{"id":27766,"date":"2010-10-24T09:25:22","date_gmt":"2010-10-24T14:25:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=27766"},"modified":"2010-10-24T09:25:51","modified_gmt":"2010-10-24T14:25:51","slug":"antypolonizm-w-bialoruskiej-szkole","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=27766","title":{"rendered":"Antypolonizm w bia\u0142oruskiej szkole"},"content":{"rendered":"

Wsp\u00f3\u0142czesna historiografia bia\u0142oruska, w tym podr\u0119czniki, kszta\u0142tuje obraz stosunk\u00f3w polsko-bia\u0142oruskich w konwencji „wszystko na Bia\u0142orusi jest (by\u0142o) bia\u0142oruskie”, a Polska i Polacy odgrywali w jej dziejach rol\u0119 bez wyj\u0105tku negatywn\u0105. Tezy podr\u0119cznikowe maj\u0105 charakter oficjalny. S\u0105 wyrazem pogl\u0105d\u00f3w pa\u0144stwa. Jego oficjaln\u0105 doktryn\u0105 historiozoficzn\u0105.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Wsp\u00f3\u0142czesna bia\u0142oruska historiografia i politologia, a tak\u017ce etnologia, etnografia, archeologia etc. odrabia zaleg\u0142o\u015bci. Od ko\u0144ca XIX w. do po\u0142owy lat dwudziestych XX w. nauka historii i badania w tym obszarze rozwija\u0142y si\u0119 w miar\u0119 naturalnie. Lata sowieckie a\u017c do og\u0142oszenia suwerenno\u015bci przez Bia\u0142orusk\u0105 Socjalistyczn\u0105 Republik\u0119 Sowieck\u0105 – obecn\u0105 Republik\u0119 Bia\u0142oru\u015b (od roku 1991), by\u0142y w tym zakresie czasem straconym z powodu ideologizacji, sowietyzacji, a nast\u0119pnie rusyfikacji nie tylko tej, lecz wszystkich dziedzin nauki.<\/p>\r\n\r\n

W szczeg\u00f3lnym zakresie luki te stara\u0142a si\u0119 wype\u0142ni\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 bia\u0142oruskiej emigracji. I tu rys szczeg\u00f3lny – zar\u00f3wno pi\u015bmiennictwo emigracyjne, jak i wsp\u00f3\u0142czesne krajowe (powstaj\u0105ce na terenie RB), formu\u0142uj\u0105ce zasadnicze tezy historiozoficzne – przede wszystkim artyku\u0142y i podr\u0119czniki (zw\u0142aszcza akademickie), w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 pracami zbiorowymi wielu, bywa \u017ce kilkunastu, autor\u00f3w. Taki stan rzeczy sugeruje po\u015bpiech, a tak\u017ce odbija si\u0119 na konstrukcji tematu i ci\u0105g\u0142o\u015bci wywod\u00f3w. To napisana \u201ena nowo\u201d – na podstawie podr\u0119cznik\u00f3w i monografii ju\u017c istniej\u0105cych, ale zinterpretowanych po bia\u0142orusku – \u201eta sama historia\u201d, lecz nie \u201epolska\u201d, nie \u201elitewska\u201d i nie \u201erosyjska\u201d, lecz „narodowo bia\u0142oruska”. \u0179r\u00f3d\u0142a, z kt\u00f3rych korzystaj\u0105 bia\u0142oruscy autorzy, to nie archiwalia, ale g\u0142\u00f3wnie znane w dotychczasowej literaturze przedmiotu \u017ar\u00f3d\u0142a drukowane. Przede wszystkim rosyjskie i sowieckie.<\/p>\r\n\r\n

Podr\u0119czniki i syntezy to w przewa\u017caj\u0105cej mierze prezentystyczne przedstawienie historii „Bia\u0142orusi”, polegaj\u0105ce na bia\u0142orusocentrycznym ustosunkowaniu si\u0119 do wydarze\u0144 znanych z ustale\u0144 historiografii niebia\u0142oruskiej. Artyku\u0142y historyczne oraz historiograficzna literatura popularna drukowane s\u0105 w bardzo du\u017cych nak\u0142adach, a tezy w nich prezentowane s\u0105 formu\u0142owane w spos\u00f3b kategoryczny.<\/p>\r\n\r\n

Kwestia politycznej lub kulturowej polsko\u015bci teren\u00f3w obecnej Bia\u0142orusi jest albo przemilczana, albo traktowana pobocznie (mimochodem) lub niemal wy\u0142\u0105cznie krytycznie. T. Kruczkowski i H. Wasiuk (historycy, Polacy z uniwersytetu w Grodnie) twierdz\u0105, \u017ce Polska i polsko\u015b\u0107 w og\u00f3le interesuj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnych badaczy bia\u0142oruskich tylko z punktu widzenia wp\u0142ywu na „sprawy bia\u0142oruskie”. Podkre\u015blaj\u0105 te\u017c fakt, \u017ce literatura naukowa i popularna publikacje z ko\u0144ca lat 80. i pocz\u0105tku 90. XX w. wykazuje niemal zupe\u0142ny brak zainteresowania nie tylko dziejami pa\u0144stwowo\u015bci i kultury polskiej, ale tak\u017ce problematyk\u0105 historii powszechnej (z wyj\u0105tkiem bada\u0144 nad rosyjsko\u015bci\u0105 – rusko\u015bci\u0105) w og\u00f3le.<\/p>\r\n\r\n

Wynika to najprawdopodobniej z przyj\u0119tej w tym pi\u015bmiennictwie tezy o tym, \u017ce Wielkie Ksi\u0119stwo Litewskie, Ruskie i \u0179mudzkie (WXL) by\u0142o odr\u0119bnym, ca\u0142kowicie odmiennym od Polski, samodzielnym pa\u0144stwem bia\u0142oruskim, w dzisiejszym znaczeniu tego poj\u0119cia. Jednak\u017ce niemal zawsze odniesienia do wsp\u00f3lnych dziej\u00f3w lub wzajemnych stosunk\u00f3w polsko-bia\u0142oruskich prezentowane s\u0105 krytycznie – w duchu zagro\u017cenia dla narodowo\u015bci, kultury i pa\u0144stwowo\u015bci Bia\u0142orusin\u00f3w i Bia\u0142orusi ze strony Polski oraz polsko\u015bci. Oceny inne s\u0105 fragmentaryczne i odosobnione.<\/p>\r\n\r\n

Wszystko na Bia\u0142orusi jest bia\u0142oruskie<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Tre\u015bci podr\u0119cznikowe maj\u0105 ogromne znaczenie doktrynalne, co oznacza, \u017ce wiedza, jak\u0105 wynosz\u0105 uczniowie oraz studenci, formuje ich przekonania. Przekaz naukowy o dziejach pa\u0144stwa i narodu, jego relacjach s\u0105siedzkich kszta\u0142tuje stosunek do tych s\u0105siad\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo bia\u0142oruskie, Republika Bia\u0142oru\u015b, to terytorialnie g\u0142\u00f3wny zr\u0105b dawnego Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego po unii lubelskiej 1569 roku, cz\u0119\u015b\u0107 coraz bardziej unifikuj\u0105cego si\u0119 pa\u0144stwa, jakim by\u0142a I Rzeczpospolita, czyli przedrozbiorowa Polska. Historyczna Litwa, w odr\u00f3\u017cnieniu od wsp\u00f3\u0142czesnej Republiki Litewskiej, to wed\u0142ug tezy dominuj\u0105cej w podr\u0119cznikach bia\u0142oruskich bia\u0142oruskie pa\u0144stwo Bia\u0142orusin\u00f3w. Bia\u0142oruscy dzia\u0142acze polityczni z prze\u0142omu XIX i XX wieku podejmuj\u0105cy prac\u0119 nad narodowym odrodzeniem, a w\u0142a\u015bciwiej utworzeniem narodowej \u015bwiadomo\u015bci bia\u0142oruskiej, genez\u0119 swego narodu i pa\u0144stwa okre\u015blili nast\u0119puj\u0105co: „nasze Imia s\u0142owy dwa: My, Wialikaja Litwa”, stwierdzaj\u0105c przy tym, \u017ce historyczny Li\u0107win (Litwin) to w istocie synonim Bia\u0142orusina, za\u015b Litwini, jak ich dzisiaj postrzegamy, to \u0179amojty (\u0179mudzini).<\/p>\r\n\r\n

Do takiej koncepcji, przyjmuj\u0105c jako herb pa\u0144stwowy Litewsk\u0105 Pogo\u0144, nawi\u0105zano na Bia\u0142orusi po og\u0142oszeniu niepodleg\u0142o\u015bci przez dotychczasow\u0105 Bia\u0142orusk\u0105 Socjalistyczn\u0105 Republik\u0119 Sowieck\u0105. W \u015blad za tym w \u015brodowiskach inteligencji bia\u0142oruskiej, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci w kr\u0119gach akademickich, wyartyku\u0142owano tzw. narodow\u0105 koncepcj\u0119 historii Bia\u0142orusi, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o napisanie \u201eod nowa\u201d historii Bia\u0142orusi, a wi\u0119c obszaru maj\u0105cego ju\u017c opisan\u0105 swoj\u0105 histori\u0119 w ramach historiografii polskiej, rosyjskiej i litewskiej. Dla tej pierwszej by\u0142y to dzieje pounijnej Rzeczypospolitej Polskiej na historycznej Litwie. Dla drugiej dzieje s\u0142owia\u0144skiej krainy ruskiej, a dla Litwin\u00f3w po prostu dzieje pa\u0144stwowo\u015bci i narodu litewskiego (w dzisiejszym rozumieniu).<\/p>\r\n\r\n

Jak \u0142atwo przewidzie\u0107, \u201ehistorie\u201d tak opisane s\u0105 r\u00f3\u017cne. Z t\u0105 w szczeg\u00f3lno\u015bci r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce Bia\u0142orusini zacz\u0119li pisa\u0107 „swoj\u0105 histori\u0119” praktycznie dopiero 20 lat temu. Pisaniu owemu nadali od razu charakter doktrynalny, przyjmuj\u0105c jako za\u0142o\u017cenie, \u017ce \u201ehistorie\u201d polska, rosyjska i litewska s\u0105 stronnicze. Swojej z kolei nadali jednoznaczny charakter bia\u0142orusocentryczny, co mo\u017cna okre\u015bli\u0107 tez\u0105 dominuj\u0105c\u0105 w ich rozumieniu, a polegaj\u0105c\u0105 na stwierdzeniu: wszystko na Bia\u0142orusi jest bia\u0142oruskie – wszyscy urodzeni na Bia\u0142orusi s\u0105 Bia\u0142orusinami.<\/p>\r\n\r\n

Mniejsza o to, \u017ce poj\u0119cie polityczne Bia\u0142orusi by\u0142o przed XVIII wiekiem nieznane, a \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodowa na tamtym terenie w odniesieniu do ludno\u015bci prawos\u0142awnej (postprawos\u0142awnej) kszta\u0142tuje si\u0119 do chwili obecnej. Mniejsza tak\u017ce o to, \u017ce (w powy\u017cszej koncepcji) obywatele – mieszka\u0144cy Wielkiego Ksi\u0119stwa, na pewno nie my\u015bleli o nim jak o „Bia\u0142orusi”. Nie mogli okre\u015bla\u0107 si\u0119 jako Bia\u0142orusini, gdy\u017c i to poj\u0119cie kszta\u0142towa\u0142o si\u0119 na prze\u0142omie XIX i XX wieku i to tylko w w\u0105skich kr\u0119gach… postszlacheckich inteligent\u00f3w wyznania katolickiego, kt\u00f3rzy w powszechnym odbiorze traktowani byli jako Polacy. Idea ta nie mia\u0142a zatem wi\u0119kszego wp\u0142ywu na narodowo nieokre\u015blon\u0105 mas\u0119 prawos\u0142awnych ch\u0142op\u00f3w Grodzie\u0144szczyzny, Nowogr\u00f3dczyzny, Polesia czy Mi\u0144szczyzny.<\/p>\r\n\r\n

Jakie s\u0105 zatem odniesienia do kresowej polsko\u015bci w podr\u0119cznikach szkolnych i akademickich? Ca\u0142y dorobek kulturowy, kt\u00f3ry powsta\u0142 na p\u00f3\u0142nocno-zachodniej przestrzeni I Rzeczypospolitej, a nast\u0119pnie tamtej cz\u0119\u015bci zaboru rosyjskiego, traktowany jest jako wy\u0142\u0105cznie bia\u0142oruski. W 1990 roku Oleg Trusow (Aleh Trusau), znany dzia\u0142acz bia\u0142oruskiego odrodzenia narodowego, w\u00f3wczas pose\u0142 zwi\u0105zany z kr\u0119gami Bia\u0142oruskiego Frontu Ludowego Zianona Pa\u017aniaka (Zenon Po\u017aniak), okre\u015bli\u0142 to jednoznacznie, odpowiadaj\u0105c na list Tadeusza Malewicza, \u00f3wczesnego wiceprezesa Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Bia\u0142orusi:<\/p>\r\n\r\n

„(…) Przekazuj\u0119 do pa\u0144skiej wiadomo\u015bci, \u017ce wszystkie ko\u015bcio\u0142y, cerkwie, zamki i pa\u0142ace zbudowane na etnicznie bia\u0142oruskiej ziemi, za pieni\u0105dze pobrane od bia\u0142oruskich ch\u0142op\u00f3w, wykonane r\u0119kami naszych majstr\u00f3w s\u0105 pomnikami kultury bia\u0142oruskiej. (…) Po Powstaniu 1863 r. i ostatecznym zduszeniu kultury bia\u0142oruskiej, wszystkie pomniki kultury bia\u0142oruskiej – prawos\u0142awne nazwano ruskimi, a katolickie polskimi (…) W zwi\u0105zku z tym o\u015bwiadczam to panu jeszcze raz, i wzywam do bardziej taktownego odnoszenia si\u0119 do kultury, j\u0119zyka i historii Bia\u0142orusi, tego pa\u0144stwa, na terytorium kt\u00f3rego pan mieszka (…)”.<\/p>\r\n\r\n

Taka teza obowi\u0105zuje do dzisiaj. Wynika z niej, \u017ce nie by\u0142o i nie ma tam Polak\u00f3w, za\u015b wszyscy ci, kt\u00f3rzy si\u0119 tak okre\u015blaj\u0105, to tylko „spolonizowani Bia\u0142orusini” (notabene to samo twierdz\u0105 dzisiejsi Litwini w odniesieniu do Polak\u00f3w zamieszka\u0142ych na Litwie, kt\u00f3rych narodowo\u015bci ze swego punktu widzenia nie chc\u0105 uzna\u0107).<\/p>\r\n\r\n

Z sowieckiej perspektywy<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Co zatem znajduje si\u0119 w podr\u0119cznikach, do zupe\u0142nie nowego przedmiotu nauki i nauczania – „historii pa\u0144stwa i prawa Bia\u0142orusi”? Tutaj, niejako sygnalnie, wska\u017cmy jedynie stosunek tego \u201eprzedmiotu nauki prawa\u201d do unii polsko-litewskiej (lubelskiej) z 1569 r.: „(…) o ile chodzi o prawomocno\u015b\u0107 Unii Lubelskiej z punktu widzenia wsp\u00f3\u0142czesnego prawa mi\u0119dzynarodowego, to umowa z czerwca 1569 r. okazuje si\u0119 aktem niewa\u017cnym z powodu tego, \u017ce WXL podpisa\u0142o j\u0105 pod gro\u017ab\u0105 realnego przymusu ze strony Kr\u00f3lestwa Polskiego, tzn. nie zaistnia\u0142 warunek swobody objawienia woli przez jedn\u0105 ze stron”. Podr\u0119cznik „Historii pa\u0144stwa i prawa Bia\u0142orusi” autorstwa A.F. Wiszniewskiego, kt\u00f3ry przywo\u0142ali\u015bmy, zosta\u0142 wydany w j\u0119zyku rosyjskim.<\/p>\r\n\r\n

P.A. \u0141ojka w podr\u0119czniku dla klasy 8 szko\u0142y \u015bredniej opis przedzia\u0142u czasowego XVII i XVIII wieku zaczyna od oceny „spo\u0142eczno-ekonomicznego i politycznego upadku Bia\u0142orusi”. Rozpoczyna od ukazania dzia\u0142a\u0144 wojennych „na Bia\u0142orusi 1648-67”, czyli w czasie wojen kozackich. Druga po\u0142owa wieku XVII okre\u015blona jest jako czas wojen, kt\u00f3re przywiod\u0142y Rzeczpospolit\u0105 i „Bia\u0142oru\u015b” do ruiny. Reszty, wed\u0142ug P.A. \u0141ojki, dope\u0142ni\u0142y szlachecka anarchia i magnacka oligarchia. Sytuacja polityczna „na Bia\u0142orusi” w tym uj\u0119ciu to skutki walk o prymat pomi\u0119dzy magnackimi rodami. Poj\u0119cia \u201eRzeczpospolita\u201d i „Bia\u0142oru\u015b” stosowane s\u0105 zamiennie. „Wielkie Ksi\u0119stwo Litewskie” – sporadycznie. Wojna P\u00f3\u0142nocna z pocz\u0105tku wieku XVIII to zgodnie z tytu\u0142em podrozdzia\u0142u „P\u00f3\u0142nocna wojna na Bia\u0142orusi”. Okres reform politycznych zako\u0144czony aktem Konstytucji 3 Maja odnoszony jest poj\u0119ciowo do \u201eRzeczypospolitej\u201d, ale reformy ekonomiczne Tyzenhauza dziej\u0105 si\u0119 „na zachodzie Bia\u0142orusi”. Rozdzia\u0142 ilustrowany jest reprodukcjami znanych p\u0142\u00f3cien Norblina i Matejki (\u201eReytan\u201d, \u201eUchwalenie Konstytucji 3 Maja\u201d). Dzie\u0142o Konstytucji uznane jest w sensie ustrojowym za „likwidacj\u0119 podzia\u0142u na Polsk\u0119 i Wielkie Ksi\u0119stwo Litewskie\u201e i \u201dpowstanie” jednolitego pa\u0144stwa – \u201eRzeczypospolitej\u201d, ale nie \u201epolskiej\u201d.<\/p>\r\n\r\n

O drugim rozbiorze Polski autor pisze jako o „drugim podziale pa\u0144stwa polsko-li\u0107wi\u0144skiego”. O tym wydarzeniu uczniowie dowiaduj\u0105 si\u0119 jedynie z punktu widzenia dziej\u00f3w wschodniej cz\u0119\u015bci pa\u0144stwa: o „do\u0142\u0105czeniu ziem bia\u0142oruskich do imperium rosyjskiego na obszarze do linii Druja – Pi\u0144sk”. Dalej nast\u0119puje opis „Powstania Ko\u015bciuszki na Bia\u0142orusi”.
\r\n Ca\u0142o\u015b\u0107 opisu mimo operowania poj\u0119ciem \u201eRzeczpospolita\u201d (nieuto\u017csamianej w \u017cadnym wypadku z „Polsk\u0105”) abstrahuje od ca\u0142o\u015bciowego ogl\u0105du pa\u0144stwa. \u00d3w widoczny i kreowany autarkizm „Bia\u0142orusi” jeszcze bardziej podkre\u015blaj\u0105 podrozdzia\u0142y omawiaj\u0105ce kwestie spo\u0142eczno-ekonomiczne (sytuacja na „bia\u0142oruskiej wsi”) oraz kulturowe. Te ostatnie okre\u015blane s\u0105 jako wy\u0142\u0105czny dorobek narodowo bia\u0142oruski. Kwestie spo\u0142eczne „na bia\u0142oruskiej wsi” sprowadzaj\u0105 si\u0119 do krytyki (metod\u0105 klasow\u0105) panuj\u0105cych stosunk\u00f3w feudalnych. Podr\u0119cznik zamieszcza reprodukcje inwentarza powinno\u015bci ch\u0142opskich z roku 1765 (spisany po polsku). Poza wspomnianymi reprodukcjami odniesienia do Polski i polsko\u015bci praktycznie nie ma.<\/p>\r\n\r\n

Jedn\u0105 z ksi\u0105\u017cek edukacyjnych przeznaczonych jako podr\u0119cznik uzupe\u0142niaj\u0105cy dla szk\u00f3\u0142 \u015brednich jest „Historia Bia\u0142orusi w tablicach i schematach. Od czas\u00f3w staro\u017cytnych do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci” autorstwa \u0141.M. Nahornaj i A.W. Cimaszeja (publikowana w serii zatytu\u0142owanej „Wszystko dla szko\u0142y”, nak\u0142ad 11 tys. egz.). Merytorycznie interesuj\u0105cy nas fragment wspomnianego opracowania zatytu\u0142owano: „Okupacja niemiecka. Walki z bur\u017cuazyjno-obszarnicz\u0105 Polsk\u0105”. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 po raz kolejny na perspektyw\u0119 widzenia wydarze\u0144 przez autor\u00f3w bia\u0142oruskich. Perspektywa ta (mimo podkre\u015blania wszelkich mo\u017cliwych aspekt\u00f3w bia\u0142orusko\u015bci) jest de facto rosyjsko-sowiecka. Przypominam, \u017ce praca nie jest sowiecka i \u017ce zosta\u0142a opublikowana w roku 2000. Autorzy odnotowuj\u0105, \u017ce „do po\u0142owy 1919 r. wyzwolono niemal ca\u0142e terytorium Bia\u0142orusi z wyj\u0105tkiem powiat\u00f3w, jakie zagarn\u0119\u0142y wojska Polski\u201e. O sytuacji powiat\u00f3w i teren\u00f3w \u201dzagarni\u0119tych” przez Polsk\u0119 autorzy pisz\u0105 tradycyjnie: „na zaj\u0119tych [przez Polsk\u0119] terenach [zapanowa\u0142] okrutny re\u017cim wojenno-kolonialny”.<\/p>\r\n\r\n

Synonim z\u0142a<\/strong><\/p>\r\n\r\n

II Rzeczpospolita z kolei w ocenach pi\u015bmiennictwa naukowego, o\u015bwiatowego, popularnego i w publicystyce wsp\u00f3\u0142czesnej Bia\u0142orusi to, do czasu hitlerowskiej agresji na ZSRS, synonim nieomal pa\u0144stwa z\u0142a. Podr\u0119czniki akademickie i szkolne ten stosunek okre\u015blaj\u0105 samymi ju\u017c tytu\u0142ami rozdzia\u0142\u00f3w: „Zachodnia Bia\u0142oru\u015b pod w\u0142adz\u0105 Polski (1921-1939)”, „Ziemie Zachodniej Bia\u0142orusi w sk\u0142adzie Polski – Zjednoczenie Zachodniej Bia\u0142orusi z BSRS”, „Po\u0142o\u017cenie polityczne i spo\u0142eczno ekonomiczne w zachodniej cz\u0119\u015bci Bia\u0142orusi. Zjednoczenie ludu bia\u0142oruskiego”, „Zachodnia Bia\u0142oru\u015b w sk\u0142adzie pa\u0144stwa polskiego (1921-1939)”. Wszystko to przy pomini\u0119ciu sytuacji prawno-mi\u0119dzynarodowej uregulowanej traktatem pokojowym z 1921 r., na kt\u00f3rego postanowienia jako na niesprawiedliwe (wymuszone itd.) podr\u0119czniki si\u0119 powo\u0142uj\u0105.<\/p>\r\n\r\n

O II RP w kontek\u015bcie „sytuacji Zachodniej Bia\u0142orusi pod w\u0142adz\u0105 Polski” napisany w j\u0119zyku bia\u0142oruskim podr\u0119cznik dla klasy 9 traktuje w nawi\u0105zaniu do skutk\u00f3w traktatu ryskiego. Zaznacza przy tym, co jest szczeg\u00f3lnym ewenementem, \u017ce to w\u00f3wczas tereny, kt\u00f3re „odesz\u0142y do Polski”, „otrzyma\u0142y [dopiero w\u00f3wczas? – Z.J.W.] nazw\u0119 'Zachodniej Bia\u0142orusi’, za\u015b Polacy nazywali je 'kresami wschodnimi'”. Szczeg\u00f3\u0142owych statystyk narodowo\u015bciowych ten podr\u0119cznik nie podaje, konstatuj\u0105c bia\u0142orusk\u0105 „wi\u0119kszo\u015b\u0107” w\u015br\u00f3d \u201e4 mln\u201d spo\u0142ecze\u0144stwa tych obszar\u00f3w. O statusie „Zachodniej Bia\u0142orusi\u201e pisze wprost jako o \u201dagrarnym dodatku przemys\u0142owych rejon\u00f3w Polski, rynku zbytu i \u017ar\u00f3dle taniej si\u0142y roboczej. Przemys\u0142 pozarolniczy [pod panowaniem Polski – Z.J.W.] popad\u0142 w ruin\u0119”.<\/p>\r\n\r\n

Podr\u0119cznik dla klasy 11 (praca zbiorowa pod redakcj\u0105 J. Nowika) interesuj\u0105ce nas zagadnienie prezentuje jako temat zatytu\u0142owany „Zachodnia Bia\u0142oru\u015b pod w\u0142adz\u0105 Polski”. Uzasadnienie pocz\u0105tk\u00f3w tego stanu rzeczy dostrzega w tre\u015bci zobowi\u0105za\u0144 traktatu ryskiego. Po nich nast\u0119puje stwierdzenie o podstawie funkcjonowania polskiej administracji, czyli „g\u0119stej siatce posterunk\u00f3w policyjnych”. Nast\u0119pnie mowa o kapitale angielskim i francuskim, kt\u00f3remu „rz\u0105d polski przekaza\u0142 prawa do wyr\u0119bu Puszczy Bia\u0142owieskiej i innych masyw\u00f3w le\u015bnych. Przemys\u0142 tytoniowy wydzier\u017cawiono W\u0142ochom, a zapa\u0142czany Szwedom”.<\/p>\r\n\r\n

Wsp\u00f3\u0142czesna historiografia bia\u0142oruska, w tym podr\u0119czniki, kszta\u0142tuje obraz stosunk\u00f3w polsko-bia\u0142oruskich w konwencji „wszystko na Bia\u0142orusi jest (by\u0142o) bia\u0142oruskie”, a Polska i Polacy odgrywali w jej dziejach rol\u0119 bez wyj\u0105tku negatywn\u0105. Skojarzenia z historiografi\u0105 sowieck\u0105 s\u0105 a\u017c nader oczywiste.<\/p>\r\n\r\n

Prof. Zdzis\u0142aw J. Winnicki<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Autor jest historykiem i prawnikiem, zast\u0119pc\u0105 dyrektora Instytutu Studi\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego oraz kierownikiem Zak\u0142adu Bada\u0144 Wschodnich. Specjalizuje si\u0119 w historii my\u015bli politycznej, tematyce polskiej mniejszo\u015bci narodowej na Wschodzie.
\r\n
\r\n <\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wsp\u00f3\u0142czesna historiografia bia\u0142oruska, w tym podr\u0119czniki, kszta\u0142tuje obraz stosunk\u00f3w polsko-bia\u0142oruskich w konwencji „wszystko na Bia\u0142orusi jest (by\u0142o) bia\u0142oruskie”, a Polska i Polacy odgrywali w jej dziejach rol\u0119 bez wyj\u0105tku negatywn\u0105. Tezy podr\u0119cznikowe maj\u0105 charakter oficjalny. S\u0105 wyrazem pogl\u0105d\u00f3w pa\u0144stwa. Jego oficjaln\u0105 doktryn\u0105 historiozoficzn\u0105. Wsp\u00f3\u0142czesna bia\u0142oruska historiografia i politologia, a tak\u017ce etnologia, etnografia, archeologia etc. odrabia […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[6],"tags":[65,66,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27766"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27766"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27766\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}