{"id":27827,"date":"2010-10-25T21:14:23","date_gmt":"2010-10-26T02:14:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=27827"},"modified":"2010-10-25T21:14:23","modified_gmt":"2010-10-26T02:14:23","slug":"czarne-skrzynki-mogly-byc-badane-poza-rosja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=27827","title":{"rendered":"Czarne skrzynki mog\u0142y by\u0107 badane poza Rosj\u0105"},"content":{"rendered":"

Konwencja chicagowska dopuszcza mo\u017cliwo\u015b\u0107, by rejestratory z rz\u0105dowego tupolewa, kt\u00f3ry uleg\u0142 katastrofie na terenie Federacji Rosyjskiej, zosta\u0142y zbadane np. we Francji. Jednak strona polska tego nie dopilnowa\u0142a.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Nawet proceduj\u0105c wbrew b\u0142\u0119dnie przyj\u0119tym zapisom za\u0142\u0105cznika 13 do konwencji chicagowskiej, wszelkie prace na miejscu katastrofy samolotu Tu-154M mog\u0142y by\u0107 wstrzymane do czasu pojawienia si\u0119 na miejscu tragedii polskich ekspert\u00f3w. Strona polska mog\u0142a te\u017c domaga\u0107 si\u0119, by rejestrator katastroficzny by\u0142 badany i przechowywany poza Rosj\u0105. Takich wniosk\u00f3w jednak nie by\u0142o. W efekcie do dzi\u015b nie wiadomo, co dzia\u0142o si\u0119 z czarn\u0105 skrzynk\u0105 od chwili odnalezienia do przekazania jej do Mi\u0119dzypa\u0144stwowego Komitetu Lotniczego (MAK), a jedyn\u0105 gwarancj\u0105 bezpiecze\u0144stwa tych cennych danych by\u0142a polska plomba na moskiewskim sejfie.<\/strong>
\r\n
\r\nOd samego pocz\u0105tku dzia\u0142ania podj\u0119te na miejscu katastrofy Tu-154M mog\u0142y wygl\u0105da\u0107 inaczej. Wystarczy\u0142o tylko, by strona polska narzuci\u0142a w\u0142asn\u0105 interpretacj\u0119 zapis\u00f3w za\u0142\u0105cznika 13 do konwencji chicagowskiej, a nie poddawa\u0142a si\u0119 sugestiom Rosjan. Polska mog\u0142a – powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na zapisy konwencji – skierowa\u0107 pro\u015bb\u0119 o to, by „statek powietrzny oraz wszystkie znajduj\u0105ce si\u0119 na nim oraz jakiekolwiek inne dowody rzeczowe pozosta\u0142y nietkni\u0119te do czasu dokonania ich przegl\u0105du przez akredytowanego przedstawiciela”. Jak okre\u015bla konwencja, w\u00f3wczas (pkt 3.3) „pa\u0144stwo miejsca zdarzenia podejmuje wszelkie konieczne \u015brodki w celu spe\u0142nienia tej pro\u015bby, na ile tylko jest to praktycznie mo\u017cliwe, i nie przeszkadza w nale\u017cytym prowadzeniu badania”. Jak zauwa\u017ca dr Tadeusz Augustynowicz, koordynator lotnisk wojskowych i wieloletni pracownik PLL LOT, menad\u017cer Cargo Terminal London Heathrow Airport, w Smole\u0144sku rejestrator pok\u0142adowy Tu-154M najpierw przez kilka godzin by\u0142 „poszukiwany” przez s\u0142u\u017cby (w tym czasie uda\u0142o si\u0119 go sfilmowa\u0107 operatorowi TVP), a nast\u0119pnie zosta\u0142 przekazany do MAK – tyle \u017ce nie wiadomo, co dzia\u0142o si\u0119 z czarn\u0105 skrzynk\u0105 tupolewa przez oko\u0142o 6-10 godzin. P\u00f3\u017aniej rejestrator by\u0142 przechowywany w rosyjskim sejfie „zabezpieczonym” polsk\u0105 plomb\u0105 z piecz\u0119ci\u0105, kt\u00f3rej „stra\u017cnikiem” zosta\u0142 prokurator Krzysztof Parulski – i to ca\u0142a gwarancja nienaruszalno\u015bci nagra\u0144. Tymczasem za\u0142\u0105cznik 13 dopuszcza sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej – dla ochrony wiarygodno\u015bci bada\u0144 – analiza kluczowych dowod\u00f3w, w tym czarnych skrzynek, nast\u0119puje pod nadzorem przedstawiciela organu s\u0105dowego. Skrzynki mog\u0142y by\u0107 te\u017c inaczej przechowywane – nie w siedzibie rosyjskiego Mi\u0119dzypa\u0144stwowego Komitetu Lotniczego (MAK) – normalnie niedost\u0119pnej zar\u00f3wno dla w\u0142adz polskich, jak i rosyjskich, ale w depozycie s\u0105dowym w Rosji, a nawet – co dopuszcza za\u0142\u0105cznik – innego pa\u0144stwa lub s\u0105du mi\u0119dzynarodowego.<\/p>\r\n\r\n

S\u0105 tak\u017ce w\u0105tpliwo\u015bci, czy Rosjanie podczas bada\u0144 rejestrator\u00f3w dochowali wszystkich zalece\u0144 konwencji. Jak podkre\u015bla dr Augustynowicz, na publikowanych w mediach nagraniach filmowych z Moskwy wida\u0107, \u017ce pierwszym etapem badania ta\u015bmy by\u0142o przegranie jej na magnetofonie szpulowym na p\u0142yty CD i na takim materiale pracowali specjali\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

– Faktem jest, \u017ce nie zachowano nale\u017cytego re\u017cimu technologicznego przy badaniach czarnych skrzynek, poniewa\u017c na nagraniach z Moskwy wida\u0107, \u017ce pierwszym etapem badania ta\u015bmy by\u0142o przegranie jej na prymitywnym magnetofonie szpulowym na p\u0142yty CD, by uzyska\u0107 niskiej jako\u015bci kopi\u0119, a dopiero na niepe\u0142nowarto\u015bciowej kopii pracowali specjali\u015bci – wskazuje dr Tadeusz Augustynowicz. Jednak za\u0142\u0105cznik 13 do konwencji chicagowskiej wyra\u017anie zaleca (pkt 5.8), \u017ce „w przypadku, kiedy pa\u0144stwo prowadz\u0105ce badanie wypadku lub incydentu nie dysponuje odpowiednimi \u015brodkami do dokonania odczytu zapis\u00f3w rejestratora pok\u0142adowego, w\u00f3wczas powinno wykorzystywa\u0107 \u015brodki udost\u0119pniane przez inne pa\u0144stwa”. Wyznacznikiem maj\u0105 by\u0107 tu m.in. mo\u017cliwo\u015bci sprz\u0119towe do przeprowadzenia odczytu zapis\u00f3w we w\u0142a\u015bciwym czasie. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce polskie laboratoria mog\u0142yby tu s\u0142u\u017cy\u0107 fachow\u0105 pomoc\u0105 i nowocze\u015bniejszym sprz\u0119tem. Badania poprowadzi\u0142o jednak moskiewskie laboratorium, kt\u00f3re – jak si\u0119 okaza\u0142o – opracowa\u0142o mocno dziurawy stenogram z zapis\u00f3w g\u0142os\u00f3w w kokpicie oraz nie by\u0142o w stanie w\u0142a\u015bciwie skopiowa\u0107 zawarto\u015bci rejestratora dla polskich ekspert\u00f3w. W efekcie minister Jerzy Miller musia\u0142 dodatkowo uda\u0107 si\u0119 do siedziby MAK, by odegra\u0107 \u017ale przegrany fragment zapisu rejestratora. Nie ma wi\u0119c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wyb\u00f3r centrum technicznego by\u0142 b\u0142\u0119dny. Strona polska jednak nie reagowa\u0142a.
\r\n
\r\nMogli\u015bmy zabra\u0107 rejestratory<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ju\u017c sam za\u0142\u0105cznik D „Wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce odczytywania i analizy zapis\u00f3w rejestrator\u00f3w pok\u0142adowych” – stanowi\u0105cy pomoc w stosowaniu za\u0142\u0105cznika 13 – wyra\u017anie sugeruje, \u017ce standardowe oprzyrz\u0105dowanie przegrywaj\u0105ce i odtwarzaj\u0105ce zapisy (zwykle stosuje si\u0119 je w przedsi\u0119biorstwach i w s\u0142u\u017cbach lotniczo-technicznych) jest nieprzydatne w procesie badania, gdy\u017c z regu\u0142y „trzeba mie\u0107 specjalne \u015brodki techniczne odtwarzania i analizy danych, szczeg\u00f3lnie w tych przypadkach, kiedy rejestratory zosta\u0142y uszkodzone podczas wypadku”. Za\u0142\u0105cznik D dodatkowo okre\u015bla szereg wymog\u00f3w technicznych na\u0142o\u017conych na centrum techniczne maj\u0105ce zaj\u0105\u0107 si\u0119 odczytem rejestrator\u00f3w – a priorytetem jest w tym przypadku dba\u0142o\u015b\u0107 o materia\u0142 dowodowy. Za\u0142\u0105cznik ten zawiera jeszcze jeden ciekawy zapis. Wprawdzie odwo\u0142uje si\u0119 wprost do pa\u0144stw, kt\u00f3re nie dysponuj\u0105 \u015brodkami odtwarzania i analizy informacji zapisanych w rejestratorach, i dlatego s\u0105 zmuszone zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 o pomoc do innych pa\u0144stw, ale wskazuje kierunek interpretacji zapis\u00f3w za\u0142\u0105cznika 13. Jak podkre\u015blono, „bardzo wa\u017cne jest, aby zajmuj\u0105ce si\u0119 badaniem wypadk\u00f3w organy pa\u0144stwa, kt\u00f3re prowadz\u0105 badanie, w odpowiednim czasie organizowa\u0142y odczytywanie zapis\u00f3w rejestrator\u00f3w pok\u0142adowych i w odpowiednim centrum technicznym odczytywania danych, prowadzonym w pa\u0144stwie, kt\u00f3re nie jest Pa\u0144stwem Producenta (lub Pa\u0144stwem Konstruktora)”.<\/p>\r\n\r\n

Mo\u017cna zatem za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce nie odbiegaj\u0105c od ducha konwencji chicagowskiej, strona polska mog\u0142a za\u017c\u0105da\u0107, by badania rejestrator\u00f3w zosta\u0142y wykonane w innym kraju ni\u017c Federacja Rosyjska, kt\u00f3ra jest zar\u00f3wno „Pa\u0144stwem Producenta”, jak i „Pa\u0144stwem Konstruktora”, a w badaniach tych w\u00f3wczas m\u00f3g\u0142by uczestniczy\u0107 przedstawiciel Rosji. Za\u0142\u0105cznik D przewiduje sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej centrum techniczne, gdzie prowadzi si\u0119 odczytywanie zapis\u00f3w rejestrator\u00f3w pok\u0142adowych, mo\u017ce potrzebowa\u0107 pomocy specjalist\u00f3w producenta lub u\u017cytkownika statku powietrznego „w celu sprawdzenia danych dotycz\u0105cych skalowania przyrz\u0105d\u00f3w i potwierdzenia zarejestrowanej informacji”. W\u00f3wczas pa\u0144stwo prowadz\u0105ce badanie do czasu jego zako\u0144czenia „mo\u017ce pozostawi\u0107 do przechowania w centrum technicznym, gdzie zapisy te by\u0142y odczytywane, orygina\u0142y zapis\u00f3w lub ich kopie, w celu u\u0142atwienia przedstawiania w odpowiednim czasie informacji na dodatkowe zapytania lub pro\u015bby o uszczeg\u00f3\u0142owienie, pod warunkiem \u017ce dane centrum techniczne zapewni w\u0142a\u015bciwe \u015brodki ochrony tych zapis\u00f3w”. Wynika z tego jasno, \u017ce nawet w przypadku prowadzenia dochodzenia przez prokuratur\u0119 Federacji Rosyjskiej oryginalne rejestratory mog\u0142yby by\u0107 badane i przechowywane w Polsce – przynajmniej do czasu zako\u0144czenia prac komisji – dok\u0142adnie tak d\u0142ugo, jak obecnie mo\u017ce dowody przetrzymywa\u0107 MAK. Tak\u0105 interpretacj\u0119 potwierdzaj\u0105 nasi rozm\u00f3wcy.<\/p>\r\n\r\n

– Rejestratory nie musia\u0142y by\u0107 badane w Rosji. Przecie\u017c za\u0142\u0105cznik 13 umo\u017cliwia przekazanie ich bada\u0144 pa\u0144stwu, kt\u00f3re dysponuje lepszym zapleczem technicznym – zaznacza Ignacy Goli\u0144ski, by\u0142y cz\u0142onek Pa\u0144stwowej Komisji Badania Wypadk\u00f3w Lotniczych (PKBWL). Jak dodaje, praktyka wskazuje, \u017ce nie jest czym\u015b nadzwyczajnym, i\u017c badania wykonuje inne pa\u0144stwo ni\u017c to, na kt\u00f3re wskazuje miejsce zdarzenia. Du\u017cego do\u015bwiadczenia w tym zakresie z pewno\u015bci\u0105 naby\u0142a np. Francja.<\/p>\r\n\r\n

W ocenie prof. Marka \u0179ylicza z Uniwersytetu Warszawskiego, specjalisty z zakresu prawa lotniczego – mi\u0119dzynarodowego, europejskiego i krajowego, w my\u015bl zapis\u00f3w za\u0142\u0105cznika 13 czarne skrzynki, podobnie jak wszystko, co pozosta\u0142o z samolotu, powinny zosta\u0107 zachowane przez organ prowadz\u0105cy dochodzenie (w tym przypadku przez rosyjski MAK). Tak\u017ce prof. \u0179ylicz potwierdza, \u017ce Polska mog\u0142a wyst\u0105pi\u0107 z wnioskiem o wstrzymanie dzia\u0142a\u0144 na miejscu katastrofy do czasu przybycia polskich ekspert\u00f3w, ale taki wniosek nie m\u00f3g\u0142 powodowa\u0107 op\u00f3\u017anie\u0144 w badaniach. Samo odczytanie czarnych skrzynek powinno nast\u0105pi\u0107 ju\u017c w trakcie ich bada\u0144 i do tych czynno\u015bci Polska ma zagwarantowany dost\u0119p poprzez akredytowanego, kt\u00f3ry ma prawo uczestniczy\u0107 we wszystkich badaniach prowadzonych przez stron\u0119 rosyjsk\u0105. W ocenie prof. \u0179ylicza, zakres polskiego udzia\u0142u w post\u0119powaniu prowadzonym przez MAK w du\u017cej mierze uzale\u017cniony by\u0142 od umiej\u0119tno\u015bci akredytowanego przedstawiciela w zakresie organizacji strony technicznej uczestnictwa polskich ekspert\u00f3w na r\u00f3\u017cnych etapach prowadzonych bada\u0144.<\/p>\r\n\r\n

Wed\u0142ug prawnika, w celu uzupe\u0142nienia bada\u0144 rejestrator\u00f3w g\u0142osu na pewno mo\u017cna zleci\u0107 dodatkowe analizy innemu laboratorium jeszcze przed zako\u0144czeniem bada\u0144 w Rosji – co mia\u0142o sw\u00f3j wyraz w przekazaniu kopii rejestratora do Polski. Jednak w przypadku gdyby Rosja nie dysponowa\u0142a odpowiednim zapleczem technicznym do odczytu danych, strona polska mog\u0142aby zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 z wnioskiem o ich wykonanie w innym centrum technicznym.<\/p>\r\n\r\n

– Zwrot czarnych skrzynek, podobnie jak innych dowod\u00f3w po wykorzystaniu ich przez pa\u0144stwo badaj\u0105ce wypadek, nast\u0119puje po zako\u0144czeniu prac komisji – m\u00f3wi prof. \u0179ylicz. Jak zauwa\u017ca, pozostaje jeszcze kwestia, czy prokuratura Federacji Rosyjskiej b\u0119dzie chcia\u0142a zatrzyma\u0107 te dowody do czasu zako\u0144czenia swojego post\u0119powania.
\r\n<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Marcin Austyn<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Konwencja chicagowska dopuszcza mo\u017cliwo\u015b\u0107, by rejestratory z rz\u0105dowego tupolewa, kt\u00f3ry uleg\u0142 katastrofie na terenie Federacji Rosyjskiej, zosta\u0142y zbadane np. we Francji. Jednak strona polska tego nie dopilnowa\u0142a. Nawet proceduj\u0105c wbrew b\u0142\u0119dnie przyj\u0119tym zapisom za\u0142\u0105cznika 13 do konwencji chicagowskiej, wszelkie prace na miejscu katastrofy samolotu Tu-154M mog\u0142y by\u0107 wstrzymane do czasu pojawienia si\u0119 na miejscu tragedii […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[137,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27827"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27827"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27827\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}