{"id":29576,"date":"2010-12-21T21:50:30","date_gmt":"2010-12-22T02:50:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=29576"},"modified":"2010-12-22T16:00:52","modified_gmt":"2010-12-22T21:00:52","slug":"wigilie-prlu-dziadek-mroz-kontra-sw-mikolaj-tadeusz-m-pluzanski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=29576","title":{"rendered":"Wigilie PRLu. Dziadek Mr\u00f3z kontra \u015bw. Miko\u0142aj – Tadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Po 20 latach niepodleg\u0142o\u015bci coraz \u017cywsza jest t\u0119sknota za PRL-em. Polacy zdaj\u0105 si\u0119 nie pami\u0119ta\u0107 pustych p\u00f3\u0142ek, nawet tych \u015bwi\u0105tecznych, kiedy kupienie karpia czy \u015bledzia graniczy\u0142o z cudem. Po produkty, bez kt\u00f3rych dzi\u015b nie wyobra\u017camy sobie wigilijnego sto\u0142u, trzeba by\u0142o sta\u0107 w kilometrowych kolejkach. Komunistom nie uda\u0142o si\u0119 co prawda wykre\u015bli\u0107 Bo\u017cego Narodzenia z kalendarza polskich \u015bwi\u0105t, ale skutecznie je obrzydzali, staraj\u0105c si\u0119 wylansowa\u0107 zamiast nich Sylwestra (nie m\u00f3wi\u0105c oczywi\u015bcie, \u017ce to \u015bwi\u0119ty).<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Duchowe doznania mia\u0142y zosta\u0107 zast\u0105pione przez hucznie wyprawiane sylwestrowe bale. Aby da\u0107 \u201edobry\u201d przyk\u0142ad, komuni\u015bci sami ch\u0119tnie si\u0119 na nich pokazywali. Ta nowa, \u015bwiecka tradycja niestety przetrwa\u0142a do dzi\u015b (dla wielu rodak\u00f3w sylwestrowy ubaw jest wa\u017cniejszy ni\u017c \u201ejakie\u015b tam\u201d \u015bwi\u0119ta z rodzin\u0105). Nie uchowa\u0142 si\u0119 jedynie importowany ze Wschodu Dziadek Mr\u00f3z, kt\u00f3ry mia\u0142 wyrugowa\u0107 \u015awi\u0119tego Miko\u0142aja. W p\u00f3\u017aniejszych latach, kiedy \u201eludowa\u201d w\u0142adza okrzep\u0142a, w kwestii \u015bwi\u0105t troch\u0119 z\u0142agodnia\u0142a. Na dow\u00f3d swojej dobroduszno\u015bci na kilka dni przed Wigili\u0105 \u201erzuca\u0142a\u201d do sklep\u00f3w reglamentowane na og\u00f3\u0142 towary. Ludzie z\u017cymali si\u0119 (bo jak to mo\u017cliwe, \u017ce \u201enormalnie\u201d niczego nie ma, a teraz nagle jest), ale, ma si\u0119 rozumie\u0107, kupowali te niby-ekskluzywne \u201eartyku\u0142y spo\u017cywcze\u201d. Przeci\u0119tnego konsumenta (nie m\u00f3wimy tu o utuczonych w sklepach za \u201e\u017c\u00f3\u0142tymi firankami\u201d towarzyszach) cieszy\u0142o \u201ezdobycie\u201d nie tylko rodzynk\u00f3w, bakalii, a w p\u00f3\u017aniejszym okresie cytrus\u00f3w, ale nawet w\u0119dlin i cukru.<\/p>\r\n\r\n

1945<\/strong><\/p>\r\n\r\n

6-13 grudnia na I Zje\u017adzie Polskiej Partii Robotniczej w Warszawie stwierdzono, \u017ce budowa \u201enowego ustroju spo\u0142eczno-gospodarczego\u201d mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 \u201ejedynie w sojuszu z demokratycznymi i patriotycznymi si\u0142ami narodu\u201d, przy \u201ewzmocnieniu jednolitego frontu klasy robotniczej\u201d. Sekretarzem partii zosta\u0142 W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka, a niejawnym cz\u0142onkiem Biura Politycznego przewodnicz\u0105cy Krajowej Rady Narodowej Boles\u0142aw Bierut, oficjalnie wyst\u0119puj\u0105cy jako bezpartyjny. Jak wynika z doniesie\u0144 \u00f3wczesnej prasy,\u00a0pierwsze po wojnie \u015bwi\u0119ta spo\u0142ecze\u0144stwo sp\u0119dza\u0142o w atmosferze rado\u015bci z pokonania hitlerowskiego okupanta. Cieszyli si\u0119 na pewno nie wszyscy, jednak prawd\u0105 jest, \u017ce masowy terror stalinowski przyszed\u0142 p\u00f3\u017aniej. Tak czy inaczej 1945 rok by\u0142 pierwszym i ostatnim, kiedy komuni\u015bci obchodzili Wigili\u0119 w spos\u00f3b oficjalny. Na uroczysto\u015bci zaproszono przedstawicieli polskiego i sowieckiego wojska, cz\u0142onk\u00f3w PPR. W\u015br\u00f3d go\u015bci znale\u017ali si\u0119 nawet ksi\u0119\u017ca, ale zostali wymienieni dopiero na \u00f3smym miejscu. Zamiast kol\u0119d \u015bpiewano \u201eJak to na wojence \u0142adnie\u201d i \u201ePrzybyli u\u0142ani\u201d. \u0179yczenia w imieniu wojska sk\u0142ada\u0142 dzieciom p\u0142k Piotr Jaroszewicz. \u201e\u0179ycie Warszawy\u201d pisa\u0142o: \u201eW ten uroczysty\u00a0dzie\u0144 narodzin Chrystusa – wcielenia odwiecznych marze\u0144 ludzko\u015bci o pokoju i dobroci – musimy bardziej ni\u017c kiedykolwiek pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce na pok\u00f3j trzeba zas\u0142u\u017cy\u0107\u201d. Potem jest ju\u017c mowa wy\u0142\u0105cznie o tym, \u017ce \u201ejedynym mocnym gmachem pokoju jest Polska Demokratyczna, Polska wyros\u0142a z Manifestu Lipcowego, oparta o niez\u0142omny sojusz ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim\u201d.<\/p>\r\n\r\n

1947<\/strong><\/p>\r\n\r\n

W grudniu odby\u0142 si\u0119 pokazowy proces dw\u00f3ch ugrupowa\u0144 niepodleg\u0142o\u015bciowych: III Zarz\u0105du WiN (Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107) i Komitetu Porozumiewawczego Organizacji Polski Podziemnej (KPOPP). Podobnych proces\u00f3w przeciw polskim patriotom w roku 1947 by\u0142o wiele. Komuni\u015bci sfa\u0142szowali referendum 3 razy TAK. Grudniowa prasa informowa\u0142a: \u201eCeny choinek uregulowane. Na podstawie dok\u0142adnej kalkulacji kosztu: wyr\u0119bu, za\u0142adowania, transportu, mar\u017cy handlowej, magazynowania, itd. cena detaliczna najlepszych choinek b\u0119dzie wynosi\u0142a w Warszawie i \u0141odzi 245 z\u0142 za sztuk\u0119\u201d. Mimo \u201euregulowania\u201d cen pojawili si\u0119 spekulanci: \u201eWczoraj na Pradze za najgorsze drzewko \u017c\u0105dano 300 z\u0142, za \u0142adniejsze krzaczki po 800, co grubo koliduje z maksymaln\u0105 cen\u0105 245 z\u0142\u201d. \u201e\u0179ycie Warszawy\u201d w czo\u0142\u00f3wkowym artykule na \u015bwi\u0119ta pt. \u201ePok\u00f3j zwyci\u0119\u017cy\u201d napisa\u0142o: \u201eO\u017cywiona pot\u0119\u017cn\u0105 ide\u0105 sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, silna niez\u0142omn\u0105 wiar\u0105 w triumf tej idei Polska Ludowa d\u017awiga si\u0119 szybko ze swoich zgliszcz i – bez pomocy\u00a0[a gdzie ZSRS? – T.M.P.] idzie ku coraz ja\u015bniejszej przysz\u0142o\u015bci. Chcia\u0142oby si\u0119 niczym nie zm\u0105ci\u0107 uroczystej ciszy \u015bwi\u0105tecznej. Chcia\u0142oby si\u0119 m\u00f3wi\u0107 jedynie s\u0142owa dobre, koj\u0105ce (\u2026). Sk\u0105d niepok\u00f3j? Powoduj\u0105 go i szerz\u0105 ci, kt\u00f3rych sol\u0105 w oku jest post\u0119p spo\u0142eczny, realizowany przez coraz liczniejsze narody. Szerz\u0105 ten niepok\u00f3j ci, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 pogodzi\u0107 si\u0119 z my\u015bl\u0105, \u017ce ludzie pracy – w innych krajach i w ich w\u0142asnym kraju – zdecydowani s\u0105 budowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo wolne od wyzysku kapitalistycznego\u201d.<\/p>\r\n\r\n

1953<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Umar\u0142 J\u00f3zef Stalin. Jednak grudniowe enuncjacje prasowe by\u0142y raczej optymistyczne. Gazety informowa\u0142y np., \u017ce w Stalinogrodzie (przypominamy, \u017ce to Katowice) pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze partie zaj\u0119cy z tegorocznego odstrza\u0142u. W rzeczywisto\u015bci nadal (jak to w socjalizmie) brakowa\u0142o wszystkiego – karpi, \u015bledzi, a kupienie kury czy indyka graniczy\u0142o z cudem. Mimo to prasa podawa\u0142a: \u201eHandel uspo\u0142eczniony dokona\u0142 powa\u017cnego wysi\u0142ku, je\u015bli chodzi o poziom obs\u0142ugi, dekoracje wystaw i estetyk\u0119 wn\u0119trz sklepowych (\u2026). Handel uspo\u0142eczniony uzyska\u0142 przewag\u0119 na rynku\u201d. Je\u017celi w og\u00f3le przyznawano si\u0119 do brak\u00f3w w zaopatrzeniu, natychmiast radzono, jak te \u201edrobne niedogodno\u015bci\u201d rozwi\u0105za\u0107: \u201eBez choinek pozosta\u0142o wiele instytucji. W zwi\u0105zku z tym powsta\u0142 projekt, aby instytucje wypo\u017cycza\u0142y od siebie nawzajem choinki, bo przecie\u017c nie wszystkie organizuj\u0105 u siebie gwiazdkowe imprezy w tym samym terminie\u201d. Obok opis\u00f3w \u015bwi\u0105tecznych zakup\u00f3w w prasie jak zwykle mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 takie oto stwierdzenia: \u201eWi\u0119cej zaoszcz\u0119dzonego w\u0119gla na cze\u015b\u0107 Zjazdu Partii\u201d. Kazimierz Brandys na pierwszej stronie \u015bwi\u0105tecznego wydania \u201e\u0179ycia Warszawy\u201d pisa\u0142: \u201ePartia, zwracaj\u0105c si\u0119 do spo\u0142ecze\u0144stwa, zwraca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do artysty. \u0179adna z kierowniczych narad partyjnych, jakie odby\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu ostatnich lat, cz\u0142owieka sztuki w Polsce nie pozostawi\u0142a oboj\u0119tnym. Walka o czysto\u015b\u0107 ideologiczn\u0105, walka o Plan, walka o kadry, walka o rozw\u00f3j rolnictwa – wielkie i trudne momenty decyzji, podejmowanych przez Parti\u0119, znajdowa\u0142y wyraz w \u015bwiadomo\u015bci i wyobra\u017ani artysty\u201d. W \u201esektorze zaopatrzenia\u201d nast\u0105pi\u0142a pewna zmiana: do Polski (oczywi\u015bcie przed \u015bwi\u0119tami, aby mieszka\u0144cy miast i wsi nie zbuntowali si\u0119) zacz\u0119\u0142y nap\u0142ywa\u0107 pierwsze towary z zagranicy. Najpierw z zaprzyja\u017anionej Bu\u0142garii – g\u0142\u00f3wnie pomara\u0144cze, orzechy; a potem z bloku wrogich pa\u0144stw zachodnich – cytryny, mandarynki, wina, a nawet figi i rodzynki. 1970 Na gwiazdk\u0119 w\u0142adza zafundowa\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwu nowe ceny. Argumentowa\u0142a:\u00a0\u201eBez nich nie b\u0119dzie mo\u017cliwe zwi\u0119kszenie dostaw masy mi\u0119snej\u201d.<\/p>\r\n\r\n

14 grudnia, wobec og\u0142oszonych podwy\u017cek, w Tr\u00f3jmie\u015bcie rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 strajki i manifestacje. 15 grudnia robotnicy ze Stoczni Gda\u0144skiej zaatakowali budynki Komendy Wojew\u00f3dzkiej MO i Komitetu Wojew\u00f3dzkiego, kt\u00f3ry ostatecznie zosta\u0142 spalony. Tego samego dnia Biuro Polityczne KC PZPR zdecydowa\u0142o o u\u017cyciu broni przeciw demonstrantom. Byli ranni i zabici. W dniu pasterki milicyjne patrole z psami odci\u0119\u0142y drogi do ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Pr\u00f3cz podwy\u017cki cen spo\u0142ecze\u0144stwo dosta\u0142o pod choink\u0119 jeszcze jeden prezent.<\/p>\r\n\r\n

20 grudnia na VII Plenum KC PZPR nast\u0105pi\u0142y zmiany w kierownictwie partii – pierwszym sekretarzem KC na miejsce W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki zosta\u0142 Edward Gierek. Do nowego Biura Politycznego wszed\u0142 m.in. Wojciech Jaruzelski. Kilka dni wcze\u015bniej Gomu\u0142ka mia\u0142 si\u0119 zwierzy\u0107: \u201ePrzyjdzie czas, gdy zapotrzebowanie ludzi na mi\u0119so i wszystkie wysokobia\u0142kowe artyku\u0142y nasze pa\u0144stwo socjalistyczne b\u0119dzie mog\u0142o zaspokaja\u0107 w takim stopniu, jak dzi\u015b zaspokaja w chleb i inne artyku\u0142y spo\u017cywcze\u201d. Za \u017cycia towarzysza \u201eWies\u0142awa\u201d (zmar\u0142 w 1982 roku) te pobo\u017cne (a w\u0142a\u015bciwie \u015bwieckie) \u017cyczenia nigdy si\u0119 nie spe\u0142ni\u0142y.<\/p>\r\n\r\n

1980<\/strong><\/p>\r\n\r\n

W\u0142adza, ze wzgl\u0119du na efekt propagandowy, lubi\u0142a dokonywa\u0107 zmian tu\u017c przed Nowym Rokiem. Na pocz\u0105tku grudnia Edward Gierek zosta\u0142 usuni\u0119ty z KC PZPR (odwo\u0142any z funkcji pierwszego sekretarza we wrze\u015bniu). Pod koniec roku zwi\u0105zek zawodowy \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 oficjalnie (ostatecznie zarejestrowany 10 listopada).<\/p>\r\n\r\n

10 grudnia Krajowa Komisja Porozumiewawcza NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d powo\u0142a\u0142a Komitet Obrony Wi\u0119\u017ani\u00f3w za Przekonania. A co by\u0142o przed samymi \u015bwi\u0119tami? \u201eW\u0142adze miasta podj\u0119\u0142y decyzj\u0119 o wprowadzeniu jednorazowego bonu na zakup wy\u017cszych gatunk\u00f3w mi\u0119sa, w\u0119dlin oraz mas\u0142a. Na jednorazowy bon przys\u0142uguje 80 dkg w\u0119dzonek, 50 dkg mi\u0119sa, 25 dkg mas\u0142a. System wprowadzania bon\u00f3w b\u0119dzie analogiczny jak bilet\u00f3w towarowych na cukier. Wszystkie kartki maj\u0105 pokrycie w towarze\u201d. \u201eObywatel\u201d (czyli Polak) mia\u0142 przy tym \u201eprawo wyboru\u201d. Za p\u00f3\u0142 litra alkoholu mo\u017cna by\u0142o dosta\u0107 jedn\u0105 paczk\u0119 kawy (10 dkg) lub 0,5 kg wyrob\u00f3w czekoladowych; 12 paczek papieros\u00f3w mo\u017cna by\u0142o zamieni\u0107 na 0,4 kg cukierk\u00f3w. \u201e\u0179ycie Warszawy\u201d odnotowa\u0142o: \u201eSzefowie sto\u0142ecznego handlu nawo\u0142uj\u0105 do spokojnych zakup\u00f3w. Przygotowywali si\u0119 do nich od dawna i wiele towar\u00f3w uda\u0142o si\u0119 im zmagazynowa\u0107, i to w ilo\u015bciach przekraczaj\u0105cych nawet nasze apetyty\u201d. Tak naprawd\u0119 towar\u00f3w w sklepach ca\u0142y czas nie by\u0142o i \u201eobywatele\u201d (czyli Polacy) mieli du\u017ce k\u0142opoty z wykupywaniem kartkowych przydzia\u0142\u00f3w. Zn\u00f3w zabrak\u0142o karpi i \u015bledzi. Eksperci radzili np., \u201ejak od\u015bwie\u017cy\u0107 czerstwy chleb, a nawet zeschni\u0119te kromki i inne ma\u0142e kawa\u0142ki\u201d.<\/p>\r\n\r\n

1989<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Przed \u015bwi\u0119tami na placu Zamkowym w Warszawie pojawi\u0142a si\u0119 choinka – dar zaprzyja\u017anionej Szwecji. Zgromadzeni doko\u0142a mieszka\u0144cy stolicy rzucili si\u0119 na darmowe pomara\u0144cze, cho\u0107 sklepy by\u0142y ju\u017c ca\u0142kiem nie\u017ale zaopatrzone. 29 grudnia, ju\u017c po \u015bwi\u0119tach, Sejm dokona\u0142 zmian w konstytucji, kt\u00f3re formalno-prawnie zako\u0144czy\u0142y istnienie PRL-u (cho\u0107 do dzi\u015b wiele z niego zosta\u0142o, a socjalizm i gospodarka planowa nadal maj\u0105 si\u0119 dobrze). Art. 1 skorygowanej ustawy zasadniczej m\u00f3wi\u0142: \u201eRzeczpospolita jest\u00a0demokratycznym pa\u0144stwem prawnym\u201d (z tym pa\u0144stwem prawa te\u017c nam jako\u015b nie wysz\u0142o). Tamten Nowy Rok witali\u015bmy ju\u017c jednak troch\u0119 bardziej wolni (bo np. jeszcze przez kilka lat z wojskami sowieckimi), bez kierowniczej roli PZPR (cho\u0107 w sferze gospodarczo-politycznej istnieje nadal) i sojuszy (dodajmy, \u017ce tylko tych oficjalnych) z ZSRS i innymi \u201edemoludami\u201d. W \u015bwi\u0105tecznej symbolice Dziadek Mr\u00f3z ust\u0105pi\u0142 miejsca \u015awi\u0119temu Miko\u0142ajowi.<\/p>\r\n\r\n

To du\u017co, ale jak\u017ce ma\u0142o.<\/p>\r\n\r\n

Tadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Po 20 latach niepodleg\u0142o\u015bci coraz \u017cywsza jest t\u0119sknota za PRL-em. Polacy zdaj\u0105 si\u0119 nie pami\u0119ta\u0107 pustych p\u00f3\u0142ek, nawet tych \u015bwi\u0105tecznych, kiedy kupienie karpia czy \u015bledzia graniczy\u0142o z cudem. Po produkty, bez kt\u00f3rych dzi\u015b nie wyobra\u017camy sobie wigilijnego sto\u0142u, trzeba by\u0142o sta\u0107 w kilometrowych kolejkach. Komunistom nie uda\u0142o si\u0119 co prawda wykre\u015bli\u0107 Bo\u017cego Narodzenia z kalendarza […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[15,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29576"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29576"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29576\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}