u00f3rym jest mowa, jak wyko\u0144czy\u0107 faceta, gdy on ju\u017c umar\u0142. Dodam, \u017ce podstaw\u0105 zaj\u0119cia si\u0119 jego osob\u0105 by\u0142 materia\u0142 wyemitowany przez TVN24. Napisa\u0142em o tym artyku\u0142.<\/p>\r\n\r\n

– Lech Wa\u0142\u0119sa zapowiada\u0142 w 2008 roku, \u017ce poda pan\u00f3w do s\u0105du. I co? Maj\u0105 panowie proces z by\u0142ym prezydentem?<\/strong>
\r\n – Nigdy z nikim nie mia\u0142em \u017cadnego procesu. S\u0142ysza\u0142em nawet o milionie euro, kt\u00f3re mam zap\u0142aci\u0107. Nic takiego nie by\u0142o. \u0179adna z gr\u00f3\u017ab, nie tylko z jego strony, nie znalaz\u0142a fina\u0142u w s\u0105dzie.<\/p>\r\n\r\n

Rozmawia\u0142a Hanka Sowi\u0144ska, hanna.sowinska@pomorska.pl, 52 326 31 33 \u2022 pomorska.pl<\/em><\/p>\r\n\r\n

Dr S\u0142awomir Cenckiewicz<\/strong>,\u00a0historyk, autor wielu publikacji i artyku\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119conych najnowszej historii Polski. Za ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. \u201eSB a Lech Wa\u0142\u0119sa. Przyczynek do biografii\u201d , kt\u00f3rej wsp\u00f3\u0142autorem jest Piotr Gontarczyk, straci\u0142 prac\u0119 w IPN. Najnowsz\u0105 pozycj\u0105 pt. \u201eAnna Solidarno\u015b\u0107. \u0179ycie i dzia\u0142alno\u015b\u0107 Anny Walentynowicz
\r\n na tle epoki (1929-2010)\u201d osi\u0105gn\u0105\u0142 sukces. Zosta\u0142 bowiem laureatem tegorocznej edycji konkursu
\r\n \u201eKsi\u0105\u017cka Historyczna Roku\u201d<\/em><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dr S\u0142awomir Cenckiewicz ujawnia, jak w III RP niszczy si\u0119 nieprawomy\u015blnych historyk\u00f3w. Rozmowa z dr. S\u0141AWOMIREM CENCKIEWICZEM,\u00a0historykiem, laureatem tegorocznej nagrody Czytelnik\u00f3w w konkursie \u201eKsi\u0105\u017cka Historyczna Roku\u201d za publikacj\u0119 \u201eAnna Solidarno\u015b\u0107.\u201d \u0179ycie i dzia\u0142alno\u015b\u0107 Anny Walentynowicz na tle epoki (1929-2010), wsp\u00f3\u0142autorem ksi\u0105\u017cki \u201eSB a Lech Wa\u0142\u0119sa. Przyczynek do biografii\u201d – \u201ePrawo r\u00f3wni pochy\u0142ej jest jednakie dla […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[16,81,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29694"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29694"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29694\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}