{"id":29659,"date":"2010-12-23T23:32:23","date_gmt":"2010-12-24T04:32:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=29659"},"modified":"2010-12-23T23:32:23","modified_gmt":"2010-12-24T04:32:23","slug":"kilka-minut-na-spakowanie-sie-kilkadziesiat-lat-na-powrot","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=29659","title":{"rendered":"Kilka minut na spakowanie si\u0119, kilkadziesi\u0105t lat na powr\u00f3t"},"content":{"rendered":"

Obywatelski projekt ustawy repatriacyjnej to szansa dla Polak\u00f3w z Kazachstanu na osiedlenie w Ojczy\u017anie. Po\u0142o\u017cy\u0142aby ona m.in. kres upokarzaj\u0105cym „egzaminom z polsko\u015bci”.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

W PRL poruszanie tematu deportacji Polak\u00f3w do Kazachstanu by\u0142o r\u00f3wnie „politycznie niepoprawne” jak m\u00f3wienie o Katyniu. Polska pod komunistycznymi rz\u0105dami nie upomnia\u0142a si\u0119 o nich nigdy. Obecnie polskie w\u0142adze robi\u0105 wszystko, aby Polak\u00f3w przyje\u017cd\u017caj\u0105cych do nas ze Wschodu zniech\u0119ci\u0107. Jeste\u015bmy chyba jedynym krajem w Europie o tak nieprzyjaznym prawodawstwie wymierzonym w cz\u0142onk\u00f3w w\u0142asnego Narodu.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

W wyniku traktatu ryskiego (1921) ko\u0144cz\u0105cego wojn\u0119 polsko-bolszewick\u0105 w granicach Zwi\u0105zku Sowieckiego znalaz\u0142o si\u0119 ok. 2 mln Polak\u00f3w. Pocz\u0105tkowo z mieszka\u0144cami teren\u00f3w przygranicznych wi\u0105zano nadzieje, \u017ce stan\u0105 si\u0119 oni zarzewiem rewolucji, kt\u00f3ra ogarnie nast\u0119pnie ca\u0142\u0105 Europ\u0119. „Czerwone wsie” i ko\u0142chozy mia\u0142y stanowi\u0107 antytez\u0119 dla „faszystowskiej i katolickiej” kultury polskiej. Polacy z Kres\u00f3w zbyt dobrze jednak znali rewolucj\u0119, by wi\u0105za\u0107 z ni\u0105 jakiekolwiek nadzieje. Kiedy w\u0142adze sowieckie zorientowa\u0142y si\u0119, \u017ce nie da si\u0119 Polakami pos\u0142u\u017cy\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia w\u0142asnych cel\u00f3w, rozpocz\u0119\u0142y przeciwko nim represje. Jedn\u0105 z ich form by\u0142y w\u0142a\u015bnie deportacje ludno\u015bci. „Zabrano nas jak ptaki z gniazda” – tak o swoim wysiedleniu pisze jedna z deportowanych. Czasem dostawali na spakowanie si\u0119 tylko kilka minut, kiedy indziej – je\u015bli funkcjonariusz okazywa\u0142 si\u0119 \u0142askawy – nawet dwie godziny. Deportowani wiezieni byli w g\u0142\u0105b Zwi\u0105zku Sowieckiego poci\u0105gami nazywanymi przez nich „bia\u0142ymi krematoriami”. W drodze najbardziej dokucza\u0142o pragnienie, a z czasem tak\u017ce choroby rozprzestrzeniaj\u0105ce si\u0119 szybko z powodu fatalnych warunk\u00f3w higienicznych. Polacy jednak chcieli pozosta\u0107 sob\u0105 i mieszka\u0107 u siebie: „Nasila\u0142y si\u0119 ucieczki z 'ojczyzny proletariatu’ do 'bur\u017cuazyjno-faszystowskiej Polski’. W 1930 r. granic\u0119 przekracza\u0142o ponad dziesi\u0119ciu uchod\u017ac\u00f3w dziennie. Pr\u00f3by przedarcia si\u0119 do Polski podejmowa\u0142y nawet ca\u0142e wsie, krocz\u0105ce w pochodzie z krzy\u017cem, obrazami i chor\u0105gwiami na czele” – pisze Stanis\u0142aw Ciesielski, wsp\u00f3\u0142autor ksi\u0105\u017cki „Polacy w Kazachstanie. Historia i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107”. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

„Solidarno\u015b\u0107” w Kazachstanie<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Polacy nadal chc\u0105 wraca\u0107 do Ojczyzny. Mo\u017cliwe jest to dopiero od niedawna. – W PRL o Polakach zes\u0142anych do Kazachstanu mogli\u015bmy si\u0119 czego\u015b dowiedzie\u0107 jedynie z historii rodzinnych albo z „Dziad\u00f3w” – m\u00f3wi Aleksandra \u015alusarek, prezes Zwi\u0105zku Repatriant\u00f3w RP. Mimo to na terenie Kazachstanu istnia\u0142o podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe. – Jaki\u015b czas temu zosta\u0142am zaproszona przez IPN na rocznic\u0119 powstania Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej i dopiero na tej uroczysto\u015bci dowiedzia\u0142am si\u0119, ile os\u00f3b w podziemiu pracowa\u0142o, aby zachowa\u0107 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z Polakami na Wschodzie. Ku mojemu zaskoczeniu odkry\u0142am, \u017ce w Kazachstanie istnieje nasza „Solidarno\u015b\u0107” – wspomina Aleksandra \u015alusarek. Po 1989 roku mo\u017cna by\u0142o ju\u017c oficjalnie m\u00f3wi\u0107 o deportacjach, jednak lata komunistycznej propagandy zrobi\u0142y swoje. Cz\u0142onkowie Zwi\u0105zku Repatriant\u00f3w RP, spotykaj\u0105c si\u0119 w latach 90. z samorz\u0105dowcami, u\u015bwiadomili sobie, \u017ce wielu Polak\u00f3w nie wie nic o Polakach zes\u0142anych do Kazachstanu. W ostatnich latach z Kazachstanu przyjecha\u0142o do Polski bardzo niewiele os\u00f3b. W 2008 roku do Ojczyzny zosta\u0142o zaproszonych 18 rodzin. W 2009 – tylko 8. Procedury urz\u0119dowe dla osiedlaj\u0105cych si\u0119 rodak\u00f3w z Kazachstanu s\u0105 w Polsce bardzo skomplikowane. Pro\u015bciej jest cho\u0107by w Rosji. Wielu naszych rodak\u00f3w przenosi si\u0119 wi\u0119c tam tylko po to, \u017ceby znale\u017a\u0107 si\u0119 bli\u017cej Ojczyzny – sporo Polak\u00f3w mieszka obecnie na terenie obwodu kaliningradzkiego. – Repatriacj\u0105 zajmuj\u0119 si\u0119 16 lat. Przez ca\u0142y ten czas powtarzam, \u017ce powinna ona spocz\u0105\u0107 wreszcie na barkach pa\u0144stwa polskiego, a nie pozostawa\u0107 w gestii samorz\u0105d\u00f3w – m\u00f3wi Aleksandra \u015alusarek. – Nie chc\u0119 nawet s\u0142ucha\u0107 stwierdze\u0144 typu: „Nas na to nie sta\u0107”. Polska powojenna – biedna, zniszczona, przyj\u0119\u0142a przecie\u017c setki tysi\u0119cy swoich rodak\u00f3w, natomiast Polska „syta” zapomina o swoich dzieciach, kt\u00f3rych jedyn\u0105 „win\u0105” by\u0142a przynale\u017cno\u015b\u0107 do naszego Narodu – dodaje z gorycz\u0105. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Egzamin z polsko\u015bci<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Do Ojczyzny przyje\u017cd\u017caj\u0105 szczeg\u00f3lnie m\u0142odzi. W Kazachstanie ludzie starsi my\u015bl\u0105: „Po co my, starzy, b\u0119dziemy wam, m\u0142odym, odbiera\u0107 szans\u0119 przyjazdu?”. Zdarzaj\u0105 si\u0119 jednak wyj\u0105tki, jak nie\u017cyj\u0105ca ju\u017c pani Adamowicz, kt\u00f3ra przyjecha\u0142a z Kazachstanu do Dobczyc i pi\u0119kn\u0105 polszczyzn\u0105 powiedzia\u0142a, \u017ce najbardziej szcz\u0119\u015bliwa jest, \u017ce ko\u015bci jej spoczn\u0105 w ojczystej ziemi. I tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. Przykrym do\u015bwiadczeniem dla wielu Polak\u00f3w przybywaj\u0105cych z Kazachstanu jest konieczno\u015b\u0107 mierzenia si\u0119 ze stereotypem „Ruskiego”. Zdarza si\u0119, \u017ce kto\u015b, s\u0142ysz\u0105c wschodni akcent, pozwala sobie na drwin\u0119. Tymczasem ci, kt\u00f3rzy przyje\u017cd\u017caj\u0105, niejednokrotnie maj\u0105 wy\u017cszy poziom patriotyzmu, kultury, a cz\u0119sto i \u015bwiadomo\u015bci narodowej od ludzi wychowanych w Polsce. Od Polak\u00f3w z Kazachstanu \u017c\u0105da si\u0119 cz\u0119sto niemo\u017cliwego – aby zda\u0107 „egzamin na Polaka”, maj\u0105 oni biegle pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 j\u0119zykiem polskim. Jednocze\u015bnie obcinane s\u0105 fundusze przeznaczone na program wysy\u0142ania do Kazachstanu nauczycieli. W wielu \u015brodowiskach na szcz\u0119\u015bcie nie ma zgody na takie traktowanie rodak\u00f3w. Obecnie wielkie nadzieje wi\u0105zane s\u0105 z projektem ustawy maj\u0105cej przenie\u015b\u0107 koszty repatriacji z samorz\u0105d\u00f3w na rz\u0105d. Pod tym obywatelskim projektem zebrano prawie 300 tys. podpis\u00f3w. Inicjatorem akcji by\u0142 Maciej P\u0142a\u017cy\u0144ski, przewodnicz\u0105cy Stowarzyszenia „Wsp\u00f3lnota Polska”, oraz Zwi\u0105zek Repatriant\u00f3w RP. Po tragicznej \u015bmierci Macieja P\u0142a\u017cy\u0144skiego w katastrofie smole\u0144skiej dzie\u0142o ojca kontynuuje jego syn Jakub. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Dlaczego? Bo jestem Polk\u0105<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Jak czuj\u0105 si\u0119 w Polsce m\u0142odzi ludzie przybywaj\u0105cy z Kazachstanu? Aleksandra, 25-latka, z wykszta\u0142cenia polonistka, mieszka w Polsce od 2002 roku. Babcia nauczy\u0142a j\u0105 polskich modlitw, takich jak „Ojcze Nasz” i „Aniele Bo\u017cy”. Zdecydowa\u0142a si\u0119 przyjecha\u0107 do Polski na studia. Mimo \u017ce by\u0142 to kraj daleki, to jednak niezupe\u0142nie obcy. Ale by\u0142o jej trudno, szczeg\u00f3lnie ze wzgl\u0119du na to, \u017ce Polska i Kazachstan to dwa r\u00f3\u017cne \u015bwiaty. Wszystkie \u015bcie\u017cki musia\u0142a zatem przeciera\u0107 sama. Od maja tego roku Anna jest ju\u017c polsk\u0105 obywatelk\u0105. – Wywalczy\u0142am sobie t\u0119 repatriacj\u0119. Ciesz\u0119 si\u0119, chocia\u017c by\u0142o bardzo trudno – wyznaje Anna. Szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017ckie chwile prze\u017cy\u0142a, kiedy przy ubieganiu si\u0119 o repatriacj\u0119 dowiedzia\u0142a si\u0119 w polskim konsulacie, \u017ce powinna ponownie przedstawi\u0107 dokumenty, kt\u00f3re wcze\u015bniej z\u0142o\u017cy\u0142a przy zdawaniu na studia w Polsce. Anna sp\u0119dzi\u0142a 2 tygodnie, czyli po\u0142ow\u0119 swoich wakacji, na podr\u00f3\u017cowaniu po ca\u0142ym Kazachstanie i gromadzeniu dokument\u00f3w. Kiedy w ko\u0144cu jej si\u0119 to uda\u0142o, dowiedzia\u0142a si\u0119 – w tym samym konsulacie – \u017ce nie by\u0142o to potrzebne. Katarzyna, studentka 3. roku pedagogiki specjalnej, o Polsce marzy\u0142a od dawna. Zna\u0142a j\u0105 z opowie\u015bci babci wysiedlonej w 1936 roku z Kamie\u0144ca Podolskiego z powodu jej szlacheckiego pochodzenia. Babcia ca\u0142e \u017cycie prze\u017cy\u0142a jako „wr\u00f3g ludu”, akt rehabilitacji otrzyma\u0142a rok przed \u015bmierci\u0105. Nigdy nie wr\u00f3ci\u0142a do Polski. Jej wnuczka Ania w Kazachstanie mia\u0142a wyidealizowany obraz Ojczyzny. Zna\u0142a j\u0105 jako kraj ludzi wolnych. Rzeczywisto\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 nieco inna.<\/p>\r\n\r\n

– My\u015bla\u0142am, \u017ce Polacy rzeczywi\u015bcie komunizm zwalczyli. Tymczasem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce komunizm \u017cyje, a wszyscy nosz\u0105 r\u00f3\u017cowe okulary i opowiadaj\u0105 sobie nawzajem, w jaki to spos\u00f3b go pokonali. Kiedy rozmawia\u0142am o tym ze swoimi znajomymi, nie rozumieli, o co mi chodzi. Dopiero po katastrofie smole\u0144skiej niekt\u00f3rym z nich otworzy\u0142y si\u0119 oczy – wskazuje Ania. Co sprawia jej najwi\u0119cej problem\u00f3w? Za\u0142atwianie spraw urz\u0119dowych. Podczas wizyt w urz\u0119dach najbardziej czuje swoj\u0105 obco\u015b\u0107, jest traktowana jak kto\u015b, kto przeszkadza i kogo jak najszybciej chcia\u0142oby si\u0119 pozby\u0107. Polacy – zw\u0142aszcza starsi – wed\u0142ug Ani s\u0105 na og\u00f3\u0142 \u017cyczliwi. M\u0142odzie\u017c jest sympatyczna, ale cz\u0119sto operuje stereotypami – nie wiedz\u0105c nic o Kazachstanie, koledzy pytaj\u0105: czy wy tam macie kom\u00f3rki? A lod\u00f3wki? Agata ma 25 lat, z wykszta\u0142cenia jest t\u0142umaczem i dziennikark\u0105. Do Polski przyjecha\u0142a w lipcu tego roku. W Kazachstanie zostawi\u0142a dobr\u0105 prac\u0119, tutaj z pocz\u0105tku znalaz\u0142a zatrudnienie na budowie, teraz pracuje jako kelnerka. Nie przyjecha\u0142a z powod\u00f3w ekonomicznych, na pytanie, dlaczego zdecydowa\u0142a si\u0119 na taki krok, odpowiada kr\u00f3tko: jestem Polk\u0105. To, co dla niej jest oczywiste, nie by\u0142o jasne dla urz\u0119dnika z Wydzia\u0142u Spraw Cudzoziemc\u00f3w, dok\u0105d uda\u0142a si\u0119, chc\u0105c uzyska\u0107 pozwolenie na pobyt. Polsko\u015b\u0107 musia\u0142a udowodni\u0107 na „egzaminie” przypominaj\u0105cym przes\u0142uchanie. Z egzaminu spisany zosta\u0142 protok\u00f3\u0142 – s\u0142owo w s\u0142owo, niczym zeznania w s\u0105dzie. Pytania dotyczy\u0142y na przyk\u0142ad tego, jak nazywa\u0142y si\u0119 c\u00f3rki Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego czy te\u017c jak\u0105 nazw\u0119 nosi\u0142 wcze\u015bniej plac jego imienia. Na pytanie o to, jak obchodzi si\u0119 w Polsce Wigili\u0119, Natalia odpowiedzia\u0142a: „Nie wiem, jak sp\u0119dza si\u0119 Wigili\u0119 w Polsce, bo nigdy w Polsce nie by\u0142am. Mog\u0119 opowiedzie\u0107, jak \u015bwi\u0119towali\u015bmy u nas w domu i jak dzielili\u015bmy si\u0119 op\u0142atkiem i wsp\u00f3lnie \u015bpiewali\u015bmy kol\u0119dy”.<\/p>\r\n\r\n

Projekt ustawy repatriacyjnej zak\u0142ada zniesienie tych „egzamin\u00f3w z polsko\u015bci”. Zamiast nich proponowany jest zapis o domniemaniu dyskryminacji z powodu przynale\u017cno\u015bci do Narodu Polskiego. Wed\u0142ug dr. Roberta Wyszy\u0144skiego, jeste\u015bmy chyba jedynym krajem w Europie o tak nieprzyjaznym prawodawstwie wymierzonym w cz\u0142onk\u00f3w w\u0142asnego Narodu. Niemcy ju\u017c dawno wprowadzili do swojego prawodawstwa zapis o dyskryminacji. My natomiast robimy wszystko, aby Polak\u00f3w przyje\u017cd\u017caj\u0105cych do nas ze Wschodu zniech\u0119ci\u0107. Nawet je\u015bli pominiemy wymiar moralny, jest to tak\u017ce zwyczajnie nieop\u0142acalne. Przyje\u017cd\u017caj\u0105cy tu ludzie chc\u0105 pracowa\u0107, cz\u0119sto s\u0105 wykszta\u0142ceni, znaj\u0105 j\u0119zyki, a – co najwa\u017cniejsze – czuj\u0105 si\u0119 Polakami. Nie b\u0119d\u0105 zatem tworzy\u0107 odr\u0119bnych grup interes\u00f3w – jak ma to czasem miejsce w przypadku emigrant\u00f3w z innych narodowo\u015bci, ale – je\u015bli tylko im si\u0119 na to pozwoli – wtopi\u0105 si\u0119 w polskie spo\u0142ecze\u0144stwo, znacznie je wzbogacaj\u0105c. Tymczasem na razie Natalia odwiedza kilka razy w tygodniu Wydzia\u0142 Spraw Cudzoziemc\u00f3w. Ostatnio za\u017c\u0105dano od niej przedstawienia „pierwotnego aktu urodzenia” wydanego jeszcze w ZSRS, kt\u00f3ry musia\u0142a zostawi\u0107 w kazachskim urz\u0119dzie ze wzgl\u0119du na dokonywan\u0105 w latach 2004-2006 wymian\u0119 dokument\u00f3w. Natalia chce w Polsce mieszka\u0107 i pracowa\u0107, je\u015bli jednak urz\u0105d nie wyda jej prawa pobytu, 12 marca 2011 roku b\u0119dzie musia\u0142a wr\u00f3ci\u0107 do Kazachstanu. Czy b\u0119dzie walczy\u0107 o to, \u017ceby jednak zosta\u0107? Zrobi wszystko, co w jej mocy, ale ostateczn\u0105 ufno\u015b\u0107 pok\u0142ada w Bogu.<\/p>\r\n\r\n

– Je\u015bli mam zosta\u0107, to zostan\u0119 – m\u00f3wi. Jak Natalia czuje si\u0119 w Polsce? Chocia\u017c ze strony urz\u0119d\u00f3w dozna\u0142a wielu nieprzyjemno\u015bci, to jednak zwykli ludzie otoczyli j\u0105 du\u017c\u0105 \u017cyczliwo\u015bci\u0105. \u0179yje aktualnymi sprawami polskiej polityki. W nocy z 12 na 13 grudnia, w rocznic\u0119 wprowadzenia stanu wojennego, wybra\u0142a si\u0119 pod will\u0119 Wojciecha Jaruzelskiego demonstrowa\u0107 swoj\u0105 niezgod\u0119 na zaproszenie go przez prezydenta Komorowskiego na posiedzenie Rady Bezpiecze\u0144stwa Narodowego. M\u00f3wi wi\u0119c o sobie, \u017ce – podobnie jak jej przodkowie – tak\u017ce i ona mo\u017ce zosta\u0107 uznana za „wroga ludu”. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Agnieszka \u0179urek<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Obywatelski projekt ustawy repatriacyjnej to szansa dla Polak\u00f3w z Kazachstanu na osiedlenie w Ojczy\u017anie. Po\u0142o\u017cy\u0142aby ona m.in. kres upokarzaj\u0105cym „egzaminom z polsko\u015bci”. W PRL poruszanie tematu deportacji Polak\u00f3w do Kazachstanu by\u0142o r\u00f3wnie „politycznie niepoprawne” jak m\u00f3wienie o Katyniu. Polska pod komunistycznymi rz\u0105dami nie upomnia\u0142a si\u0119 o nich nigdy. Obecnie polskie w\u0142adze robi\u0105 wszystko, aby Polak\u00f3w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29659"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29659"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29659\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}