{"id":29653,"date":"2010-12-23T19:03:00","date_gmt":"2010-12-24T00:03:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=29653"},"modified":"2010-12-23T19:03:00","modified_gmt":"2010-12-24T00:03:00","slug":"sojusz-egzotyczny-romuald-szeremietiew","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=29653","title":{"rendered":"Sojusz egzotyczny – Romuald Szeremietiew<\/em>"},"content":{"rendered":"

Na szczycie NATO w Lizbonie (19-20 listopada 2010) przyj\u0119to now\u0105 koncepcj\u0119 strategiczn\u0105. Polskie czynniki rz\u0105dowe z zadowoleniem podkre\u015bla\u0142y, \u017ce potwierdzono obowi\u0105zywanie art. 5 Traktatu Waszyngto\u0144skiego gwarantuj\u0105cego Polsce pomoc w razie zagro\u017cenia agresj\u0105. We wrze\u015bniu 1939 r. Polska musia\u0142a samotnie odpiera\u0107 agresor\u00f3w. Pomocy ze strony sojusznik\u00f3w nie otrzyma\u0142a. Stanis\u0142aw Cat-Mackiewicz twierdzi\u0142, \u017ce Polska zawar\u0142a z Francj\u0105 i Angli\u0105 bezwarto\u015bciowe \u201esojusze egzotyczne\u201d. Wsp\u00f3\u0142czesna Polska tak\u017ce potrzebuje gwarancji bezpiecze\u0144stwa. Politycy zapewniaj\u0105 nas, \u017ce inaczej ni\u017c w 1939 r., jeste\u015bmy dzi\u015b dzi\u0119ki NATO bezpieczni. Min. ON Bogdan Klich zapewnia: \u201eCzujemy si\u0119 bezpieczni jako stabilny cz\u0142onek stabilnego Sojuszu, dysponuj\u0105cy te\u017c w\u0142asnym potencja\u0142em wojskowym”.<\/p>\r\n\r\n

Wspomniany art. 5 m\u00f3wi, \u017ce napa\u015b\u0107 na jednego z cz\u0142onk\u00f3w NATO b\u0119dzie traktowana jak napa\u015b\u0107 na wszystkich. W takiej sytuacji pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie NATO jest zobowi\u0105zane udzieli\u0107 \u201epomocy Stronie lub Stronom napadni\u0119tym, podejmuj\u0105c niezw\u0142ocznie, samodzielnie jak i w porozumieniu z innymi Stronami dzia\u0142ania, jakie uzna za konieczne, \u0142\u0105cznie z u\u017cyciem si\u0142y zbrojnej<\/em>\u201d. Z tre\u015bci artyku\u0142u wynika, \u017ce w przypadku zagro\u017cenia bezpiecze\u0144stwa Polski wsparcie ewentualnej polskiej obrony wojskiem nie jest automatyczne. Pa\u0144stwa NATO b\u0119d\u0105 bowiem podejmowa\u0107 dzia\u0142anie jakie uznaj\u0105 za konieczne.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

W lutym 1921 r. po wizycie Marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w Pary\u017cu przedstawiciele rz\u0105d\u00f3w Polski i Francji podpisali umow\u0119 polityczn\u0105 oraz powi\u0105zan\u0105 z ni\u0105 konwencj\u0119 wojskow\u0105. W umowie stwierdzano, \u017ce gdyby oba pa\u0144stwa lub jedno z nich zosta\u0142o zaatakowane w\u00f3wczas oba rz\u0105dy porozumiej\u0105 si\u0119 celem obrony ich terytori\u00f3w i ochrony interes\u00f3w. To og\u00f3lne stwierdzenie sprecyzowano w tajnej konwencji wojskowej. Wskazywano w niej jako przeciwnika Niemcy i zobowi\u0105zywano si\u0119 do natychmiastowych wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144, gdyby \u201ewyst\u0105pi\u0142o niebezpiecze\u0144stwo wojny przeciwko jednemu z zainteresowanych kraj\u00f3w<\/em>\u201d, tj. Francji lub Polski. Konwencja opisa\u0142a dok\u0142adnie wsp\u00f3\u0142prac\u0119 wojskow\u0105 obu kraj\u00f3w, a Polska zobowi\u0105za\u0142a do utrzymywania du\u017cej armii (30 dywizji piechoty, 9 brygad kawalerii), do stworzenia przemys\u0142u obronnego i opracowania plan\u00f3w wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 w przypadku wojny. W oparciu o te zapisy w maju 1939 r. dow\u00f3dztwa wojskowe Polski i Francji uzgodni\u0142y harmonogram dzia\u0142a\u0144 w razie wybuchu wojny z Niemcami. W protokole podpisanym przez szefa Sztabu Generalnego Francuskiej Obrony Narodowej gen. Gamelin i ministra spraw wojskowych gen. Kasprzyckiego, przedstawiciela Generalnego Inspektora Si\u0142 Zbrojnych Polski ustalono:<\/p>\r\n\r\n

    \r\n\t
  1. w przypadku agresji Niemiec przeciwko Polsce lub niemieckiej pr\u00f3by zaj\u0119cia Gda\u0144ska \u201earmia francuska rozpocznie automatycznie dzia\u0142ania<\/em>\u201d;<\/li>\r\n\t
  2. natychmiast podejmie akcj\u0119 bojowe lotnictwo francuskie; <\/li>\r\n\t
  3. trzeciego dnia od rozpocz\u0119cia mobilizacji wojska l\u0105dowe podejm\u0105 ograniczone dzia\u0142ania zaczepne;<\/li>\r\n\t
  4. natomiast pi\u0119tnastego dnia mobilizacji nast\u0105pi ofensywa si\u0142ami g\u0142\u00f3wnymi armii francuskiej.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n\r\n

    Polskie wojsko mia\u0142o wytrwa\u0107 w obronie do decyduj\u0105cej dla los\u00f3w wojny ofensywy sojusznika. W\u0142adze RP mia\u0142y wi\u0119c prawo uwa\u017ca\u0107, \u017ce dysponuj\u0105 warto\u015bciowym uk\u0142adem sojuszniczym, a polskie dow\u00f3dztwo przygotowa\u0142o plany wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 z sojusznikami.<\/p>\r\n\r\n

    Drugim pot\u0119\u017cnym sojusznikiem Polski w 1939 r. by\u0142o \u00f3wczesne supermocarstwo imperium brytyjskie. W dwa dni po podpisaniu paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow, 25 sierpnia 1939, Polska zawar\u0142a uk\u0142ad o wzajemnej pomocy z Angli\u0105.\u00a0 Strony uk\u0142adu zobowi\u0105zywa\u0142y si\u0119 do udzielenia sobie natychmiastowej pomocy w razie agresji innego pa\u0144stwa.\u00a0 W tajnym protokole do uk\u0142adu precyzowano, \u017ce agresorem mog\u0105 by\u0107 Niemcy. Ustalono, \u017ce wsp\u00f3lne dzia\u0142ania stron maj\u0105 zagwarantowa\u0107 bezpiecze\u0144stwo tak\u017ce Belgii, Holandii, Litwie, \u0141otwie i Estonii. Okre\u015blono te\u017c relacje z Rumuni\u0105, sojuszniczk\u0105 Polski, kt\u00f3rej\u00a0 Anglia udzieli\u0142a gwarancji bezpiecze\u0144stwa. W trakcie rozm\u00f3w sztabowych wojskowi polscy i brytyjscy dokonali wymiany informacji, w tym o brytyjskiej pomocy dla Francji i ustalili formy wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania si\u0142 powietrznych obu pa\u0144stw.<\/p>\r\n\r\n

    Por\u00f3wnuj\u0105c tre\u015b\u0107 natowskiego art. 5 z zapisami sojuszniczymi polsko-francuskimi i polsko-brytyjskimi z 1939 r. mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce te drugie cechuje wi\u0119ksza konkretno\u015b\u0107.\u00a0 Trudno w nich dostrzec jaka\u015b \u201eegzotyk\u0119\u201d. A mimo to zapowiedzianej ofensywy francuskiej nie by\u0142o.<\/p>\r\n\r\n

    W dniu 12 wrze\u015bnia 1939 odby\u0142a si\u0119 w Abbeville brytyjsko-francuska konferencja, na kt\u00f3rej zdecydowano o wstrzymaniu ofensywy na Niemcy. Historycy polscy na og\u00f3\u0142 jednoznacznie oceniaj\u0105, \u017ce sojusznicy tym samym zdradzili Polsk\u0119. Po zapoznaniu si\u0119 ze stenogramami konferencji mo\u017cna jednak wyci\u0105gn\u0105\u0107 odmienne wnioski. Gen. Gamelin zaproponowa\u0142, aby planowan\u0105 ofensyw\u0119 wstrzyma\u0107 na kilka dni. Nie by\u0142o mowo o zaniechaniu dzia\u0142a\u0144. Francuski wojskowy wskazywa\u0142, \u017ce istnieje konieczno\u015b\u0107 zgromadzenia wi\u0119kszej ilo\u015bci ci\u0119\u017ckiej artylerii. Zapewni\u0142, \u017ce si\u0142y francuskie b\u0119d\u0105 gotowe do ofensywy 21 wrze\u015bnia. Zaakceptowano propozycje gen. Gamelina. Szef Sztabu Naczelnego Wodza gen. Wac\u0142aw Stachiewicz wspomina: \u201eW dn. 16 wrze\u015bnia szef francuskiej misji, gen. Faury o\u015bwiadczy\u0142 mi, \u017ce wys\u0142a\u0142 do swych w\u0142adz raport, w kt\u00f3rym stwierdzi\u0142 \u017ce sytuacja na froncie naszym ulega poprawie i \u017ce o ile b\u0119dziemy mieli kilka dni czasu na przeprowadzenie wydanych zarz\u0105dze\u0144 to potrafimy si\u0119 utrzyma\u0107 w Ma\u0142opolscy wschodniej i skupi\u0107 tam znaczniejsze si\u0142y, co stworzy nam nowe mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania. R\u00f3wnocze\u015bnie jednak poda\u0142 mi do wiadomo\u015bci, \u017ce otrzyma\u0142 zawiadomienie, i\u017c rozpocz\u0119cie ofensywy na zachodzie ulegnie kilkudniowej zw\u0142oce (na 20 dzie\u0144 mobilizacji tj. 21 wrze\u015bnia) gdy\u017c przygotowania nie zosta\u0142y jeszcze zako\u0144czone<\/em>.\u201d (W. Stachiewicz, \u201ePisma. Tom II, Rok 1939\u201d, Instytut Literacki Pary\u017c 1979, s. 193.)<\/p>\r\n\r\n

    W dniu 17 wrze\u015bnia 1939 sytuacja uleg\u0142a radykalnej zmianie. Do Hitlera do\u0142\u0105czy\u0142 Stalin i wojska sowieckie zala\u0142y wschodnie tereny Polski uniemo\u017cliwiaj\u0105c Polakom walk\u0119 z Niemcami. Nie ustalimy, czy 21 wrze\u015bnia Polska doczeka\u0142by si\u0119 ofensywy sojusznik\u00f3w na zachodzie. Mo\u017cna jednak zastanawia\u0107 si\u0119, co nale\u017ca\u0142o zrobi\u0107, aby wypadki potoczy\u0142y si\u0119 inaczej.<\/p>\r\n\r\n

    Stalin d\u0105\u017cy\u0142 do wybuchu wojny w Europie. Mia\u0142a to jednak by\u0107 wojna mi\u0119dzy \u201eimperialistami\u201d. Zwi\u0105zek Sowiecki zamierza\u0142 wkroczy\u0107 do dzia\u0142a\u0144 dopiero po wykrwawieniu si\u0119 walcz\u0105cych stron, aby skomunizowa\u0107 jak najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spustoszonego wojn\u0105 kontynentu. Stalin by\u0142 bardzo nieufny podejrzewaj\u0105c Zach\u00f3d, \u017ce chce wci\u0105gn\u0105\u0107 go do wojny i zniszczy\u0107 ZSRR. Ale chcia\u0142 te\u017c likwidacji Polski i liczy\u0142 na zdobycze terytorialne dzi\u0119ki sojuszowi z Hitlerem. Obawia\u0142 si\u0119 jednak, \u017ce w razie szybkiej przegranej Hitlera spadnie na Sowiety odwetowe uderzenie z zachodu. Obserwowa\u0142 uwa\u017cnie bieg wypadk\u00f3w. Charakterystyczne, \u017ce nie zdecydowa\u0142 si\u0119 na uruchomienie dzia\u0142a\u0144 przeciwko Polsce w pierwszym ustalonym terminie, w nocy z 12 na 13 wrze\u015bnia 1939.\u00a0 Nie by\u0142 pewien, czy Hitler wygrywa.<\/p>\r\n\r\n

    <\/span><\/p>\r\n\r\n

    Gdyby wi\u0119c polskie dow\u00f3dztwo przyj\u0119\u0142o wariant obrony stacjonarny (tzw. obozy warowne), a nie manewrowy (oddawa\u0107 teren zyskuj\u0105c czas), to by\u0107 mo\u017ce efekt by\u0142by lepszy. Taki wariant obrony wymaga\u0142 jednak innej struktury\u00a0armii. Powinien by\u0142 w niej dominowa\u0107 komponent terytorialny (Obrona Narodowa), a nie uderzeniowe wojska operacyjne. W starciu z niemieckimi wojskami pancernymi i motorowymi mo\u017cna by\u0142o broni\u0107 si\u0119 skutecznie w rejonach zurbanizowanych i trudno dost\u0119pnych (lasy, wzniesienia, rzeki). Dobrze przygotowana obrona miast sprawi\u0142aby, \u017ce Niemcy nie mogliby ich zaj\u0105\u0107 przez wiele dni (Warszawa broni\u0142a si\u0119 od 8 do 28 wrze\u015bnia). T\u0119 obron\u0119 mog\u0142yby wesprze\u0107 zorganizowane wcze\u015bniej i podj\u0119te na szerok\u0105 skal\u0119 dzia\u0142ania nieregularne (partyzanckie) na terenach zaj\u0119tych przez Niemc\u00f3w. Si\u0142y niemieckie ugrz\u0119z\u0142yby w walkach i nie mia\u0142yby spektakularnych sukces\u00f3w w zajmowaniu polskiego terytorium. A Stalin czeka\u0142by na oznaki wyra\u017anego niemieckiego zwyci\u0119stwa. To dawa\u0142oby Polsce szanse dotrwania do 21 wrze\u015bnia.<\/p>\r\n\r\n

    W latach dwudziestych Pary\u017c uwa\u017ca\u0142, \u017ce utrzyma Niemcy w ryzach wojskami operacyjnymi. Dlatego oczekiwano od sojuszniczej Polski, \u017ce b\u0119dzie mia\u0142a przydatne Francji wojska operacyjne. W\u0142adze polskie zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z wagi sojuszu z Francj\u0105 w razie konfliktu z Niemcami da\u0142y sobie narzuci\u0107 potrzebny Francuzom model armii. P\u00f3\u017aniej Francja zmieni\u0142a polityk\u0119 wobec Niemiec, a Polska pozosta\u0142a z armi\u0105 z dominuj\u0105cym komponentem operacyjnym. W efekcie dysponuj\u0105c takimi wojskami polskie dow\u00f3dztwo przygotowa\u0142o plan dzia\u0142a\u0144 manewrowych. Tymczasem manewr wykonywany nogami piechur\u00f3w i koni musia\u0142 zawie\u015b\u0107 w starciu z przeciwnikiem dysponuj\u0105cym silnym lotnictwem i czo\u0142gami.<\/p>\r\n\r\n

    To do\u015bwiadczenie trzeba odnie\u015b\u0107 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Ponownie w Polsce stworzono si\u0142y zbrojne pod oczekiwania sojusznik\u00f3w. Znowu uwa\u017ca si\u0119, \u017ce sojusznicy zagwarantuj\u0105 Polsce bezpiecze\u0144stwo. Ponownie zak\u0142ada si\u0119, \u017ce w obronie Polski wezm\u0105 udzia\u0142 wojska sojusznicze. Zanim jednak one dotr\u0105 do Polski znowu trzeba b\u0119dzie samotnie wytrwa\u0107 w obronie. Na szcz\u0119\u015bcie nie grozi dzi\u015b Polsce \u201en\u00f3\u017c w plecy\u201d – s\u0105siad na zachodzie jest cz\u0142onkiem NATO.\u00a0 Bior\u0105c jednak pod uwag\u0119 mizerny polski \u201epotencja\u0142 w\u0142asny\u201d mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce pierwsz\u0105 lini\u0105 obrony NATO od strony wschodniej mo\u017ce by\u0107 rzeka Odra.<\/p>\r\n\r\n

    Czy bezbronno\u015b\u0107 Polski mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce natowskie gwarancje bezpiecze\u0144stwa b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie egzotyczne jak sojusze z 1939 ?<\/p>\r\n\r\n

    Romuald Szeremietiew<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Na szczycie NATO w Lizbonie (19-20 listopada 2010) przyj\u0119to now\u0105 koncepcj\u0119 strategiczn\u0105. Polskie czynniki rz\u0105dowe z zadowoleniem podkre\u015bla\u0142y, \u017ce potwierdzono obowi\u0105zywanie art. 5 Traktatu Waszyngto\u0144skiego gwarantuj\u0105cego Polsce pomoc w razie zagro\u017cenia agresj\u0105. We wrze\u015bniu 1939 r. Polska musia\u0142a samotnie odpiera\u0107 agresor\u00f3w. Pomocy ze strony sojusznik\u00f3w nie otrzyma\u0142a. Stanis\u0142aw Cat-Mackiewicz twierdzi\u0142, \u017ce Polska zawar\u0142a z Francj\u0105 […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[84,98,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29653"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29653"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29653\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}