{"id":27750,"date":"2010-10-22T21:12:07","date_gmt":"2010-10-23T02:12:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=27750"},"modified":"2010-10-22T21:12:27","modified_gmt":"2010-10-23T02:12:27","slug":"liturgiczne-babel-%e2%80%a6czyli-o-gorszacym-i-dzielacym-jezykow-pomieszaniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=27750","title":{"rendered":"Liturgiczne Babel \u2026czyli o gorsz\u0105cym i dziel\u0105cym j\u0119zyk\u00f3w pomieszaniu"},"content":{"rendered":"

Mno\u017cy\u0107 mo\u017cna by na p\u0119czki argumenty za \u0142acin\u0105 jako jedynym oficjalnym j\u0119zykiem Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego. Rozdrabnianie si\u0119 na j\u0119zyki narodowe wydaje si\u0119 by\u0107 kuriozum w dobie, a\u017c nadto (bo w spos\u00f3b kompromisowy i poniewieraj\u0105cy rzymski katolicyzm) zaawansowanego, globalnego ekumenizmu. I pomy\u015ble\u0107, \u017ce w \u015blad za mrowiem modlitw o ustanie zgorszenia podzia\u0142u w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan id\u0105, jeszcze bardziej niezliczone, przypadki amnezji odno\u015bnie elementarnego, zewn\u0119trznego znaku jedno\u015bci, o kt\u00f3r\u0105 te bezmy\u015blne mod\u0142y. W zapomnienie odchodzi tak\u017ce fundamentalna wiedza o cz\u0142owieku. To, co zewn\u0119trzne poci\u0105ga za sob\u0105 ducha\u2026 i jedno\u015bci w Ko\u015bciele nie b\u0119dzie dop\u00f3ty, dop\u00f3ki \u00a0nie zostan\u0105 powszechnie przywr\u00f3cone jej zewn\u0119trzne wyrazy – z u\u015bwi\u0119conym j\u0119zykiem \u0142aci\u0144skim na czele; dop\u00f3ki liturgiczna wie\u017ca Babel nie zostanie zburzona, a mieszka\u0144cy ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a nie b\u0119d\u0105 mieli jednej mowy, czyli jednakowych s\u0142\u00f3w<\/em> (por. Rdz 11, 1).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
Gustave Dore, Pomieszanie j\u0119zyk\u00f3w (1865)<\/span><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n\r\n

Dlaczego \u0142acina? Jako odpowied\u017a polecam m. in. ksi\u0105\u017ck\u0119 W poszukiwaniu \u015bw. Krzy\u017ca<\/em> (autorzy: C. P. Thiede i M. D’Ancona, Warszawa 2006; http:\/\/wysylkowa.pl\/ks1080293.html#wiecej<\/a>), kt\u00f3rej fragment poni\u017cej\u2026<\/p>\r\n\r\n

O dziwo, wersje greck\u0105 i \u0142aci\u0144sk\u0105 napisano od prawej do lewej. To, co jest prawid\u0142owe w j\u0119zyku hebrajskim, wydaje si\u0119 wyj\u0105tkowo dziwaczne w dw\u00f3ch kolejnych napisach. Zachowa\u0142y si\u0119, co prawda, staro\u017cytne teksty etruskie i greckie inskrypcje, gdzie s\u0142owa lub litery napisano od prawej do lewej, nie ma jednak \u017cadnego \u00f3wczesnego lub przynajmniej zbli\u017conego wiekiem ca\u0142ego tekstu zapisanego w taki spos\u00f3b. Uwa\u017camy, \u017ce jest to kolejny powa\u017cny argument przeciwko tezie, i\u017c Titulus z Santa Croce jest fa\u0142szerstwem. \u0179aden rzemie\u015blnik pracuj\u0105cy dla Heleny lub Makarego b\u0105d\u017a dla jakiego\u015b \u015bredniowiecznego kardyna\u0142a nie zaryzykowa\u0142by czego\u015b tak rzucaj\u0105cego si\u0119 w oczy, je\u017celi polecono mu, \u017ceby nada\u0142 pozory autentyczno\u015bci swemu dzie\u0142u. Gdyby ktokolwiek poleci\u0142 wykonanie Titulusu, to po pierwsze, na pewno nie poprosi\u0142by<\/em>o fragment takiej tablicy. Bez w\u0105tpienia zamawiaj\u0105cy dostarczy\u0142by rzemie\u015blnikowi jaki\u015b model i tekst do skopiowania. Nie do pomy\u015blenia jest, \u017ceby jakikolwiek p\u00f3\u017aniejszy tekst lub jego kopi\u0119 napisano z prawej do lewej. Znacznie bardziej prawdopodobna wydaje si\u0119 hipoteza, \u017ce cz\u0142owiek, kt\u00f3ry napisa\u0142 oryginalny tekst na Titulusie – na rozkaz Pi\u0142ata i mo\u017ce pod jego dyktando – zrobi\u0142 to w\u0142a\u015bnie w taki spos\u00f3b i \u017ce by\u0142o ju\u017c za p\u00f3\u017ano, aby poprawi\u0107 b\u0142\u0105d, gdy go zauwa\u017cono<\/strong>. I tutaj zbli\u017camy si\u0119 do sedna sprawy: kto w\u00f3wczas m\u00f3g\u0142 zauwa\u017cy\u0107 ten b\u0142\u0105d, w 30 roku n.e.? Na pewno nie osoby czytaj\u0105ce po hebrajsku, gdy\u017c pierwszy wiersz zapisany w ich j\u0119zyku by\u0142 prawid\u0142owy – litery bieg\u0142y z prawej do lewej. Po prostu nie zawraca\u0142yby sobie g\u0142owy dalszym czytaniem i nie zwr\u00f3ci\u0142yby uwagi na b\u0142\u0119dy w obcoj\u0119zycznej wersji tekstu. Naturalnie ludzie czytaj\u0105cy po grecku i po \u0142acinie byliby skonsternowani, ale tekst pozostawa\u0142by dla nich czytelny i zrozumia\u0142y, chocia\u017c wyj\u0105tkowo dziwaczny. Innymi s\u0142owy, przes\u0142anie, kt\u00f3re Pi\u0142at chcia\u0142 przekaza\u0107, odstraszaj\u0105ca causapoenae, trafi\u0142o do gapi\u00f3w. Mo\u017cemy nawet zaproponowa\u0107 charakterystyk\u0119 osoby, kt\u00f3ra wyry\u0142a litery w drewnie. By\u0142 to \u017byd, od dziecka m\u00f3wi\u0105cy po hebrajsku lub aramejsku<\/span>. Zapewne s\u0142u\u017cy\u0142 u Pi\u0142ata jako niewolnik lub wolny urz\u0119dnik s\u0105dowy i znalaz\u0142 si\u0119 pod r\u0119k\u0105 akurat wtedy, gdy nale\u017ca\u0142o napisa\u0107 Titulus w kr\u00f3tkim czasie mi\u0119dzy ostatecznym wyrokiem a ukrzy\u017cowaniem. <\/em>Pi\u0142at podyktowa\u0142 tre\u015b\u0107 napisu po \u0142acinie, w oficjalnym j\u0119zyku administracji rzymskiej.<\/em><\/strong> Poniewa\u017c jednak podstawow\u0105 grup\u0119 ludno\u015bci, do kt\u00f3rej ten napis by\u0142 skierowany, stanowili \u017bydzi, namiestnik poleci\u0142 skrybie zacz\u0105\u0107 od wersji hebrajskiej. I pisarz tak zrobi\u0142. P\u00f3\u017aniej spisa\u0142 po\u015bpiesznie z prawej do lewej nast\u0119pne wiersze. Mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0142 nieco zakpi\u0107 z \u017cydowskiego sposobu pisania? Niewykluczone te\u017c, \u017ce po prostu by\u0142 zdezorientowany. Wydaje si\u0119 w ka\u017cdym razie bardziej prawdopodobne, \u017ce gorzej zna\u0142 \u0142acin\u0119 i grek\u0119 ni\u017c hebrajski i chocia\u017c umia\u0142 pisa\u0107 w obu j\u0119zykach i wykona\u0142 polecenie, zapisa\u0142 litery w odwrotnym porz\u0105dku. Zapewne zawaha\u0142 si\u0119 po napisaniu ostatniego wiersza. M\u00f3g\u0142 poczu\u0107, i s\u0142usznie, \u017ce je\u015bli sko\u0144czy tak, jak zacz\u0105\u0142, tekst na Titulusie b\u0119dzie przynajmniej wygl\u0105da\u0142 w miar\u0119 estetycznie i harmonijnie.<\/em><\/p><\/blockquote>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
Tablica wystawiona w ko\u015bciele Santa Croce in Gerusalemme z tradycyjn\u0105, lecz b\u0142\u0119dn\u0105 rekonstrukcj\u0105 napisu na Titulusie (C. P. Thiede)<\/span><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n\r\n

\u2026oraz s\u0142ynne s\u0142owa ks. Piotra Skargi:<\/em><\/p>\r\n\r\n

Spyta\u0142by kto: dlaczego Msza \u015awi\u0119ta nie pospolitym si\u0119 j\u0119zykiem sprawuje, ale niezrozumia\u0142ym \u0142aci\u0144skim? Msza \u015awi\u0119ta i ofiara nie jest dla nauki i \u0107wiczenia rozumu, na kt\u00f3re s\u0105 kazania, czytania, upominania i katechizmy; ale jest dla pok\u0142onu, kt\u00f3ry oddajem Panu Bogu, wdzi\u0119czni b\u0119d\u0105c dobrodziejstw Jego; jest dla ub\u0142agania gniewu Jego i dla zjednania i uproszenia nowych dobrodziejstw i dar\u00f3w. Z Panem Bogiem samym jest zaj\u0119cie, a nie z lud\u017ami. To wszystko j\u0119zykiem niezrozumia\u0142ym odprawia\u0107 si\u0119 mo\u017ce, bo lud patrz\u0105c, rozumie, i\u017c kap\u0142an i s\u0142udzy ko\u015bcielni za niego i z nimi Pana Boga chwal\u0105, i od nich Jemu ofiary oddaj\u0105 i Pana Boga przepraszaj\u0105 i b\u0142agaj\u0105. (\u2026)<\/em> Odmienia si\u0119 te\u017c pospolity ludziom j\u0119zyk: ledwie nie w ka\u017cde sto lat, inaczej rzeczy zowi\u0105 niekt\u00f3re, a te trzy j\u0119zyki: \u0142aci\u0144ski, grecki, \u017cydowski (hebrajski) i\u017c na pismach s\u0105 i swoje gramatyki i Kalepiny maj\u0105, nigdy si\u0119 nie mieni\u0105.<\/span> (\u2026)
\r\n Na koniec nie by\u0142aby taka do jedno\u015bci z narody obcymi przyczyna<\/strong>, gdyby W\u0142och albo Niemiec, albo Francuz, w Polsce s\u0142u\u017cy\u0107 Panu Bogu i ofiarowa\u0107 nie m\u00f3g\u0142. Teraz i z ko\u0144ca \u015bwiata ka\u017cdy kap\u0142an po \u0142acinie si\u0119 nauczywszy, w Polsce i wsz\u0119dzie Msz\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 mie\u0107 mo\u017ce.<\/em><\/p><\/blockquote>\r\n\r\n

Marta Czech<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mno\u017cy\u0107 mo\u017cna by na p\u0119czki argumenty za \u0142acin\u0105 jako jedynym oficjalnym j\u0119zykiem Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego. Rozdrabnianie si\u0119 na j\u0119zyki narodowe wydaje si\u0119 by\u0107 kuriozum w dobie, a\u017c nadto (bo w spos\u00f3b kompromisowy i poniewieraj\u0105cy rzymski katolicyzm) zaawansowanego, globalnego ekumenizmu. I pomy\u015ble\u0107, \u017ce w \u015blad za mrowiem modlitw o ustanie zgorszenia podzia\u0142u w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan id\u0105, jeszcze bardziej […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[24],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27750"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27750"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27750\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}