{"id":28638,"date":"2010-11-21T23:41:40","date_gmt":"2010-11-22T04:41:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=28638"},"modified":"2010-11-21T23:41:40","modified_gmt":"2010-11-22T04:41:40","slug":"mlodzi-niedoksztalceni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=28638","title":{"rendered":"M\u0142odzi niedokszta\u0142ceni"},"content":{"rendered":"

Studenci maj\u0105 problem z odr\u00f3\u017cnieniem Karola Wielkiego od Kazimierza Wielkiego, Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego od Zygmunta Augusta<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Edukacja historyczna m\u0142odych Polak\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 w stanie zapa\u015bci. Deficyt wiedzy pog\u0142\u0119bia nieudolna, szkodliwa zmiana podstawy programowej nauczania historii w szko\u0142ach.<\/strong>
\r\n
\r\n Do zabrania g\u0142osu na temat wdra\u017canych zmian w obszarze edukacji historycznej w ramach permanentnej reformy, rzekomo ju\u017c przecie\u017c zreformowanego systemu o\u015bwiaty w Polsce, sprowokowa\u0142 mnie program Jana Pospieszalskiego „Warto rozmawia\u0107”, wyemitowany 10 listopada. W kontek\u015bcie obchod\u00f3w \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci dyskutowano o wprowadzanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej zmianach programowych i organizacyjnych nauczania historii w polskiej szkole.
\r\n
\r\n Magistra vitae<\/strong>
\r\n
\r\n Historia to nauka, kt\u00f3ra znajduje prze\u0142o\u017cenie na praktyczn\u0105 sfer\u0119 naszego \u017cycia; wiedza z jej zakresu wp\u0142ywa na dokonywane przez nas codziennie wybory, tak\u017ce polityczne, pozwala na krytyczny odbi\u00f3r tre\u015bci prezentowanych w mediach itd. Jest sztuk\u0105 krytycznego my\u015blenia, nie jest natomiast – wbrew temu, co twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy – sztuk\u0105 dla sztuki. Te fakty powinny przemawia\u0107 za tym, by historia by\u0142a jednym z filar\u00f3w kszta\u0142cenia dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Jest jednak inaczej. Kolejne etapy reformy szkolnictwa przynios\u0142y redukcj\u0119 godzin tego przedmiotu w liceum: w czteroletnim liceum by\u0142o ok. 240 godzin, w trzyletnim zosta\u0142o ok. 150 godzin, po kolejnej zmianie b\u0119dzie ich zaledwie 60, a za tym idzie uszczuplanie tre\u015bci programowych. Jednocze\u015bnie uczniowie maj\u0105 zagwarantowane cztery godziny wychowania fizycznego w tygodniu!<\/p>\r\n\r\n

W imi\u0119 likwidacji systemu, w kt\u00f3rym uczniowie w gimnazjum i liceum zapoznaj\u0105 si\u0119 z ca\u0142ym programem historii (wszystkie epoki) dwa razy – w systemie spiralnym, polegaj\u0105cym na dostosowaniu przekazywanych tre\u015bci do ich mo\u017cliwo\u015bci psychorozwojowych – proponuje si\u0119 system linearny, w kt\u00f3rym „przerobienie” ca\u0142ego materia\u0142u ko\u0144czy si\u0119 w pierwszej klasie liceum. A p\u00f3\u017aniej systematyczny kurs powt\u00f3rzeniowy – zreszt\u0105 rzeczywi\u015bcie dosy\u0107 intensywny – maj\u0105 mie\u0107 tylko uczniowie przygotowuj\u0105cy si\u0119 do matury z historii. Pozostali uczestnicz\u0105 w zaj\u0119ciach bloku humanistycznego, kt\u00f3ry obejmuje wybrane w spos\u00f3b dowolny przez nauczyciela zagadnienia z historii i wiedzy o spo\u0142ecze\u0144stwie, np. mo\u017cna skupi\u0107 si\u0119 na wojskowo\u015bci albo na relacjach mi\u0119dzy kobietami i m\u0119\u017cczyznami na przestrzeni epok. Je\u015bli we\u017amiemy jeszcze pod uwag\u0119, co rzadko jest podkre\u015blane w tocz\u0105cej si\u0119 debacie, obni\u017cenie wieku szkolnego (kolejny „genialny” pomys\u0142 MEN), oznacza to, \u017ce m\u0142ody cz\u0142owiek zako\u0144czy swoj\u0105 przygod\u0119 z systematyczn\u0105 edukacj\u0105 historyczn\u0105 w wieku 14-15 lat. Warto si\u0119 zainteresowa\u0107, co na ten temat m\u00f3wi psychologia rozwojowa; jakie s\u0105 mo\u017cliwo\u015bci percepcyjne dziecka w tym wieku, a szczeg\u00f3lnie, jak kszta\u0142tuje si\u0119 u niego zdolno\u015b\u0107 do abstrakcyjnego my\u015blenia. No c\u00f3\u017c, dla rz\u0105dz\u0105cych zdecydowanie lepiej jest, je\u015bli wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli w pa\u0144stwie to ludzie niezdolni do samodzielnego, krytycznego my\u015blenia. D\u0105\u017cy si\u0119 natomiast do wyposa\u017cenia ich w pewien zas\u00f3b umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3rych kszta\u0142towanie tak bardzo podkre\u015blaj\u0105 luminarze reformy edukacyjnej, gdy m\u00f3wi\u0105 o tzw. kompetencjach, czyli umiej\u0119tno\u015bciach u\u017cytecznych na rynku pracy. Z obywateli czyni si\u0119 wi\u0119c nie tyle istoty my\u015bl\u0105ce, ile sprawnych wykonawc\u00f3w okre\u015blonych zada\u0144.
\r\n
\r\n Ofiary permanentnej reformy<\/strong>
\r\n
\r\n Nie jest prawd\u0105, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek, maj\u0105cy \u0142atwy dost\u0119p do r\u00f3\u017cnorodnych \u017ar\u00f3de\u0142 informacji, nie potrzebuje wiedzy. Przeciwnie, aby m\u00f3c w spos\u00f3b \u015bwiadomy postrzega\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, potrzebna jest przynajmniej podstawowa og\u00f3lna wiedza na temat r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w jej funkcjonowania. Zbyt wczesna specjalizacja nie s\u0142u\u017cy gruntownemu wykszta\u0142ceniu og\u00f3lnemu. Najlepiej wida\u0107 owe deficyty na studiach, kiedy cz\u0119stokro\u0107 nie mo\u017cna odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do podstawowych fakt\u00f3w, kt\u00f3re winny stanowi\u0107 sk\u0142adow\u0105 wykszta\u0142cenia og\u00f3lnego. Studenci maj\u0105 np. problemy z odr\u00f3\u017cnieniem Karola Wielkiego od Kazimierza Wielkiego, Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego od Zygmunta Augusta. Je\u015bli widzimy ewidentn\u0105 degradacj\u0119 intelektualn\u0105 m\u0142odego pokolenia, nie powinien nas cieszy\u0107 fakt, \u017ce tak spory procent m\u0142odych ludzi idzie na studia. Du\u017ca ich cz\u0119\u015b\u0107 nigdy nie powinna przekroczy\u0107 prog\u00f3w wy\u017cszej uczelni. Za zaistnia\u0142y stan rzeczy win\u0119 ponosi w znacznym stopniu system edukacji w Polsce. Jest on permanentnie reformowany, i to w spos\u00f3b uw\u0142aczaj\u0105cy wszelkim standardom – zmiany wprowadzane s\u0105 ad hoc, bez pozostawienia odpowiedniego czasu na ich wdro\u017cenie – np. wprowadzony w tym roku tzw. projekt gimnazjalny czy ubieg\u0142oroczne korekty w systemie nadzoru pedagogicznego.
\r\n Tymczasem kolejne zmiany programowe w odniesieniu do historii uzasadnia si\u0119 np. tym, \u017ce niewielki odsetek (ok. 6 proc.) licealist\u00f3w zdaje ten przedmiot na maturze. Jest to argument wr\u0119cz \u015bmieszny, szczeg\u00f3lnie gdy wypowiada go osoba z tytu\u0142em profesorskim – prof. Jolanta Choi\u0144ska-Mika, historyk z Uniwersytetu Warszawskiego, kt\u00f3ra firmuje swoim nazwiskiem t\u0119 nieudoln\u0105 reform\u0119. Nieudoln\u0105, je\u015bli przyj\u0105\u0107, \u017ce jest ona skutkiem ignorancji, natomiast przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce obni\u017canie \u015bwiadomo\u015bci historycznej spo\u0142ecze\u0144stwa jest rzeczywistym celem tych zmian, wtedy nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce podejmowane dzia\u0142ania realizuj\u0105 \u00f3w cel w stu procentach.<\/p>\r\n\r\n

<\/span><\/p>\r\n\r\n

O wyborze przedmiotu na egzaminie maturalnym decyduj\u0105 wzgl\u0119dy pragmatyczne, a nie tylko, i nie przede wszystkim, zainteresowanie dan\u0105 dziedzin\u0105. Po pierwsze, uczniowie zdaj\u0105 przedmioty, kt\u00f3re s\u0105 im potrzebne, aby dosta\u0107 si\u0119 na wybrany kierunek studi\u00f3w. Prosz\u0119 sprawdzi\u0107, jak ma\u0142o jest kierunk\u00f3w, na kt\u00f3re wymagany jest egzamin z historii. Po drugie, nawet je\u015bli uczniowie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wybrania pomi\u0119dzy histori\u0105 a np. geografi\u0105, z regu\u0142y preferuj\u0105 ten przedmiot, kt\u00f3rego zakres tre\u015bciowy jest mniejszy – historia jest tu na straconej pozycji (sam wielokrotnie doradza\u0142em moim uczniom takie rozwi\u0105zanie). Po trzecie, uczenie si\u0119 historii w og\u00f3le a przygotowywanie do egzaminu z tego przedmiotu to dwie r\u00f3\u017cne sprawy. Nie da si\u0119 nauczy\u0107 historii, stawiaj\u0105c sobie jednocze\u015bnie za cel przygotowanie ucznia do matury w tej formie, w jakiej ona dzi\u015b funkcjonuje – zdecydowanie lepszym rozwi\u0105zaniem by\u0142a tzw. stara matura! Do\u015bwiadczenie podpowiada, \u017ce najlepiej na maturze z historii wypadaj\u0105 wcale nie ci uczniowie, kt\u00f3rzy s\u0105 dobrym „materia\u0142em” na historyk\u00f3w, lecz ci przeci\u0119tni. Tez\u0119 t\u0119 potwierdzaj\u0105 obserwacje wyk\u0142adowc\u00f3w na wydzia\u0142ach historycznych pa\u0144stwowych, dziennych studi\u00f3w, na kt\u00f3re dostaj\u0105 si\u0119 przecie\u017c osoby z najlepszymi wynikami uzyskanymi na maturze z historii (oczywi\u015bcie nulla regula sine exceptione – nie ma regu\u0142y bez wyj\u0105tku).
\r\n
\r\n Szkodliwa wielo\u015b\u0107 narracji<\/strong>
\r\n
\r\n Zwolennicy proponowanych zmian chwal\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c tym, \u017ce daj\u0105 one wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci zastosowania r\u00f3\u017cnorakich metod pracy z uczniem. W tym kontek\u015bcie m\u00f3wi si\u0119 np. o projektach edukacyjnych. Tak naprawd\u0119 nie wiem, co stoi na przeszkodzie, aby wykorzystywa\u0107 t\u0119 form\u0119 pracy z uczniami ju\u017c teraz. Bez w\u0105tpienia jednak nie da si\u0119 naucza\u0107 historii bez osadzenia wydarze\u0144 w czasie i przestrzeni. Forma wszelakich projekt\u00f3w edukacyjnych jest jak najbardziej przydatnym narz\u0119dziem maj\u0105cym wspomaga\u0107 edukacj\u0119 historyczn\u0105, ale nigdy nie zast\u0105pi systematycznego wyk\u0142adu dziej\u00f3w. Aby m\u00f3wi\u0107 o historii lokalnej (ma\u0142e ojczyzny), rodzinnej, trzeba najpierw posi\u0105\u015b\u0107 wiedz\u0119 og\u00f3ln\u0105, nakre\u015bli\u0107 pewne ramy, w kt\u00f3rych si\u0119 dokonywa\u0142y owe wydarzenia. Nie b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0142a temu dobrze szko\u0142a, w kt\u00f3rej nauczyciel b\u0119dzie prowadzi\u0142 permanentn\u0105 debat\u0119 z uczniami na temat r\u00f3\u017cnych narracji historycznych tworzonych w odniesieniu do konkretnego wydarzenia, np. ONR, Jedwabnego, podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego po 1945 r., stanu wojennego, Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u. Nie ma prawd r\u00f3wnorz\u0119dnych, wi\u0119c wbrew wszelkim modnym dzi\u015b programom maj\u0105cym wychowywa\u0107 do \u017cycia w \u015bwiecie wielokulturowym zamazuj\u0105cym jednocze\u015bnie w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, nie wolno nam wychowywa\u0107 m\u0142odego cz\u0142owieka ku relatywizmowi. Dyskusja powinna zbli\u017ca\u0107 nas do prawdy, a nie wyrabia\u0107 przekonanie, \u017ce jej nie ma.<\/p>\r\n\r\n

Widocznym skutkiem dzia\u0142a\u0144 reformator\u00f3w jest infantylizacja \u015bwiadomo\u015bci historycznej, np. 25 proc. m\u0142odych Polak\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce zbrodni w Katyniu dokonali Niemcy! Je\u015bli nikt nie powstrzyma kolejnego etapu zmian w szkolnictwie, proces ten b\u0119dzie si\u0119 tylko pog\u0142\u0119bia\u0142. Nie wystarczy tu jednak \u017cadna kolejna korekta. Trzeba odrzuci\u0107 ca\u0142\u0105 filozofi\u0119, kt\u00f3ra leg\u0142a u podstaw reform w o\u015bwiacie dokonywanych od lat 90. XX wieku. Bez tego na rzeczywist\u0105 popraw\u0119 sytuacji nie ma co liczy\u0107, gdy\u017c konieczne s\u0105 tu przemiany o znaczeniu fundamentalnym, systemowym. M\u00f3wi\u0105c obrazowo: kolejny remont ruiny generuje o wiele wi\u0119ksze koszty ni\u017c rozbi\u00f3rka i wzniesienie nowego budynku. Najlepiej oczywi\u015bcie, gdyby takiego systemu nie by\u0142o w og\u00f3le, a rodzice decydowali, czy kszta\u0142c\u0105 dziecko sami, czy te\u017c posy\u0142aj\u0105 je do tej lub innej szko\u0142y, kt\u00f3ra ma pe\u0142n\u0105 autonomi\u0119 w zakresie dydaktycznym i wychowawczym – skuteczno\u015b\u0107 jej pracy weryfikowa\u0142aby rekrutacja na studia. Nie powinno wyklucza\u0107 to oczywi\u015bcie prowadzenia przez pa\u0144stwo m\u0105drej polityki historycznej, a niestety, jest inaczej. Nic nie zapowiada, aby cokolwiek mia\u0142o si\u0119 w tym wzgl\u0119dzie zmieni\u0107.
\r\n <\/strong><\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Dr Artur G\u00f3recki<\/strong><\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Autor jest nauczycielem historii i wiedzy o spo\u0142ecze\u0144stwie, wyk\u0142adowc\u0105 w Instytucie Doskonalenia Kadry Pedagogicznej, dyrektorem prywatnego gimnazjum i liceum w Warszawie.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Studenci maj\u0105 problem z odr\u00f3\u017cnieniem Karola Wielkiego od Kazimierza Wielkiego, Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego od Zygmunta Augusta Edukacja historyczna m\u0142odych Polak\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 w stanie zapa\u015bci. Deficyt wiedzy pog\u0142\u0119bia nieudolna, szkodliwa zmiana podstawy programowej nauczania historii w szko\u0142ach. Do zabrania g\u0142osu na temat wdra\u017canych zmian w obszarze edukacji historycznej w ramach permanentnej reformy, rzekomo ju\u017c przecie\u017c […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28638"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28638"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28638\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}