{"id":27700,"date":"2010-10-21T16:18:45","date_gmt":"2010-10-21T21:18:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=27700"},"modified":"2010-10-21T16:18:45","modified_gmt":"2010-10-21T21:18:45","slug":"gaz-lupkowy-i-ekologia-perspektywy-wydobycia-gazu-niekonwencjonalnego-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=27700","title":{"rendered":"Gaz \u0142upkowy i ekologia – perspektywy wydobycia gazu niekonwencjonalnego w Polsce"},"content":{"rendered":"

O niekonwencjonalnych z\u0142o\u017cach gazu ziemnego oraz obecnych perspektywach poszukiwa\u0144 gazu \u0142upkowego w Polsce z Paw\u0142em Popraw\u0105 z Pa\u0144stwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie, rozmawia Andrzej Lachowski z portalu Ekologia.pl. <\/strong><\/em>
\r\n
\r\n Nie tak dawno byli\u015bmy \u015bwiadkami istnego bumu na informacje o gazie \u0142upkowym. Co si\u0119 dzieje obecnie w kwestii wydobycia gazu \u0142upkowego? Coraz mniej o nim s\u0142ycha\u0107. Czy co\u015b si\u0119 wydarzy\u0142o?<\/strong>
\r\n
\r\n – Ja my\u015bl\u0119, \u017ce przede wszystkim media s\u0105 ju\u017c troszeczk\u0119 zm\u0119czone tym tematem. To ju\u017c nie jest nowe i nie jest tak chodliwe. Nie ga\u015bnie natomiast zainteresowanie ze strony przemys\u0142u. Jak spojrzymy na nasz\u0105 map\u0119 koncesyjn\u0105 w Polsce to zwracaj\u0105 nasz\u0105 uwag\u0119 takie firmy jak: Exxon, ConocoPhillips, Marathon Oil. To s\u0105 giganci \u015bwiatowego przemys\u0142u. Nie s\u0105 to jednak firmy, kt\u00f3re \u015bci\u015ble specjalizuj\u0105 si\u0119 w gazie \u0142upkowym. One dopiero wchodz\u0105 w ten rynek. Rynek gazu \u0142upkowego od podstaw stworzy\u0142y ma\u0142e, nikomu nie znane firmy. To troszeczk\u0119 przypomina sytuacj\u0119 pocz\u0105tk\u00f3w przemys\u0142u komputerowego Stan\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3ry wyr\u00f3s\u0142 praktycznie z niczego. Powstawa\u0142 dos\u0142ownie w gara\u017cach. Tu te\u017c tak troszeczk\u0119 by\u0142o. Ten przemys\u0142 wyr\u00f3s\u0142 z innego pnia ni\u017c g\u0142\u00f3wny przemys\u0142 naftowy. Powsta\u0142y ju\u017c oczywi\u015bcie bardzo silne organizmy ekonomiczne, kt\u00f3re tym si\u0119 specjalizuj\u0105. Do tej pory nie by\u0142y one jednak na rynku obecne i teraz obserwuje ich wej\u015bcie np.: Talisman czy Encana, kt\u00f3ra s\u0105 firmami zajmuj\u0105cymi si\u0119 wydobyciem gazu ze z\u0142\u00f3\u017c niekonwencjonalnych.<\/p>\r\n\r\n

\r\n
<\/ins><\/ins><\/div>\r\n<\/div>\r\n\r\n


\r\n Czy Polska ci\u0105gle cieszy si\u0119 takim zainteresowaniem, jak kilka miesi\u0119cy temu, kiedy to og\u0142oszono pierwsze informacje o mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0119powania z\u0142\u00f3\u017c gazu \u0142upkowego?<\/strong>
\r\n
\r\n – <\/strong>Po stronie przemys\u0142u rynek polski jest ci\u0105gle doceniany. Polska jest jednym z najciekawszych rynk\u00f3w na \u015bwiecie. Je\u015bli odliczymy Stany Zjednoczone i Kanad\u0119 to nasz kraj na pewno wybija si\u0119 w skali globalnej. To co si\u0119 dziej u nas ma obecnie symptomy takiej gor\u0105czki z\u0142ota.
\r\n
\r\n Z tego co wiemy jeszcze w kilku innych krajach istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania z\u0142\u00f3\u017c gazu niekonwencjonalnego. Jak to wygl\u0105da w skali \u015bwiatowej. Jakie kraje opr\u00f3cz Polski rokuj\u0105 na du\u017ce wydobycie gazu \u0142upkowego?<\/strong>
\r\n
\r\n – <\/strong>Jest jeszcze opr\u00f3cz Polski par\u0119 fajnych miejsc w Europie, np. basen w po\u0142udniowej-wschodniej Francji, kt\u00f3ry ma bardzo interesuj\u0105c\u0105 geologi\u0119, \u0142upki w po\u0142udniowej Szwecji, kt\u00f3re te\u017c s\u0105 obiektem zainteresowania. Jest te\u017c kilka innych miejsc w Europie. Poza ni\u0105 s\u0105 bardzo interesuj\u0105ce baseny w Chinach. Ten przemys\u0142 globalnie bardzo szybko rozwija si\u0119 i kolejne kraje s\u0105 analizowane pod tym k\u0105tem. Nast\u0119puje to w takiej kolejno\u015bci, \u017ce najpierw uwzgl\u0119dniane s\u0105 najbardziej politycznie stabilne kraje. One w\u0142a\u015bnie s\u0105 pierwszym obiektem poszukiwa\u0144. Wynika to z ogromnych nak\u0142ad\u00f3w d\u0142ugofalowych. Tu nie ma mowy o wej\u015bciu i zrobieniu kapita\u0142u rabunkowego i ucieczce z kraju. Tutaj firma na d\u0142ugo wi\u0105\u017ce si\u0119 z krajem i inwestuje ogromne pieni\u0105dze, wi\u0119c w zasadzie jest to ograniczone do kraj\u00f3w stabilnie politycznych w tej chwili. Australia te\u017c jest krajem gdzie intensywnie bada si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0119powania gazu niekonwencjonalnego. W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie zainteresowanie tym przemys\u0142em jest. Ja to rozumiem, \u017ce nie da si\u0119 wa\u0142kowa\u0107 w k\u00f3\u0142ko tego samego tematu. On troszeczk\u0119 traci na atrakcyjno\u015bci.
\r\n
\r\n Jaka jest aktualna sytuacja rynku gazu \u0142upkowego? <\/strong>
\r\n
\r\n <\/strong>– Bardzo istotnie na ten rynek wp\u0142yn\u0105 wyniki poszczeg\u00f3lnych wierce\u0144, a tych wierce\u0144 w tym roku b\u0119dziemy mie\u0107 5 skompletowanych. To ju\u017c b\u0119dzie co\u015b. B\u0119dzie jakie\u015b wyobra\u017cenie o wielko\u015bci rynku. Z tych 5 wierce\u0144 dwa s\u0105 ju\u017c wykonane, a 3 kolejne s\u0105 w przygotowywane. Wi\u0119c ta perspektywa jest ju\u017c realnie bliska, \u017ceby by\u0142a taka konkretna namacalna informacja, to poczeka\u0107 musimy na oficjalne informacje z tych wierce\u0144. Natomiast w kuluarach \u015brodowiska przemys\u0142u gazowego m\u00f3wi si\u0119, \u017ce bardzo interesuj\u0105co wygl\u0105daj\u0105 wyniki pierwszego wiercenia. Jest to oczywi\u015bcie jeszcze informacja niepotwierdzona oficjalnie. Wskazuje jednak \u017ce obecno\u015b\u0107 gazu prawdopodobnie si\u0119 potwierdzi. Czyli w \u015brodowisku panuje przekonanie, \u017ce firma ma pozytywne wyniki.
\r\n
\r\n Z tego co wiem obecnie jedynie Stany Zjednoczone i Kanada dysponuj\u0105 technologi\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105ca wydobycie gazu \u0142upkowego. Jak wi\u0119c z \u0142upkami poradz\u0105 sobie polskie firmy?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

<\/span><\/p>\r\n\r\n

<\/strong>– To nie jest jaka\u015b technologia zupe\u0142nie kosmiczna. Natomiast nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby to si\u0119 uda\u0142o robi\u0107 np. PGiNG samodzielnie. Takie na przyk\u0142ad szczelinowanie – jest to zabieg, kt\u00f3ry trzeba wykona\u0107 na wywierconym uprzednio otworze. W Polsce ju\u017c mia\u0142y one miejsce wcze\u015bniej. Na przyk\u0142ad PGiNG kontraktuje zagraniczn\u0105 firm\u0119 do swojego szczelinowania. I w zasadzie wszystkie te zabiegi mo\u017cna zakontraktowa\u0107 zagranic\u0105. Po naszej stronie praktycznie pozostaje ten element menad\u017cerski. Koniec ko\u0144c\u00f3w trzeba umie\u0107 zarz\u0105dza\u0107 tymi projektami. Prowadzenie tego projektu polega na tym, \u017ceby to zrobi\u0107 przede wszystkim ekonomicznie. Nie sztuk\u0105 jest znale\u017a\u0107 gaz \u0142upkowy, to s\u0105 proste systemy. Nazywa si\u0119 je: \u0142atwe do odkrycia, trudne w produkcji. Sztuk\u0105 jest zrobienie komercyjnej produkcji. Amerykanom uda\u0142o si\u0119 to \u015bwietnie- dzi\u0119ki wolnej gospodarce, pot\u0119\u017cnej konkurencji na rynku, gdzie mn\u00f3stwo podmiot\u00f3w zbankrutowa\u0142o zanim inne znalaz\u0142y spos\u00f3b robienia tego taniej. To bardzo agresywny rynek je\u015bli chodzi o konkurencj\u0119. I moje zdanie osobiste jest takie: jak znam polski rynek, jak znam wszystkie te firmy kt\u00f3re s\u0105 obecne w Polsce, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142pracowali\u015bmy, nie wydaje mi si\u0119 \u017ceby podo\u0142a\u0142y wi\u0119kszej liczbie koncesji ni\u017c maj\u0105 teraz.
\r\n
\r\n Czy wydobycie gazu \u0142upkowego jest zagro\u017cone w zwi\u0105zku z umow\u0105 na sprowadzanie gazu z Rosji. Zakontraktowali\u015bmy zapasy wi\u0119ksze ni\u017c potrzebujemy a sama umowa jest przewidziana na wiele lat. Czy ten kontrakt nie spowoduje spadku determinacji poszukiwania i wydobycia gazu \u0142upkowego? <\/strong>
\r\n
\r\n – <\/strong>No tak. Pojemno\u015b\u0107 rynku jest taka, \u017ce mamy 15 mld m3<\/sup> gazu rocznie. Kontrakt b\u0119dzie obejmowa\u0142 2\/3 tego, czyli 10 mld. Pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 mamy ze swoich \u017ar\u00f3de\u0142. Czyli mo\u017cna teraz powiedzie\u0107, \u017ce pojemno\u015b\u0107 tego rynku jest wykorzystana. Nie mniej jednak, pozostaje nast\u0119puj\u0105ce pytanie: je\u017celi b\u0119dziemy mieli gaz \u0142upkowy, kt\u00f3ry b\u0119dzie ta\u0144szy od gazu z Rosji czy s\u0105 jakie\u015b klauzule \u017ceby m\u00f3c zerwa\u0107 takie umowy. Ponadto Polska ma bardzo niskie zu\u017cycie gazu na osob\u0119. To zu\u017cycie b\u0119dzie ros\u0142o i b\u0119dzie tworzy\u0107 przestrze\u0144 dla nowych \u017ar\u00f3de\u0142 gazu. Cz\u0119\u015b\u0107 energetyki mo\u017cna przestawi\u0107 na gaz, mo\u017cna robi\u0107 elektrownie gazowe, Gaz jest bardzo czystym \u017ar\u00f3d\u0142em energii. Samo spalanie gazu jest najczystszym \u017ar\u00f3d\u0142em energii w\u015br\u00f3d paliwa kopalnych. Je\u017celi popatrzymy na wszystkie substancje, kt\u00f3re uwalniaj\u0105 si\u0119 podczas spalania, to gaz ma w stosunku do wszystkich innych \u017ar\u00f3de\u0142 najmniejsz\u0105 ich ilo\u015b\u0107. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce chcemy mie\u0107 ekologiczne \u017ar\u00f3d\u0142a energii b\u0119dzie mala\u0142 udzia\u0142 w\u0119gla w strukturze energetycznej kraju, co b\u0119dzie stwarza\u0107 now\u0105 przestrze\u0144 dla gazu.
\r\n
\r\n Kolejnym czynnikiem, kt\u00f3ry mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na wydobycie gazy \u0142upkowego s\u0105 kwestie zagro\u017cenia dla \u015brodowiska. Pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce poszukiwanie i wydobycie gazu \u0142upkowego mo\u017ce by\u0107 zagro\u017ceniem dla przyrody Polski. Jakie niebezpiecze\u0144stwa mo\u017ce nie\u015b\u0107 ze sob\u0105 wydobycie gazu niekonwencjonalnego?<\/strong>
\r\n
\r\n – <\/strong>Prawid\u0142owo wykonany proces poszukiwa\u0144 i produkcji gazu \u0142upkowego nie skutkuje niszczeniem \u015brodowiska. Jednak jak ka\u017cda dzia\u0142alno\u015b\u0107 przemys\u0142owa dla \u015brodowiska nie jest to proces oboj\u0119tny. Wp\u0142yw jest dosy\u0107 ograniczony, pod warunkiem \u017ce kto\u015b nie pr\u00f3buje obni\u017cy\u0107 koszt\u00f3w wiercenia kosztem element\u00f3w, kt\u00f3re zwi\u0105zane s\u0105 z ochron\u0105 \u015brodowiska.
\r\n
\r\n Oddzia\u0142ywanie na \u015brodowisko ma kilka aspekt\u00f3w. Pierwszy aspekt to zajmowanie przestrzeni pod wiercenie. Jest o tyle istotny, \u017ce w przypadku tego systemu wierci si\u0119 o wiele wi\u0119cej otwor\u00f3w ni\u017c konwencjonalnie. Taki teren jest zaj\u0119ty tymczasowo, kiedy s\u0105 prowadzone prace wiertnicze. Po udost\u0119pnieniu otworu do produkcji zostaje tylko to miejsce gdzie jest instalacja, reszta jest zrekultywowana. Nie jest to przesadnie uci\u0105\u017cliwe, gorzej je\u017celi jest to teren le\u015bny. Prawda jest taka, \u017ce jest szereg teren\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wy\u0142\u0105czone z prac ze wzgl\u0119du na swoje walory przyrodnicze. Tych zasob\u00f3w nie si\u0119gniemy. Z terenem wi\u0105\u017ce si\u0119 oddzia\u0142ywanie na ludzi. Je\u017celi stoi wiertnia w pobli\u017cu terenu zabudowanego, ludzie mog\u0105 odczu\u0107 prace maszyn, ha\u0142as. Na terenach zaludnionych stosuje si\u0119 wi\u0119c ekrany. Z ka\u017cd\u0105 z tych rzeczy mo\u017cna sobie poradzi\u0107. Nast\u0119pnym zagadnieniem jest pob\u00f3r wody do szczelinowania. Na jedno szczelinowanie pobiera si\u0119 od 1000 do 2000 m3<\/sup> wody. Zat\u0142acza si\u0119 j\u0105 za pomoc\u0105 kilkunastu specjalnych ci\u0119\u017car\u00f3wek. Na jednym otworze szczelinowa\u0144 mo\u017cna zrobi\u0107 kilkana\u015bcie.
\r\n
\r\n Skoro jeste\u015bmy przy szczelinowaniu, bardzo wa\u017cnym czynnikiem jest tu woda, kt\u00f3ra jest u\u017cywana do tego procesu. Co z jej utylizacj\u0105?<\/strong>
\r\n
\r\n – <\/strong>Je\u017celi chodzi o dost\u0119pno\u015b\u0107 wody, to Polska nie jest trudnym miejscem pod tym wzgl\u0119dem. Trzeba stworzy\u0107 regulacje, \u017ceby nie by\u0142o rabunkowej gospodarki wod\u0105. Mog\u0105 to by\u0107 wody powierzchniowe, podziemne, solanki. Po szczelinowaniu cze\u015b\u0107 wody wraca na powierzchnie i ta woda ma dodatki chemiczne, g\u0142\u00f3wnie polimery na bazie karbonu. Bakterie rozk\u0142adaj\u0105 polimery i przeciwdzia\u0142a si\u0119 temu dodaj\u0105c \u015brodk\u00f3w bakteriob\u00f3jczych. Komponenty chemiczne stanowi\u0105 oko\u0142o 0,5 procent. Od 15 do 60 proc. tego p\u0142ynu mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107 na powierzchni\u0119, najcz\u0119\u015bciej jest to od 20 do 40 procent, a \u015brednio 25-30%. Nie mo\u017cemy zrzuci\u0107 tej wody do zbiornika, bo zawiera \u015brodki chemiczne, kt\u00f3re s\u0105 niekorzystne dla \u015brodowiska. Podkre\u015blam nie s\u0105 one gro\u017ane ale s\u0105 niekorzystne. Zat\u0142oczona woda wyp\u0142ukuje ze ska\u0142 elementy, kt\u00f3re tam s\u0105. Najcz\u0119stszym problemem jest wzbogacenie w metale ci\u0119\u017ckie. Na powierzchnie wraca brudna woda, kt\u00f3r\u0105 trzeba zutylizowa\u0107. I to s\u0105 koszty, ale nie jest to wielki problem. Trzeba dopilnowa\u0107 \u017ceby zosta\u0142a przeprowadzona utylizacja i to w\u0142a\u015bnie si\u0119 wi\u0105\u017ce z du\u017cymi kosztami. Po pierwsze odfiltrowuje si\u0119 od\u0142amki skalne, stopniowo oddziela si\u0119 czyst\u0105 wod\u0119. P\u0142yny mo\u017cna odda\u0107 do oczyszczalni miejskiej. To jednak zale\u017cy od sk\u0142adu chemicznego, od tego co tam dodali\u015bmy. Osad czasem si\u0119 spala w spalarniach wysokotemperaturowych. W Stanach Zjednoczonych popularne jest ponowne zat\u0142aczanie tego wszystkiego do g\u00f3rotworu.<\/p>\r\n\r\n

<\/span><\/p>\r\n\r\n

Zatem mo\u017cna t\u0119 wod\u0119 ponownie wykorzysta\u0107 zat\u0142aczaj\u0105c do g\u00f3rotworu?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– <\/strong>Tak ale nie w \u0142upek. On ma ma\u0142\u0105 ch\u0142onno\u015b\u0107 wody. To jest nasz problem. Obok s\u0105 solanki, do kt\u00f3rych mo\u017cna to z powrotem napompowa\u0107. Zagro\u017cenie dla \u015brodowiska jest znikome o ile wszystkie procedur\u0105 s\u0105 spe\u0142nione. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0105 one kosztowne i istnieje pokusa, \u017ce mo\u017cna p\u00f3j\u015b\u0107 na skr\u00f3ty – dotyczy to ma\u0142ych operator\u00f3w, bo du\u017ce firmy nie mog\u0105 sobie na to pozwoli\u0107, ich atutem jest marka. Jakie\u015b realniejsze zagro\u017cenia dla \u015brodowiska s\u0105 zwi\u0105zane z awariami. Przemys\u0142 ma 20 lat i historia awarii jest zupe\u0142nie znikoma. Ale trzeba to bra\u0107 pod uwag\u0119. Ze wzgl\u0119du na specyfik\u0119 naszego terenu wyp\u0142yni\u0119cie solanki jest niemo\u017cliwe. Jedynie podczas wt\u0142aczania przez otw\u00f3r wody mo\u017ce teoretycznie doj\u015b\u0107 do przes\u0105czania si\u0119 wzd\u0142u\u017c uszkodzonych \u015bcian. I tu jest kwestia nadzoru g\u00f3rniczego. Projekt otworu musi by\u0107 zatwierdzony przez Urz\u0105d G\u00f3rniczy, kt\u00f3ry sprawdza projekt i zatwierdza. By\u0142a kiedy\u015b w Polsce eksplozja na konwencjonalnym otworze i po tym wprowadzono szereg regulacji. U nas wi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 ekologii ni\u017c w Stanach, inna kultura. Nie ma potwornych zagro\u017ce\u0144. Na pewno ten czynnik b\u0119dzie wykorzystywany w zagrywkach politycznych. Tu jest te\u017c du\u017ca rola ekolog\u00f3w, \u017ceby po\u015bwiecili troch\u0119 wysi\u0142ku realnym zagro\u017ceniom, \u017ceby nie podda\u0107 si\u0119 ewentualnym manipulacjom.
\r\n
\r\n Czy istnieje zagro\u017cenie zatrucia w\u00f3d gruntowych. <\/strong>
\r\n
\r\n –<\/strong> W polskich warunkach jest ono znikome. W Polsce nad ewentualnym z\u0142o\u017cem \u0142upkowym jest 2,5 metrowa bariera w postaci i\u0142\u00f3w, s\u0105 du\u017ce warstwy uszczelniaj\u0105ce. U nas jedyne co mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 to awaria na otworze. Szczelinowanie mo\u017ce uszkodzi\u0107 otw\u00f3r i wtedy mo\u017ce cofn\u0105\u0107 si\u0119 ten p\u0142yn i dosta\u0107 na r\u00f3\u017cne poziomy. Ska\u017cenie realne mia\u0142oby miejsce, gdyby to si\u0119 powtarza\u0142o co jaki\u015b czas. Oczywi\u015bcie nie mo\u017cemy wykluczy\u0107 takiego zagro\u017cenia.
\r\n
\r\n S\u0142ysza\u0142em o tym \u017ce trwaj\u0105 prace maj\u0105ce na celu stworzenie mniej inwazyjnej technologii s\u0142u\u017c\u0105cej do szczelinowania.<\/strong>
\r\n
\r\n –\u00a0 Przede wszystkim trwaj\u0105 prace nad zast\u0105pieniem w szczelinowaniu wody przez inn\u0105 substancj\u0119, najlepiej przez \u015brodowiskowo oboj\u0119tny gaz poddaj\u0105cy si\u0119 skropleniu. Pracuje si\u0119 na przek\u0142ad nad szczelinowaniem na bazie skroplonego propanu, b\u0105d\u017a skroplonego azotu. Ze wzgl\u0119d\u00f3w \u015brodowiskowych trwaj\u0105 intensywne prace nad tym, by nie dochodzi\u0142o do powrotu zat\u0142aczanych p\u0142yn\u00f3w na powierzchni\u0119.
\r\n
\r\n Pan wspomina\u0142, \u017ce w kilku krajach istnieje perspektywa du\u017cych z\u0142\u00f3\u017c gazu \u0142upkowego – Francja, Austria, Rumunia. Ostatnio na Ukrainie prezydent Janukowycz og\u0142osi\u0142, \u017ce z\u0142o\u017ca s\u0105 du\u017ce i zaprasza inwestor\u00f3w. Czy mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce inwestorzy przenios\u0105 si\u0119 za wschodni\u0105 granic\u0119?<\/strong>
\r\n
\r\n – <\/strong>Na pewno jeste\u015bmy najbardziej gor\u0105cym rynkiem. Skupili\u015bmy najwi\u0119cej inwestor\u00f3w. Ukrainie b\u0119dzie trudno konkurowa\u0107 z nami z jednego powodu, kt\u00f3ry akurat jest zale\u017cny od prezydenta Janukowycza, tj. od ryzyka politycznego. Firmy nie chc\u0105 inwestowa\u0107 na Ukrainie, ze wzgl\u0119du na korupcj\u0119. To jest du\u017cy kraj i wcale nie zdziwi\u0142bym si\u0119, gdyby tam by\u0142y zasoby gazu \u0142upkowego. Natomiast podstawow\u0105 wad\u0105, kt\u00f3ra wyklucza Ukrain\u0119 jest sytuacja polityczna. Rumunia na razie nie ma stwierdzonych takich szans. Chevron zainwestowa\u0142 w Bu\u0142garii. Tam z kolei jest taki problem, \u017ce ca\u0142a linia przesy\u0142owa nale\u017cy do Gazpromu. W mojej ocenie, jeste\u015bmy najaktywniejszym rynkiem. Atrakcyjne s\u0105 p\u00f3\u0142nocne Niemcy, po\u0142udniowa Szwecja i po\u0142udniowo-wschodnia Francja. W Austrii jest za g\u0142\u0119boko i jest to nie ekonomiczne.
\r\n
\r\n Czyli klamka zapad\u0142a. Jedyne co mo\u017cemy zrobi\u0107, to ewentualnie zepsu\u0107 to co ju\u017c osi\u0105gn\u0119li\u015bmy.<\/strong>
\r\n
\r\n <\/strong>– Zepsu\u0107 jest bardzo \u0142atwo, na 1000 sposob\u00f3w, pocz\u0105wszy od ryzyka politycznego. \u0141atwo to popsu\u0107 obci\u0105\u017ceniami fiskalnymi. To jest odpowiedzialno\u015b\u0107 administracji pa\u0144stwowej.
\r\n
\r\n Ju\u017c widzimy mi\u0119kn\u0105c\u0105 pozycj\u0119 Gazpromu, \u017ce mo\u017cemy szuka\u0107 nowych algorytm\u00f3w ustalania cen. Sama szansa, bo jeszcze nie odkryli\u015bmy z\u0142\u00f3\u017c, spowodowa\u0142a refleksje u Gazpromu. Gazprom ci\u0119\u017cko odczu\u0142 gaz \u0142upkowy, bo Amerykanie wp\u0142yn\u0119li globalnie na zmian\u0119 ceny gazu – przez co Gazprom ju\u017c wiele kontrakt\u00f3w musia\u0142 renegocjowa\u0107. Wiele rynk\u00f3w przestaje by\u0107 dla nich atrakcyjnych. U\u015bwiadamiaj\u0105 sobie tego konsekwencje.
\r\n
\r\n Skoro Pan m\u00f3wi, \u017ce by\u0142o wida\u0107 inn\u0105 postaw\u0119 Gazpromu to s\u0105 przes\u0142anki do tego, \u017ce nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107 \u017ce jednak mamy z\u0142o\u017ca\u2026<\/strong>
\r\n
\r\n – Poszukiwanie gazu to d\u0142ugi proces. Na razie mamy dwa otwory. Trwaj\u0105 prace, firmy dopiero przebada\u0142y pr\u00f3bki ska\u0142. Wyniki s\u0105 poufne. Jedna z firm, po odwierceniu otworu, podj\u0119\u0142a decyzje o wywierceniu kolejnego. Z tego wnosz\u0119, \u017ce wyniki tego otworu s\u0105 pozytywne.
\r\n
\r\n A kiedy mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119 wynik\u00f3w? <\/strong>
\r\n
\r\n – Nie wiem jaka jest procedura ujawniania wynik\u00f3w przez firmy. Na pewno dorocznie raportuj\u0105 do Ministerstwa \u015arodowiska. W kt\u00f3rym\u015b momencie firmy na pewno b\u0119d\u0105 ujawnia\u0142y raporty. Zawsze tak robi\u0105. Czekaj\u0105 na pule informacji wiarygodnych.
\r\n
\r\n I liczmy na uczciwo\u015b\u0107 i rzetelno\u015b\u0107 ekolog\u00f3w w ocenie projektu…<\/strong><\/p>\r\n\r\n

–<\/strong> Tak. Bardzo potrzebujemy, by ekolodzy zaanga\u017cowali si\u0119, ale w taki aktywny spos\u00f3b. \u0179eby sami te\u017c nauczyli si\u0119, co to jest, by weszli g\u0142\u0119biej w to zagadnienie. \u0179eby p\u00f3\u017aniej mogli mi\u0119dzy sob\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 hochsztapler\u00f3w, b\u0105d\u017a osoby dzia\u0142aj\u0105ce na zlecenie polityczne.
\r\n
\r\n Czy pa\u0144stwo ma plany zaanga\u017cowania ekolog\u00f3w w projekt? Na przyk\u0142ad edukowanie ich o gazie \u0142upkowym. Czy s\u0105 planowane jakie\u015b dzia\u0142ania w tym kierunku?<\/strong>
\r\n
\r\n – <\/strong>Jest zg\u0142oszona do Ministerstwa \u015arodowiska propozycja projektu, kt\u00f3ry by opracowywa\u0142 wiele aspekt\u00f3w \u015brodowiskowych. Nie tylko ekolodzy musz\u0105 si\u0119 uczy\u0107, my te\u017c musimy to robi\u0107. Powiedzmy sobie szczerze, jest to nowe zagadnienie. Bardzo ma\u0142o os\u00f3b ma kwalifikacje. Zg\u0142osili\u015bmy projekt, kt\u00f3ry ma ogarn\u0105\u0107 ca\u0142y proces implementowania tych wszystkich element\u00f3w. Na pewno jest pomys\u0142 organizowania konferencji regionalnych. Teraz taka konferencja b\u0119dzie organizowania w Lublinie. B\u0119dziemy dzia\u0142a\u0107 stopniowo – b\u0119d\u0105 organizowane spotkania z burmistrzami, w\u00f3jtami, lokalnymi ekologami. To b\u0119dzie najbardziej efektywne. Zobaczymy jak to w praktyce b\u0119dzie si\u0119 udawa\u0142o. Trzymamy kciuki za kolejne wiercenia.
\r\n
\r\n Ja r\u00f3wnie\u017c trzymam kciuki. Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Pawe\u0142 Poprawa<\/strong>, mgr in\u017c. Od 1995 roku – pracownik Pa\u0144stwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie. Od 2003 r. jest kierownikiem Pracowni Prospekcji Naftowej. G\u0142\u00f3wne przedmioty dzia\u0142alno\u015bci zawodowej to analiza basen\u00f3w sedymentacyjnych, w szczeg\u00f3lno\u015bci w aspekcie ich ewolucji tektonicznej i historii termicznej. Od kilku lat autor wykonuje badania w zakresie rozpoznania potencja\u0142u dla wyst\u0119powania niekonwencjonalnych z\u0142\u00f3\u017c w\u0119glowodor\u00f3w w Polsce, realizowane we wsp\u00f3\u0142pracy z zachodnim i polskim przemys\u0142em naftowym.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"O niekonwencjonalnych z\u0142o\u017cach gazu ziemnego oraz obecnych perspektywach poszukiwa\u0144 gazu \u0142upkowego w Polsce z Paw\u0142em Popraw\u0105 z Pa\u0144stwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie, rozmawia Andrzej Lachowski z portalu Ekologia.pl. Nie tak dawno byli\u015bmy \u015bwiadkami istnego bumu na informacje o gazie \u0142upkowym. Co si\u0119 dzieje obecnie w kwestii wydobycia gazu \u0142upkowego? Coraz mniej o nim s\u0142ycha\u0107. Czy […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[146,89,23,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27700"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27700"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27700\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}