{"id":28817,"date":"2010-11-27T22:54:09","date_gmt":"2010-11-28T03:54:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=28817"},"modified":"2010-11-27T22:54:09","modified_gmt":"2010-11-28T03:54:09","slug":"pierwszenstwo-srodka-nie-celu-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=28817","title":{"rendered":"Pierwsze\u0144stwo \u015brodka, nie celu – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

W wydaniu \u201eRzeczpospolitej\u201d z 24 listopada br. opublikowany zosta\u0142 obszerny artyku\u0142 Redaktora Naczelnego miesi\u0119cznika \u201eWi\u0119\u017a\u201d, p. Zbigniewa Nosowskiego pt. W polskim Ko\u015bciele brak dyregenta<\/em>. Nie jest moim celem dyskusja na temat zasadniczego przes\u0142ania tego artyku\u0142u, acz z pewno\u015bci\u0105 tekst na to zas\u0142uguje. Pragn\u0119 jedynie odnie\u015b\u0107 si\u0119 do przywo\u0142ania – w funkcji \u201eostrzegawczego\u201d argumentu – postaci francuskiego my\u015bliciela politycznego (nie \u201epolityka\u201d!, jak pisze p. Nosowski, bo tym monarchista nie mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci by\u0107 w Republice Francuskiej) Charlesa Maurrasa (1868-1952). Odno\u015bny akapit w tek\u015bcie ma brzmienie nast\u0119puj\u0105ce: \u201eNiekiedy mamy (w praktyce, bo nie w deklaracjach) g\u0142oszenie has\u0142a \u00abpolityka przede wszystkim\u00bb. W pierwszej po\u0142owie XX wieku za przyj\u0119cie takiej doktryny, uznaj\u0105cej pierwsze\u0144stwo zobowi\u0105za\u0144 politycznych nad religijnymi, pot\u0119piony zosta\u0142 francuski polityk, Charles Maurras\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Red. Nosowski nie jest pierwszym publicyst\u0105, kt\u00f3ry – nie wchodz\u0119 w to czy z niewiedzy, czy bez dobrej woli – powtarza t\u0119 do gruntu wypaczon\u0105 opini\u0119. Teoretyk nacjonalizmu \u201eintegralnego\u201d (czyli dope\u0142nionego jak \u201eca\u0142ka\u201d przez monarchizm) Charles Maurras oraz kierowana przez niego szko\u0142a polityczna Action Fran\u00c3\u00a7aise istotnie zosta\u0142y pot\u0119pione w 1926 roku, tyle \u017ce – co samo w sobie jest rzecz\u0105 osobliw\u0105 – powody tej kondamnacji nie zosta\u0142y wyra\u017anie okre\u015blone, a przede wszystkim nie podano \u017cadnego konkretnego b\u0142\u0119du doktrynalnego, jakiego mieliby si\u0119 dopu\u015bci\u0107 Maurras i Action Fran\u00c3\u00a7aise. Obecnie, zw\u0142aszcza w \u015bwietle \u017ar\u00f3d\u0142owych bada\u0144 Philippe\u2019a Prevosta, kt\u00f3ry mia\u0142 dost\u0119p do archiw\u00f3w watyka\u0144skich, nie ulega ju\u017c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce motywy pot\u0119pienia by\u0142y jednoznacznie polityczne w\u0142a\u015bnie, a nie religijne, to znaczy dotyczy\u0142y fundamentalnie antyniemieckiej postawy Maurrasa i jego ruchu (podczas gdy papie\u017c Pius XI by\u0142 germanofilem), nadto za\u015b Stolica Apostolska by\u0142a szanta\u017cowana przez republika\u0144ski rz\u0105d francuski gro\u017ab\u0105 wznowienia prze\u015bladowa\u0144 Ko\u015bcio\u0142a, je\u015bli nie zdezawuuje ruchu monarchistycznego, ciesz\u0105cego si\u0119 szerokim poparciem katolik\u00f3w francuskich. Co wi\u0119cej, red. Nosowski (te\u017c jak wielu innych) \u201ezapomina\u201d o tym, \u017ce \u201epot\u0119pienie\u201d zosta\u0142o wycofane po trzynastu latach (w 1939 roku) poprzez zniesienie wszystkich sankcji i kar ko\u015bcielnych, i to bez stawiania wymogu odwo\u0142ania b\u0142\u0119dnych pogl\u0105d\u00f3w – co milcz\u0105co potwierdza\u0142o ich nieistnienie; redaktorzy \u201eskazanego\u201d uprzednio dziennika \u201eL\u2019Action Fran\u00c3\u00a7aise\u201d zobowi\u0105zali si\u0119 jedynie do nieprowadzenia polemik ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Rzecz najwa\u017cniejsza wszelako jest ta, \u017ce ca\u0142kowicie rozmija si\u0119 z prawd\u0105 podana przez p. Nosowskiego interpretacja – s\u0142ynnej sk\u0105din\u0105d – dewizy Maurrasa: politique d\u2019abord<\/em> (\u201enajpierw polityka\u201d), jako rzekomego \u201epierwsze\u0144stwa\u201d zobowi\u0105za\u0144 politycznych przed religijnymi. W odpowiedzi na takie przekr\u0119canie jego intencji (co zdarza\u0142o si\u0119 ju\u017c w\u00f3wczas) Maurras sam poda\u0142 wyja\u015bnienie w swoim g\u0142\u00f3wnym dziele Moje idee polityczne<\/em> o tre\u015bci nast\u0119puj\u0105cej: \u201eKiedy powiadamy: \u00abnajpierw polityka\u00bb, m\u00f3wimy, \u017ce polityka jest pierwsza, pierwsza w porz\u0105dku czasowym, lecz absolutnie nie w porz\u0105dku godno\u015bci (la politique la premi\u00c3\u00a8re, la premi\u00c3\u00a8re dans l\u2019ordre du temps, nullement dans l\u2019ordre de la dignit\u00c3\u00a9<\/em>). To tyle, co powiedzie\u0107, \u017ce droga musi by\u0107 obrana zanim dojdzie si\u0119 do celu; \u017ce strza\u0142a i \u0142uk musz\u0105 by\u0107 napi\u0119te, zanim grot dotknie tarczy; \u017ce \u015brodek dzia\u0142ania poprzedza miejsce przeznaczenia\u201d (Mes id\u00c3\u00a9es politiques<\/em>, Paris 1986 [1937], s. 155). Znaczenia tej maksymy nie mo\u017cna w\u0142a\u015bciwie poj\u0105\u0107 bez odniesienia jej do historyczno-politycznego kontekstu jej sformu\u0142owania. Rzecz w tym, \u017ce je\u015bli Republika, samookre\u015blaj\u0105ca si\u0119 jako laicka i antyklerykalna, jest bezwzgl\u0119dnie wroga Ko\u015bcio\u0142owi i katolicyzmowi, d\u0105\u017c\u0105c do ich ca\u0142kowitej eliminacji co najmniej z przestrzeni publicznej, to zniesienie Republiki i przywr\u00f3cenie Francji jej tradycyjnego, monarchicznego ustroju, kt\u00f3ry jest tak samo esencjonalnie \u201earcychrze\u015bcija\u0144ski\u201d, jak Republika jest antychrze\u015bcija\u0144ska, jawi si\u0119 Maurrasowi jako \u015brodek koniecznie poprzedzaj\u0105cy realizacj\u0119 celu, jakim jest przywr\u00f3cenie Ko\u015bcio\u0142owi pe\u0142ni jego wolno\u015bci (dla jasno\u015bci: nie \u201ewolno\u015bci religijnej\u201d w znaczeniu modernistycznym, lecz wolno\u015bci religii i Ko\u015bcio\u0142a katolickiego). Tylko w tym zatem sensie – \u015brodka, nie celu – polityka wed\u0142ug Maurrasa jest \u201epierwsza\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W wydaniu \u201eRzeczpospolitej\u201d z 24 listopada br. opublikowany zosta\u0142 obszerny artyku\u0142 Redaktora Naczelnego miesi\u0119cznika \u201eWi\u0119\u017a\u201d, p. Zbigniewa Nosowskiego pt. W polskim Ko\u015bciele brak dyregenta. Nie jest moim celem dyskusja na temat zasadniczego przes\u0142ania tego artyku\u0142u, acz z pewno\u015bci\u0105 tekst na to zas\u0142uguje. Pragn\u0119 jedynie odnie\u015b\u0107 si\u0119 do przywo\u0142ania – w funkcji \u201eostrzegawczego\u201d argumentu – postaci […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35,41],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28817"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28817"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28817\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28817"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28817"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28817"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}