{"id":28520,"date":"2010-11-16T22:37:14","date_gmt":"2010-11-17T03:37:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=28520"},"modified":"2010-11-16T22:37:14","modified_gmt":"2010-11-17T03:37:14","slug":"egipt-nasza-konserwatywna-praojczyzna-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=28520","title":{"rendered":"Egipt, nasza (konserwatywna) praojczyzna – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Historia chrze\u015bcija\u0144stwa<\/em> Warrena H. Carrolla to dzie\u0142o imponuj\u0105ce, kt\u00f3re zas\u0142uguje na podziw i szacunek dla erudycji, umiej\u0119tno\u015bci interpretacji \u017ar\u00f3de\u0142, a tak\u017ce \u201emarmurowej\u201d ortodoksji autora. Napotykam atoli w pierwszym tomie (Narodziny chrze\u015bcija\u0144stwa<\/em>), w pocz\u0105tkowych rozdzia\u0142ach traktuj\u0105cych o starotestamentowej prehistorii zbawienia, w\u0105tek budz\u0105cy m\u00f3j sprzeciw. W opowie\u015bci o Exodusie<\/em> z Egiptu autor daje wyra\u017anie upust resentymentowi antyegipskiemu i poniek\u0105d tak\u017ce antymonarchicznemu (do\u015b\u0107 typowemu, jak s\u0105dz\u0119, raczej dla jego ameryka\u0144sko-protestanckiego otoczenia kulturowego), prezentuj\u0105c monarchi\u0119 faraon\u00f3w jako despotyzm tak ponury i odra\u017caj\u0105cy, nieomal pretotalitarny, \u017ce na jego tle korzystniej prezentuj\u0105 si\u0119 nawet semickie megalopoleis<\/em> i imperia w Mezopotamii, cho\u0107 moim zdaniem jest dok\u0142adnie na odwr\u00f3t (zw\u0142aszcza asyryjscy rze\u017anicy, che\u0142pi\u0105cy si\u0119 mordowaniem tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w, to dopiero horror; trzeba uwa\u017cnie studiowa\u0107 autoportrety tych krwio\u017cerczych bestii na zachowanych p\u0142askorze\u017abach, cho\u0107by w British Museum).<\/p>\r\n\r\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce w tym wypadku czcigodny i znakomity autor da\u0142 si\u0119 bezkrytycznie ponie\u015b\u0107 czarnej legendzie Egiptu (maj\u0105cej w Biblii<\/em> uzasadnienie dydaktyczno-religijne, ale nie historyczne), troch\u0119 przypominaj\u0105cej – spreparowan\u0105 przez holenderskich i angielskich specjalist\u00f3w od czarnego PR w XVI i XVII wieku, i te\u017c bardzo skuteczn\u0105 – leyenda negra<\/em> hiszpa\u0144sko-katolickiej konkwisty Nowego \u015awiata. Nie aspiruj\u0105c, bro\u0144 Bo\u017ce, do miana \u201eegiptologa\u201d i w og\u00f3le znawcy historii staro\u017cytnej (i biblijnej), osobi\u015bcie przychylam si\u0119 zreszt\u0105 do interpretacji, kt\u00f3ra w dzia\u0142aniach podj\u0119tych przez Moj\u017cesza (tego, niezale\u017cnie od jego nadprzyrodzonego powo\u0142ania, cywilizacyjnego dziecka Egiptu), sprowokowania \u201eplag egipskich\u201d nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c, widzi raczej spos\u00f3b przymuszenia gnu\u015bnych Izraelit\u00f3w, wcale nieskorych do opuszczania \u017cyznej i daj\u0105cej im \u015brodki do \u017cycia ziemi egipskiej, do pos\u0142usze\u0144stwa boskiemu planowi zbawczemu, czyli w tym wypadku Wyj\u015bcia i podj\u0119cia w\u0119dr\u00f3wki ku Ziemi Obiecanej – w\u0119dr\u00f3wki z czysto naturalnego punktu widzenia niemo\u017cliwej do uwie\u0144czenia sukcesem.<\/p>\r\n\r\n

Ponad trzy tysi\u0105ce lat (co najmniej, bo odkrycia archeologiczne nieustannie ka\u017c\u0105 nam si\u0119 cofa\u0107 w datowaniu \u201epocz\u0105tk\u00f3w\u201d) egipskiej historii to nie tylko najstarsza cywilizacja \u015bwiata, ale fascynuj\u0105cy archetyp tradycji w og\u00f3le, doskona\u0142ej i niezmiennej w swojej istocie, na ile tylko doskona\u0142o\u015b\u0107 i niezmienno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 osi\u0105galna w \u015bwiecie doczesnym, a przeto wzorcowy paradygmat ka\u017cdego tradycjonalizmu, na kt\u00f3ry bli\u017csze nam tradycjonalizmy winny spogl\u0105da\u0107 z czci\u0105 nale\u017cn\u0105 temu, kt\u00f3ry trwa\u0142 najd\u0142u\u017cej i z pokor\u0105, kt\u00f3ra przystoi adeptom mog\u0105cym wylegitymowa\u0107 si\u0119 niewielk\u0105 tylko cz\u0105stk\u0105 czasu analogicznej historii.<\/p>\r\n\r\n

Ta najstarsza tradycja jest zarazem pierwszym w dziejach upad\u0142ej ludzko\u015bci transcendentalizmem, pr\u00f3b\u0105 wzniesienia si\u0119 ponad zwierz\u0119cy wymiar egzystencji, przenikni\u0119cia tajemnicy \u017cycia i \u015bmierci oraz przeczuciem nadziei Zmartwychwstania (Ozyriada). W Egipcie – jak s\u0142usznie zauwa\u017ca Fran\u00c3\u00a7ois Daumas – \u201emiar\u0119 wszystkich rzeczy stanowi\u0105 bosko\u015b\u0107 i wielko\u015b\u0107\u201d. To cywilizacja spirytualistyczna, w kt\u00f3rej duch ma prymat nad materi\u0105, cele niematerialne i nieutylitarne nad tym, co fizyczne i u\u017cyteczne; dzieje Egiptu to znakomity dow\u00f3d druzgoc\u0105cy \u201ewieprzowat\u0105\u201d tez\u0119 materializmu historycznego (nie tylko marksistowskiego, bo neoliberalnego r\u00f3wnie\u017c) o supremacji \u201epraw\u201d ekonomicznych nad \u201enadbudow\u0105\u201d w procesie historycznym. Zw\u0142aszcza, acz nie tylko, budowa gigantycznych piramid – nekropolii unaocznia, \u017ce Egipcjanie – zacytujmy raz jeszcze Daumasa – \u201eumieli odda\u0107 bogactwa w s\u0142u\u017cb\u0119 trwa\u0142ych warto\u015bci metafizycznych\u201d.<\/p>\r\n\r\n

To Egipcjanie pierwsi odkryli tak\u017ce indywidualn\u0105 dusz\u0119 cz\u0142owieka, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z nie\u015bmiertelnego \u201esobowt\u00f3ra\u201d (Ka), niematerialnego elementu dzia\u0142aj\u0105cego niezale\u017cnie od \u017cyciodawcy (Ba) i inteligencji stanowi\u0105cej najwy\u017cszy sk\u0142adnik osobowo\u015bci (Ach), a tak\u017ce \u017cycie moralne, duchowe i nawet mistyczne cz\u0142owieka: sumienie (\u201eboga, kt\u00f3ry jest w cz\u0142owieku\u201d), \u015bwiadomo\u015b\u0107 dystansu do natury boskiej (niezg\u0142\u0119bionej dla \u015bmiertelnika), poj\u0119cie s\u0105du po \u015bmierci z nieod\u0142\u0105cznymi karami i nagrodami za jako\u015b\u0107 \u017cycia. Opowie\u015bci Sinuheta<\/em> (pierwsza psychologiczna powie\u015b\u0107) unaoczniaj\u0105, \u017ce nieobcy im by\u0142 tak\u017ce humanizm. Nawet klasyczny, Plato\u0144ski podzia\u0142 duszy na trzy sfery (rozumn\u0105 – maj\u0105c\u0105 siedzib\u0119 w umy\u015ble i sercu, m\u0119\u017cn\u0105 – w piersi, i po\u017c\u0105dliw\u0105 – w brzuchu) znany by\u0142 antropologii, etyce i psychologii egipskiej.<\/p>\r\n\r\n

My\u015bl egipska to tak\u017ce paradygmat tradycjonalistycznej teologii politycznej, inkarnowanej w najd\u0142u\u017cej trwaj\u0105cy i najbardziej stabilny w historii powszechnej model instytucji w\u0142adzy, do kt\u00f3rego przez wieki i tysi\u0105clecia prawie nic nie trzeba by\u0142o dodawa\u0107; \u00f3w hieratyczny \u201eimmobilizm\u201d tradycji egipskiej spe\u0142niaj\u0105cy si\u0119 w ci\u0105g\u0142ym powtarzaniu gest\u00f3w i akt\u00f3w dokonanych \u201epierwszy raz\u201d (Tep zepi<\/em>), \u201ena pocz\u0105tku\u201d, u zarania dziej\u00f3w, \u201ezanim pojawi\u0142y si\u0119 gniew czy ha\u0142as, walka lub nieporz\u0105dek\u201d, \u201eto – jak wyja\u015bnia Mircea Eliade – logiczna konsekwencja teologii traktuj\u0105cej kosmiczny porz\u0105dek jako wzorcowe dzie\u0142o boskie, za\u015b we wszelkiej zmianie upatruj\u0105cej ryzyko powrotu do stanu chaosu, a wi\u0119c tryumfu si\u0142 demonicznych\u201d. W tym sensie, egipski faraon jest tak\u017ce prototypem czy prefiguracj\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiego cesarza jako to katechon<\/em>, czyli \u201etego, kt\u00f3ry powstrzymuje\u201d (nieuchronne sk\u0105din\u0105d) nadej\u015bcie Antychrysta, a w wersji (jednak po cz\u0119\u015bci tylko) zsekularyzowanej – Hobbesowskiego mortal God<\/em> (Lewiatana), blokuj\u0105cego powr\u00f3t do wilczych praw \u201estanu natury\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Egipska monarchia stworzy\u0142a wszystkie rytua\u0142y (na czele z koronacyjnymi), mity za\u0142o\u017cycielskie, ceremonie i insygnia (spiczasty, podw\u00f3jny pszent<\/em> faraona G\u00f3rnego i Dolnego Egiptu to przecie\u017c tak\u017ce prototyp tiary papieskiej!) konieczne dla celebracji ucz\u0142owieczaj\u0105cego ludzk\u0105 besti\u0119 misterium w\u0142adzy oraz dla utworzenia, zachowywania i cementowania wsp\u00f3lnoty politycznej. Bez egipskiej teologii politycznej nie by\u0142oby zapewne ani wizji monarchia universalis<\/em> Dantego, ani \u201eliturgii kr\u00f3lewskiej\u201d biskupa Bossueta.<\/p>\r\n\r\n

Egipscy w\u0142adcy oraz ich ministrowie przekazali nam pierwsze w historii traktaty polityczne, jak Nauki dla Merikare<\/em> Chetiego III z XXI wieku przed Chr., p\u00f3\u017aniejsza o stulecie Nauka Amenemhata I<\/em> czy jeszcze starsze Maksymy<\/em> wezyra Ptahhotepa z XXV lub XXIV wieku. Te prawdziwe podr\u0119czniki \u201erzemios\u0142a kr\u00f3lewskiego\u201d ukazuj\u0105 nam w\u0142adc\u00f3w roztropnych, nape\u0142nionych religijn\u0105 pietas<\/em> i umiarkowanych.<\/p>\r\n\r\n

Egipscy faraonowie to w\u0142adcy maj\u0105cy dog\u0142\u0119bn\u0105 znajomo\u015b\u0107 natury ludzkiej z jej wszelkimi wadami i s\u0142abo\u015bciami, realistyczni i zdaj\u0105cy sobie spraw\u0119 z nieuchronnej samotno\u015bci w\u0142adcy (\u201eB\u0105d\u017a bardziej pow\u015bci\u0105gliwy wobec poddanych – poucza Amenemhat – albowiem wszyscy ludzie oddaj\u0105 swoje serca nie inaczej jak tylko ze strachu; nie zbli\u017caj si\u0119 do nich i [b\u0105d\u017a samotny], nie dowierzaj bratu i nie znaj przyjaci\u00f3\u0142, nie zjednuj sobie zausznik\u00f3w – to si\u0119 nie op\u0142aci. Kiedy \u015bpisz, sam strze\u017c serca swego, albowiem nikt nie ma sprzymierze\u0144c\u00f3w w dniu nieszcz\u0119\u015bcia\u201d), ale wystrzegaj\u0105cy si\u0119 pokusy \u201emakiawelskiego\u201d cynizmu. Melancholia nieod\u0142\u0105czna od \u201ewiecznego czuwania na wysokim krze\u015ble\u201d, idzie u nich w parze z wiedz\u0105 o tym, \u017ce \u201ezegar monarch\u00f3w\u201d zapowiada wybicie godziny, w kt\u00f3rej b\u0119d\u0105 oni rozliczeni z czynienia sprawiedliwo\u015bci b\u0105d\u017a niesprawiedliwo\u015bci, i jak pisze Cheti, \u201eNie wierz zanadto czasowi, kt\u00f3ry mija (\u2026). Kiedy cz\u0142owiek osi\u0105gn\u0105\u0142 brzeg \u015bmierci, jego czyny uk\u0142ada si\u0119 obok niego w stos, i to na wieczno\u015b\u0107!\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Sprawiedliwo\u015b\u0107 w\u0142adcy, a z drugiej strony pos\u0142usze\u0144stwo poddanych i respektowanie (jak by powiedzia\u0142 Szekspir) hierarchicznych \u201estopni kolejno\u015bci\u201d (degree<\/em>), to wyraz organicystycznej koncepcji spo\u0142ecze\u0144stwa, wyk\u0142adanej przez Ptahhotepa, w kt\u00f3rej i faraon, i poddani, poj\u0119ci s\u0105 jako cz\u0105stka wielkiego organizmu spo\u0142ecznego, kt\u00f3ry przenika nienaruszalna, boska zasada Maat<\/em> (\u0141adu \u015awiata). Nie wyklucza ona zreszt\u0105 sfery prywatnej, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek nie podlega ju\u017c swojej funkcji spo\u0142ecznej czy politycznej, mog\u0105c kierowa\u0107 si\u0119 maksym\u0105: \u201eS\u0142u\u017c swemu sercu przez ca\u0142y czas \u017cywota – nie r\u00f3b nic wi\u0119cej ponad to, co ci polecono i nie pomniejszaj czasu s\u0142u\u017cby swemu sercu\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Kiedy przegl\u0105damy katalogi setek imion faraon\u00f3w z trzydziestu dynastii, uderza nas zdumiewaj\u0105ca wr\u0119cz znikomo\u015b\u0107 cierpi\u0105cych na hybris<\/em> w\u0142adzy szale\u0144c\u00f3w i tyran\u00f3w, tak nagminnych w orientalnych despotiach, a nawet ponad miar\u0119 zawstydzaj\u0105cych virtus<\/em> rzymsk\u0105 (mro\u017c\u0105ce krew w \u017cy\u0142ach historyjki przekazywane przez \u0142atwowiernego Herodota, jak ta o rzekomym sprzedaniu przez Cheopsa w\u0142asnej c\u00f3rki do domu publicznego, aby zarabia\u0142a na sp\u0142at\u0119 d\u0142ug\u00f3w zaci\u0105gni\u0119tych przy budowie piramid, to oczywi\u015bcie wymys\u0142y na u\u017cytek biznesu turystycznego dla naiwnych Grek\u00f3w).<\/p>\r\n\r\n

Egipscy w\u0142adcy prawie zupe\u0142nie pozbawieni s\u0105 nadmiernych ambicji imperialnych (mo\u017ce jedynie za panowania Totmesa III Wielkiego, nie bez powodu nazywanego przez historyk\u00f3w \u201eNapoleonem Egiptu\u201d, u szczytu pot\u0119gi Nowego Pa\u0144stwa, za\u015bwita\u0142a taka idea). Ich pa\u0144stwo jest na rozs\u0105dn\u0105 ludzk\u0105 miar\u0119, ich aspiracje ograniczaj\u0105 si\u0119 do konsolidacji wewn\u0119trznej i rozwoju kraju oraz zabezpieczenia jego naturalnych granic na kresach. Faraonowie przypominaj\u0105 tym francuskich Kapetyng\u00f3w, cierpliwie i wytrwale zbieraj\u0105cych posiad\u0142o\u015bci kulturowej i historycznej domeny francuskiej, bez awanturnictwa na skal\u0119 globaln\u0105 i ulegania chimerom podboju \u015bwiata, co tak bardzo (i s\u0142usznie) zachwyca\u0142o Bainville\u2019a.<\/p>\r\n\r\n

Nawet por\u00f3wnanie dwu jak\u017ce podobnych – i ze wzgl\u0119du na wyj\u0105tkow\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 panowania, i wojenny rozmach dokona\u0144, i zbyt du\u017ce koszty sukces\u00f3w – postaci: Ramzesa II Wielkiego i Ludwika XIV, ods\u0142ania t\u0119 analogi\u0119. \u201eZa bardzo ukocha\u0142em wojn\u0119\u201d – wyznawa\u0142 skruszony Kr\u00f3l – S\u0142o\u0144ce na \u0142o\u017cu \u015bmierci; \u015blad tej samej refleksji jest w kamiennych \u015bwiadectwach Ramzesa. Z drugiej strony – rz\u0105dy tw\u00f3rcy pierwszej w dziejach znakomitej administracji, Senusereta III (jakby egipskiego Ludwika XI, w\u0142adcy przemy\u015blnego, a jednak pobo\u017cnego) – s\u0105 zarazem pierwszym w historii (XIX wiek) przyk\u0142adem tego, co stanowi esencj\u0119 historii Francji, czyli przymierza monarchy z \u201eklas\u0105 \u015bredni\u0105\u201d (\u201eszlacht\u0105 togi\u201d) przeciwko nazbyt wybuja\u0142ej oligarchii \u201efeuda\u0142\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Tak\u017ce ius gentium<\/em> narod\u00f3w cywilizowanych ma sw\u00f3j prapocz\u0105tek w traktacie pokojowym zawartym przez Ramzesa Wielkiego z kr\u00f3lem Hetyt\u00f3w Hattusilisem III w 1284 albo 1258 roku przed Chr. – tym prawdziwym arcydziele rozumnej i odpowiedzialnej polityki zagranicznej, sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 z paktu o nieagresji, sojuszu zaczepno-odpornego w wypadku agresji pa\u0144stw trzecich, wzajemnego potwierdzenia suwerenno\u015bci oraz praw sukcesyjnych obowi\u0105zuj\u0105cych w obu kr\u00f3lestwach, ustalenia wzajemnego trybu wydawania zbieg\u0142ych wrog\u00f3w publicznych, a nawet wymiany kurtuazyjnych list\u00f3w gratulacyjnych nie tylko przez w\u0142adc\u00f3w, lecz r\u00f3wnie\u017c przez kr\u00f3lewskie ma\u0142\u017conki (to ostatnie, przyznajmy, jest zas\u0142ug\u0105 Hetyt\u00f3w, \u017cywi\u0105cych wyj\u0105tkow\u0105 cze\u015b\u0107 dla kr\u00f3lowych – matek i \u017con).<\/p>\r\n\r\n

Nawet to, co po dokonaniu si\u0119 pe\u0142ni Objawienia musi nam zda\u0107 si\u0119 najbardziej problematyczne i nie do przyj\u0119cia, czyli \u201ebosko\u015b\u0107\u201d faraon\u00f3w (nie b\u0119d\u0105ca jednak przecie\u017c jakim\u015b ewenementem w przedchrze\u015bcija\u0144skiej historii \u015bwiata), nie mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cana w tym wypadku za przejaw pychy czy kaprysu, lecz ma uzasadnienie w \u00f3wczesnym stanie \u015bwiadomo\u015bci religijno-politycznej. Jak wyja\u015bnia narodziny \u201eHorusa Narmera\u201d (ziemskiego wcielenia b\u00f3stwa) cytowany ju\u017c Eliade, \u201eUtworzenie zjednoczonego pa\u0144stwa by\u0142o r\u00f3wnoznaczne z kosmogoni\u0105. Wcielony b\u00f3g, faraon, zaprowadza\u0142 nowy \u015bwiat, cywilizacj\u0119 niesko\u0144czenie bardziej z\u0142o\u017con\u0105 i wy\u017csz\u0105 od cywilizacji neolitycznych osad. Najwa\u017cniejsz\u0105 spraw\u0105 by\u0142o zapewnienie trwa\u0142o\u015bci owemu dzie\u0142u, dokonanemu wed\u0142ug boskiego modelu; inaczej m\u00f3wi\u0105c, unikni\u0119cie kryzys\u00f3w mog\u0105cych wstrz\u0105sn\u0105\u0107 fundamentami nowego \u015bwiata. Najlepsz\u0105 gwarancj\u0119 stanowi\u0142a bosko\u015b\u0107 faraona. Skoro faraon by\u0142 nie\u015bmiertelny, jego zgon znaczy\u0142 jedynie, \u017ce zosta\u0142 przeniesiony do nieba. W ten spos\u00f3b zapewniona zosta\u0142a ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy jednym a drugim wcielonym bogiem, a zatem ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 porz\u0105dku kosmicznego i spo\u0142ecznego\u201d. Le roi ne meurt jamais<\/em>.<\/p>\r\n\r\n

W dziejach Egiptu mo\u017cna dostrzec prawzorzec etap\u00f3w historii – tylko w znacznie d\u0142u\u017cszych odcinkach czasowych – cywilizacji Zachodu. Wczesne i Stare Pa\u0144stwo to jakby epoka preroma\u0144ska i roma\u0144ska narodzin Europy: surowa, monumentalna, bohaterska. \u015arednie Pa\u0144stwo to \u201e\u015bredniowieczny\u201d \u201egotycki\u201d szczyt, europejski XII i XIII wiek, najwy\u017csza doskona\u0142o\u015b\u0107, jak\u0105 dane by\u0142o obu cywilizacjom osi\u0105gn\u0105\u0107, ale jeszcze bez tego \u201emi\u0119kkiego\u201d wyrafinowania, kt\u00f3re jest zarodkiem dekadencji. Odrodzone po naje\u017adzie i okupacji Hyksos\u00f3w (czyli jakby po epoce krucjat i rekonkwisty, b\u0119d\u0105cej odpowiedzi\u0105 na inwazj\u0119 islamu ubieg\u0142ych wiekach) Nowe Pa\u0144stwo, z jego zachwycaj\u0105c\u0105, subteln\u0105 elegancj\u0105, kt\u00f3r\u0105 na pierwszy rzut oka widzimy w malowid\u0142ach przedstawiaj\u0105cych urocze egipskie arystokratki, to finezyjne, zmys\u0142owe pi\u0119kno gothique flamboyant<\/em> \u201ejesieni \u015bredniowiecza\u201d oraz renesansowego quattrocento <\/em>i cinquecento<\/em>, a ze wzgl\u0119du na wspomniany, wyj\u0105tkowy, rys \u201eimperializmu\u201d – epoka zuchwa\u0142ych odkrywc\u00f3w i konkwistador\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

P\u00f3\u017ane Pa\u0144stwo, ci\u0105gle upadaj\u0105ce, podnosz\u0105ce si\u0119 i rozpaczliwie walcz\u0105ce o przetrwanie po najazdach Lud\u00f3w Morza, Asyryjczyk\u00f3w i Pers\u00f3w, to nasz wiek XIX: legitymistyczna epopeja Wandejczyk\u00f3w, karlist\u00f3w, sanfedyst\u00f3w, papieskich \u017cuaw\u00f3w, pr\u00f3buj\u0105cych ocali\u0107 Star\u0105 Europ\u0119 przed rewolucyjn\u0105 inwazj\u0105 od wewn\u0105trz. Hellenistyczny Egipt Ptolemeuszy – zawsze nieudana, cho\u0107 nie pozbawiona pi\u0119kno\u015bci, mieszanka cywilizacyjna – to aleksandryjski spleen<\/em>, staro\u017cytny fin de si\u00c3\u00a8cle<\/em>, Kleopatry \u201ebilecik dla Whistlera\u201d, Verlaine\u2019owskie Je suis l\u2019Empire \u00c3\u00a0 la fin de la d\u00c3\u00a9cadence \/ Qui regarde passer les grands Barbares blancs \/ En composant des acrostiches indolents \/ D\u2019un style d\u2019or o\u00c3\u00b9 la langueur du soleil dance\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n

A kiedy nadchodzi ju\u017c to, co nieuchronne, gdy dope\u0142nia si\u0119 \u201eniemoc sennych s\u0142o\u0144c\u201d, przychodzi \u015bmier\u0107, po sennej wegetacji jako peryferyjna prowincja Imperium Rzymskiego, sprowadzona do rangi spichlerza. R\u00f3wnie\u017c rozwijaj\u0105ce si\u0119 wczesne chrze\u015bcija\u0144stwo – musimy to przyzna\u0107 – w najmniejszym stopniu nie by\u0142o zainteresowane ocaleniem tego dziedzictwa, zapoznaj\u0105c z\u0142o\u017cony sens proroctwa: \u201eZ Egiptu b\u0119dzie syn m\u00f3j\u201d (Oz 11, 1). Po trupie egipskiego Sfinksa wa\u0142\u0119saj\u0105 si\u0119 watahy zdzicza\u0142ych kot\u00f3w, martwa ziemia gotowa jest na przyj\u0119cie arabskich naje\u017ad\u017ac\u00f3w, wyznaj\u0105cych sprymitywizowan\u0105, dostosowan\u0105 przez Mahometa do poziomu Beduin\u00f3w, wersj\u0119 judaizmu. A dzi\u015b potomkowie tych barbarzy\u0144c\u00f3w rozpocz\u0119li cichy podb\u00f3j Europy, zamordowanej przez wszystkie kolejne rewolucje, kt\u00f3rej \u015bcierwo (\u201euperfumowany trup\u201d, jak pisa\u0142 E.M. Cioran) cuchnie jeszcze od toksyn brukselskiego socjalizmu, jankeskiej popkultury i coraz bardziej zuchwa\u0142ego sodomityzmu – widomej oznaki ko\u0144ca ka\u017cdej cywilizacji.<\/p>\r\n\r\n

Biedny konserwatysta p\u0142acze patrz\u0105c jak europejska ziemia spierzch\u0142a od po\u017caru wieczno\u015bci jak warga<\/em> a gwiazdy milcz\u0105 nad jej osowia\u0142ym letargiem<\/em> (Jerzy Braun). Lecz szybko ocieraj\u0105c \u0142zy, konserwatysta – kt\u00f3ry jest niespiesznym przechodniem w tym \u015bwiecie rozwrzeszczanym i p\u0119dz\u0105cym na o\u015blep ku przepa\u015bci, jak op\u0119tana przez z\u0142e duchy trzoda \u015bwi\u0144 (\u0141k 8, 32-36) – zwraca wzrok ku twarzy firmamentu, wypatruj\u0105c znak\u00f3w tego, co nieprzemijaj\u0105ce w przemijaniu, i odnajduje je w\u0142a\u015bnie tak\u017ce w tej pierwszej i najd\u0142u\u017cej trwaj\u0105cej cywilizacji, zdolnej nie tylko do tworzenia, ale i kontemplacji samej siebie, i czyni jej dzieje przedmiotem w\u0142asnej medytacji.<\/p>\r\n\r\n

Ja, Egipcjanin.<\/p>\r\n\r\n

Artyku\u0142 opublikowany w czasopi\u015bmie elektronicznym \u201ePolski Przegl\u0105d Egiptologiczny \/ Polish Egyptological Journal\u201d, Passaic NJ, rocznik 5, listopad 2010, nr 10, ss. 10-17.","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Historia chrze\u015bcija\u0144stwa Warrena H. Carrolla to dzie\u0142o imponuj\u0105ce, kt\u00f3re zas\u0142uguje na podziw i szacunek dla erudycji, umiej\u0119tno\u015bci interpretacji \u017ar\u00f3de\u0142, a tak\u017ce \u201emarmurowej\u201d ortodoksji autora. Napotykam atoli w pierwszym tomie (Narodziny chrze\u015bcija\u0144stwa), w pocz\u0105tkowych rozdzia\u0142ach traktuj\u0105cych o starotestamentowej prehistorii zbawienia, w\u0105tek budz\u0105cy m\u00f3j sprzeciw. W opowie\u015bci o Exodusie z Egiptu autor daje wyra\u017anie upust resentymentowi antyegipskiemu […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28520"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28520"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28520\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28520"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}