{"id":28615,"date":"2010-11-20T23:06:12","date_gmt":"2010-11-21T04:06:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=28615"},"modified":"2010-11-20T23:06:12","modified_gmt":"2010-11-21T04:06:12","slug":"inna-ameryka-piotr-jaroszynski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=28615","title":{"rendered":"Inna Ameryka – Piotr Jaroszy\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wielu z nas, zw\u0142aszcza ci, kt\u00f3rzy w\u00a0 Stanach Zjednoczonych nigdy nie byli, utworzy\u0142o sobie obraz Ameryki na podstawie film\u00f3w produkowanych w Hollywood. Mieszka\u0107 tam maj\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy cz\u0119sto kln\u0105, \u0142api\u0105 si\u0119 za klapy marynarek, a nawet „pior\u0105 si\u0119 po pyskach\u201d. Byliby to wi\u0119c ludzie wyj\u0105tkowo niegrzeczni, agresywni i pozbawieni kultury. Przecie\u017c nie ma chyba filmu „ameryka\u0144skiego\u201d, w kt\u00f3rym nie by\u0142oby takich w\u0142a\u015bnie scen: \u201ety taki owaki\u201d – krzyczy jeden, \u201ety te\u017c nie lepszy\u201d – krzyczy drugi, kr\u00f3tka szamotanina, lewy sierpowy i ju\u017c pierwszy go\u015b\u0107 le\u017cy na ziemi. Po chwili jednak podnosi si\u0119 i oddaje pi\u0119knym za nadobne. Ale czy taka naprawd\u0119 jest Ameryka, czy wsz\u0119dzie ludzie tak si\u0119 zachowuj\u0105, czy mordobicie jest na porz\u0105dku dziennym w slumsach i w urz\u0119dach, na ulicy i w restauracji? To raczej ma\u0142o prawdopodobne. Wi\u0119c po co taki obraz lansowany jest w filmach?
\r\n
\r\nOczywi\u015bcie, miasta ameryka\u0144skie bywaj\u0105 niebezpieczne. S\u0105 dzielnice, w kt\u00f3rych lepiej nie wysiada\u0107 z samochodu, nie tylko w nocy, ale i w dzie\u0144. Dla przyk\u0142adu, w Baltimore (Maryland), statystycznie bior\u0105c, prawie codziennie zostaje zamordowany cz\u0142owiek. Tyle \u017ce s\u0105 to zazwyczaj wewn\u0119trzne porachunki czarnych gang\u00f3w. Z kolei w miasteczkach takich jak\u00a0 Wheeling (West Virginia) drzwi w og\u00f3le nie zamyka si\u0119 na klucz, w dzie\u0144 i w nocy, nawet wtedy, gdy nikogo nie ma w domu. Ameryka jest bardzo r\u00f3\u017cna i po Ameryce trzeba umie\u0107 si\u0119 porusza\u0107. Wtedy te\u017c mo\u017cna odkry\u0107 takie jej oblicza, jakich nie pokazuje ani telewizja, ani statystyki.
\r\n
\r\nZacznijmy od ludzi. Panuje tu taki obyczaj, \u017ce gdy nie ma zbyt du\u017cego t\u0142oku, to ludzie, kt\u00f3rzy si\u0119 mijaj\u0105, kieruj\u0105 ku sobie wzrok, u\u015bmiechaj\u0105 si\u0119, i m\u00f3wi\u0105 „hi!\u201d, co\u015b po\u015bredniego mi\u0119dzy \u201ewitaj\u201d a \u201ecze\u015b\u0107\u201d. Mo\u017ce to by\u0107 w sklepie, w biurze, na uniwersytecie, na ulicy, nad rzek\u0105 lub nad jeziorem. Gdy ponadto co\u015b tych ludzi zatrzyma i znajd\u0105 si\u0119 przez pewien czas obok siebie, w\u00f3wczas ch\u0119tnie nawi\u0105zuj\u0105 rozmow\u0119. Odnosi si\u0119 ona najcz\u0119\u015bciej do tego, co wsp\u00f3lnie widz\u0105 i co zdaje si\u0119 budzi\u0107 ich zainteresowanie. Patrz\u0105c z boku, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce ludzie ci znaj\u0105 si\u0119 od dawna.
\r\n
\r\nUmiej\u0105 te\u017c w pewnych sytuacjach wyj\u015b\u0107 sobie naprzeciw. Gdy wida\u0107, \u017ce kto\u015b czego\u015b szuka, czego\u015b nie jest pewien, w\u00f3wczas nierzadko zupe\u0142nie nieznana osoba pyta uprzejmie, w czym mo\u017ce pom\u00f3c. I pomaga, np. daje dobr\u0105 rad\u0119, starannie t\u0142umaczy, gdzie co\u015b si\u0119 znajduje i jak tam si\u0119 dosta\u0107, a nawet wsiada do swojego samochodu i doprowadza do takiego miejsca, gdzie nie mo\u017cna ju\u017c zab\u0142\u0105dzi\u0107. Prawda, \u017ce jest to mi\u0142e? Ale takiej Ameryki Hollywood ju\u017c nie pokazuje.
\r\n
\r\nCampusy uniwersyteckie, zw\u0142aszcza uczelni prywatnych, w tym katolickich, robi\u0105 du\u017ce wra\u017cenie. Wyobra\u017amy sobie dziesi\u0105tki hektar\u00f3w parku, w kt\u00f3rym w\u015br\u00f3d starych drzew rozlokowano budynki, jedne nowoczesne, inne nawet stuletnie, ale wszystkie niezbyt wysokie. Wsz\u0119dzie czysto, a m\u0142odzie\u017c, id\u0105c z zaj\u0119\u0107 na zaj\u0119cia, u\u015bmiecha si\u0119 i weso\u0142o rozmawia. Nie wida\u0107, \u017ceby kto\u015b ostentacyjnie pali\u0142 papierosy lub przeklina\u0142, nie wida\u0107 butelek lub puszek po piwie, zreszt\u0105 alkohol mo\u017cna kupi\u0107 dopiero po uko\u0144czeniu 21 lat.
\r\nStudia na uczelniach prywatnych s\u0105 drogie (od 30 do 50 tys. dolar\u00f3w rocznie). To sprawia, \u017ce przy takich kosztach nonsensem by\u0142oby obijanie si\u0119 i opuszczanie zaj\u0119\u0107. Mi\u0119dzy profesorami i studentami panuje swoista za\u017cy\u0142o\u015b\u0107, bo przecie\u017c ka\u017cdy robi to, co lubi, ka\u017cdy jest na swoim miejscu.
\r\n
\r\nIle zarabiaj\u0105 nauczyciele akademiccy? Nie ma sztywnych stawek, ale tak przeci\u0119tnie asystent po doktoracie zarabia ok. 4 tys. dolar\u00f3w miesi\u0119cznie, odpowiednik naszego adiunkta (associate professor) dwa razy tyle, a profesor zwyczajny ok. 12 tys. i wi\u0119cej. W ostatnim wypadku rozpi\u0119to\u015b\u0107 bywa olbrzymia, by nie powiedzie\u0107 astronomiczna. S\u0105 profesorowie, kt\u00f3rzy zarabiaj\u0105 \u0107wier\u0107 miliona, a nawet p\u00f3\u0142 miliona dolar\u00f3w rocznie, i to w zakresie nauk humanistycznych. R\u00f3wnocze\u015bnie nie ma jakiego\u015b urz\u0119dowego ograniczenia wieku pracy, tak jak to ma miejsce w Europie, gdzie w niekt\u00f3rych krajach profesor, kt\u00f3ry uko\u0144czy 65 rok \u017cycia musi odej\u015b\u0107 na emerytur\u0119 (u nas w wieku lat 70). Amerykanom trudno poj\u0105\u0107, jak mo\u017cna pozby\u0107 si\u0119 naukowca, kt\u00f3ry jest ci\u0105gle w pe\u0142ni si\u0142 tw\u00f3rczych i kt\u00f3ry dla student\u00f3w mo\u017ce by\u0107 prawdziwym skarbem. We\u017amy przyk\u0142ad z naszego podw\u00f3rka profesor\u00f3w takich, jak W\u0142adys\u0142aw Tatarkiewicz czy ojciec profesor Mieczys\u0142aw Kr\u0105piec, kt\u00f3rzy byli w znakomitej formie grubo po osiemdziesi\u0105tce. Czy takich ludzi m\u0142odzie\u017c nie mo\u017ce s\u0142ucha\u0107, bo jaki\u015b ograniczony na umy\u015ble mgr urz\u0119dnik wprowadzi\u0142 takie prawo? Amerykanom te\u017c trudno zrozumie\u0107, \u017ce nominacja na profesora zwyczajnego zale\u017cy od jakiej\u015b pa\u0144stwowej komisji, bo to przecie\u017c uczelnia odpowiada za sw\u00f3j poziom, a nie pa\u0144stwowi urz\u0119dnicy.
\r\n
\r\nSkarbem uczelni ameryka\u0144skich s\u0105 biblioteki. Co za wygoda i co za przyjemno\u015b\u0107 znale\u017a\u0107 si\u0119 w przestrzennym budynku, gdzie ka\u017cdy ma swobodny dost\u0119p do ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re na miejscu mo\u017cna kserowa\u0107 lub fotokopiowa\u0107. Melchior Wa\u0144kowicz kiedy\u015b opisywa\u0142 z zachwytem swoj\u0105 wizyt\u0119 w Bibliotece Kongresowej, bo czu\u0142 si\u0119 tam jak prawdziwe panisko, gdy\u017c pracownicy z ca\u0142ym szacunkiem, ale i rado\u015bci\u0105 starali si\u0119 mu pom\u00f3c. Tak jest i dzisiaj, a cho\u0107 ludzi zast\u0119puj\u0105 komputery, to przecie\u017c od czasu do czasu musimy liczy\u0107 i na ludzk\u0105 uprzejmo\u015b\u0107. Co ciekawe, biblioteki uniwersyteckie s\u0105 otwarte od rana a\u017c do drugiej w nocy. Tak d\u0142ugo, bo s\u0105 studenci lub naukowcy, kt\u00f3rzy lubi\u0105 popracowa\u0107 noc\u0105.
\r\n
\r\nJest ci\u0105gle wiele dobrego w Ameryce, o czym zarozumiali Europejczycy nie maj\u0105 poj\u0119cia. Nie maj\u0105 te\u017c poj\u0119cia, jak sami robi\u0105 si\u0119 bezduszni, egoistyczni, zbiurokratyzowani do granic wytrzyma\u0142o\u015bci, przez co niszcz\u0105 atmosfer\u0119 pracy dydaktycznej i naukowej. A Hollywood? C\u00f3\u017c, to odpowiednik wielu naszych medi\u00f3w, kt\u00f3re nie ustaj\u0105 w sianiu antyplonizmu. Tak Hollywood na si\u0142\u0119 od lat sieje antyamerykanizm, cho\u0107 Ameryka umie by\u0107 pi\u0119kna. Dlatego je\u015bli tylko mo\u017cna, warto w pewnych sprawach mie\u0107 w\u0142asne zdanie, ogl\u0105daj\u0105c \u015bwiat w\u0142asnymi oczami.
\r\n
\r\nPiotr Jaroszy\u0144ski<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

<\/strong>Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w tygodniku „Nasza Polska” Nr 46 (785) z 16 listopada 2010 r.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wielu z nas, zw\u0142aszcza ci, kt\u00f3rzy w\u00a0 Stanach Zjednoczonych nigdy nie byli, utworzy\u0142o sobie obraz Ameryki na podstawie film\u00f3w produkowanych w Hollywood. Mieszka\u0107 tam maj\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy cz\u0119sto kln\u0105, \u0142api\u0105 si\u0119 za klapy marynarek, a nawet „pior\u0105 si\u0119 po pyskach\u201d. Byliby to wi\u0119c ludzie wyj\u0105tkowo niegrzeczni, agresywni i pozbawieni kultury. Przecie\u017c nie ma chyba filmu […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28615"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28615"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28615\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}