{"id":29209,"date":"2010-12-10T23:17:11","date_gmt":"2010-12-11T04:17:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=29209"},"modified":"2010-12-10T23:17:11","modified_gmt":"2010-12-11T04:17:11","slug":"tasowanie-wybrakowanych-kart-wywiad-z-prof-jackiem-bartyzelem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=29209","title":{"rendered":"Tasowanie wybrakowanych kart – wywiad z prof. Jackiem Bartyzelem<\/em>"},"content":{"rendered":"

Troch\u0119 „liberalne”, troch\u0119 „socjalne”, troch\u0119 „konserwatywne” i troch\u0119 „chrze\u015bcija\u0144skie” – w ugrupowaniu Joanny Kluzik-Rostkowskiej uderza ogromny eklektyzm ideowy, a nawet \u015bwiatopogl\u0105dowy.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Z prof. Jackiem Bartyzelem, dzia\u0142aczem opozycji niepodleg\u0142o\u015bciowej w PRL, wyk\u0142adowc\u0105 na Wydziale Politologii i Studi\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych UMK w Toruniu, rozmawia Mariusz Bober<\/strong>
\r\n
\r\nDbanie o tradycyjny model spo\u0142ecze\u0144stwa, chrze\u015bcija\u0144ski kanon zasad oraz o rodzin\u0119 to – wydawa\u0142oby si\u0119 – program w\u0142a\u015bnie dla takiego kraju jak Polska. A jednak nurt konserwatywny – jak twierdz\u0105 sami jego przedstawiciele – nie istnieje u nas jako zorganizowana silna formacja polityczna. Podziela Pan t\u0119 opini\u0119?<\/strong>
\r\n– To zale\u017cy od tego, co nazywamy konserwatyzmem. Najbardziej znany historyk konserwatyzmu ameryka\u0144skiego George Nash zdefiniowa\u0142 konserwatyst\u0119 jako osob\u0119, kt\u00f3ra sama uznaje si\u0119 za konserwatyst\u0119 albo inni uwa\u017caj\u0105 j\u0105 za tak\u0105. Moim zdaniem, to definicja teoretycznie bezwarto\u015bciowa, a praktycznie nonsensowna… Na tej zasadzie w pewnym okresie konserwatystami nazywano komunistyczny „beton”, kt\u00f3ry sprzeciwia\u0142 si\u0119 wszelkim zmianom.
\r\n
\r\n
\r\nNiekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce dwie najwi\u0119ksze partie, kt\u00f3re „zabetonowa\u0142y” scen\u0119 polityczn\u0105, s\u0105 konserwatywne, dlatego nie ma miejsca na inne opcje…<\/strong>
\r\n– Prawdziwe \u017cycie polityczne od kilkuset lat praktycznie ca\u0142y czas przesuwa si\u0119 na lewo. W ten spos\u00f3b ka\u017cda wczorajsza lewica obecnie mo\u017ce by\u0107 przedstawiana jako prawica, i niekiedy sytuacyjnie ni\u0105 jest. Na tej zasadzie, zw\u0142aszcza na tle radykalnej lewicy, obie du\u017ce polskie partie mog\u0105 si\u0119 niekt\u00f3rym wydawa\u0107 prawicowe czy te\u017c konserwatywne.
\r\n
\r\n
\r\nT\u0119 swoist\u0105 „luk\u0119 w konserwatyzmie” pr\u00f3buje wykorzysta\u0107 stowarzyszenie Polska Jest Najwa\u017cniejsza, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie og\u0142osi\u0142o, \u017ce chce reprezentowa\u0107 nowoczesny konserwatyzm, modernizowa\u0107 pa\u0144stwo, nie niszcz\u0105c zasad, rozwija\u0107 gospodark\u0119, nie zapominaj\u0105c o solidaryzmie…<\/strong>
\r\n– Patrz\u0105c na to ugrupowanie, mo\u017cna doj\u015b\u0107 do przekonania, \u017ce stanowi ono przede wszystkim „salon odrzuconych”, to znaczy tych, kt\u00f3rzy albo ju\u017c zostali odrzuceni przez prezesa Kaczy\u0144skiego, albo tego odrzucenia si\u0119 spodziewaj\u0105. Dostrzegam tam wprawdzie kilka os\u00f3b reprezentuj\u0105cych spory potencja\u0142 intelektualny, jak zw\u0142aszcza Marek Cichocki czy – og\u00f3lnie m\u00f3wi\u0105c tzw. grupa „muzealnik\u00f3w” – niemniej uderza ogromny eklektyzm ideowy, a nawet \u015bwiatopogl\u0105dowy, tej grupy. To wprawdzie troch\u0119 jak dawne PiS „w pigu\u0142ce”, ale bardziej widoczne ze wzgl\u0119du na szczup\u0142o\u015b\u0107 nowej formacji, podczas gdy w PiS to si\u0119 rozmywa\u0142o w masie. Ten eklektyzm wida\u0107 dobrze w og\u0142oszonej niedawno deklaracji PJN, kt\u00f3re jest troch\u0119 „liberalne”, troch\u0119 „socjalne”, troch\u0119 „konserwatywne” i troch\u0119 „chrze\u015bcija\u0144skie”. To jest ci\u0105g\u0142e tasowanie tych samych wybrakowanych kart w nadziei, \u017ce za kt\u00f3rym\u015b razem wyjdzie ful czy kareta. Ale to mog\u0142oby si\u0119 zdarzy\u0107 tylko w razie takiej szcz\u0119\u015bliwej „podw\u00f3jnej koniunkcji”, \u017ce z jednej strony, PiS doprowadzi si\u0119 w ko\u0144cu do samozag\u0142ady, a z drugiej strony p\u0119knie wreszcie mydlana ba\u0144ka PO. Lecz przecie\u017c to niekoniecznie PJN musi by\u0107 beneficjentem tego nowego rozdania.
\r\n
\r\n
\r\nJaki kszta\u0142t polityczny powinna wi\u0119c mie\u0107 formacja rzeczywi\u015bcie konserwatywna, odpowiadaj\u0105ca oczekiwaniom wielu Polak\u00f3w, dla kt\u00f3rych wa\u017cne s\u0105 rodzina, tradycja, zasady chrze\u015bcija\u0144skie, ale tak\u017ce Polska jako sprawne pa\u0144stwo i nowoczesna gospodarka?<\/strong>
\r\n– Z tego punktu widzenia nie mo\u017cna nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ani PiS, ani PO nie reprezentuj\u0105 stricte konserwatywnego nurtu. Reprezentowa\u0142aby go formacja, kt\u00f3ra konsekwentnie walczy\u0142aby o realizacj\u0119 spo\u0142ecznego kr\u00f3lestwa Chrystusa! Je\u015bli prze\u0142o\u017cymy to na j\u0119zyk praktyki, to trzeba stwierdzi\u0107, \u017ce ani nie mieli\u015bmy, ani nie mamy takiego nurtu. Na pocz\u0105tku wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce tak\u0105 formacj\u0105 b\u0119dzie ZChN, w kt\u00f3rym jednak narodowi konserwaty\u015bci zostali zdominowani przez „chadek\u00f3w” i „syndykalist\u00f3w”, i kt\u00f3re ostatecznie znikn\u0119\u0142o ze sceny politycznej. Trzeba te\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce sam system egalitarnej, masowej demokracji jest zab\u00f3jczy dla konserwatyzmu.
\r\n
\r\n
\r\nO czym \u015bwiadczy los r\u00f3\u017cnych konserwatywnych i pseudokonserwatywnych byt\u00f3w politycznych w Polsce po 1989 roku?<\/strong>
\r\n– Dzia\u0142acze konserwatywni w minionym 20-leciu wybierali zwykle trzy sposoby czynnej dzia\u0142alno\u015bci w polityce. Wszystkie zawiod\u0142y. Pierwszy to „pod\u0142\u0105czanie” si\u0119 do du\u017cych centroprawicowych formacji poszukuj\u0105cych jak najszerszej bazy elektoratu, co oznacza, \u017ce ju\u017c przyst\u0119puj\u0105c do nich, rezygnuj\u0105 z pewnych zasad. Drug\u0105 po ZChN najszersz\u0105 pr\u00f3b\u0105 by\u0142a Akcja Wyborcza Solidarno\u015b\u0107. Ale ta formacja okaza\u0142a si\u0119 tak wielk\u0105 „zbieranin\u0105” polityk\u00f3w, w dodatku budowan\u0105 pod auspicjami zwi\u0105zku zawodowego, co jest g\u0142\u0119boko niekonserwatywne, \u017ce nie mog\u0142o si\u0119 to sko\u0144czy\u0107 niczym wi\u0119cej jak totaln\u0105 kompromitacj\u0105, tak\u017ce moraln\u0105. Trzeci\u0105 tak\u0105 pr\u00f3b\u0105 by\u0142o PiS. Ale sp\u00f3r sprzed 3 lat o konstytucyjn\u0105 ochron\u0119 \u017cycia ludzkiego pokaza\u0142, jak w tej formacji postulaty konserwatywne s\u0105 traktowane. Realizacji takiej strategii – wsp\u00f3\u0142pracy z mniejsz\u0105 formacj\u0105 – nie sprzyja charakter PiS jako partii ca\u0142kowicie wodzowskiej. Druga metoda to pr\u00f3ba budowy samodzielnej si\u0142y politycznej. Najstarsz\u0105 tak\u0105 pr\u00f3b\u0105 i nadal trwaj\u0105c\u0105 jest Unia Polityki Realnej. Tyle \u017ce partia ta reprezentuje w\u0142a\u015bciwie skrajnie prawicowy liberalizm czy nawet libertarianizm jedynie z elementami konserwatyzmu.
\r\n
\r\nBy\u0142y te\u017c pr\u00f3by tworzenia partii, kt\u00f3re mia\u0142y nawet w nazwie s\u0142owo „konserwatywna”.<\/strong>
\r\n– Tyle \u017ce one od pocz\u0105tku ska\u017cone by\u0142y dwiema chorobami. Na pierwsz\u0105 polski konserwatyzm chorowa\u0142 ju\u017c w okresie mi\u0119dzywojennym. Chodzi o to, \u017ce nie maj\u0105c w\u0142asnego zaplecza, wchodzi\u0142 we wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z innymi wi\u0119kszymi partiami, staj\u0105c si\u0119 swego rodzaju przystawk\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a odgrywa\u0107 rol\u0119 mentor\u00f3w, doradc\u00f3w. Ale to si\u0119 mog\u0142o udawa\u0107 jedynie w tamtym okresie, gdy ci konserwaty\u015bci z racji swojej pozycji – maj\u0105tkowej oraz intelektualnej – mogli pe\u0142ni\u0107 tak\u0105 rol\u0119. Drug\u0105 chorob\u0105 by\u0142a w\u0142a\u015bnie kompromisowo\u015b\u0107 ideowa zwi\u0105zana z tym, \u017ce wchodzi\u0142o si\u0119 we wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z silniejszym ugrupowaniem o innym profilu ideowym. Trzeci\u0105 pr\u00f3b\u0105 samodzielno\u015bci, poniek\u0105d roz\u0142o\u017con\u0105 „na raty”, by\u0142o Przymierze Prawicy, lecz w pewnym momencie formacja ta zmieni\u0142a taktyk\u0119, wybieraj\u0105c pierwsz\u0105 metod\u0119 dzia\u0142alno\u015bci, czyli po\u0142\u0105czenie z du\u017c\u0105 formacj\u0105, w tym wypadku – PiS, by po kilku latach wyj\u015b\u0107 z PiS (gdy dalsza wsp\u00f3\u0142praca okaza\u0142a si\u0119 niemo\u017cliwa), decyduj\u0105c si\u0119 ponownie na samodzielno\u015b\u0107. Niestety, Prawica Rzeczypospolitej nie mia\u0142a ju\u017c nawet takiego potencja\u0142u kadrowego, jak Przymierze Prawicy, a nadto \u015brodowiska katolickie, tak\u017ce ko\u015bcielne, nie da\u0142y wystarczaj\u0105cego wsparcia tej inicjatywie. W wyniku tych wszystkich pora\u017cek dosz\u0142o do wytworzenia si\u0119 jeszcze jednej postawy w\u015br\u00f3d konserwatyst\u00f3w, a mianowicie „agresywnego recenzenta”, kt\u00f3ry sam nie bierze za nic odpowiedzialno\u015bci, ale w spos\u00f3b nies\u0142ychanie napastliwy zwalcza obecnych na scenie politycznej, nawet kosztem przekroczenia zasad kultury politycznej i osobistej.
\r\n
\r\n
\r\nJaka jest, Pana zdaniem, g\u0142\u00f3wna przyczyna tego, \u017ce wszystkie te pr\u00f3by zawiod\u0142y?<\/strong>
\r\n– To bardzo skomplikowana sprawa. W Polsce – na tle innych pa\u0144stw postkomunistycznych – na szcz\u0119\u015bcie zachowa\u0142o si\u0119 wiele enklaw tradycyjnego spo\u0142ecze\u0144stwa. Nale\u017cy w tym kontek\u015bcie wymieni\u0107 przede wszystkim dwa rodzaje wsp\u00f3lnot: rodzinn\u0105 i religijn\u0105. Trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce s\u0105 to enklawy, i to s\u0142abn\u0105ce. Ponadto nawet rodzina i Ko\u015bci\u00f3\u0142 razem wzi\u0119te nie tworz\u0105 jeszcze ca\u0142o\u015bci tego, co nazywamy tradycyjnym spo\u0142ecze\u0144stwem. Wszystkie inne naturalne wsp\u00f3lnoty zosta\u0142y ju\u017c zniszczone, przede wszystkim przez komunizm. To, co przetrwa\u0142o, jest od dw\u00f3ch dekad zwalczane przez demoliberalizm, kt\u00f3ry przybiera ju\u017c najbardziej permisywn\u0105 posta\u0107. Pod tym wzgl\u0119dem spo\u0142ecze\u0144stwo polskie a\u017c tak mocno nie odbiega od sytuacji kraj\u00f3w z naszego kr\u0119gu cywilizacyjnego.
\r\n
\r\n
\r\nJeste\u015bmy skazani na „nowoczesn\u0105 chadecj\u0119” na wz\u00f3r zachodnioeuropejski?<\/strong>
\r\n– Zachodnioeuropejskie ugrupowania, kt\u00f3re niekiedy jeszcze w nazwie maj\u0105 s\u0142owa: „konserwatywny” czy te\u017c „chrze\u015bcija\u0144sko-demokratyczny”, nie posiadaj\u0105 cz\u0119sto nawet w \u015bladowych ilo\u015bciach tych cech ugrupowa\u0144 prawicowych, kt\u00f3re formacje te mia\u0142y jeszcze 30 czy 40 lat temu. Natomiast samo to, \u017ce istniej\u0105, wynika raczej z tego, i\u017c na Zachodzie du\u017cej erozji ulega\u0142a zar\u00f3wno rodzina, jak i Ko\u015bci\u00f3\u0142, a zw\u0142aszcza jego wp\u0142yw na \u017cycie spo\u0142eczne. Za to w tych krajach zachowa\u0142y si\u0119 inne pierwiastki tradycyjnego porz\u0105dku, przede wszystkim w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna i rodzinna. Z kolei w krajach postkomunistycznych ta w\u0142asno\u015b\u0107 zosta\u0142a zniszczona. Ten og\u00f3lny trend egalitaryzacji, ch\u0119ci ujednolicania ludzi, nie tylko w aspekcie politycznym, pod pewnymi wzgl\u0119dami przebiega\u0142 gorzej tam, gdzie komunizm dotar\u0142, a jeszcze inaczej tam, gdzie nie dotar\u0142. Sytuacja konserwatyzmu w danym kraju zale\u017cy wi\u0119c w du\u017cej mierze od tego, jaki trend rewolucji do niego dotar\u0142. Je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 wszystkie procesy antytradycyjne, kt\u00f3re od czas\u00f3w nowo\u017cytno\u015bci pojawi\u0142y si\u0119 na Zachodzie, rewolucyjnej destrukcji podlega\u0142o przede wszystkim to, w co uderza\u0142y wcze\u015bniejsze fazy rewolucji. Najbardziej szczytow\u0105 form\u0105 tych przemian by\u0142a rewolucja francuska, kt\u00f3ra atakowa\u0142a przede wszystkim Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, monarchi\u0119 i tradycyjne elity.
\r\n
\r\n
\r\nCzy powodem niepowodze\u0144 polskiego konserwatyzmu nie jest fakt, \u017ce nurtowi temu nie uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 konkretnej, odpowiadaj\u0105cej na aktualne problemy Polski, szerszej oferty, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142oby wprowadzi\u0107 w \u017cycie?<\/strong>
\r\n– Ja prezentuj\u0119 inne – nie tak marketingowe – podej\u015bcie do konserwatyzmu. Nie uwa\u017cam, \u017ce powinien on co\u015b „oferowa\u0107” spo\u0142ecze\u0144stwu. Poza tym konserwatyzm w Polsce startowa\u0142 w 1989 r. z pozycji zerowej. Zaczyna\u0142 w sytuacji, gdy komunizm zniszczy\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwo. Nie chodzi tylko o to, \u017ce zniszczy\u0142 tradycyjne elity, kt\u00f3re stanowi\u0142y oparcie dla konserwatyzmu. A przecie\u017c przed wojn\u0105 to w\u0142a\u015bnie ziemia\u0144stwo, inteligencja, zw\u0142aszcza uniwersytecka, stanowi\u0142y ostoj\u0119 konserwatyzmu. Odpowied\u017a na pytanie, co przez te ostatnie 20 lat uda\u0142o mu si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107, nale\u017cy rozpatrywa\u0107 z dw\u00f3ch punkt\u00f3w widzenia. Ot\u00f3\u017c je\u015bli spojrzymy na konserwatyzm jako pewien spos\u00f3b my\u015blenia o \u015bwiecie, wr\u0119cz filozofi\u0119 polityczn\u0105, to nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce w Polsce w ostatnich 20 latach wykona\u0142 on gigantyczn\u0105 prac\u0119.
\r\n
\r\n
\r\nLiczba publikacji: ksi\u0105\u017cek, czasopism, artyku\u0142\u00f3w czy te\u017c – bior\u0105c pod uwag\u0119 nowsze \u015brodki komunikacji spo\u0142ecznej – portali internetowych, jest imponuj\u0105ca.<\/strong>
\r\n– Liczba tych publikacji – a \u015bmiem twierdzi\u0107, \u017ce tak\u017ce jako\u015b\u0107 – znacznie przewy\u017csza tw\u00f3rczo\u015b\u0107 polskich konserwatyst\u00f3w ostatnich 100 lat! Przecie\u017c w ostatnich dw\u00f3ch dekadach uda\u0142o si\u0119 zar\u00f3wno odtworzy\u0107 przedwojenn\u0105 my\u015bl konserwatywn\u0105, jak i upowszechni\u0107 dotychczasow\u0105 my\u015bl zachodniego konserwatyzmu. Wystarczy wymieni\u0107 publikacje cho\u0107by krakowskiego O\u015brodka My\u015bli Politycznej, kt\u00f3re pokaza\u0142y r\u00f3wnie\u017c, \u017ce dawna polska my\u015bl polityczna by\u0142a w du\u017cej mierze w\u0142a\u015bnie konserwatywna. Wysi\u0142ek tego o\u015brodka oraz innych: „Arcan\u00f3w”, „Frondy”, „Teologii Politycznej”, a tak\u017ce o\u015brodk\u00f3w i wydawnictw monarchistycznych jest naprawd\u0119 ogromny. Natomiast konserwatyzm polski nie zaistnia\u0142 de facto w sferze empiryczno-politycznej…
\r\n
\r\n
\r\n…i to w\u0142a\u015bnie jest \u017ar\u00f3d\u0142em debat na temat perspektyw polskiego konserwatyzmu, oraz pytania, jak aktywno\u015b\u0107 na poziomie idei mo\u017ce prze\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 na instytucjonaln\u0105 i polityczn\u0105 skuteczno\u015b\u0107. Istnieje ryzyko marginalizacji.<\/strong>
\r\n– Ale w tej sferze wyst\u0119puj\u0105 uwarunkowania ca\u0142kowicie obiektywne, kt\u00f3re powoduj\u0105, \u017ce nie da si\u0119 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 pewnych problem\u00f3w. Mo\u017cna podchodzi\u0107 do konserwatyzmu jak do partii, kt\u00f3ra przyjmuje za punkt wyj\u015bcia istniej\u0105ce realia, czyli system egalitarnej demokracji. Tymczasem ja inaczej patrz\u0119 na konserwatyzm. Traktuj\u0119 go przede wszystkim jak filozofi\u0119 polityczn\u0105, kt\u00f3ra poszukuje prawdy o tym, jakie s\u0105 fundamenty spo\u0142ecze\u0144stwa. Dlatego uwa\u017cam, \u017ce konserwatyzm nie powinien koncentrowa\u0107 si\u0119 na pr\u00f3bie wej\u015bcia do politycznej gry.
\r\n
\r\n
\r\nNa czym ma si\u0119 wi\u0119c skupia\u0107?<\/strong>
\r\n– Nikomu nie odmawiam prawa do anga\u017cowania si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105. Uwa\u017cam jednak, \u017ce pewne wa\u017cne cele mo\u017cna osi\u0105ga\u0107 inn\u0105 drog\u0105 – poprzez dzia\u0142alno\u015b\u0107 raczej o charakterze spo\u0142ecznym. Moim zdaniem, wi\u0119cej dobrego mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107, id\u0105c drog\u0105 np. Stowarzyszenia Kultury Chrze\u015bcija\u0144skiej im. ks. Piotra Skargi, czyli podejmuj\u0105c pr\u00f3b\u0119 mobilizowania katolickiej, konserwatywnej opinii publicznej do obrony konkretnych d\u00f3br, zasad i zwalczania konkretnych zagro\u017ce\u0144. Wielu konserwatyst\u00f3w, moim zdaniem, traci czas, podejmuj\u0105c albo pr\u00f3by znalezienia si\u0119 za wszelk\u0105 cen\u0119 w liberalnym establishmencie, albo tak g\u0142\u0119bokie zaanga\u017cowanie w ostr\u0105 publicystyk\u0119, \u017ce ko\u0144czy si\u0119 to na ja\u0142owych po\u0142ajankach. A przecie\u017c strategicznym celem wielkiego marszu jest walka o kultur\u0119.
\r\n
\r\n
\r\nSugeruje Pan kontynuowanie batalii o zwyci\u0119stwo nad „duchem rewolucji”? Czy w dobie kultury masowej jest ono w og\u00f3le mo\u017cliwe?<\/strong>
\r\n– Dominacja si\u0142 nie\u0142adu, lewicy, nie polega na tym, \u017ce ona zdobywa w\u0142adz\u0119 poprzez wybory. Przecie\u017c obecnie w Polsce wcale nie rz\u0105dzi zdecydowana lewica. Ale rz\u0105dz\u0105 jej idee… To one w du\u017cej mierze zdoby\u0142y w\u0142adz\u0119 na uniwersytetach, w systemie edukacji, w mediach i w kulturze. A przecie\u017c zasadnicza walka odbywa si\u0119 w\u0142a\u015bnie na tym gruncie.
\r\n
\r\n
\r\nKonkretne rozwi\u0105zania – stanowienie praw, powo\u0142ywanie instytucji – realizowane s\u0105 jednak na mocy decyzji politycznych…<\/strong>
\r\n– Na Zachodzie w latach 80. m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o rewolucji konserwatywnej. I co? Dzi\u015b po tej rewolucji nie ma \u015bladu! Sta\u0142o si\u0119 tak w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce rewolucja konserwatywna skoncentrowa\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na dw\u00f3ch celach. Pierwszym by\u0142a strategia wygrywania wybor\u00f3w, wyra\u017caj\u0105ca si\u0119 m.in. w bezpo\u015brednim docieraniu do wyborc\u00f3w. I to si\u0119 powiod\u0142o, ale na kr\u00f3tk\u0105 met\u0119. W ten spos\u00f3b przez dwie kadencje rz\u0105dzi\u0142 Ronald Reagan w USA, nieco d\u0142u\u017cej Margaret Thatcher w Wielkiej Brytanii. Drugim celem by\u0142a ekonomia, czyli przede wszystkim pr\u00f3ba ograniczenia (w gruncie rzeczy rozpadaj\u0105cej si\u0119) koncepcji pa\u0144stwa opieku\u0144czego. Ale ta prawica wyczerpa\u0142a swoj\u0105 aktywno\u015b\u0107 na p\u0142aszczy\u017anie politycznej. W efekcie po kilkunastu latach wahad\u0142o nastroj\u00f3w t\u0142umu si\u0119 odwr\u00f3ci\u0142o, co w demokracji jest rzecz\u0105 normaln\u0105, i do w\u0142adzy zn\u00f3w wr\u00f3ci\u0142a lewica. Lewica, kt\u00f3ra ju\u017c od lat 60. cierpliwie budowa\u0142a w\u0142adz\u0119 kulturow\u0105. W efekcie do\u0142\u0105czenie do niej w\u0142adzy politycznej sta\u0142o si\u0119 jedynie kwesti\u0105 czasu. To by\u0142o jak akt po\u0142\u0105czenia cia\u0142a i duszy. W ten spos\u00f3b ta hegemonia lewicy trwa od lat w spos\u00f3b nieprzerwany. Co prawda do w\u0142adzy w Europie zn\u00f3w od kilku lat wracaj\u0105 partie postrzegane jako prawicowe. I c\u00f3\u017c z tego? Min\u0105 dwie, trzy kadencje i wahad\u0142o zn\u00f3w si\u0119 odwr\u00f3ci, a nie zmieni to prawdziwej w\u0142adzy metapolitycznej, kt\u00f3ra ca\u0142y czas spoczywa w r\u0119kach lewicy.
\r\n
\r\n
\r\n\u015arodowiska konserwatywne maj\u0105 si\u0119 wi\u0119c skoncentrowa\u0107 na kuciu idei…<\/strong>
\r\n– Na odzyskaniu prawdziwej w\u0142adzy kulturowej. Kultur\u0119 zdobywa si\u0119, my\u015bl\u0105c, tworz\u0105c, pisz\u0105c. Wa\u017cne jest jednak tak\u017ce przekazywanie tych my\u015bli innym ludziom. Czasami polega to w\u0142a\u015bnie na tworzeniu pewnych koncepcji, czy to gospodarczych, czy dotycz\u0105cych polityki zagranicznej, wr\u0119cz „na zapas”. One nie zawsze musz\u0105 by\u0107 programem wyborczym. Ale gdy przyjdzie odpowiedni moment, zawsze mo\u017cna po nie si\u0119gn\u0105\u0107. Dlatego wa\u017cne jest, by konserwaty\u015bci nie tylko ja\u0142owo negowali \u015bwiat, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0105, co im si\u0119 cz\u0119sto zarzuca, ale przedstawiali alternatywne koncepcje zmian.
\r\n
\r\n
\r\nTych projekt\u00f3w jest za ma\u0142o i dotycz\u0105 one cz\u0119sto zbyt w\u0105skich fragment\u00f3w \u017cycia spo\u0142ecznego.<\/strong>
\r\n– Oczywi\u015bcie, \u017ce jest ich za ma\u0142o. Cho\u0107 nie mo\u017cna te\u017c powiedzie\u0107, \u017ceby w tej dziedzinie nie odbywa\u0142a si\u0119 warto\u015bciowa praca. Przypomn\u0119, \u017ce gdy PiS dosz\u0142o do w\u0142adzy, w\u00f3wczas zaplecze koncepcyjne tego rz\u0105du – cho\u0107 moim zdaniem zbyt s\u0142abo wykorzystywane – tworzyli ludzie wywodz\u0105cy si\u0119 z kr\u0119g\u00f3w konserwatywnych, kt\u00f3re wymieni\u0142em powy\u017cej.
\r\n
\r\n
\r\nCzy ta praca, o kt\u00f3rej Pan m\u00f3wi, nie powinna w wi\u0119kszym stopniu skupia\u0107 si\u0119 na wysuwaniu koncepcji rozwi\u0105za\u0144 konkretnych problem\u00f3w, z kt\u00f3rymi si\u0119 zmagamy?<\/strong>
\r\n– Trudno wymaga\u0107 od ka\u017cdego konserwatysty, \u017ceby nagle przestawi\u0142 si\u0119, zostawi\u0142 to, czym si\u0119 zajmuje, i zaczyna\u0142 opracowywa\u0107 koncepcje raczej „na u\u017cytek”, podczas gdy cz\u0119sto g\u0142\u00f3wnym przedmiotem jego docieka\u0144 jest p\u0142aszczyzna filozoficzna. My\u015bl\u0119, \u017ce potrzebni s\u0105 zar\u00f3wno ci, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 rozwijali tak\u0105 analiz\u0119, jak i ci, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 prze\u0142o\u017cy\u0107 pewne idee na konkretne dzia\u0142ania. Dlatego dobrze jest, gdy powstaj\u0105 r\u00f3\u017cne \u015brodowiska konserwatywne, a tak\u017ce tzw. think tanki. Na przyk\u0142ad w tradycji anglosaskiej osoby zaanga\u017cowane w sprawy publiczne dziel\u0105 si\u0119 na „filozof\u00f3w” i „d\u017centelmen\u00f3w”. Ci drudzy to w\u0142a\u015bnie filozoficznie wykszta\u0142ceni politycy. W Polsce po 20 ostatnich latach wy\u0142oni\u0142a si\u0119 spora grupa „filozof\u00f3w”. Brakuje natomiast tych „d\u017centelmen\u00f3w”.
\r\n
\r\n Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Troch\u0119 „liberalne”, troch\u0119 „socjalne”, troch\u0119 „konserwatywne” i troch\u0119 „chrze\u015bcija\u0144skie” – w ugrupowaniu Joanny Kluzik-Rostkowskiej uderza ogromny eklektyzm ideowy, a nawet \u015bwiatopogl\u0105dowy. Z prof. Jackiem Bartyzelem, dzia\u0142aczem opozycji niepodleg\u0142o\u015bciowej w PRL, wyk\u0142adowc\u0105 na Wydziale Politologii i Studi\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych UMK w Toruniu, rozmawia Mariusz Bober Dbanie o tradycyjny model spo\u0142ecze\u0144stwa, chrze\u015bcija\u0144ski kanon zasad oraz o rodzin\u0119 to […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29209"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29209"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29209\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}