{"id":28952,"date":"2010-12-04T23:53:50","date_gmt":"2010-12-05T04:53:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=28952"},"modified":"2010-12-03T22:08:38","modified_gmt":"2010-12-04T03:08:38","slug":"polacy-w-czerniowcach-malych-trzymali-sie-mocno-wiary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=28952","title":{"rendered":"Polacy w Czerniowcach Ma\u0142ych trzymali si\u0119 mocno wiary"},"content":{"rendered":"

„Pe\u0142nomocnik Rady d.s. Kult\u00f3w Religijnych stara\u0142 si\u0119 ustali\u0107, ilu takich fanatyk\u00f3w mieszka w Czerniowcach i okolicy. W sprawozdaniu do swych zwierzchnik\u00f3w napisa\u0142, \u017ce jest ich oko\u0142o 2600, ale liczba ta wydawa\u0142a mu si\u0119 zani\u017cona.”<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Polacy trzymali si\u0119 mocno<\/strong><\/p>\r\n\r\n

K<\/strong>o\u015bci\u00f3\u0142 w Czerniowcach Ma\u0142ych najlepiej wida\u0107, jad\u0105c do tego\u00a0 dawnego miasteczka, b\u0119d\u0105cego wci\u0105\u017c du\u017cym skupiskiem Polak\u00f3w, od Strony Tomaszpola. Stoi na wzg\u00f3rzu, obok g\u0142\u00f3wnej drogi, dominuj\u0105c nad ca\u0142\u0105 okolic\u0105. W takim miejscu ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 i przetrwa\u0107 tylko w stronach, gdzie Polacy zawsze trzymali si\u0119 mocno. Jak na podolskie warunki, \u015bwi\u0105tynia ta jest absolutnym unikatem. Ka\u017cdy zab\u0142\u0105kany z Polski turysta doznaje wielkiego wzruszenia kiedy zapozna si\u0119 z tre\u015bci\u0105 umieszczonej w ko\u015bciele pami\u0105tkowej tablicy, z kt\u00f3rej wynika, \u017ce zosta\u0142 on zbudowany w 1640 r. przez hetmana wielkiego koronnego Stanis\u0142awa Koniecpolskiego. W ci\u0105gu wiek\u00f3w zmieni\u0142 on oczywi\u015bcie sw\u00f3j kszta\u0142t. By\u0142 bowiem odbudowywana ze zniszcze\u0144, a tak\u017ce rozbudowywany. \u015awi\u0105tynia popad\u0142a w ruin\u0119 podczas przynale\u017cno\u015bci Podola do Turk\u00f3w. Wtedy to bowiem na terenie ca\u0142ej diecezji kamienieckiej pozosta\u0142o tylko 13 czynnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w. W czasie tureckiego zaboru wyludni\u0142y si\u0119 te\u017c Czerniowce za\u0142o\u017cone w 1392 r. Nale\u017ca\u0142y one do Zamoyskich, p\u00f3\u017aniej do Koniecpolskich, Lubomirskich i Komar\u00f3w, a na ko\u0144cu Je\u0142owieckich. Najbardziej do wskrzeszenia parafii przyczynili si\u0119 Lubomirscy, kt\u00f3rzy przeprowadzili powt\u00f3rn\u0105 kolonizacj\u0119 wyludnionych teren\u00f3w, na wschodnim Podolu, sprowadzaj\u0105c Polak\u00f3w z ziemi sanockiej i przemyskiej, tworz\u0105c tu najwi\u0119ksze parafie m.in. w Czerniowcach, Murafie i Szarogrodzie.<\/p>\r\n\r\n

Wianuszek polskich wsi<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Czerniowce zosta\u0142y oplecione wianuszkiem polskich wsi, takich jak \u0141ozowa, J\u00f3zkowa, Kosy, Arbamowska Dolina, Sahinka, Wo\u0142odyjowce, Bor\u00f3wka, Mazur\u00f3wka i in. Opr\u00f3cz ko\u015bcio\u0142a wiele polskich zabytk\u00f3w w Czerniowcach niestety si\u0119 nie zachowa\u0142a. Na zdewastowanym katolickim cmentarzu przetrwa\u0142a tylko kaplica grobowa rodziny Ma\u0144kowskich z prze\u0142omu XVIII i XIX w. Z kolumnowym portykiem. Ma\u0144kowscy byli dziedzicami pobliskich Sahinek i nale\u017celi do parafii w Czerniowcach. Z tej rodziny wywodzi\u0142 si\u0119 m.in. Piotr Ma\u0144kowski ostatni biskup reaktywowanej w 1918 r. diecezji kamienieckiej. W ko\u015bciele w Czerniowcach zosta\u0142 ochrzczony, w nim wymodli\u0142 swoje powo\u0142anie, a z jego \u201ePami\u0119tnik\u00f3w\u201d mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119, jak wygl\u0105da\u0142o wn\u0119trze \u015bwi\u0105tyni i co\u015b nieco\u015b o jego historii. Wielokrotnie j\u0105 powi\u0119kszano, bo by\u0142a za ma\u0142a na coraz liczniejsz\u0105 parafi\u0119. Staraniem zamo\u017cnych parafian, w tym g\u0142\u00f3wnie samych Ma\u0144kowskich i ich powinowatych by\u0142 on stale ozdabiany i doposa\u017cany. Ufundowali w nim m.in. dwa boczne o\u0142tarze z w\u0142oskiego marmuru. W jednym znajdowa\u0142 si\u0119 obraz przedstawiaj\u0105cy \u015awi\u0119ta Rodzin\u0119, kopiowany w Neapolu z orygina\u0142u Rafaela. W drugim o\u0142tarzu fundatorzy umie\u015bcili obraz Chrystusa w Ogr\u00f3jcu. W nawie \u015bwi\u0105tyni wisia\u0142o\u00a0 te\u017c wiele innych obraz\u00f3w, a tak\u017ce wielki rze\u017abiony krucyfiks.<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Czerniowcach Ma\u0142ych mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie nie tylko do fundator\u00f3w, ale tak\u017ce ksi\u0119\u017cy. W 1913 r. jego proboszczem zosta\u0142 ks. Stanis\u0142aw Kasprzykowski, kt\u00f3ry kontynuowa\u0142 dzie\u0142o ks. Juliana Wituszy\u0144skiego, Walerego\u00a0 Szyma\u0144skiego i Ryszarda Rozemberga, dzi\u0119ki kt\u00f3rym polsko\u015b\u0107 w okolicach miasteczka nad rzek\u0105 Morachw\u0105 trwa\u0142a i mia\u0142a si\u0119 nie\u017ale. W 1913 r. liczy\u0142a ona\u00a0 7082 wiernych. Pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci by\u0142a druga w dekanacie Jampolskim. Wi\u0119ksza od niej by\u0142a tylko parafia w Murafie. Ta mia\u0142a 10 014 wiernych.<\/p>\r\n\r\n

Pi\u0119tna\u015bcie polskich szk\u00f3\u0142ek<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ksi\u0105dz Stanis\u0142aw Kasprzykowski po wybuchu I wojny \u015bwiatowej za\u0142o\u017cy\u0142 15 szk\u00f3\u0142ek polskich i utrzymywa\u0142 je w\u0142asnym staraniem. Po rewolucji bolszewickiej i wojnie domowej na Ukrainie nie opu\u015bci\u0142 on swoich parafian, co w obawie przed represjami uczyni\u0142o wielu polskich ksi\u0119\u017cy. Pracowa\u0142 on w Czerniowcach do 1930 r. , kiedy to zosta\u0142 aresztowany i zes\u0142any na 7 lat \u0142agr\u00f3w na Wyspach So\u0142owieckich. Przez trzy lata przebywa\u0142 wcze\u015bniej w \u201epolitizolatorze\u201d w Jaros\u0142awiu nad Wo\u0142g\u0105. W 1934 r. ze zniszczonym zdrowiem trafi\u0142 ostatecznie na So\u0142owki do wyr\u0119bu las\u00f3w. W 1936r. zes\u0142ano go do miejscowo\u015bci Karaczejewo k\/ Or\u0142a. W 1937 r. ponownie zosta\u0142 aresztowany . Wszelki \u015blad po nim zagina\u0142. Najprawdopodobniej w ramach antypolskiej akcji przeprowadzanej w ca\u0142ym Zwi\u0105zku Sowieckim zosta\u0142 rozstrzelany. W tym samym roku w Winnicy zosta\u0142 wymordowany ca\u0142y tutejszy parafialny aktyw. Tak jak ka\u017cda na Podolu tak\u017ce i parafia w Czerniowcach Ma\u0142ych ma swoich m\u0119czennik\u00f3w, kt\u00f3rzy zgin\u0119li za wiar\u0119 i polsko\u015b\u0107…<\/p>\r\n\r\n

Wymordowanie aktywu parafialnego stanowi\u0142o apogeum prze\u015bladowa\u0144, jakie spad\u0142y na polsk\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 Czerniowiec. W tym samym roku odebrano jej te\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142, umieszczaj\u0105c w nim Rejonow\u0105 Sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 Spo\u017cywc\u00f3w. Rok p\u00f3\u017aniej wywieziono znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Polak\u00f3w z Czerwniowiec i okolic do Kazachstanu. Zlikwidowano te\u017c polsk\u0105 szko\u0142\u0119 i zniszczono XVII- wieczny pomnik ufundowany przez ksi\u0119cia Lubomirskiego dla upami\u0119tnienia zwyci\u0119stwa wojsk polskich nad Tatarami.<\/p>\r\n\r\n

Nie zniszczy\u0142a ko\u015bcio\u0142a<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Sp\u00f3\u0142dzielnia Spo\u017cywc\u00f3w nie zniszczy\u0142a jednak ko\u015bcio\u0142a. Ca\u0142e jego wn\u0119trze ocala\u0142o. Po wkroczeniu Niemc\u00f3w wierni go odebrali i doprowadzili te\u017c do wznowienia dzia\u0142alno\u015bci parafii. Okresowo doje\u017cd\u017cali do niej pos\u0142uguj\u0105cy na Podolu polscy kap\u0142ani. W li\u015bcie do administratora diecezji kamienieckiej i \u017cytomierskiej w 1946 r. w kwietniu 1944 r. pisali m.in.: \u201enasza parafia liczy 8 tysi\u0119cy dusz, ko\u015bci\u00f3\u0142 w najlepszym porz\u0105dku\u201d. W\u0142adze sowieckie pocz\u0105tkowo wydawa\u0142y si\u0119 akceptowa\u0107 t\u0119 sytuacj\u0119. Nie przeszkadza\u0142o im nawet, \u017ce wierni opr\u00f3cz ko\u015bcio\u0142a zbierali si\u0119 na modlitwie tak\u017ce w kaplicy. W 1946 r. w\u0142adze nakaza\u0142y parafii przekaza\u0107 kaplic\u0119 na potrzeby prawos\u0142awnych. W listopadzie 1946 r. w\u0142adze przeznaczy\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142 na tzw. \u201edom obrony\u201d i radiow\u0119ze\u0142. Boj\u0105c si\u0119 buntu wiernych, w\u0142adze zaproponowa\u0142y wiernym w zamian budynek dawnego \u017c\u0142obka. Ci odm\u00f3wili, domagaj\u0105c si\u0119 oddania ko\u015bcio\u0142a. W maju 1947 r. w\u0142adze zaproponowa\u0142y wiernym budynek dawnej polskiej szko\u0142y. By\u0142a ona wi\u0119ksza od \u017c\u0142obka i liczy\u0142y one, \u017ce to zaspokoi wiernych. W lipcu 1947 r. w\u0142adze zaostrzy\u0142y swoje stanowisko i zaoferowa\u0142y wiernym ma\u0142y budynek na cmentarzu. Gdy ci po raz kolejny odm\u00f3wili, w\u0142adze przeci\u0105ga\u0142y spraw\u0119, by 30 sierpnia 1949 r. og\u0142osi\u0107 parafi\u0119 w Czerniowcach za nieistniej\u0105c\u0105. Wierni si\u0119 z tym nie pogodzili i ka\u017cdego roku przypominali o swoim istnieniu, wysy\u0142aj\u0105c petycje \u017c\u0105daj\u0105ce zwrotu ko\u015bcio\u0142a i zarejestrowania parafii. Kierowali je nie tylko do w\u0142adz\u00a0 obwodowych w Winnicy, ale tak\u017ce do w\u0142adz centralnych w Moskwie. Pisma te rzecz jasna pozosta\u0142y bez odpowiedzi. W 1956 r. w\u0142adze urz\u0105dzi\u0142y w ko\u015bciele radiow\u0119ze\u0142 i sal\u0119 gimnastyczn\u0105, a rok p\u00f3\u017aniej zaadaptowa\u0142y go na kino…<\/p>\r\n\r\n

Obawia\u0142 si\u0119 konsekwencji<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Wierni z Czerniowiec Ma\u0142ych starali si\u0119 je\u017adzi\u0107 do miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych czynne by\u0142y ko\u015bcio\u0142y i \u015bci\u0105gali do siebie ksi\u0119\u017cy, by na miejscu udzielili sakrament\u00f3w osobom starszym i chorym. Znalezienie takiego kap\u0142ana nie by\u0142o \u0142atwe. Ksi\u0119\u017cy na Naddniestrzu by\u0142o niewielu, a ich wyjazd w teren z punktu widzenia sowieckiego prawa by\u0142 nielegalny. Kap\u0142an, kt\u00f3ry by si\u0119 na niego zdecydowa\u0142, musia\u0142 si\u0119 liczy\u0107 z odebraniem \u201esprawki\u201d i pozbawieniem prawa wykonywania funkcji duszpasterskiej. Pos\u0142ug\u0119 tak\u0105 kap\u0142an musia\u0142 realizowa\u0107 w absolutnej tajemnicy. Nie zawsze by\u0142o jednak to mo\u017cliwe. Przekona\u0142 si\u0119 o tym ks. Wojciech Darzycki. Gdy przyjecha\u0142 on do wsi Mazur\u00f3wka, wchodz\u0105cej w sk\u0142ad czerniowieckiej parafii i zacz\u0105\u0142 po domach spowiada\u0107 i chrzci\u0107 wiernych, towarzyszy\u0142 mu t\u0142um z\u0142o\u017cony z czterystu os\u00f3b – jaki wynika z raportu wsp\u00f3\u0142pracownika KGB. Mieszka\u0144cy Mazur\u00f3wki obawiali si\u0119, \u017ce jak zostawi\u0105 ksi\u0119dza bez ochrony, to padnie on \u0142upem milicji czy KGB. Zrobili mu jednak nied\u017awiedzi\u0105 przys\u0142ug\u0119. Odm\u00f3wi\u0142 on duszpasterzowania w tym rejonie. Wr\u00f3ci\u0142 niedawno z \u0142agr\u00f3w i obawia\u0142 si\u0119 konsekwencji.<\/p>\r\n\r\n

Wierni z Czerniowiec regularnie starali si\u0119 gromadzi\u0107 na modlitw\u0119 na cmentarzu. Wed\u0142ug raportu w\u0142adz z pierwszej po\u0142owy lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych w dzie\u0144 powszedni przychodzi\u0142o na nabo\u017ce\u0144stwo na cmentarzu od 10 do 30 os\u00f3b, w niedziele\u00a0 kilkaset, w \u015bwi\u0119ta oko\u0142o tysi\u0105ca! Tak masowy udzia\u0142 wiernych w modlitewnych spotkaniach doprowadza\u0142 w\u0142adze do szewskiej pasji. Tym bardziej, \u017ce modlili si\u0119 oni r\u00f3wnie\u017c na wiejskich cmentarzach miejscowo\u015bci, kt\u00f3re wchodzi\u0142y w sk\u0142ad czerniowieckiej parafii takich jak: Mazur\u00f3wka, Sok\u00f3\u0142, Ludwik\u00f3wka i Kosy. Wierni nie tylko modlili si\u0119, ale tak\u017ce organizowali masowe demonstracje, domagaj\u0105c si\u0119 odebrania \u015bwi\u0105tyni. Jedna z nich mia\u0142a m.in. miejsce w 1956 r. , gdy wierni otrzymali pismo z Rady Najwy\u017cszej Ukrainy, w kt\u00f3rym jej przewodnicz\u0105cy Kolczenko odmawia\u0142 mieszka\u0144com Czerniowiec zwrotu ko\u015bcio\u0142a. Wzi\u0119\u0142o w niej udzia\u0142 oko\u0142o trzysta os\u00f3b. Przyjecha\u0142a milicja i prokurator. Jeden z lider\u00f3w czerniowieckiej wsp\u00f3lnoty S. Nosikowski o\u015bwiadczy\u0142 przedstawicielom w\u0142adz, \u017ce: \u201eniech mnie rozstrzelaj\u0105, ale ja wszelkimi dost\u0119pnymi \u015brodkami b\u0119d\u0119 si\u0119 stara\u0142 o zwrot ko\u015bcio\u0142a wiernym, pojad\u0119 do Moskwy i b\u0119d\u0119 si\u0119 zwraca\u0142 do wszystkich organ\u00f3w sowieckiej w\u0142adzy\u201d. Jego s\u0142owa zosta\u0142y rzecz jasna starannie zaprotoko\u0142owane. By\u0142 on \u201edobrym znajomym\u201d tutejszych urz\u0119dnik\u00f3w, kt\u00f3rzy za jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 oraz drugiego lidera parafii S. Kaczy\u0144skiego obrywali od zwierzchnik\u00f3w z Kijowa. Ci je\u017adzili ze skargami nie tylko do nich, ale do Moskwy. Tylko w pierwszym p\u00f3\u0142roczu 1956 r. zawozili do w\u0142adz w imieniu wiernych 23 petycje.<\/p>\r\n\r\n

Nieznani sprawcy<\/strong><\/p>\r\n\r\n

W\u0142adze, rzecz jasna, przechodzi\u0142y do porz\u0105dku dziennego nad listami do wiernych. Stara\u0142y si\u0119 utrudni\u0107 im spotkania na cmentarzu, celowo go dewastuj\u0105c przy pomocy \u201enieznanych sprawc\u00f3w\u201d. Ci niszczyli pomniki, krzy\u017ce, wyrywali posadzone przez wiernych drzewka.<\/p>\r\n\r\n

Spotkania na cmentarzu nasili\u0142y si\u0119, gdy najpierw w Szarogrodzie, a potem w Murafie zacz\u0105\u0142 pos\u0142ugiwa\u0107 kas. Antoni Chomicki. W\u0142adze prawid\u0142owo oceni\u0142y, \u017ce to on stoi za wzmo\u017con\u0105 aktywno\u015bci\u0105 czerniowieckich wiernych. Ci zr\u0119cznie wykorzystywali nowelizacj\u0119 sowieckiego prawodawstwa i zdobywali zgod\u0119 na jednorazowy przyjazd ksi\u0119dza w celu odprawienia Mszy \u015bw. na cmentarzu.<\/p>\r\n\r\n

W\u0142adze usi\u0142owa\u0142y te\u017c oddzia\u0142ywa\u0107 na wiernych w spos\u00f3b ideologiczno- wychowawczy. W 1958 r. np. przeprowadzono w rejonie czerniowieckim 257 prelekcji o tematyce ateistycznej. Nie przynios\u0142y one jednak wielkich efekt\u00f3w. Prelegenci m\u00f3wili bardzo og\u00f3lnikowo. \u0179aden z nich nie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 wyg\u0142asza\u0107 prelekcji o tematyce antykatolickiej.<\/p>\r\n\r\n

Polacy w Czerniowcach nie dali si\u0119 jednak zastraszy\u0107. Dzi\u0119ki ich zdecydowaniu ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zosta\u0142 przebudowany. W\u0142adze wynajmowa\u0142y do tego rzecz jasna ekipy budowlane, ale te szybko schodzi\u0142y z rusztowa\u0144. Robotnicy odmawiali pracy. Zdaniem w\u0142adz byli oni zastraszani przez wiernych i bali si\u0119 wykona\u0107 zleconego zadania. Wywodzili si\u0119 bowiem z tutejszej spo\u0142eczno\u015bci i bali si\u0119 zemsty s\u0105siad\u00f3w. S\u0105siadki przypomina\u0142y im te\u017c o karach Bo\u017cych , kt\u00f3re spad\u0142y na nadgorliwych komsomolc\u00f3w, zrzucaj\u0105cych krzy\u017ce ze \u015bwi\u0105ty\u0144. Obwodowy pe\u0142nomocnik d.s. religii usi\u0142owa\u0142 urabia\u0107 kobiety z poszczeg\u00f3lnych wsi, upatruj\u0105c w nich g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o oporu. Wzywa\u0142 je do swego gabinetu i usi\u0142owa\u0142 przekonywa\u0107 do swych racji. Z jego protoko\u0142\u00f3w mo\u017cna jednak wnosi\u0107, \u017ce trafi\u0142 na wyj\u0105tkowo oporny materia\u0142. Jedynym efektem rozmowy z dwoma Polakami ze wsi Babczy\u0144ce J. Pomara\u0144sk\u0105 i M. Ruczkowsk\u0105 , by\u0142o lepsze zapoznanie si\u0119 przez pe\u0142nomocnika z argumentami parafii. Obie kobiety twierdzi\u0142y, \u017ce: \u201eW Czerniowcach znajduje si\u0119 najbli\u017cszy ko\u015bci\u00f3\u0142 i nie trzeba utrudnia\u0107 \u017cycia osobom pracuj\u0105cym w ko\u0142chozie, by chodzili do innej parafii. Kiedy nam odebrano ko\u015bci\u00f3\u0142 w Czerniowcach, to niekt\u00f3re starsze osoby chodzi\u0142y modli\u0107 si\u0119 na cmentarz katolicki, a m\u0142odzie\u017c i osoby w \u015brednim wieku chodzi\u0142y si\u0119 modli\u0107 do Szarogrodu. Do tego ko\u015bcio\u0142a odleg\u0142o\u015b\u0107 z naszej wioski wynosi 45 km, a do Murafy oko\u0142o 60 km. I my wierz\u0105cy katolicy w pi\u0105tek wykonujemy po dwie normy, \u017ceby p\u00f3j\u015b\u0107 w niedziel\u0119 pomodli\u0107 si\u0119 do Boga\u201d. Polki wy\u015bmia\u0142y te\u017c argumenty pe\u0142nomocnika sugeruj\u0105ce, \u017ce budynek ko\u015bcielny by\u0142 potrzebny w\u0142adzom do cel\u00f3w upowszechniania kultury. Pomara\u0144ska o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce: \u201ePa\u0144stwo dysponuje \u015brodkami na budow\u0119 dom\u00f3w kultury. Popatrzcie, jaki dom kultury we wsi Czerniowce i u nas we wsi Babczy\u0144ce. Jaki dom zbudowali dla rejonowego komitetu partii, zbudowaliby kino lub emitowali filmy w nowym domu kultury, a nie zabieraliby nam ko\u015bcio\u0142a\u201d. Rezolutne Polki zapowiedzia\u0142y te\u017c pe\u0142nomocnikowi, \u017ce: \u201eb\u0119dziemy pisa\u0107 do wszystkich sowieckich instancji, dop\u00f3ki nie otrzymamy ko\u015bcio\u0142a do swojej dyspozycji\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Poszed\u0142 na marne<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Pe\u0142nomocnik, co mo\u017cna wnioskowa\u0107 z jego raportu dla zwierzchnika w Kijowie, by\u0142 zszokowany rozmow\u0105 z Polkami. Nie by\u0142y to bowiem jakie\u015b leciwe babcie, kt\u00f3rym w\u0142adze nie mog\u0142y nic zrobi\u0107. J. Pomara\u0144ska mia\u0142a 23 lata, a M. Ruczkowska by\u0142\u0105 jeszcze m\u0142odsza i liczy\u0142a 20 lat. Obie by\u0142y urodzone i wychowane na sowieckiej Ukrainie, co wskazywa\u0142o jednocze\u015bnie , \u017ce polskie rodziny w wianuszku wsi otaczaj\u0105cych Czerniowce Ma\u0142e trzymaj\u0105 si\u0119 mocno, a ca\u0142y okres stalinowskich prze\u015bladowa\u0144 poszed\u0142 na marne. Pe\u0142nomocnik Rady d.s. Kult\u00f3w Religijnych stara\u0142 si\u0119 ustali\u0107, ilu takich fanatyk\u00f3w mieszka w Czerniowcach i okolicy. W sprawozdaniu do swych zwierzchnik\u00f3w napisa\u0142, \u017ce jest ich oko\u0142o 2600, ale liczba ta wydaje si\u0119 zani\u017cona. Na warunki sowieckiej Ukrainy i ta ilo\u015b\u0107 by\u0142a du\u017ca i w takich przypadkach w\u0142adze z regu\u0142y godzi\u0142y si\u0119 na rejestracj\u0119 parafii zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, ze przy tak znacznej liczbie wiernych nie da si\u0119 z dnia na dzie\u0144 zlikwidowa\u0107 wsp\u00f3lnoty. Czerniowce obok Tomaszpola by\u0142y jedyna parafi\u0105 istniej\u0105c\u0105 po wojnie, w stosunku do kt\u00f3rej zastosowano tak drastyczne \u015brodki. W\u0142adze uzna\u0142y w ko\u0144cu to za b\u0142\u0105d, ale nie chcia\u0142y si\u0119 wycofa\u0107, by wierni nie potraktowali tego jako przejaw jej s\u0142abo\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Wierni z Czerniowiec konsekwentnie walczyli o swoje. Regularnie modlili si\u0119 na cmentarzu i kilka razy do roku, bo wolno im by\u0142o to czyni\u0107 najwy\u017cej 3 razy w roku. Za specjalnym zezwoleniem zapraszali do siebie kap\u0142ana, by odprawi\u0142 Msz\u0119 \u015bw. i udzieli\u0142 wiernym sakrament\u00f3w. KGB sugerowa\u0142o pe\u0142nomocnikowi, by wyznaczy\u0142 do spotka\u0144 z kap\u0142anem jedn\u0105 chat\u0119. Zajmuj\u0105cy si\u0119 Czerniowcami funkcjonariusz t\u0142umaczy\u0142 w pi\u015bmie do pe\u0142nomocnika, \u017ce: \u201eje\u015bli ksi\u0105dz b\u0119dzie chodzi\u0142 do ka\u017cdego domu, to jeszcze gorzej, poniewa\u017c tam s\u0105 ma\u0142e dzieci, uczniowie i nie potrzeba, \u017ceby oni byli \u015bwiadkami wykonywanych obrz\u0119d\u00f3w religijnych\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Od Winnicy do Moskwy<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Opinia KGB by\u0142a jak si\u0119 wydaje przyczyn\u0105 wydania wiernym zgody na budow\u0119 kaplicy. Gromadz\u0105cych si\u0119 wiernych w jednym miejscu by\u0142o \u0142atwiej kontrolowa\u0107. G\u0142\u00f3wnymi jednak sprawcami zmiany podej\u015bcia w\u0142adz od ich wsp\u00f3lnoty by\u0142y permanentne zabiegi wiernych o jej legalizacj\u0119. Na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych napisali oni do Rady Obwodowej w Winnicy 126 skarg, do wy\u017cszych instancji partyjno-pa\u0144stwowych 78. Rad\u0119 Obwodow\u0105 \u201eodwiedzi\u0142o\u201d 9 delegacji z Czerniowiec, Kij\u00f3w -10, a Moskw\u0119- 6.<\/p>\r\n\r\n

W 1964 r. Pe\u0142nomocnik Rady d.s. Kult\u00f3w Religijnych z Winnicy pisa\u0142 do prze\u0142o\u017conych o wsp\u00f3lnocie w Czerniowcach: (…) Nale\u017cy przyzna\u0107, \u017ce przez zamkni\u0119cie ko\u015bcio\u0142a i wyrejestrowanie parafii zamierzonych rezultat\u00f3w nie osi\u0105gn\u0119li\u015bmy. Parafia w rzeczywisto\u015bci si\u0119 nie rozpad\u0142a, a przeciwnie dzia\u0142a z jeszcze wi\u0119kszym fanatyzmem. Aktualnie spraw\u0105 zajmuj\u0105 si\u0119 w\u0142adze obwodowe i mo\u017cliwe, \u017ce b\u0119d\u0105 podj\u0119te decyzje w tym kierunku, aby wsp\u00f3lnocie katolickiej we wsi Czerniowce , rejon Mohylew Podolski udzieli\u0107 zezwolenia na rejestracj\u0119 i nabycie budynku dla potrzeb kultu. Mo\u017cliwy b\u0119dzie\u00a0 wynajem lub budowa na cmentarzu prymitywnego budynku kaplicy\u201d. Do budowy kaplicy w Czerniowcach droga by\u0142\u0105 jednak daleka. Dopiero w 1973 r. wzni\u00f3s\u0142 j\u0105 ks. Bronis\u0142aw Biernacki z Baru. Najpierw bowiem kaplica powsta\u0142a i zosta\u0142a zarejestrowana w domu prywatnym stopniowo rozbudowywanym. By\u0142 on jednak za ma\u0142y dla tak du\u017cej parafii. Kaplica zbudowana przez ksi\u0119dza Biernackiego te\u017c nie by\u0142a du\u017ca, ale swobodnie mog\u0142o si\u0119 w niej pomie\u015bci\u0107 sto os\u00f3b i stanowi\u0142a ona namiastk\u0119 prawdziwego ko\u015bcio\u0142a. Gdy \u201epierestrojka\u201d dotar\u0142a na Ukrain\u0119, wierni z Czerniowiec zacz\u0119li na nowo stara\u0107 si\u0119 o odzyskanie ko\u015bcio\u0142a. Ich dzia\u0142ania nie wzbudzi\u0142y entuzjazmu u w\u0142adz. Wprost przeciwnie. Mimo, \u017ce stan ko\u015bcio\u0142a by\u0142 op\u0142akany i wymaga\u0142 on pilnego remontu, w\u0142adze obwodowe nie chcia\u0142y go odda\u0107. W Czerniowcach Ma\u0142ych wybuch\u0142a prawdziwa wojna. Gdy wierni zacz\u0119li pikietowa\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142, milicja usun\u0119\u0142a ich si\u0142\u0105. Wierni na drugi dzie\u0144 urz\u0105dzili pod \u015bwi\u0105tyni\u0105 prawdziw\u0105 manifestacj\u0119, ale \u015bci\u0105gni\u0119ty oddzia\u0142 OMON-u u\u017cy\u0142 przeciwko nim nie tylko pa\u0142ek, ale dzia\u0142ek wodnych. Wierni si\u0119 nie przel\u0119kli. Za kilka dni wdarli si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a i zalegli na niej krzy\u017cem. Milicja zn\u00f3w przyjecha\u0142a i dla zmuszenia wiernych do opuszczenia \u015bwi\u0105tyni u\u017cy\u0142a gazu \u0142zawi\u0105cego. Przepychanki takie trwa\u0142y w sumie 9 miesi\u0119cy. Dopiero wtedy w\u0142adze skapitulowa\u0142y. Po uporz\u0105dkowaniu jego wn\u0119trza i adaptacji zosta\u0142 on po\u015bwi\u0119cony\u00a0 przez biskupa Edwarda Bia\u0142og\u0142owskiego z Przemy\u015bla w 1989 r. Parafia zacz\u0119\u0142a wraca\u0107 do normalnego \u017cycia.<\/p>\r\n\r\n

Marek A. Koprowski<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"„Pe\u0142nomocnik Rady d.s. Kult\u00f3w Religijnych stara\u0142 si\u0119 ustali\u0107, ilu takich fanatyk\u00f3w mieszka w Czerniowcach i okolicy. W sprawozdaniu do swych zwierzchnik\u00f3w napisa\u0142, \u017ce jest ich oko\u0142o 2600, ale liczba ta wydawa\u0142a mu si\u0119 zani\u017cona.” Polacy trzymali si\u0119 mocno Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Czerniowcach Ma\u0142ych najlepiej wida\u0107, jad\u0105c do tego\u00a0 dawnego miasteczka, b\u0119d\u0105cego wci\u0105\u017c du\u017cym skupiskiem Polak\u00f3w, od […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[132,65,66],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28952"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28952"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28952\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}