{"id":29502,"date":"2010-12-20T12:24:33","date_gmt":"2010-12-20T17:24:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=29502"},"modified":"2010-12-19T16:38:26","modified_gmt":"2010-12-19T21:38:26","slug":"my-som-stond-jacek-dziedzina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=29502","title":{"rendered":"My som stond – Jacek Dziedzina<\/em>"},"content":{"rendered":"

Jestem \u015al\u0105zakiem, nie Polakiem. Nic Polsce nie przyrzeka\u0142em. To s\u0142owa Jerzego Gorzelika, lidera Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska. Czy s\u0105 zapowiedzi\u0105 deklaracji niepodleg\u0142o\u015bci?Do niedawna na obrze\u017cach polityki, od ubieg\u0142ego tygodnia regionalny koalicjant PO i PSL. Po raz pierwszy w swojej 20-letniej historii Ruch Autonomii \u015al\u0105ska wprowadzi\u0142 3 radnych do sejmiku wojew\u00f3dztwa. Koalicja z oskar\u017canym o tendencje separatystyczne ruchem wywo\u0142a\u0142a zmieszanie nawet w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych polityk\u00f3w Platformy. Jerzy Buzek, przewodnicz\u0105cy Parlamentu Europejskiego, zawsze podkre\u015blaj\u0105cy wi\u0119zi \u0142\u0105cz\u0105ce go ze \u015al\u0105skiem, nie kry\u0142 swojego sprzeciwu wobec tego projektu. Ostro zareagowa\u0142 bezpartyjny Ludwik Dorn, kt\u00f3ry w specjalnym li\u015bcie do premiera Tuska napisa\u0142, \u017ce RA\u015a \u201ejest formacj\u0105 otwarcie kwestionuj\u0105c\u0105 konstytucyjn\u0105 zasad\u0119 unitarnego charakteru Rzeczypospolitej\u201d, a Jerzy Gorzelik jawnie deklaruje \u201elekcewa\u017cenie i pogard\u0119\u201d dla narodu polskiego. <\/strong>
\r\n
\r\nJakie s\u0105 prawdziwe cele budz\u0105cego tyle emocji Ruchu? Czy autonomia i separacja oznaczaj\u0105 to samo? Czy rzeczywi\u015bcie istnieje nar\u00f3d \u015bl\u0105ski? I o czym my\u015bla\u0142 dr Jerzy Gorzelik, gdy wypowiada\u0142 s\u0142owa przysi\u0119gi na radnego sejmiku wojew\u00f3dztwa: \u201eUroczy\u015bcie \u015blubuj\u0119 rzetelnie i sumiennie wykonywa\u0107 obowi\u0105zki wobec Narodu Polskiego, strzec suwerenno\u015bci i interes\u00f3w Pa\u0144stwa Polskiego, czyni\u0107 wszystko dla pomy\u015blno\u015bci Ojczyzny, wsp\u00f3lnoty samorz\u0105dowej wojew\u00f3dztwa i dobra obywateli, przestrzega\u0107 Konstytucji i innych praw Rzeczypospolitej Polskiej\u201d?
\r\n
\r\nPod lup\u0105 UOP<\/strong>
\r\nOrganizacja powsta\u0142a w 1990 roku. Cel: odtworzenie przedwojennej autonomii G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, z w\u0142asnym parlamentem, rz\u0105dem i skarbem. Zajmuje si\u0119 promocj\u0105 \u015bl\u0105skiej kultury, organizuje Marsze Autonomii, przypomina o skomplikowanej historii regionu. Na tym ostatnim polu dopuszcza si\u0119 jednak wywo\u0142uj\u0105cych oburzenie interpretacji, jak na przyk\u0142ad twierdzenie, \u017ce germanizacja \u015al\u0105ska by\u0142a tylko obron\u0105 przed polskim nacjonalizmem, kt\u00f3ry tak\u017ce przyczyni\u0142 si\u0119 do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. W wydawanej przez Ruch \u201eJask\u00f3\u0142ce \u015al\u0105skiej\u201d ukazuj\u0105 si\u0119 teksty nawo\u0142uj\u0105ce wprost do og\u0142oszenia niepodleg\u0142o\u015bci \u015al\u0105ska. W 2000 roku Urz\u0105d Ochrony Pa\u0144stwa w specjalnym raporcie stwierdza, \u017ce RA\u015a mo\u017ce stanowi\u0107 potencjalne zagro\u017cenie dla interes\u00f3w Polski.
\r\n
\r\nCz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142aczy zak\u0142ada w 1996 roku Zwi\u0105zek Ludno\u015bci Narodowo\u015bci \u015al\u0105skiej. Na jej czele stoi pocz\u0105tkowo Jerzy Gorzelik, p\u00f3\u017aniej Andrzej Roczniok. Ten drugi, w czasie ataku Rosji na Gruzj\u0119, zas\u0142ynie listem do premiera Tuska, by rz\u0105d uzna\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Osetii P\u0142d. i Abchazji (od tego zdystansuje si\u0119 Gorzelik) oraz pro\u015bb\u0105 do UNESCO, by nie przychyla\u0142 si\u0119 do \u017c\u0105dania Polski, domagaj\u0105cej si\u0119 u\u017cywania nazwy \u201eniemiecki nazistowski ob\u00f3z koncentracyjny i zag\u0142ady\u201d. Sam u\u017cywa okre\u015blenia \u201epolskie obozy koncentracyjne\u201d, ze wzgl\u0119du na zamordowanych w nich \u015al\u0105zak\u00f3w po II wojnie \u015bwiatowej. Oba \u015brodowiska protestuj\u0105, gdy PZPN zabrania kibicom u\u017cywania na stadionu transparent\u00f3w z niemieckim napisem Oberschlesien (G\u00f3rny \u015al\u0105sk).<\/p>\r\n\r\n

Odcienie lojalno\u015bci<\/strong>
\r\nPrzed polskimi s\u0105dami, a nast\u0119pnie przed Europejskim Trybuna\u0142em Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu Zwi\u0105zek przegrywa walk\u0119 o rejestracj\u0119: przede wszystkim z powodu samookre\u015blenia si\u0119 jako \u201estowarzyszenie \u015bl\u0105skiej mniejszo\u015bci narodowej\u201d. Polskie s\u0105dy uznaj\u0105, \u017ce narusza to r\u00f3wno\u015b\u0107 wobec prawa, bo uznanie Zwi\u0105zku za reprezentacj\u0119 mniejszo\u015bci narodowej zwolni\u0142oby go z wymogu 5-proc. progu wyborczego. A – zdaniem s\u0105du – nar\u00f3d \u015bl\u0105ski nie istnieje (tzn. jego status nie jest prawnie uregulowany). Strasburg przyzna\u0142 racj\u0119 polskim s\u0105dom, cho\u0107 nie zaj\u0105\u0142 si\u0119 rozstrzyganiem pytania o istnienie narodu \u015bl\u0105skiego.
\r\n
\r\nCz\u0142onkowie ZLN\u015a uwa\u017caj\u0105, \u017ce s\u0105dy dopu\u015bci\u0142y si\u0119 dyskryminacji. To z tego powodu Jerzy Gorzelik wypowiedzia\u0142 s\u0142ynne ju\u017c s\u0142owa: \u201ePa\u0144stwo zwane Rzeczpospolita Polska, kt\u00f3rego jestem obywatelem, odm\u00f3wi\u0142o mi i moim kolegom prawa do samookre\u015blenia i dlatego nie czuj\u0119 si\u0119 zobowi\u0105zany
\r\ndo lojalno\u015bci wobec tego pa\u0144stwa\u201d. Czy dzi\u015b podtrzymuje t\u0119 deklaracj\u0119? – P\u0142ac\u0119 podatki, nie szpieguj\u0119 dla obcego mocarstwa, wi\u0119c czuj\u0119 si\u0119 lojalnym obywatelem. Ale ka\u017cdy ma prawo do obywatelskiego niepos\u0142usze\u0144stwa, gdy pa\u0144stwo ingeruje w jego to\u017csamo\u015b\u0107 – o\u015bwiadcza. Rozmawiamy kr\u00f3tko po podpisaniu przez RA\u015a umowy koalicyjnej z PO i PSL. – Mo\u017cna by\u0107 lojalnym, nie czuj\u0105c si\u0119 do tego zobowi\u0105zanym – dodaje. Dwa dni p\u00f3\u017aniej w Katowicach z\u0142o\u017cy jednak przysi\u0119g\u0119 lojalno\u015bci wobec Rzeczypospolitej. Gorzelik podtrzymuje r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 deklaracj\u0119 narodow\u0105: – W nadchodz\u0105cym spisie powszechnym ponownie zadeklaruj\u0119 narodowo\u015b\u0107 \u015bl\u0105sk\u0105.
\r\n
\r\nMy, nar\u00f3d?<\/strong>
\r\nNie jest sam. W 2002 roku w czasie spisu powszechnego narodowo\u015b\u0107 \u015bl\u0105sk\u0105 zadeklarowa\u0142o 173 tys. mieszka\u0144c\u00f3w wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego. Gorzelik swoj\u0105 pretensj\u0119 do pa\u0144stwa uzasadnia tym, \u017ce nie uzna\u0142o tych deklaracji. – Po co zadaje si\u0119 pytanie o narodowo\u015b\u0107? \u0179eby us\u0142ysze\u0107 odpowied\u017a zgodn\u0105 z oczekiwaniami biurokrat\u00f3w? W oficjalnych publikacjach dotycz\u0105cych spisu w og\u00f3le nie podawano opcji \u015bl\u0105skiej – m\u00f3wi Gorzelik, na co dzie\u0144 wyk\u0142adowca historii sztuki na Uniwersytecie \u015al\u0105skim. Jego dziadek ze strony matki, Zdzis\u0142aw Hierowski, znany pisarz, pochodzi\u0142\u2026 z Przemy\u015bla. P\u00f3\u017aniej przyjecha\u0142 na \u015al\u0105sk, gdzie tworzy\u0142 m.in. \u015brodowisko literackie. Co wi\u0119cej, zas\u0142yn\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako polski nacjonalista i lider Obozu Narodowo-Radykalnego, kt\u00f3ry zwalcza\u0142 m.in. tendencje autonomiczne.<\/p>\r\n\r\n

Natomiast dziadek ze strony ojca by\u0142 ju\u017c \u015al\u0105zakiem. Z tego powodu przeciwnicy Gorzelika m\u00f3wi\u0105, \u017ce \u017caden z niego hanys (rdzenny mieszkaniec \u015al\u0105ska), tylko krojcok (mieszaniec). Sam zainteresowany, broni\u0105c si\u0119, przedstawia jednocze\u015bnie prawid\u0142ow\u0105, jego zdaniem, definicj\u0119 narodowo\u015bci. – C\u00f3\u017c to jest krojcok: czy to jest jaki\u015b stan \u015bwiadomo\u015bci? To tylko okre\u015bla jego pochodzenie. A narodowo\u015b\u0107 wynika z przekona\u0144 jednostki. Urz\u0119dnik nie mo\u017ce tego kwestionowa\u0107, np. badaj\u0105c krew, znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka itd. To w XX wieku by\u0142o tak, \u017ce Niemcy \u017cydowskiego pochodzenia nagle dowiedzieli si\u0119, \u017ce nie s\u0105 Niemcami – przekonuje Gorzelik.
\r\n
\r\nSojusz separatyst\u00f3w<\/strong>
\r\nPiotr Spyra, b. cz\u0142onek zarz\u0105du wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego, teraz ponownie wybrany na radnego sejmiku, jest g\u0142\u00f3wnym na \u015al\u0105sku przeciwnikiem idei Gorzelika. Ruch Obywatelski \u201ePolski \u015al\u0105sk\u201d, kt\u00f3remu przewodniczy, to jego odpowied\u017a na RA\u015a. Celem jest podkre\u015blanie polsko\u015bci \u015al\u0105ska. Nie do ko\u0144ca wierzy te\u017c w intencje swoich oponent\u00f3w. – Jurek Gorzelik nie kry\u0142 w pierwszych wywiadach, \u017ce jego pierwotnym celem politycznym jest wej\u015bcie do Sejmu przy wykorzystaniu braku progu dla mniejszo\u015bci narodowej. I to by\u0142a gra polityczna \u201enarodem \u015bl\u0105skim\u201d. Uwa\u017cam, \u017ce dla \u015brodowiska rz\u0105dz\u0105cego obecnie RA\u015a autonomia jest celem wt\u00f3rnym i traktowanym tylko i wy\u0142\u0105cznie jako narz\u0119dzie – m\u00f3wi GN P. Spyra.
\r\n
\r\nWypomina te\u017c Gorzelikowi przynale\u017cno\u015b\u0107 RA\u015a do Wolnego Sojuszu Europejskiego, kt\u00f3re zrzesza ugrupowania separatystyczne i skrajnie lewicowe w Europie, a w Parlamencie Europejskim tworzy z Zielonymi jedn\u0105 z grup parlamentarnych. Do WSE nale\u017c\u0105 m.in. separaty\u015bci baskijscy, szkoccy i alzaccy. – Wprawdzie Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska nie mo\u017cna nazwa\u0107 wprost ruchem separatystycznym, ale znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Sojuszu ju\u017c tak. WSE ma najbardziej skrajne w Unii stanowisko w kwestii demonta\u017cu pa\u0144stw narodowych i oficjalnie wyznaje koncepcj\u0119 Europy 100 flag, kt\u00f3ra b\u0119dzie pa\u0144stwem federacyjnym stu kilkudziesi\u0119ciu podmiot\u00f3w regionalnych. W pewnych kr\u0119gach UE \u015al\u0105sk mo\u017ce zacz\u0105\u0107 by\u0107 kojarzony z separatyzmem – ostrzega Spyra.<\/p>\r\n\r\n

Mniej Warszawy<\/strong>
\r\nGorzelik zapewnia, \u017ce RA\u015a z separatyzmem nie ma nic wsp\u00f3lnego. – Separacja nie wchodzi w gr\u0119. Ona jest mo\u017cliwa tylko wtedy, gdy jest na ni\u0105 powszechna zgoda. Stawiamy natomiast na autonomi\u0119 – podkre\u015bla w rozmowie z GN. Na zarzut, \u017ce przed wojn\u0105 by\u0142 zupe\u0142nie inny kontekst utworzenia autonomii dla G\u00f3rnego \u015al\u0105ska (chodzi\u0142o o pozyskanie \u015al\u0105zak\u00f3w w g\u0142osowaniu za przynale\u017cno\u015bci\u0105 do Polski), odpowiada pewnie: – Teraz kontekst jest zdecydowanie lepszy ni\u017c przed wojn\u0105. Wtedy autonomia uchodzi\u0142a za przywilej. Natomiast w drugiej po\u0142owie XX wieku zacz\u0119\u0142a by\u0107 postrzegana jako prawo region\u00f3w, forma decentralizacji. Nie jeden silny o\u015brodek w\u0142adzy, ale o\u015brodki odpowiednio rozproszone. W scenariuszu separatystycznym nie mamy do czynienia z podzia\u0142em w\u0142adzy, bo w\u0142adza dalej jest skoncentrowana, tylko \u017ce w innym miejscu.
\r\n
\r\nW ma\u0142ym pa\u0144stwie te\u017c mo\u017ce istnie\u0107 du\u017cy rz\u0105d, kt\u00f3ry jest dla obywateli niebezpieczny. A w bardzo du\u017cym pa\u0144stwie ten rz\u0105d wcale nie musi by\u0107 du\u017cy, bo mo\u017ce by\u0107 ograniczony przez federalizm czy poprzez autonomi\u0119. Oznacza\u0142oby to, \u017ce \u015brodki wypracowane w regionie s\u0105 w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci w tym regionie inwestowane, a polityka regionalna wypracowywana jest na miejscu, a nie w Warszawie – m\u00f3wi z przekonaniem Gorzelik. – To mo\u017cna zrobi\u0107 tylko w autonomii. W\u0142adze regionalne mog\u0105 wtedy stanowi\u0107 prawo w randze ustawy. Tylko w autonomii mo\u017cemy mie\u0107 w\u0142asny skarb, do kt\u00f3rego sp\u0142ywaj\u0105 podatki z naszego terenu, z kt\u00f3rego okre\u015blona \u015bci\u015ble cz\u0119\u015b\u0107 jest odprowadzana do bud\u017cetu centralnego. W tej wersji samorz\u0105dno\u015bci, kt\u00f3ra funkcjonuje w Polsce, to nie jest mo\u017cliwe – dodaje.
\r\n
\r\nPiotr Spyra zgadza si\u0119 z Gorzelikiem co do jednego: reforma samorz\u0105dowa w Polsce zatrzyma\u0142a si\u0119 w p\u00f3\u0142 kroku, dlatego pog\u0142\u0119biona decentralizacja by\u0142aby wskazana. Pozytywnie ocenia te\u017c przedwojenn\u0105 autonomi\u0119 \u015al\u0105ska. – – Uwa\u017cam jednak, \u017ce w obecnych warunkach autonomia jest postulatem anachronicznym. Musieliby\u015bmy dokona\u0107 kolejnej rewolucji ustrojowej. Pewien system dopiero si\u0119 kszta\u0142tuje, my\u015blenie o samorz\u0105dzie wojew\u00f3dzkim jest w powijakach. By\u0107 mo\u017ce za 20, 30 lat, kiedy obecna reforma utrwali si\u0119, b\u0119dzie mo\u017cna wr\u00f3ci\u0107 do tematu. Dzisiaj by\u0142oby to stawianiem si\u0119 w opozycji do ca\u0142ej Polski – uwa\u017ca Spyra. Profesor Marek Szczepa\u0144ski, socjolog z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, r\u00f3wnie\u017c jest zwolennikiem wi\u0119kszej samodzielno\u015bci, ale dla wszystkich region\u00f3w Polski. – Debata nie powinna dotyczy\u0107 tylko \u015al\u0105ska. By\u0142bym przeciwny tworzeniu jakich\u015b precedensowych ustaw autonomicznych – m\u00f3wi GN. – Nie mo\u017cna stawia\u0107 reszty kraju w opozycji do jednego regionu. Ja bym si\u0119 bardzo ba\u0142 takiej wyj\u0105tkowo\u015bci – dodaje. Piotr Spyra: – RA\u015a uwa\u017ca, \u017ce skoro mamy swoje tradycje, jeste\u015bmy inni, to musimy mie\u0107 autonomi\u0119. A tymczasem mieszka\u0144cy Pszczyny, z kt\u00f3rej pochodz\u0119, \u017cyj\u0105 sobie swoim rytmem, chc\u0105 by\u0107 dumni z tego, \u017ce s\u0105 \u015al\u0105zakami, natomiast dla nich nie jest problemem to, \u017ce nie maj\u0105 autonomii. Oni chc\u0105 \u017cy\u0107 w normalnym pa\u0144stwie – m\u00f3wi.<\/p>\r\n\r\n

Po naszymu <\/strong>
\r\nSpyra uwa\u017ca, \u017ce obecne skupienie si\u0119 RA\u015a na spawach autonomii, to wynik przegranej batalii o uznanie narodowo\u015bci \u015bl\u0105skiej. Jest przekonany, \u017ce gdyby uda\u0142o im si\u0119 wywalczy\u0107 autonomi\u0119, to wr\u00f3ciliby do sprawy narodowo\u015bci. – Najgorsze jest to, \u017ce nawet w mediach u\u017cywano sformu\u0142owania \u201e\u015al\u0105zacy przegrali w Strasburgu\u201d. Przepraszam, ja te\u017c jestem \u015al\u0105zakiem i niczego nie przegra\u0142em. RA\u015a to nie jest ca\u0142y \u015al\u0105sk – zaznacza. Czy walka o uznanie \u201enarodowo\u015bci \u015bl\u0105skiej\u201d skazana jest na pora\u017ck\u0119? Prof. Szczepa\u0144ski woli m\u00f3wi\u0107 raczej o silnej grupie etnicznej ni\u017c o narodzie.
\r\n
\r\n – Ta grupa zas\u0142u\u017cy\u0142a nawet na sw\u00f3j j\u0119zyk regionalny, by\u0107 mo\u017ce posiada pewne elementy narodowo\u015bci, ale poj\u0119cie \u201enar\u00f3d \u015bl\u0105ski\u201d to jednak za du\u017ce s\u0142owa. Nie bardzo wiem, co ono mia\u0142oby oznacza\u0107. \u015al\u0105sk historycznie rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 od dzisiejszego G\u00f6rlitz w Niemczech do Opawy i Czeskiego Cieszyna. Jak opisa\u0107 ten nar\u00f3d, skoro dzisiaj s\u0105 to wymieszane, zupe\u0142nie ju\u017c inne spo\u0142eczno\u015bci lokalne i regionalne? – pyta retorycznie socjolog z U\u015a. – Nar\u00f3d ma skodyfikowany j\u0119zyk, i to taki, kt\u00f3rym mo\u017cna wyrazi\u0107 zar\u00f3wno \u017cycie codzienne, jak i wyk\u0142ada\u0107 teori\u0119 zmian spo\u0142ecznych na socjologii. Ja rozumiem deklaracje tych 173 tys., ale to za ma\u0142o, by m\u00f3wi\u0107 o w pe\u0142ni wykszta\u0142conym narodzie. Naturaln\u0105 rzecz\u0105 jest, \u017ce nar\u00f3d szuka pa\u0144stwa lub jakiej\u015b jednostki politycznej, w obr\u0119bie kt\u00f3rej m\u00f3g\u0142by funkcjonowa\u0107 – dodaje. A to by oznacza\u0142o, \u017ce uznanie narodu \u015bl\u0105skiego w naturalny spos\u00f3b prowadzi\u0142oby jednak do separacji.
\r\n
\r\n– Ja si\u0119 z tak\u0105 definicj\u0105 narodu nie zgadzam – protestuje dr Gorzelik. – Amerykanie na przyk\u0142ad stanowi\u0105 nar\u00f3d polityczny obywateli, nie nar\u00f3d etniczny. Nar\u00f3d polityczny oznacza uznanie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci j\u0119zykowej – dodaje. W Polsce jest etniczne rozumienie narodu, z kt\u00f3rym ja si\u0119 nie zgadzam. To narzucanie wzorca, \u017ce prawdziwy Polak uto\u017csamia si\u0119 z histori\u0105 Kongres\u00f3wki i Galicji. A przecie\u017c dla cz\u0119\u015bci obywateli jest to obce. \u0179yjemy w pa\u0144stwie, gdzie kto\u015b, kto mia\u0142 dziadka w Wehrmachcie, jest pi\u0119tnowany jako kto\u015b gorszy. Nawet je\u015bli w konstytucji mamy zapis, \u017ce nar\u00f3d jest wsp\u00f3lnot\u0105 obywateli, to polityka kulturalna i historyczna pa\u0144stwa to poj\u0119cie narodu zaw\u0119\u017ca. Ja nie neguj\u0119 swojej przynale\u017cno\u015bci do wsp\u00f3lnoty obywatelskiej. Natomiast moja to\u017csamo\u015b\u0107 jest to\u017csamo\u015bci\u0105 \u015bl\u0105sk\u0105, ja mam inn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 historyczn\u0105 ni\u017c Polacy z Warszawy czy Krakowa, bez wzgl\u0119du na to, sk\u0105d pochodzi\u0142 jeden z moich dziadk\u00f3w. Na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku przez d\u0142ugi czas, nawet je\u015bli by\u0142o si\u0119 Niemcem czy Polakiem, na pierwszym miejscu by\u0142o si\u0119 \u015al\u0105zakiem. Ojczyzna prywatna by\u0142a wa\u017cniejsza ni\u017c ta ideologiczna – dodaje lider RA\u015a.<\/p>\r\n\r\n

Skrzaty nie istniej\u0105?<\/strong>
\r\n– Zgoda, na \u015al\u0105sku zawsze tak by\u0142o, \u017ce wielu nie chcia\u0142o si\u0119 czu\u0107 ani Niemcami, ani Polakami – przyznaje Piotr Spyra. – To\u017csamo\u015b\u0107 \u015bl\u0105ska by\u0142a silniejsza. To zreszt\u0105 bardzo charakterystyczna cecha dla ziem przygranicznych mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi pa\u0144stwami, gdzie ludzie unikaj\u0105 okre\u015blenia, nie chc\u0105 si\u0119 identyfikowa\u0107 z \u017cadnymi narodami. Ale to nie jest wystarczaj\u0105ce, \u017ceby na tej bazie budowa\u0107 nar\u00f3d. Bawaria, kt\u00f3ra jest bardzo niemieckim landem, po I wojnie \u015bwiatowej, w czasie kryzysu niemiecko\u015bci pa\u0144stwa, przechodzi\u0142a silne nastroje separatystyczne, bo Bawarczycy nie chcieli identyfikowa\u0107 si\u0119 z Niemcami.
\r\n
\r\nChcieli mie\u0107 odr\u0119bne pa\u0144stwo. Nie jest to wi\u0119c a\u017c tak rzadkie zjawisko. Prof. Franciszek Marek powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce \u015al\u0105sk zawsze by\u0142 dla ludzi tak\u0105 ucieczk\u0105 od anga\u017cowania si\u0119 w spory narodowe czy polityczne. To by\u0142 azyl, \u017ce jo jest hanys, niech si\u0119 te Poloki z Niemcami bij\u0105, a my som u siebie, my som stond. Natomiast katastrofalna dla \u015bl\u0105sko\u015bci b\u0119dzie sytuacja, kiedy z tej ucieczki – my nie jeste\u015bmy ani ci, ani ci – zrobi si\u0119 sztandar polityczny. Bo to ju\u017c nie jest ucieczka, tylko zmuszanie \u015al\u0105zak\u00f3w, kt\u00f3rzy przez pokolenia uciekali od wybor\u00f3w politycznych, do dokonania takiego wyboru – twierdzi Spyra.
\r\n
\r\nProf. Szczepa\u0144ski pr\u00f3buje pogodzi\u0107 oba punkty widzenia. Jego zdaniem, nie ma nic zdro\u017cnego w tym, \u017ce kto\u015b okre\u015bla siebie jako \u015al\u0105zaka, ale ju\u017c nie jako Polaka. – To naturalne na ka\u017cdym pograniczu – zauwa\u017ca. Zwiedzi\u0142em chyba wszystkie pogranicza w Europie i na ka\u017cdym z nich ludzie m\u00f3wi\u0105: ja jestem st\u0105d. Bez odniesie\u0144 narodowych. Mog\u0105 by\u0107 te\u017c deklaracje podw\u00f3jnej, a nawet potr\u00f3jnej to\u017csamo\u015bci. Ks. Emil Szramek przed laty por\u00f3wna\u0142 \u015al\u0105zaka do gruszy granicznej, kt\u00f3ra rodzi na obie strony – dodaje Szczepa\u0144ski. Problem, czy nar\u00f3d \u015bl\u0105ski istnieje, czy nie, dobrze oddaje anegdota z nieco innej bajki. Edward Gierek przyjecha\u0142 do Teofila Ociepki, \u015bl\u0105skiego malarza ludowego.
\r\n
\r\nPochwali\u0142 obrazy, ale zapyta\u0142, sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y na nich skrzaty. Przecie\u017c nie istniej\u0105. Na to Ociepka: \u201eZgadza si\u0119, towarzyszu sekretarzu, skrzaty nie istniej\u0105. Ale jak nazywa\u0107 te malu\u015bkie z brodami, w czerwonych czapkach, co kr\u0119c\u0105 si\u0119 po izbie?\u201d. Na koniec – \u017ceby bardziej skomplikowa\u0107 – scenka z 11 listopada tego roku. Jedna z tradycyjnych \u015bl\u0105skich miejscowo\u015bci, gdzie wszyscy m\u00f3wi\u0105 o sobie: \u201emy som stond\u201d. Na jednym z dom\u00f3w dumnie powiewa flaga polska. – No co si\u0119 dziwicie – pyta gospodarz – przeca my som Poloki, nie?<\/p>\r\n\r\n

Jacek Dziedzina<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jestem \u015al\u0105zakiem, nie Polakiem. Nic Polsce nie przyrzeka\u0142em. To s\u0142owa Jerzego Gorzelika, lidera Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska. Czy s\u0105 zapowiedzi\u0105 deklaracji niepodleg\u0142o\u015bci?Do niedawna na obrze\u017cach polityki, od ubieg\u0142ego tygodnia regionalny koalicjant PO i PSL. Po raz pierwszy w swojej 20-letniej historii Ruch Autonomii \u015al\u0105ska wprowadzi\u0142 3 radnych do sejmiku wojew\u00f3dztwa. Koalicja z oskar\u017canym o tendencje separatystyczne […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[124,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29502"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29502"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29502\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}